Nghena endzeni

Hundzela eka leswi nga endzeni

 MHAKA YA VUTOMI

Swilo Hinkwaswo Swa Koteka Eka Yehovha

Swilo Hinkwaswo Swa Koteka Eka Yehovha

“RIFU a ri nge he vi kona hambi ku ri vanhu lava feke va ta pfuxiwa.” Nsati wa mina Mairambubu, u twe marito lawa loko a ri karhi a famba hi bazi. A lava ku tiva swo tala. Kutani loko bazi yi yima vakhandziyi va chika, u cacele wansati loyi a vuleke marito lawa. Vito rakwe a ku ri Apun Mambetsadykova naswona a a ri Mbhoni ya Yehovha. Ku bula na Timbhoni ta Yehovha hi nkarhi wolowo a swi ri ni khombo kambe leswi hi swi dyondzeke eka Apun swi cince vutomi bya hina hi ku famba ka nkarhi.

A KU TIRHIWA VUSIKU NI NHLIKANHI

Ndzi velekiwe hi 1937 epurasini ekusuhi na Tokmok, eKyrgyzstan. Hi Makyrgyztan naswona a hi vulavula Xikyrgyz. Vatswari va mina a va tirha epurasini naswona a va tirha vusiku ni nhlikanhi. A va nyikiwa swakudya siku ni siku kambe mali a va holeriwa kan’we elembeni. Mhani o wa a pfuka leswaku a ta hlayisa mina ni ndzisana ya mina. Ndzi nghene xikolo malembe ya ntlhanu ivi ndzi tshika na mina ndzi ya tirha epurasini.

Ntshava ya Teskey Ala-Too

Laha a hi tshama kona vusiwana a byi tinyike matimba naswona munhu a fanele a kulula a n’watseka leswaku ku ta dyiwa. Tanihi muntshwa a ndzi nga ri na mhaka na vumundzuku kumbe leswaku ndzi hanyela yini. A ndzi nga ehleketi leswaku ntiyiso lowu vulavulaka hi Yehovha Xikwembu ni xikongomelo xakwe swi nga hundzula vutomi bya mina. Ndlela leyi rungula rero ri fikeke ni ku hangalaka ha yona eKyrgyzstan ya tsakisa swinene. Timhaka ti sungule exifundzheni xa ka hina en’walungwini wa Kyrgyzstan.

KHALE KA SWIBOCHWA SWI TISA NTIYISO EKYRGYZSTAN

Ntiyiso malunghana na Yehovha Xikwembu wu sungule ku dzima timitsu hi va-1950 eKyrgyzstan. Kambe leswaku wu ya emahlweni, a wu fanele wu rhanga hi ku hlula dyondzo ya vukhomunisi. Ha yini? Tiko leri sweswi ri tivekaka tanihi Kyrgyzstan, hi nkarhi wolowo a ri ri ehansi ka Mfumo wa Soviet Union (USSR). Etindhawini hinkwato Timbhoni ta Yehovha a ti nga ngheneli swa tipolitiki ku katsa ni leti a ti ri ehansi ka mfumo wa Soviet  Union. (Yoh. 18:36) Xisweswo a ti xanisiwa naswona a ti khomiwa tanihi valala va Mfumo wa vukhomunisi. Kambe a ku na dyondzo ya vanhu leyi nga sivelaka Rito ra Xikwembu leswaku ri fikelela timbilu ta vanhu lavanene. Nchumu wa nkoka swinene lowu ndzi wu dyondzeke evuton’wini bya mina hileswaku eka Yehovha “swilo hinkwaswo swa koteka.”—Mar. 10:27.

Emil Yantzen

Ku xanisiwa ka Timbhoni ta Yehovha ku endle leswaku ku va ni ku andza ka Timbhoni eKyrgyzstan. Ha yini swi ve tano? Mfumo wa Soviet Union a wu lawula na xifundzha xa Siberia laha valala va Mfumo a va yisiwa kona hi nkani. Loko vabohiwa lava va ntshunxiwile, vo tala va te eKyrgyzstan naswona van’wana va vona va te ni ntiyiso. Un’wana wa khale ka vabohiwa lava a ku ri Emil Yantzen, loyi a velekiweke eKyrgyzstan hi 1919. Emil a yisiwe ekampeni ya nxaniso laha a fikeke a hlangana ni Timbhoni. U amukele ntiyiso kutani a vuya kaya hi 1956. Vandlha ro sungula eKyrgyzstan ri simekiwe eSokuluk hi 1958.

Victor Vinter

Endzhaku ka lembe, Victor Vinter u rhurhele eSokuluk. Makwerhu loyi wo tshembeka u xanisiwe hi ndlela ya tihanyi hi ku phindhaphindha. Kambirhi u gweviwe ku tshama ekhotsweni malembe manharhu hikwalaho ko tshama a tshembekile, ivi a tlhela a tshama malembe ya khume ekhotsweni ni ntlhanu wa wona evuhlongeni. Nilokoswiritano nxaniso a wu swi kotanga ku sivela ku andza ka vugandzeri bya ntiyiso.

NTIYISO WU TA EKUSUHI NI LE KAYA

Eduard Varter

Hi 1963 a ku ri ni kwalomu ka Timbhoni ta 160 eKyrgyzstan, to tala ta tona a ti huma eJarimani, Ukraine na Rhaxiya. A ti katsa mubohiwa Eduard Varter loyi a khuvuriweke hi 1924 eJarimani. Hi va 1940 ma n’wi yise ekampeni ya nxaniso naswona endzhaku ka malembenyana Makhomunisi ma n’wi yise evuhlongeni bya Siberia. Hi 1961 makwerhu loyi wo tshembeka u rhurhele exidorobanini xa Kant leyi nga ekusuhi swinene na laha ndzi tshamaka kona.

Elizabeth Fot; Aksamai Sultanalieva

Elizabeth Fot, nandza wo tshembeka wa Yehovha na yena a tshama eKant. A tihanyisa hi ku rhunga. Leswi a ri ni vuswikoti byo rhunga, madokodela ni mathicara a ma rhungisa eka yena timpahla. Un’wana loyi a rhungisa eka yena a ku ri Aksamai Sultanalieva, loyi a ri nsati wa muchuchisi. Aksamai u ye eka Elizabeth leswaku a ya rhungisa mpahla kambe u n’wi vutise swivutiso swo tala hi xikongomelo xa vutomi ni hi xiyimo xa vafi. Elizabeta u hlamule swivutiso hinkwaswo hi ku tirhisa Bibele. Aksamai u ve muchumayeri wa mahungu lamanene la hisekaka.

Nikolai Chimpoesh

Endzhaku ka nkarhinyana Nikolai Chimpoesh, wa le Moldova, u hlawuriwe ku va mulanguteri wa muganga naswona u tirhe tano ku ringana malembe ya 30. Nikolai a ngo endzela mavandlha ntsena kambe a tlhela a endla leswaku ku va ni timagazini leti engetelekeke ni ku tihangalasa. Valawuri va vone leswi a swi endla. Kutani Eduard Varter u tsundzuxe Nikolai a ku: “Loko valawuri va ku konanisa va byele hi ku kongoma leswaku tibuku ta hina hi ti kuma eyindlunkulu ya Timbhoni ta Yehovha eBrooklyn. Languta muchuchisi ematihlweni. U nga chavi nchumu.”—Mat. 10:19.

Loko a ha ku vuya enhlengeletanweni Nikolai u vitaniwe etihofisinkulu ta KGB eKant. Loko a hlamusela leswi endlekeke kwalaho u te: “Muchuchisi u vutise leswaku hi ti kuma kwihi tibuku ta hina. Ndzi n’wi byele leswaku hi ti kuma eBrooklyn. A nga ha tivi leswaku u ta ku yini. U ndzi tshike ndzi famba naswona  a nga ha ndzi vitananga.” Timbhoni teto leti a ti ri ni xivindzi ti chumayele mahungu lamanene hi vuxiyaxiya exifundzheni xa ka hina en’walungwini wa Kyrgyzstan. Nsati wa mina , Mairambubu hi yena wo sungula ku twa ntiyiso endyangwini wa mina hi va-1980.

NSATI WA MINA U HATLE A VONA NTIYISO

Mairambubu a a ri wa le Naryn exifundzeni xa Kyrgyzstan. Mairambubu ndzi n’wi tive siku rin’wana loko a endzele sesi wa mina hi August 1974. Ndzi n’wi rhandze ndzo ho sungula ku n’wi vona. Kutani hi tekane hi siku rero.

Apun Mambetsadykova

Hi January 1981 loko Mairambubu a ri ebazini a ya emakete ya le kusuhi u twe mahungu lama vuriweke eku sunguleni ka xihloko. Nsati wa mina a lava ku twa swo tala kutani u kombele vito na adirese ya wansati yoloye. U n’wi nyike vito ra yena ku nga Apun, kambe a ri ni vuxiyaxiya tanihi leswi hi va-1980 mitirho ya Timbhoni a yi siveriwile. Ematshwan’weni yo n’wi nyika adirese yakwe, Apun u tsale adirese ya hina. Nsati wa mina u vuye kaya a tsakile swinene.

Mairambubu u te: “Ndzi twe mahungu yo tsakisa. Wansati un’wana wa ha ku ndzi byela leswaku vanhu a va nge he fi. Hambi ku ri swiharhi swa nhova swi ta tshama na vanhu hi ku rhula.” Kambe eka mina a swi fana ni ntsheketo. Ndzi te: “A hi yime kukondza a ta, a ta hi hlamusela kahle.”

Apun u hi endzerile endzhaku ka tin’hweti tinharhu. U ye emahlweni a hi endzela naswona u te ni Timbhoni tin’wana leti a ti ri to sungula eKyrgyzstan. Vamakwerhu lava va xisati va hi dyondzise ntiyiso hi Yehovha ni hi xikongomelo xa vutomi. Va hi hlayele buku leyi nge From Paradise Lost to Paradise Regained. * Leswi a ko va ni kopi yin’we ntsena ya buku leyi hi Xitokmok a hi ti kopela yona hi voko.

Xin’wana lexi hi xi dyondzeke a ku ri vuprofeta bya Genesa 3:15. Vuprofeta lebyi a byi ta hetiseka eka Yesu tanihi Hosi ya Vumesiya. Leri i rungula ra nkoka leri un’wana ni un’wana a faneleke a ri twa. Sweswo swi endle leswaku hi lava ku chumayela. (Mat. 24:14) Hi ku hatlisa Bibele yi sungule ku cinca vutomi bya hina.

HI YA EMINHLANGANWENI HI TLHELA HI KHUVURIWA HAMBILESWI NTIRHO WA HINA A WU YIRISIWILE

Makwerhu un’wana wa le Tokmok u hi rhambe emucatweni. Sweswo swi endle leswaku mina na  nsati wa mina hi xiya leswaku Timbhoni ta Yehovha a ti tikhoma hi ndlela leyi hambaneke. Emucatweni wolowo a ku nga ri na byalwa naswona a wu hlelekile. A wu hambanile swinene ni micato leyi a hi yi tiva laha vanhu va kona a va dakwa va tikhoma hi ndlela yo biha naswona va rhuketela.

Hi tlhele hi ya minhlanganweni eTokmok. A yi khomeriwa enhoveni loko maxelo ma pfumela. Vamakwerhu a va swi tiva leswaku maphorisa ma hi veke tihlo kutani a ku tshama ku ri ni murindzi. Hi xixika a hi khoma minhlangano endlwini. Mikarhi yo hlayanyana maphorisa ma tile endlwini yoleyo ma sindzisa leswaku hi ma byela leswi a hi swi endla. A hi fanele hi va ni vuxiyaxiya loko mina na Mairambubu hi khuvuriwa hi July 1982 enkoveni wa Chüy. (Mat. 10:16) Vamakwerhu va te hi swintlawana va fika va hlengeletana enhoveni. Hi yimbelele risimu ra Mfumo hi tlhela hi yingisela nkulumo ya nkhuvulo.

HI VE NI LUNGHELO RO NDLANDLAMUXA NTIRHO WA HINA WA NSIMU

Hi 1987 makwerhu un’wana u ndzi kombele ku endzela munhu la tsakelaka loyi a tshama edorobeni ra Balykchy. Ku suka ekaya hi ya endhawini yoleyo a hi famba tiawara ta mune hi xitimela. Endzhaku ka loko hi ye ko hlayanyana eBalykchy, hi kume vanhu vo tala lava tsakelaka. Leri a ku ri lunghelo ro ndlandlamuxa ntirho wa hina wa nsimu.

Mina na Mairambubu a hi tala ku ya eBalykchy. Mahelo vhiki yo tala a hi ma heta kwale hi ya ensin’wini hi tlhela hi khoma minhlangano. Vanhu va sungule ku lava tibuku ta hina swinene. A hi rhwala mikandziyiso hi suka na yona eTokmok hi mishok ku nga saka ro rhwala mazambhana. Masaka mambirhi lama taleke hi tibuku a ma nga ringananga ku enerisa xilaveko lexi a xi ri kona. Niloko hi ri endleleni yo ya eBalykchy hi xitimela, a hi swi kota ku chumayela vakhandziyi.

Hi 1995 ku simekiwe vandlha eBalykchy endzhaku ka malembe ya nhungu hi sungule ku endzela ndhawu yoleyo. Malembe wolawo hi ma heteke hi ri karhi hi suka eTokmok hi ya eBalykchy ma hi seche mali yo nyawula. Leswi a hi ri swisiwana xana hi swi kotise ku yini? Makwerhu wun’wana a hamba a hi nyika mali leswaku hi hakelela swikoxo leswi a hi ri na swona. Yehovha u swi vonile leswaku hi tsakela ku ndlandlamuxa ntirho wa hina wa nsimu hiloko a hi pfulela “tinyangwa ta ndhambhi ya matilo.” (Mal. 3:10) Hakunene, swilo hinkwaswo swa koteka eka Yehovha!

HI KHOMEKA HI SWILAVEKO SWA NDYANGU NI SWA NSIMU

Hi 1992, ndzi hlawuriwe ku va nkulu naswona ndzi ve nkulu wo sungula etikweni ra Kyrgyztan. Evandlheni ra ka hina ra le Tokmok, hi pfulekeriwe hi tindlela letintshwa to antswisa ntirho wa hina. A hi dyondza Bibele ni vadyondzi vo tala lava a va ri eswikolweni swo dyondzela mitirho. Wun’wana wa vantshwa lava a hi dyondza na vona, sweswi u tirha tanihi xirho xa Komiti ya Rhavi kasi vambirhi i maphayona yo hlawuleka. Hi tlhele hi tinyiketela ku pfuna van’wana eminhlanganweni. Eku sunguleni ka va-1990 tibuku ta hina ni minhlangano a swi ri hi Xirhaxiya. Kambe vanhu vo tala evandlheni a va vulavula XiKyrgyz. Kutani a ndzi hundzuluxela, leswi swi va pfune leswaku va twisisa ntiyiso ku antswa.

Ndzi ri ni nsati ni vana va mina hi 1989

Hi hala tlhelo mina na Mairambubu a hi khomekile hi ku kurisa vana. A hi famba na vana va hina ensin’wini ni le minhlanganweni. N’wana wa hina wa  nhwanyana Gulsayra loyi hi nkarhi wolowo a ri ni malembe ya 12 a tsakela ku bula ni vahundzi va ndlela hi Bibele. Vana va hina a va swi rhandza ku kirema Matsalwa. Hi ndlela yoleyo vana va hina ni vatukulu va hina a va tirhisiwa ngopfu evandlheni. Eka 9 wa vana ni vatukulu va 11 lava va ha hanyaka, 16 wa vona va tirhela Yehovha kumbe va ya eminhlanganweni ni vatswari va vona.

KU CINCA LOKUKULU

Vamakwerhu lava rhandzekaka lava sunguleke ntirho wa Yehovha endhawini ya ka hina hi va-1950 va ta tsaka ngopfu loko va vona ku cinca loku veke kona. Ku sukela hi va-1990 se a hi kota ku chumayela hi ntshunxekile ni ku khoma tinhlengeletano letikulu.

With my wife in the ministry

Hi 1991 mina ni nsati wa mina hi ye enhlengeletanweni ro sungula, eAlma-Ata leyi sweswi yi tivekaka tanihi Almaty, eKazakhstan. Naswona hi 1993 eKyrgyzstan vamakwerhu va khome nhlengeletano ro sungula eXitediyamu xa Spartak eBishkek. Vahuweleri va hete vhiki hinkwaro va ri karhi va basisa xitediyamu. Murhangeri wa xitediyamu a tsake ngopfu lerova a hi pfumelela ku xi tirhisa mahala.

A hi tsake ngopfu loko mikandziyiso yin’wana yi humesiwa hi Xikyrgyz hi 1994. Mikandziyiso yo tala sweswi yi kandziyisiwa nkarhi na nkarhi hi Xikyrgyz hi ntlawa wa vahundzuluxeri erhavini ra le Bishkek. Hi 1998 ntirho wa hina wu ve enawini eKyrgyzstan. Timbhoni ti ye ti tala naswona sweswi ku na vahuweleri lava tlulaka 5 000. Namuntlha ku ni mavandlha ya 83 naswona ku ni mintlawa ya 25 hi Xichayina, Xinghezi, Xikyrgyz, Xirhaxiya, ririmi ra mavoko ra Xirhaxiya, Xiturkey, Xiughur na hi Xiuzbek. Vamakwerhu lava, lava humaka eka mindhavuko yo hambanahambana va tirhela Yehovha hi vun’we. Yehovha hi yena a endleke leswaku ku va ni ku cinca loku.

Nakambe Yehovha hi yena a cinceke vutomi bya mina. Ndzi kulele evusiwaneni naswona ndzi dyondze xikolo malembe ya ntlhanu ntsena. Kambe Yehovha u ndzi tirhisile tanihi hi nkulu ni ku va ndzi dyondzisa vanhu lava dyondzekeke swinene ntiyiso lowu wa risima lowu nga eBibeleni. Hakunene Yehovha u endla swilo swo hlamarisa. Leswi swi ndzi humeleleke swi endla leswaku ndzi ya emahlweni ndzi chumayela hi ku tshembeka hi Yehovha, loyi eka yena “swilo hinkwaswo [swi kotekaka].”—Mat. 19:26.

^ ndzim. 21 A yi kandziyisiwa hi Timbhoni ta Yehovha kambe sweswi a ya ha kandziyisiwi.