Seta screen reader

Hlawula ririmi

Yana enxaxamelweni wa vumbirhi

Hundzela eka leswi nga endzeni

Nghena endzeni

Timbhoni Ta Yehovha

Xitsonga

Buku Ya Lembe Ya Timbhoni Ta Yehovha Ya 2016

 INDONESIA

Tiko Ra Le West Java Ri Tswala Mihandzu

Theodorus Ratu

Tiko Ra Le West Java Ri Tswala Mihandzu

Hi 1933, Frank Rice u rhambe Theodorus (Theo) Ratu, muakatiko wa le North Sulawesi, leswaku a ta n’wi pfuna endhawini leyi minkandziyiso yi fikelaka kona eJakarta. Theo u ri: “Ndzi sungule ku wu tsakela swinene ntirho wa Mfumo naswona ndzi sungule ku chumayela swin’we na Makwerhu Rice. Endzhakunyana, ndzi tirhe na Bill Hunter eka riendzo ro chumayela ra le Java swin’we ni ntlawa wa xikepe xa Lightbearer eka riendzo ro ya eSumatra.” Theo i munhu wo sungula wa le Indonesia ku amukela ntiyiso naswona u phayone malembe yo tala eJava, eNorth Sulawesi ni le Sumatra.

Eka lembe leri landzeleke, Bill Hunter u fambisele Felix Tan, xichudeni lexi tshamaka eJakarta xibukwana lexi nge Where Are the Dead? Felix u tlhelele ekaya ra ka vona eBandung, eWest Java kutani a komba Dodo makwavo wakwe wa xinuna xibukwana xexo. Hinkwavo ka vona va hlamarile loko va dyondza ku suka eka xibukwana xexo leswaku wanuna wo sungula Adamu a a nga ri na moya lowu nga fiki. Adamu a a ri moyaxiviri. (Gen. 2:7) Hikwalaho ka leswi a va rhandza swilo swa moya, Felix na Dodo va lavane ni switolo swa tibuku eBandung leswaku va ta kuma tibuku leti engetelekeke ta Watch Tower.  Nakambe va tlhele va byela ndyangu wa ka vona leswi va swi dyondzeke. Endzhaku ka loko va hlaye tibuku hinkwato ku katsa ni swibukwana leswi va swi kumeke, va tsalele endhawini leyi tibuku ti fikelaka kona eJakarta. Va hlamarile loko va endzeriwa hi Frank Rice loyi a va teleke ni minkandziyiso leyintshwa.

Ndyangu wa ka Tan

Endzhakunyana ka loko Makwerhu Rice a tlhelele eJakarta, Clem na Jean Deschamp lava a va ha ku cata va endzele eBandung ku ringana masiku ya 15. Felix u ri: “Makwerhu Deschamp u vutise ndyangu wa ka hina loko hi swi lava ku khuvuriwa. Swirho swa mune swa ndyangu wa ka hina—Dodo, Josephine (Pin Nio) makwavo wa mina wa xisati, mana wa mina (Kang Nio) swin’we na mina, hi tinyiketele eka Yehovha.” * Endzhaku ka loko hi khuvuriwile, ndyangu wa ka Tan  wu fambe na Clem swin’we na Jean eka tsima ro chumayela ra masiku ya kaye. Clem u va kombe ndlela yo chumayela hi ku tirhisa khadi ro chumayela ha rona leri nga ni rungula ro olova ra Bibele hi tindzimi tinharhu. Hi ku hatlisa ntlawa lowutsongo wa le Bandung wu ve vandlha, ku nga vandlha ra vumbirhi eIndonesia.

Xihuku Xa Mupapa

Loko ntirho wo chumayela wu ri karhi wu andza, vafundhisi va Vujagana va sungule ku xiya Timbhoni ta Yehovha. Vona swin’we ni lava va tirhisanaka na vona va tsale swihloko eka maphephahungu va hlasela vukhongeri ni ntirho wa Timbhoni. Swihloko sweswo swi hlohlotele vatirhelamfumo eka Ndzawulo ya Timhaka ta Vukhongeri leswaku va vitana Frank Rice leswaku a ta vutisiwa. Leswi a va enerisekile hi tinhlamulo takwe, vatirhelamfumo va pfumelele ntirho leswaku wu ya emahlweni handle ko kavanyetiwa. *

Eku sunguleni ka va-1930, vatirhelamfumo va matiko yo tala a va pfumelela ku endliwa ka ntirho wo chumayela. Kambe loko mfumo wa Manazi wa le Jarimani wu sungula ku fuma eYuropa, vatirhelamfumo van’wana va sungule ku kaneta Timbhoni, ngopfungopfu lava a va hisekela Vukhatoliki. Clem Deschamp u ri: “Mutirhelamfumo un’wana wa Mukhatoliki u teke tibuku ta hina hi ku vula leswaku ti ni rungula leri nga tsakisiki leri vulavulaka hi Manazi. Loko ndzi ya eka Ndzawulo ya swa Mindzilakana leswaku ndzi yisa xivilelo, mutirhelamfumo loyi a nga ni tihanyi a a teke masiku yo wisa. Wanuna loyi a n’wi khomeleke—loyi a nga ni xinghana loyi a nga riki Mukhatoliki, u humese tibuku, kutani a ku: ‘Teka leti u nga ti kotaka tanihi leswi wanuna wa tihanyi a nga riki kona!’”

Jean Deschamp u ri: “Siku rin’wana, vatirhelamfumo va hi sindzise leswaku hi tsema swifaniso swimbirhi leswi nga ebukwini leyi nge Enemies. Va hi byele leswaku hi tsema lexi a xi  kombisa nyoka (Sathana) swin’we ni xa nghwavava leyi pyopyiweke (vugandzeri bya mavunwa). Hinkwavo a va ambale swihuku swa vapapa. * A hi tiyimisele ku fambisa buku. Kutani hi ri vanharhu hi tshame ehlalukweni endhawini leyi a ku hisa, hi ri karhi hi phendla tibuku ta magidi leswaku hi ta susa swifaniso leswi nga ni xihuku xa mupapa!”

Swifaniso swimbirhi leswi nga ebukwini leyi nge Enemies leswi tsemiweke hi vatirhelamfumo

Loko ku lava ku tlhekeka nyimpi eYuropa, minkandziyiso ya hina yi hambete yi paluxa vukanganyisi bya Vujagana swin’we ni nkucetelo wa tipolitiki. Eku heteleleni, vafundhisi va kucetele vatirhelamfumo leswaku va yirisa ntirho wa hina naswona ku yirisiwe minkandziyiso ya hina yo hlayanyana.

Hambiswiritano, vamakwerhu a va tiyimisele ku ya emahlweni ni ntirho naswona va wu tirhise hi vutlhari muchini wo kandziyisa lowu a wu huma eAustralia. (Mint. 4:20) Loko a hlamusela rin’wana ra marhengu ya vona, Jean Deschamp u ri: “Nkarhi na nkarhi loko hi kandziyisa xibukwana lexintshwa  kumbe magazini, a hi fanele hi yisa kopi eka valawuri leswaku va hi nyika mpfumelelo. A hi kandziyisa kutani hi yisa nkandziyiso loko vhiki ri sungula. Kutani, loko vhiki ri hela, a hi teka kopi hi yi yisa ehofisini ya gqwetankulu. Loko nkandziyiso wa hina wu nga nyikiwanga mpfumelelo, a hi khomiwa hi gome kutani hi tlhela hi ya kandziyisa wun’wana.”

Vamakwerhu lava fambisaka minkandziyiso leyi yirisiweke a va fanele va tshama va ri karhi va balekela maphorisa. Hi xikombiso, loko va ri karhi va chumayela eKediri aEast Java, handle ko swi xiya Charles Harris u ye eka mulanguteri wa maphorisa.

Mulanguteri wa maphorisa u te: “A ndzi ri karhi ndzi lavana na wena siku hinkwaro. Yima laha ndzi ya teka nxaxamelo wa tibuku ta n’wina leti yirisiweke.”

Charles u ri: “Loko mulanguteri wa maphorisa a nghena endlwini, ndzi humese minkandziyiso leyi yirisiweke kutani ndzi yi tumbeta ebajini. Loko a vuya, ndzi n’wi nyike swibukwana swa 15 leswi a swi nga yirisiwanga. U humese munyikelo, kutani ndzi ye emahlweni ndzi fambisa minkandziyiso leyi yirisiweke eka tiyindlu leti landzeleke.”

Ku Kandziyisa Minkandziyiso Hi Nkarhi Wo Tika

Loko ku tlhekeke Nyimpi ya Vumbirhi ya Misava eYuropa, a swi tika leswaku minkandziyiso yi suka eNetherlands ku ya eIndonesia. Hambiswiritano, vamakwerhu va vone xiphiqo ka ha ri emahlweni kutani va hlela leswaku khamphani yo kandziyisa yi kandziyisa minkandziyiso eJakarta. Nkandziyiso wo sungula wa Consolation (lowu sweswi wu nga Xalamuka!) hi Xiindonesia wu hume hi January 1939 naswona endzhakunyana ka sweswo ku humesiwe Xihondzo xo Rindza xa Xiindonesia. Kutani vamakwerhu va xave muchini lowutsongo wo kandziyisa ivi va sungula ku ti kandziyisela hi voxe. Hi 1940, va kume muchini lowukulu wo kandziyisa eAustralia laha va kandziyiseke swibukwana ni timagazini hi Xiindonesia swin’we ni Xidachi, hi ku tirhisa mali ya vona.

Switirhisiwa swo sungula swo kandziyisa swi fika endhawini leyi minkandziyiso yi fikelaka kona eJakarta

Eku heteleleni, hi July 28, 1941, vatirhelamfumo va yirise  minkandziyiso hinkwayo ya Sosayiti ya Watch Tower. Jean Deschamp u ri: “A ndzi ri karhi ndzi thayipa ehofisini nimixo loko ku pfuriwa minyangwa kutani ku nghena maphorisa manharhu swin’we ni mutirhelamfumo lonkulu wa Mudachi loyi a ambale yunifomo leyi heleleke—timendlele, maglilavhu, savula swin’we ni xihuku. A swi hi hlamarisanga. Eka masiku manharhu lama hundzeke, a hi lumiwe ndleve leswaku minkandziyiso ya hina yi ta yirisiwa. Mutirhelamfumo loyi a tikukumuxaka u hlaye xitiviso xo leha kutani a lava ku yisiwa endhawini leyi ku kandziyisiwaka eka yona leswaku a ta pfala muchini wa hina. Kambe nuna wa mina u n’wi byele leswaku a a be hansi. Muchini a wu xavisiwe hi xa tolo xa kona!”

Hambiswiritano, Bibele a yi nga yirisiwanga. Kutani vamakwerhu va hambete va chumayela hi yindlu ni yindlu, va tirhisa Bibele ntsena. Nakambe a va fambisa tidyondzo ta Bibele. Kambe tanihi leswi a ku tlhekeke nyimpi eAsia, maphayona lama humaka ematikweni ya le handle ma komberiwe ku tlhelela eAustralia.

^ ndzim. 1 Endzhakunyana, tata wa Felix swin’we ni vamakwavo vakwe vanharhu va xinuna na vona va ve Timbhoni. Sesi wakwe, Josephine, u tekane na André Elias kutani va ya eka Xikolo xa Bibele xa Giliyadi xa Watchtower. Ntokoto wa yena wu kumeka eka Xalamuka! ya September 2009.

^ ndzim. 1 Endzhaku ka Nyimpi ya Vumbirhi ya Misava, Frank u tlhelele eAustralia laha a fikeke a va ni ndyangu. Makwerhu Rice u hete pfhumba rakwe ra laha misaveni hi 1986.

^ ndzim. 3 Swifaniso swa kona a swi sekeriwe eka Nhlavutelo 12:9 na 17:3-6.