Seta screen reader

Hlawula ririmi

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Nghena endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

Buku Ya Lembe Ya Timbhoni Ta Yehovha Ya 2016

Timbhoni ta le Semarang, eJava (kwalomu ka 1937)

 INDONESIA

Laha Hi Laha Ndzi Lavaka Ku Ya Sungula Kona!

Laha Hi Laha Ndzi Lavaka Ku Ya Sungula Kona!

Alexander MacGillivray, loyi a a ri mulanguteri wa rhavi ra le Australia, a a ri karhi a fambafamba ehofisini yakwe a ri karhi a dya marhambu ya nhloko. A ku ri ni xiphiqo lexi a xi nga n’wi dyisi byi rhelela ku ringana masiku yo hlayanyana naswona se a fikelele xiboho. Sweswi se a a fanele a vulavula na Frank Rice.

Frank, mukhalipotiya (phayona) loyi a a ri ni malembe ya 28 a a ri ni mavhiki ma nga ri mangani a fike erhavini. U dyondze ntiyiso loko a ha ri muntshwa naswona endzhakunyana ka sweswo u sungule ntirho wa vukhalipotiya. Kutani u hete malembe yo tlula khume a ri karhi a chumayela eAustralia, a a famba hi hanci, xikanyakanya, xithuthuthu ni hi movha lowu nga ni kharavhani. Endzhakunyana ka loko a fike a yimanyana eBethele, sweswi Frank se a a lunghekele ku ya eka xiavelo xakwe lexi landzelaka.

Makwerhu MacGillivray u vitane Frank ehofisini yakwe, kutani a n’wi komba mepe wa swihlala leswi nga en’walungu wa Australia. U n’wi vutise a ku: “Frank, xana u nga swi tsakela ku sungula ntirho wo chumayela laha? Eka swihlala leswi hinkwaswo a ku na makwerhu!”

Frank a a tsakisiwa hi ku saseka ka swihlala leswi a swi hatima ku fana ni tiperela leti nga eLwandle ra Indiya—Netherlands East Indies (laha sweswi ku nga Indonesia). * Eka swihlala sweswo a ku tshama vanhu va timiliyoni lava a va nga si tshama va twa mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu. A ri karhi a kombetela eka ntsindza, Batavia (laha sweswi ku nga Jakarta), Frank u te: “Laha hi laha ndzi lavaka ku ya sungula kona!”

 Ku Chumayela eJava

Hi 1931, Frank Rice u fike eJakarta, ku nga doroba lerikulu leri nga exihlaleni xa Java. U fike a hirha kamara leri nga ekusuhi ni le xikarhi ka doroba kutani a ri tata hi mabokisi ya minkandziyiso leyi sekeriweke eBibeleni naswona sweswo swi hlamarise n’wini wa ndhawu.

Frank Rice na Clem Deschamp eJakarta

U ri: “Eku sunguleni a ndzi titwa onge ndzi lahlekile ni ku tlhela ndzi kumbuka ekaya. Vanhu a va fambafamba va ambale tisudu to basa ni swihuku loko mina ndzi ri karhi ndzi twa ku hisa hi swiambalo swo tika swa le Australia. A ndzi nga tivi ni rito ni rin’we ra Xidachi kumbe ra Xiindonesia. Endzhaku ko khongelela nkongomiso wa Yehovha, ndzi gimete hileswa ku ku nga va ku ri ni vanhu exifundzheni xa bindzu lava vulavulaka Xinghezi. Yoleyo hi yona ndlela leyi ndzi sunguleke ha yona ku chumayela—hakunene a ku ri nsimu leyi vanhu va kona va tsakelaka!”

Leswi vaakatiko vo tala va le Jakarta a va vulavula Xidachi, Frank u tikarhatile swinene leswaku a ta tiva ririmi rero leswaku hi ku hatlisa a ta sungula ku chumayela hi yindlu ni yindlu. Nakambe u tlhele a tikarhatela ku dyondza Xiindonesia naswona u xi dyondze hakatsongotsongo. Frank u ri: “Xiphiqo xa kona hileswaku a ndzi ri hava minkandziyiso ya Xiindonesia. Kutani Yehovha u ndzi kongomisile leswaku ndzi ya eka mudyondzisi wa Xiindonesia loyi a tsakeleke ntiyiso ivi a pfumela ku hundzuluxela xibukwana lexi nge Where Are the Dead? Ku hundzuluxeriwe swibukwana swo tala naswona hi ku hatlisa vanhu vo tala lava vulavulaka Xiindonesia va sungule ku tsakela ntiyiso.”

Hi November 1931, ku fike maphayona man’wana mambirhi eJakarta lama humaka eAustralia, ku nga Clem Deschamp loyi a a ri ni malembe ya 25 swin’we na Bill Hunter loyi a a ri ni malembe ya 19. Clem na Bill a va te ni movha lowu a va etlela eka wona kumbe kharavhani naswona hi yin’wana yo sungula ku fika eIndonesia. Endzhaku ka loko va dyondze marito ma nga ri mangani ya Xidachi, va sungule riendzo ro chumayela naswona va hlanganise madoroba yo tala ya le Java.

Charles Harris a yime ekusuhi na xikanyakanya swin’we ni kharavhani

Loyi a landzeleke Clem na Bill a ku ri Charles Harris phayona leri nga ni matimba ra le Australia. Ku sukela hi 1935, ­Charles u hlanganise tiko hinkwaro ra le Java hi ku chumayela hi movha lowu a a etlela eka wona swin’we ni xikanyakanya, a fambisa minkandziyiso hi tindzimi ta ntlhanu: Xiarabu, Xichayina, Xidachi, Xiindonesia ni Xinghezi. U fambise minkandziyiso ya kwalomu ka 17 000 ku ringana malembe yo hlayanyana.

Nhlayo ya minkandziyiso leyi Charles a yi fambiseke yi endle leswaku vanhu vo tala va rhiya ndleve. Mutirhelamfumo  un’wana wa le Jakarta vutise Clem Deschamp a ku: “Xana mi ni vanhu vangani lava tirhaka aEast Java?”

Makwerhu Deschamp u hlamule a ku: “Ndzi tirha ndzi ri ndzexe.”

Mutirhelamfumo u vulavule hi rito ra le henhla a ku: “Xana u lava leswaku ndzi swi tshemba sweswo? Mi fanele mi ri ni vanhu vo tala, swi vonaka hi nhlayo ya minkandziyiso ya n’wina leyi mi yi fambiseke hinkwako!”

Maphayona lama fikeke ro sungula ma ye emahlweni leswaku ma ta chumayela vanhu vo tala hilaha swi nga kotekaka hakona. Bill Hunter u ri: “Hi tirhe exihlaleni hinkwaxo, hi vulavula ni munhu un’wana ni un’wana.” Loko ma ri karhi ma famba ma byale mbewu yo tala ya moya leyi endzhakunyana yi humeseke ntshovelo lowunene wa moya.Ekl. 11:6; 1 Kor. 3:6.

 Vanhu Va Le Sumatra Va Twa Mahungu Lamanene

Hi va-1936, maphayona ya le Java ma vulavule hi ndlela leyi ma nga wu ndlandlamuxaka ha yona ntirho eSumatra, ku nga xihlala lexikulu xa vutsevu emisaveni hinkwayo. Xihlala lexi xi tsemakanya ikhweyita naswona xi ni madoroba yo tala ni mirhi swin’we ni nhlangasi wo tala ni makhwati lama nga ni mpfula.

Maphayona ma pfumerile ku rhumela Frank Rice, kutani ma hlengelete swimalana leswi a ma ri na swona. Endzhakunyana ka sweswo, Frank u fike eMedan, eNorth Sumatra, swin’we ni tibege takwe timbirhi to chumayela, mabokisi ya 40 ya minkandziyiso ni swimalana. Frank a a ri wanuna la nga ni ripfumelo leri tiyeke. Hi ku hatlisa, u sungule ntirho, a ri karhi a tiyiseka leswaku Yehovha u ta n’wi nyika leswi a swi lavaka leswaku a ya emahlweni ni xiavelo xakwe.Mat. 6:33.

Eka vhiki rakwe ro hetelela a ri karhi a chumayela eMedan, Frank u hlangane ni wanuna wa Mudachi la nga ni xinghana loyi a n’wi rhambeke leswaku a ta nwa kofi. Frank u byele wanuna yoloye leswaku u lava movha leswaku a ta chumayela mahungu lamanene exihlaleni hinkwaxo. Loko a ri karhi a kombetela eka movha wakwe lowu onhakeke lowu nga enghadini yakwe, wanuna yoloye u te: “Loko u ta kota ku wu lunghisa, u nga wu teka hi ti-guilder ta 100.” *

Frank u hlamule a ku: “A ndzi na tona ti-guilder ta 100.”

Wanuna yoloye u honolele Frank. U n’wi vutise a ku: “Xana hakunene wa swi lava ku chumayela etikweni hinkwaro ra Sumatra?”

Frank u hlamule a ku: “Ndza swi lava.”

Wanuna yoloye wa Mudachi u te: “Loko u ta kota ku lunghisa movha lowu, u nga wu teka. Loko u kuma mali, u nga ndzi hakela endzhaku.”

 Frank u sungule ku lunghisa movha naswona hi ku hatlisa se a wu famba kahle. Endzhakunyana u tsale a ku: “Hi movha lowu taleke hi minkandziyiso, hi petirolo swin’we ni mbilu leyi nga ni ripfumelo leri tiyeke, ndzi ye eSumatra leswaku ndzi ya chumayela vanhu.”

Henry Cockman a ri na Jean swin’we na Clem Deschamp eSumatra hi 1940

Endzhaku ka lembe, leswi a koteke ku chumayela xihlala hinkwaxo, Frank u tlhelele eJakarta. Kwalaho u xavise movha wakwe hi ti-guilder ta 100 kutani a rhumela mali eMedan eka wanuna wa Mudachi.

Endzhaku ka mavhiki ma nga ri mangani, Frank u kume papila leri humaka eAustralia leri a ri vula leswaku a ya eka xiavelo lexintshwa xa vuphayona. Hi ku hatlisa, u pake tibege takwe kutani a famba leswaku a ya sungula ntirho eIndochina (laha sweswi ku nga Cambodia, Laos na Vietnam)

^ ndzim. 4 Nakambe eku sunguleni a ri vitaniwa Dutch East Indies. Madachi a ma fike eku sunguleni ka malembe ya kwalomu ka 300 kutani ma simeka mfumo wa bindzu ra swipayisisi leswi nga ni mali yo tala. Eka rungula leri hinkwaro, hi ta tirhisa mavito ya tindhawu ta manguva lawa.

^ ndzim. 3 Namuntlha mali leyi yi ringana ni kwalomu ka R15 000.