Nghena endzeni

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?

 NDZIMA YA VUKHUME-NTLHANU

Vugandzeri Lebyi Amukelekaka Eka Xikwembu

Vugandzeri Lebyi Amukelekaka Eka Xikwembu
  • Xana vukhongeri hinkwabyo bya amukeleka eka Xikwembu?

  • Hi nga byi vona njhani vukhongeri bya ntiyiso?

  • I vamani lava gandzelaka Xikwembu xa ntiyiso emisaveni namuntlha?

1. Hi ta vuyeriwa hi yini loko hi gandzela Xikwembu hi ndlela leyi amukelekaka eka xona?

YEHOVHA XIKWEMBU u hi khathalela hi mbilu hinkwayo, naswona u lava leswaku hi vuyeriwa hi nkongomiso wa yena wa rirhandzu. Loko hi n’wi gandzela hi ndlela leyi a yi amukelaka, hi ta va ni ntsako naswona hi ta papalata swiphiqo swo tala evuton’wini. U ta hi pfuna a tlhela a hi katekisa. (Esaya 48:17) Hambiswiritano, ku ni mintlawa yo tala ya vukhongeri leyi vulaka leswaku yi dyondzisa ntiyiso mayelana ni Xikwembu. Kambe, leswi yi swi dyondzisaka hi Xikwembu ni leswi xi swi languteleke eka hina, swi hambanile swinene.

2. Hi nga yi tiva njhani ndlela leyinene yo gandzela Yehovha, naswona hi xihi xifaniso lexi nga hi pfunaka leswaku hi twisisa mhaka leyi?

2 U nga yi tiva njhani ndlela leyinene leyi hi faneleke hi gandzela Yehovha ha yona? A swi kali swi lava u dyondza tidyondzo ta mintlawa leyi hinkwayo ya vukhongeri ivi u ti pimanisa. U fanele u dyondza ntsena leswi hakunene Bibele yi swi dyondzisaka hi vugandzeri bya ntiyiso. Hi xikombiso: Matiko yo tala ma ni xiphiqo xa mali leyi nga riki ya xiviri. Loko a wo nyikiwa ntirho wo kumisisa mali leyi nga riki ya xiviri, xana a wu ta endla njhani? Xana a wu ta nhlokohata muxaka wun’wana ni wun’wana wa mali leyi nga riki ya xiviri? Doo! Loko u tlharihile, u ta heta nkarhi u ri karhi u kambisisa mali leyi nga ya xiviri leswaku u yi tiva kahle. Loko se u swi vonile leswaku mali ya xiviri yi njhani, swi ta ku  olovela ku vona leyi nga riki ya xiviri. Hilaha ku fanaka, loko hi ri karhi hi kambisisa vukhongeri bya ntiyiso, hi kota ku vona bya mavunwa.

3. Hi ku ya hi Yesu, hi fanele hi endla yini leswaku hi va lava amukelekaka eka Xikwembu?

3 I swa nkoka leswaku hi gandzela Yehovha hi ndlela leyi amukelekaka eka yena. Vanhu vo tala va kholwa leswaku Xikwembu xi tsakisiwa hi vukhongeri hinkwabyo, kambe sweswo a hi swona leswi Bibele yi swi dyondzisaka. Phela ni ku tivula Mukreste a swi ringananga. Yesu u te: “A hi hinkwavo lava nge eka mina, ‘Hosi, Hosi,’ lava nga ta nghena emfun’weni wa matilo, kambe ku ta nghena la endlaka ku rhandza ka Tata wa mina la nge matilweni.” Hikwalaho, leswaku hi amukeleka eka Xikwembu, hi fanele hi dyondza leswi Xikwembu xi swi languteleke eka hina. Yesu u vule leswaku lava va nga ku endliki ku rhandza ka Xikwembu i “vaendli va leswo kala nawu.” (Matewu 7:21-23) Vukhongeri bya mavunwa byi fana ni mali leyi nga riki ya xiviri, a byi pfuni nchumu. Kasi lexi chavisaka ngopfu hi leswaku byi ni khombo.

4. Marito ya Yesu malunghana ni magondzo mambirhi ma vula yini, naswona ha rin’we ri yisa kwihi?

4 Yehovha u pfulele un’wana ni un’wana la nga emisaveni lunghelo ro kuma vutomi lebyi nga heriki. Kambe, leswaku hi kuma vutomi lebyi nga heriki eParadeyisini, hi fanele hi sungula sweswi ku gandzela Xikwembu hi ndlela leyi faneleke hi tlhela hi hanya hi ndlela leyi amukelekaka eka xona. Khombo ra kona, vo tala a va swi lavi ku endla tano. Hi yona mhaka leyi Yesu a nga te: “Nghenani hi nyangwa leyo khuma; hikuva gondzo leri yisaka endzovisweni ri anamile ri tlhela ri pfuleka, naswona va tele lava nghenaka ha rona; kambe nyangwa leyi yisaka evuton’wini yi khumile, ni gondzo ra kona ri larile, naswona a hi vangani lava ri kumaka.” (Matewu 7:13, 14) Vukhongeri bya ntiyiso byi yisa evuton’wini lebyi nga heriki. Kambe vukhongeri bya mavunwa byi yisa endzovisweni. Yehovha a nga swi lavi leswaku munhu ni un’we a lovisiwa, hi yona mhaka leyi a nyikaka vanhu hinkwavo nkarhi wo dyondza ha yena. (2 Petro 3:9) Leswi vulaka leswaku ndlela leyi hi gandzelaka Xikwembu ha yona yi nga hi yisa evuton’wini kumbe yi hi yisa endzovisweni.

 NDLELA YO TIVA VUKHONGERI BYA NTIYISO

5. Hi nga va tiva njhani lava nga evukhongerini bya ntiyiso?

5 Xana ri nga kumiwa njhani ‘gondzo leri yisaka evuton’wini’? Yesu u vule leswaku vukhongeri bya ntiyiso byi ta vonaka hi mahanyelo ya vanhu va byona. U te: “Mi ta va vona hi mihandzu ya vona.” “Murhi wun’wana ni wun’wana lowunene wu humesa mbhandzu lowunene.” (Matewu 7:16, 17) Leswi vulaka leswaku lava nga le vukhongerini bya ntiyiso va ta vonaka hi tidyondzo ni mahanyelo ya vona. Hambileswi vagandzeri va ntiyiso va nga hetisekangiki naswona va endlaka swihoxo, kambe hinkwavo ka vona va lwela ku endla ku rhandza ka Xikwembu. A hi kambisiseni timfanelo ta tsevu leti lava nga evukhongerini bya ntiyiso va vonakaka ha tona.

6, 7. Xana malandza ya Xikwembu ma yi languta njhani Bibele naswona Yesu u veke xikombiso lexinene hi ndlela yihi emhakeni leyi?

6 Malandza ya Xikwembu, ma sekela tidyondzo ta wona eBibeleni. Bibele hi yoxe yi ri: “Matsalwa hinkwawo ma huhuteriwe hi Xikwembu naswona ma pfuna ku dyondzisa, ku tshinya, ku lulamisa swilo, ku laya eku lulameni, leswaku munhu wa Xikwembu a faneleka hi ku helela, a hlomisiwa hi ku helela eka ntirho wun’wana ni wun’wana lowunene.” (2 Timotiya 3:16, 17) Loko muapostola Pawulo a tsalela Vakreste-kulobye, u te: “Loko mi amukela rito ra Xikwembu, leri mi ri tweke eka hina, mi ri amukerile, ku nga ri kukotisa rito ra vanhu, kambe, mi ri amukele hilaha ri nga hakona hakunene rito ra Xikwembu.” (1 Vatesalonika 2:13) Hikwalaho, tidyondzo ni ndlela leyi vanhu lava nga le vukhongerini bya ntiyiso va faneleke va hanya ha yona a swi sekeriwanga eka mavonelo ni mindhavuko ya vanhu. Swi sekeriwe eRitweni ra Xikwembu leri huhuteriweke, ku nga Bibele.

7 Yesu Kreste u veke xikombiso lexinene hikuva a a seketela tidyondzo ta yena eRitweni ra Xikwembu. Loko a khongela Tata wa yena wa le tilweni, u te: “Rito ra wena i ntiyiso.” (Yohane 17:17) Yesu a a ri tshemba Rito ra Xikwembu naswona xin’wana ni xin’wana lexi a a xi dyondzisa a xi pfumelelana ni Matsalwa. Hakanyingi Yesu a a ku: “Ku tsariwile.” (Matewu 4:4, 7, 10) Kutani endzhaku ka sweswo a a tshaha tsalwa. Hilaha ku fanaka, vanhu va Xikwembu namuntlha a va dyondzisi mavonelo ya vona. Va  kholwa leswaku Bibele i Rito ra Xikwembu naswona leswi va swi dyondzisaka va swi seketela hilaha ku heleleke eka rona.

8. Ku gandzela Yehovha swi katsa yini?

8 Lava nga le vukhongerini bya ntiyiso va gandzela Yehovha ntsena va tlhela va twarisa vito ra yena. Yesu u te: “U fanele ku gandzela Yehovha Xikwembu xa wena, naswona u fanele ku endlela yena ntsena ntirho wo kwetsima.” (Matewu 4:10) Hikwalaho, malandza ya Xikwembu ma gandzela Yehovha ntsena. Ku gandzela loku ku katsa ku tivisa van’wana leswi vito ra Xikwembu xa ntiyiso ri vulaka swona ni leswaku i Xikwembu xa njhani. Pisalema 83:18 yi ri: “Wena loyi vito ra wena u nga Yehovha, wena u ri wexe u La nge Henhla-henhla emisaveni hinkwayo.” Yesu u veke xikombiso emhakeni yo pfuna van’wana leswaku va tiva Xikwembu hilaha a vuleke hakona exikhongelweni xa yena a ku: “Vito ra wena ndzi ri kombise vanhu lava u ndzi nyikeke vona emisaveni.” (Yohane 17:6) Hilaha ku fanaka, vagandzeri va ntiyiso namuntlha va dyondzisa van’wana vito ra Xikwembu, swikongomelo swa xona ni timfanelo ta xona.

9, 10. Hi tihi tindlela leti Vakreste va ntiyiso va kombisaka ha tona leswaku va rhandzana?

9 Vanhu va Xikwembu va rhandzana hi mbilu hinkwayo. Yesu u te: “Hinkwavo va ta tiva leswaku mi vadyondzisiwa va mina, loko mi rhandzana.” (Yohane 13:35) Hi yona ndlela leyi Vakreste vo sungula a va rhandzana ha yona. Rirhandzu leri sekeriweke eka misinya ya milawu ya Bibele ri kota ku hlula xihlawuhlawu xa rixaka, xa ntshamisano ni xa vutiko kutani ri hlanganisa vanhu ivi va hanyisana ku fana ni vana va munhu. (Vakolosa 3:14) Swirho swa vukhongeri bya mavunwa a swi swi koti ku hanyisana ku fana ni vana va munhu. Hi swi tivisa ku yini? Hikuva swi dlaya lava nga riki va tiko ra swona kumbe lava nga riki va rixaka ra rikwavo. Vakreste va ntiyiso a va rhwali matlhari va ya dlaya Vakreste-kulobye kumbe vanhu van’wana. Bibele yi ri: “Vana va Xikwembu ni vana va Diyavulosi va vonaka hi leswi: Mani na mani la nga hambetiki a famba hi ku lulama a nga humi eka Xikwembu, hambi ku ri loyi a nga rhandziki makwavo. . . . Hi fanele hi rhandzana; hi nga fani na Kayini, loyi a humeke eka lowo homboloka ivi a dlaya makwavo.”—1 Yohane 3:10-12; 4:20, 21.

 10 Kambe, a swi vuli leswaku loko munhu a nga dlayi van’wana u ni rirhandzu ra xiviri. Vakreste va ntiyiso va tirhisa nkarhi wa vona, matimba ya vona ni swilo swa vona hi ku tirhandzela, leswaku va pfuna van’wana ni ku va khutaza. (Vaheveru 10:24, 25) Va pfunana loko van’wana va ri nhlomulweni naswona a va dyeleli munhu. Entiyisweni, va hanya hi ndzayo ya Bibele leyi nge ‘endlelani hinkwavo leswi nga swinene.’—Vagalatiya 6:10.

11. Ha yini swi ri swa nkoka ku pfumela leswaku Yesu Kreste hi yena loyi Xikwembu xi hi ponisaka ha yena?

11 Vakreste va ntiyiso va pfumela leswaku Yesu Kreste hi yena loyi Xikwembu xi hi ponisaka ha yena. Bibele yi ri: “A ku na ku ponisiwa eka un’wana, hikuva ku hava vito rin’wana ehansi ka tilo leri nyikiweke vanhu leri hi faneleke ku ponisiwa ha rona.” (Mintirho 4:12) Hilaha hi voneke hakona eka Ndzima 5, Yesu u nyikele hi vutomi bya yena leswaku byi va nkutsulo eka vanhu lava yingisaka. (Matewu 20:28) Ku tlula kwalaho, Yesu i Hosi ya Mfumo wa le tilweni, leyi Xikwembu xi yi hlawuleke leswaku yi fuma misava hinkwayo. Kutani Xikwembu xi lava leswaku hi yingisa Yesu hi tlhela hi tirhisa leswi a hi dyondzisaka swona loko hi lava vutomi lebyi nga heriki. Hi yona mhaka leyi Bibele yi nge: “Un’wana ni un’wana loyi a kombisaka ripfumelo eka N’wana u ni vutomi lebyi nga heriki; loyi a nga yingisiki N’wana a nge byi kumi vutomi.”—Yohane 3:36.

12. Xana ku nga vi xiphemu xa misava swi katsa yini?

12 Vagandzeri va ntiyiso a hi xiphemu xa misava. Loko Yesu a ri karhi a tengisiwa hi Pilato, mufumi wa Rhoma, u te: “Mfumo wa mina a hi xiphemu xa misava leyi.” (Yohane 18:36) Ku nga khathariseki leswaku valandzeri va Yesu va ntiyiso va tshama kwihi, va lawuriwa hi Mfumo wa le tilweni naswona a va hlanganyeli nikatsongo etimhakeni ta tipolitiki ta misava leyi. A va hlanganyeli eka mpfilumpfilu wa misava. Hambiswiritano, vagandzeri va Yehovha a va kavanyeti vanhu loko va lava ku va swirho swa mintlawa yo karhi ya tipolitiki kumbe lava va lavaka ku vhoteriwa. Hambileswi vagandzeri va Xikwembu va ntiyiso va nga hlanganyeliki etimhakeni ta tipolitiki, va yi yingisa milawu ya tiko. Ha yini? Hikuva Rito ra Xikwembu ri va lerisa leswaku va ‘tiveka ehansi ka valawuri lava tlakukeke.’ (Varhoma 13:1) Loko valawuri va tipolitiki va sindzisa vagandzeri va ntiyiso leswaku va tlula  milawu ya Xikwembu, vona va landzela xikombiso xa vaapostola lava nga te: “Hi fanele ku yingisa Xikwembu tanihi mufumi ku tlula vanhu.”—Mintirho 5:29; Marka 12:17.

13. Valandzeri va Yesu va ntiyiso va wu languta njhani Mfumo wa Xikwembu kutani va endla yini ha wona?

13 Valandzeri va Yesu va ntiyiso va chumayela leswaku Mfumo wa Xikwembu hi wona ntsena wu nga ta tlhantlha swiphiqo swa vanhu. Yesu u profete a ku: “Mahungu lamanene lawa ya mfumo ma ta chumayeriwa emisaveni hinkwayo leyi akiweke leswaku byi  va vumbhoni ematikweni hinkwawo; kutani hi kona makumu ma nga ta fika.” (Matewu 24:14) Valandzeri va ntiyiso va Yesu Kreste a va khutazi vanhu leswaku va tshembela eka vafumi va vanhu leswaku va va tlhantlhela swiphiqo swa vona, ku ri na sweswo, va twarisa leswaku Mfumo wa Xikwembu wa le tilweni hi wona ntsena wu nga ta tlhantlha swiphiqo swa vanhu. (Pisalema 146:3) Yesu u hi dyondzise leswaku hi khongelela mfumo wolowo loko a ku: “Mfumo wa wena a wu te. Ku rhandza ka wena a ku endleke emisaveni, hilaha ku endlekaka hakona etilweni.” (Matewu 6:10) Rito ra Xikwembu ri profete leswaku Mfumo lowu wa le tilweni “wu ta pfotlosa kutani wu herisa mimfumo leyi hinkwayo [leyi fumaka sweswi], kambe wona wu ta tshama hilaha ku nga riki na makumu.”—Daniyele 2:44.

14. Hi wihi ntlawa wa vukhongeri lowu u vonaka leswaku wu fambisana ni swilaveko swa vugandzeri bya ntiyiso?

14 Hi ku landza leswi ha ha ku bulaka ha swona, tivutise: ‘Hi wihi ntlawa wa vukhongeri lowu tidyondzo ta wona hinkwato ti sekeriweke eBibeleni naswona wu twarisaka vito ra Yehovha? Hi wihi ntlawa lowu hanyaka hi rirhandzu leri sekeriweke eka misinya ya milawu ya Bibele, lowu kombisaka ripfumelo eka Yesu, lowu wu nga riki xiphemu xa misava naswona wu twarisaka leswaku Mfumo wa Xikwembu hi wona ntsena wu nga ta tlhantlha swiphiqo hinkwaswo swa vanhu? Eka mintlawa hinkwayo ya vukhongeri leyi nga kona emisaveni, hi wihi lowu wu fambisanaka ni swilaveko leswi?’ Vumbhoni byi kombisa leswaku i Timbhoni ta Yehovha.—Esaya 43:10-12.

XANA U TA ENDLA YINI?

15. I yini swin’wana leswi Xikwembu xi swi languteleke eka hina handle ko pfumela ntsena leswaku xi kona?

15 Xikwembu a xi tsakisiwi ntsena hi ku va munhu a pfumela eka xona. Bibele yi vula leswaku ni madimona ma kholwa leswaku Xikwembu xi kona. (Yakobo 2:19) Kambe, swi le rivaleni leswaku a ma endli ku rhandza ka Xikwembu naswona a ma amukeleki eka xona. Leswaku hi amukeleka eka Xikwembu, hi fanele hi pfumela eka xona hi tlhela hi endla ku rhandza ka xona. Nakambe hi fanele hi tihambanisa ni vukhongeri bya mavunwa, hi amukela vugandzeri bya ntiyiso.

16. Munhu u fanele a endla yini leswaku a nga hlanganyeli evugandzerini bya mavunwa?

 16 Muapostola Pawulo u kombise leswaku a hi fanelanga hi hlanganyela evugandzerini bya mavunwa. U tsale a ku: “‘Humani exikarhi ka vona, mi tihambanisa,’ ku vula Yehovha, ‘naswona tshikani ku khumba xilo lexi nga basangiki’; ‘kutani ndzi ta mi amukela.’” (2 Vakorinto 6:17; Esaya 52:11) Hikwalaho, Vakreste va ntiyiso va papalata nchumu wun’wana ni wun’wana lowu fambisanaka ni vugandzeri bya mavunwa.

17, 18. I yini “Babilona Lonkulu” naswona ha yini swi ri swa nkoka leswaku hi hatla hi “huma eka yena”?

17 Bibele yi kombisa leswaku mintlawa hinkwayo ya vukhongeri bya mavunwa i xiphemu xa “Babilona Lonkulu.” * (Nhlavutelo 17:5) Vito rero ri hi tsundzuxa muti wa khale wa Babilona, laha vukhongeri bya mavunwa byi sunguleke kona endzhaku ka Ndhambi ya siku ra Nowa. Tidyondzo to tala ni mikhuva leyi tolovelekeke evukhongerini bya mavunwa swi sungule khale koloko le Babilona. Hi xikombiso, Vababilona a va gandzela swikwembu swa vunharhu-un’we. Namuntlha, dyondzo-nkulu leyi tikereke to tala ti yi dyondzisaka i ya Vunharhu-un’we. Kambe, Bibele yi swi veka erivaleni leswaku ku ni Xikwembu xin’we xa ntiyiso, ku nga Yehovha ni leswaku N’wana wa yena i Yesu Kreste. (Yohane 17:3) Nakambe Vababilona a va kholwa leswaku munhu u ni moya-xiviri lowu nga fiki, lowu humaka emirini wa yena loko a fa nileswaku ku ni laha wu yaka wu ya xanisiwa kona. Namuntlha, tikereke to tala ti dyondzisa leswaku moya-xiviri kumbe moya wa xanisiwa etiheleni.

18 Tanihi leswi vugandzeri bya Babilona wa khale byi hangalakeke emisaveni hinkwayo, swi fanerile ku vula leswaku Babilona Lonkulu wa manguva lawa i mfumo wa misava wa vukhongeri bya mavunwa. Naswona Xikwembu xi vule leswaku mfumo lowu wa misava wa vukhongeri bya mavunwa wu ta herisiwa hi xitshuketa. (Nhlavutelo 18:8) Xana wa swi vona leswaku ha yini swi ri swa nkoka leswaku u tihambanisa ni xin’wana ni xin’wana lexi fambisanaka ni Babilona Lonkulu? Phela Yehovha Xikwembu u  lava leswaku u hatla u “huma eka yena” ka ha ri ni nkarhi.—Nhlavutelo 18:4.

Loko u tirhela Yehovha swin’we ni vanhu va yena, a wu nge lahlekeriwi hi nchumu kambe u to kuma swilo swo tala ngopfu

19. U ta vuyeriwa hi yini hi ku tirhela Yehovha?

19 Van’wana va nga ha tshika ku tolovelana na wena hikwalaho ka leswi u endleke xiboho xo tshika mikhuva ya vukhongeri bya mavunwa. Hambiswiritano, loko u tirhela Yehovha swin’we ni vanhu va yena, u ta kuma swilo swo tala ngopfu, a wu nge lahlekeriwi hi nchumu. U ta va ni vamakwerhu vo tala va moya ku fana ni vadyondzisiwa vo sungula va Yesu, lava fularheleke swilo hinkwaswo leswaku va n’wi landzela. U ta va xirho xa ndyangu lowukulu wa Vakreste va ntiyiso va misava hinkwayo, lava ku rhandzaka hi mbilu hinkwayo. Nakambe “emafambiselweni lama taka ya swilo,” u ta va ni ntshembo lowu tsakisaka wa ku kuma vutomi lebyi nga heriki. (Marka 10:28-30) Kumbexana lava va ku fularheleke hikwalaho ka leswi u swi pfumelaka, va ta kambisisa leswi Bibele yi swi dyondzisaka ivi na vona va va vagandzeri va Yehovha.

20. Byi ta va byihi vumundzuku bya lava va nga eka vukhongeri bya ntiyiso?

20 Bibele yi dyondzisa leswaku ku nga ri khale, Xikwembu xi ta herisa mafambiselo lawa yo biha ya swilo ivi xi tisa misava leyintshwa leyi nga ta lawuriwa hi Mfumo wa xona. (2 Petro 3:9, 13) Yoleyo yi ta va yi ri misava leyi tsakisaka swonghasi! Naswona emisaveni leyintshwa yo lulama ku ta va ku ri ni vukhongeri byin’we ntsena, vanhu va ta gandzela hi ndlela yin’we ntsena. Xana a ku nge vi vutlhari eka wena ku endla leswi lavekaka leswaku u hlanganyela ni vagandzeri va ntiyiso sweswi?

^ ndzim. 17 Ku kuma rungula leri engetelekeke leswaku ha yini Babilona Lonkulu a yimela mfumo wa misava wa vukhongeri bya mavunwa, vona Xiengetelo eka matluka 219-20.