Nghena endzeni

Hundzela eka leswi nga endzeni

Minkarhi Hinkwayo “Muavanyisi Wa Misava Hinkwayo” U Endla Leswi Lulameke

Minkarhi Hinkwayo “Muavanyisi Wa Misava Hinkwayo” U Endla Leswi Lulameke

“Ribye, ntirho wakwe wu hetisekile, Hikuva tindlela takwe hinkwato i vululami.”—DET. 32:4.

TINSIMU: 112, 89

1. Abrahama u swi kombise njhani ku wa tshemba leswaku Yehovha u avanyisa hi ku lulama? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)

“XANA Muavanyisi wa misava hinkwayo a nge endli leswi lulameke?” (Gen. 18:25) Loko Abrahama a vutisa xivutiso lexi, a tshemba leswaku Yehovha a ta wu avanyisa hi vululami muti wa Sodoma na Gomora. Abrahama a tiyiseka leswaku Yehovha a nge pfuki a endle hi ndlela leyi nga lulamangiki hi ku “dlaya munhu wo lulama swin’we ni wo homboloka.” Sweswo ‘a swi nga ri swinene’ eka Abrahama. Endzhaku ka malembe ya kwalomu ka 400, Yehovha u vule leswi ha yena: “Ribye, ntirho wakwe wu hetisekile, hikuva tindlela takwe hinkwato i vululami. Xikwembu xa vutshembeki, lexi nga riki na vuhomboloki; xi ni vululami naswona xi hava xisandzu.”—Det. 31:19; 32:4.

2. Ha yini hi nga vulaka leswaku a swi koteki ku Yehovha a endla hilaha ku nga lulamangiki?

2 Ha yini Abrahama a a tshemba leswaku Yehovha a nge pfuki a  avanyise hi ndlela leyi nga lulamangiki? Hikuva Yehovha i xikombiso lexikulu xa vululami. Kutani leswi Yehovha a nga xikombiso lexikulu xa vululami, minkarhi hinkwayo u languta swilo hi ndlela ya vululami. Nakambe, Rito rakwe ri ri: “U rhandza ku tshembeka ni vululami.”—Ps. 33:5.

3. Hlamusela swikombiso swa ndlela leyi vanhu va nga khomiwiki kahle ha yona namuntlha.

3 Vanhu va timbilu letinene va chaveleleka hi ku tiva leswaku minkarhi hinkwayo Yehovha u endla swilo hi ndlela leyi lulameke, hikuva namuntlha a ku na vululami. Hikwalaho ka sweswo, minkarhi yin’wana vanhu van’wana va khomiwa hi ndlela yo biha va nga ri na nandzu. Hi xikombiso, vanhu van’wana va khomiwe va nga dyohanga. Kasi van’wana va hete malembe yo tala ekhotsweni hikwalaho ka milandzu leyi va nga yi endlangiki kutani va ntshunxiwa endzhaku ka loko ku tlhele ku kambisisiwa milandzu ya vona hi ku tirhisa DNA. Vanhu vo tano lava pfaleriwaka va nga ri na nandzu va hlundzuka swinene. Hambiswiritano, ku na ku nga khomiwi kahle kun’wana loku Vakreste swi va tikelaka ku ku tiyisela. A hi voneni.

EVANDLHENI

4. Ripfumelo ra Mukreste ri nga ringiwa njhani?

4 Vakreste va langutele ku nga khomiwi kahle hi vanhu lava nga riki Vakreste. Hambiswiritano, ripfumelo ra hina ri nga ringiwa loko hi vona van’wana va nga khomiwi kahle kumbe loko hina hi nga khomiwi kahle evandlheni. U ta endla yini loko u vona onge a wu khomiwi kahle evandlheni kumbe loko makwerhu wo karhi a nga ku khomanga kahle? Xana u ta swi pfumelela leswaku swi ku khunguvanyisa?

5. Ha yini swi nga fanelanga swi hi hlamarisa loko hi vona hi nga khomiwi kahle evandlheni?

5 Leswi hinkwerhu ka hina hi nga hetisekangiki naswona hi velekiweke ni xidyoho, ha swi xiya leswaku swi nga endleka hi nga khomiwi kahle kumbe hina hi nga va khomiki kahle van’wana. (1 Yoh. 1:8) Hambileswi sweswo swi nga talangiki ku endleka, Vakreste vo tshembeka a va hlamali kumbe ku tsana eripfumelweni loko va khomiwa hi ndlela yo biha. Yehovha u hi nyika switsundzuxo eRitweni rakwe leswaku swi hi pfuna ku tshama hi tshembekile, hambiloko vamakwerhu va nga hi khomi kahle.—Ps. 55:12-14.

6, 7. Makwerhu un’wana u khomiwe njhani hi ndlela yo biha naswona i timfanelo tihi leti n’wi pfuneke?

6 Anakanya hi ntokoto wa Makwerhu Willi Diehl. Eku sunguleni ka 1931, Makwerhu Diehl u tirhe hi ku tshembeka eBethele ya le Bern, le Switzerland. Hi 1946, u ye eka ntlawa wa vunhungu eXikolweni xa Giliyadi eNew York, le U.S.A. Endzhaku ko thwasa, u averiwe ku va mulanguteri wa muganga eSwitzerland. Eka mhaka yakwe ya vutomi, Makwerhu Diehl u te: “Hi May 1949, ndzi tivise vamakwerhu lava a va rhangela eBethele ya le Bern leswaku ndzi lava ku nghenela vukati.” Xana va hlamule njhani? Va te: “U tekeriwe malunghelo hinkwawo handle ka vuphayona.” Makwerhu Diehl u ye emahlweni a ku: “A ndzi nga pfumeleriwi ku nyikela tinkulumo . . . Vo tala a va nga ha hi xeweti, va hi khoma tanihi vanhu lava susiweke.”   

7 Xana Makwerhu Diehl u endle yini? U te: “Hambiswiritano, a hi swi tiva leswaku a hi nga tluli nawu wa Bibele hi ku nghenela vukati, kutani hi titshege hi Yehovha hi xikhongelo.” Eku heteleleni, langutelo leri hoxeke leri vamakwerhu lava a va ri na rona hi vukati ri lulamisiwile naswona Makwerhu Diehl u tlhele a nyikiwa malunghelo yakwe. Ndlela leyi a kombiseke ku tshembeka ha yona eka Yehovha yi n’wi vuyerisile. * Hi fanele hi tivutisa leswi: ‘Xana na  mina ndzi ta hambeta ndzi va ni vuxaka lebyinene na Yehovha ku fana na Makwerhu Diehl loko ndzi nga khomiwi kahle? Xana ndzi ta rindzela Yehovha leswaku a teka goza, kumbe ndzi ta lava ku tilulamisela timhaka hi ndzexe?—Swiv. 11:2; hlaya Mikiya 7:7.

8. Ha yini hi xihoxo u nga anakanyaka leswaku wena kumbe munhu un’wana a nga khomiwanga kahle?

8 Swi nga ha endleka leswaku hi xihoxo u anakanya leswaku wena kumbe makwerhu wo karhi a nga khomiwanga kahle evandlheni. Sweswo swi nga endleka hikwalaho ka leswi hi nga hetisekangiki kumbe hikwalaho ka leswi hi nga tiviki vuxokoxoko hinkwabyo mhaka ya kona. Ku nga khathariseki leswaku hi tiva mhaka hi vuenti kumbe e-e, ku titshega hi Yehovha hi xikhongelo ni ku tshembeka eka yena swi ta hi pfuna leswaku hi nga ‘kariheli Yehovha.’—Hlaya Swivuriso 19:3.

9. Hi ta kambisisa swikombiso swa vamani eka xihloko lexi ni lexi landzelaka?

9 A hi kambisiseni swikombiso swa malandza ya Yehovha manharhu lama khomiweke hi ndlela yo biha lama hanyeke eminkarhini ya Bibele. Eka xihloko lexi, hi ta kambisisa mhaka ya Yosefa loyi a nga ntukuluxinguwe wa Abrahama ni vamakwavo vakwe. Eka xihloko lexi landzelaka, hi ta kambisisa ndlela leyi Yehovha a tirhisaneke ha yona na Hosi Akabu ku katsa na muapostola Petro loko a tirhisana ni vamakwerhu va le Antiyoka eSiriya. Loko hi ri karhi hi kambisisa swikombiso leswi, xiya tidyondzo leti nga ku pfunaka leswaku u tshama u ri ni vuxaka lebyinene na Yehovha, ngopfungopfu loko u vona u nga khomiwanga kahle.

YOSEFA—A A NGA KHOMIWANGA KAHLE

10, 11. (a) Yosefa u khomiwe hi ndlela yo biha hi tindlela tihi? (b) Yosefa u pfulekeriwe hi nkarhi wo endla yini loko a ri ekhotsweni?

10 Yosefa nandza wa Yehovha wo tshembeka u khomiwe hi ndlela yo biha, ku nga ri hi vanhu lava nga riki maxaka ya yena ntsena kambe ni hi vamakwavo vakwe va xiviri. Loko Yosefa a ri ni malembe ya 17, vamakwavo vakwe va n’wi tlhakisile ni ku n’wi xavisa leswaku a ya va hlonga. U yisiwe aEgipta. (Gen. 37:23-28; 42:21) Endzhaku ka nkarhi loko a ri etikweni rero, nsati wa Potifaro u n’wi lumbetile a vula leswaku a a lava ku n’wi pfinya naswona Yosefa u pfaleriwile handle ko tengisiwa. (Gen. 39:17-20) U hete malembe ya kwalomu ka 13 a ri hlonga tlhelo mukhotsiwa. Hi nga dyondza yini eka leswi endlekeleke Yosefa loko hi khomiwa hi ndlela yo biha hi makwerhu?

11 Yosefa u pfulekeriwe hi nkarhi wo vula mhaka yakwe eka mubohiwakulobye. Mubohiwa loyi a ku ri khale ka ndhuna ya vacheri va vhinyo va hosi. Hi nkarhi lowu Yosefa ni mucheri wa vhinyo a va khotsiwe ha wona, mucheri wa vhinyo u lorhe norho lowu Yosefa a wu hlamuseleke. Yosefa u vule leswaku mucheri wa vhinyo a ta tlhelela eka ntirho wakwe wa khale ehubyeni ya Faro. Loko Yosefa a n’wi byela nhlamuselo ya norho leyi humaka eka Xikwembu, u nambe a tirhisa nkarhi wolowo ku n’wi byela hi xiyimo xakwe. Hi nga dyondza dyondzo ya nkoka eka leswi Yosefa a swi vuleke ni leswi a nga swi vulangiki.—Gen. 40:5-13.

12, 13. (a) Leswi Yosefa a swi byeleke mucheri wa vhinyo swi swi kombisa njhani leswaku a swi nga n’wi oloveli ku amukela xiyimo xakwe? (b) I yini leswi Yosefa a nga swi vulangiki loko a vulavula ni mucheri wa vhinyo?

12 Hlaya Genesa 40:14, 15. Xiya leswaku Yosefa u vule leswaku u ‘tlhakisiwile.’ Rito leri Bibele yi ri tirhisaka laha ri nga tlhela ri vula “ku yiviwa.” Swi le rivaleni leswaku Yosefa a a khomiwe hi ndlela yo biha. U tlhele a vula leswaku u pfaleriwe a nga ri na nandzu. Hi yona mhaka a kombeleke mucheri wa vhinyo leswaku a n’wi vulavulela eka Faro. Ha yini? U te: ‘Leswaku ndzi ta huma endlwini leyi.’

 13 Leswi Yosefa a swi vuleke a swi kombisa leswaku a twa ku vava swinene hikwalaho ka swilo leswi n’wi humeleleke. A swi xiya leswaku u langutane ni maxangu yo tala. U hlamusele mucheri wa vhinyo loyi kumbexana a ta swi kota ku n’wi pfuna eka xiyimo xakwe. Hambiswiritano, a ku na leswi Matsalwa ma swi vulaka ku kombisa leswaku Yosefa u tshame a byela munhu, hambi ku ri Faro leswaku a a tlhakisiwe hi vamakwavo vakwe. Entiyisweni, loko vamakwavo vakwe va ya a-Egipta u va rivalerile naswona Faro u va amukerile ni ku va rhamba leswaku va tshama a-Egipta leswaku va tiphina hi swilo “leswinene hinkwaswo swa tiko.”—Gen. 45:16-20.

Rihlevo ri nga ha nyanyisa timhaka (Vona ndzimana 14)

14. I yini leswi nga ta hi pfuna leswaku hi papalata ku vulavula ku biha hi vamakwerhu loko va nga hi khomi kahle evandlheni?

14 Loko Mukreste a vona onge u khomiwe hi ndlela yo biha, u fanele a tivonela leswaku a nga vulavuli ku biha hi makwerhu la nga n’wi khomangiki kahle. I ntiyiso leswaku i swinene ku lava mpfuno eka vakulu ni ku va byela loko makwerhu wo karhi a endle xidyoho lexikulu. (Lev. 5:1) Hambiswiritano, eka timhaka to tala leti nga nyawuriki, swi nga koteka ku ti lulamisa handle ko katsa munhu un’wana, hambi ku ri vakulu. (Hlaya Matewu 5:23, 24; 18:15.) Onge hi nga lulamisa timhaka to tano hi ku tirhisa misinya ya milawu ya Bibele. Hi ku famba ka nkarhi hi nga ha swi xiya leswaku vonelo ra hina a ri hoxile. A swi kanakanisi leswaku hi ta tsaka swinene hi leswi hi nga nyanyisangiki xiyimo hi ku hleva makwerhu! Tsundzuka, ku nga khathariseki leswaku leswi hi swi vulaka i ntiyiso kumbe a hi ntiyiso kambe ku vulavula ku biha hi vamakwerhu swi to nyanyisa xiyimo. Loko hi tshembeka eka Yehovha ni le ka vamakwerhu swi ta hi pfuna leswaku hi nga endli xihoxo xo tano. Loko mupisalema a vulavula “hi  loyi a fambaka a nga ri na xihoxo” u te: “A nga hlevanga hi ririmi rakwe. Nakulobye wakwe a nga n’wi endlanga nchumu xo biha, naswona ku hava ndzhukano lowu a wu vangeleke munghana wakwe lonkulu.”—Ps. 15:2, 3; Yak. 3:5.

TSUNDZUKA LESWAKU VUXAKA BYA WENA NA YEHOVHA I BYA NKOKA

15. Vuxaka lebyi Yosefa a ri na byona na Yehovha byi ve nkateko hi ndlela yihi?

15 Hi nga dyondza swo karhi eka vuxaka lebyi Yosefa a ri na byona na Yehovha. Eka malembe ya 13 lawa Yosefa a ma heteke a ri hlonga ni mukhotsiwa, u kombise leswaku a languta swilo hi ndlela ya Yehovha. (Gen. 45:5-8) A nga n’wi solanga Yehovha hikwalaho ka xiyimo lexi a langutani na xona. Hambileswi a nga ku rivalangiki ku xaniseka kakwe, a nga ku pfumelelanga leswaku ku n’wi hlundzukisa. Xa nkoka swinene, a nga ku pfumelelanga ku nga hetiseki ka van’wana ni swiendlo swa vona swo biha leswaku swi n’wi hambanisa na Yehovha. Ku tshembeka kakwe ku endle leswaku a vona ndlela leyi Yehovha a xi lulamiseke ha yona xiyimo xakwe ni ku tlhela a katekisa yena ni ndyangu wakwe.

16. Ha yini hi fanele hi tiyisa vuxaka bya hina na Yehovha loko hi nga khomiwi kahle evandlheni?

16 Hilaha ku fanaka, hi fanele hi sirhelela vuxaka bya hina na Yehovha. A hi fanelanga hi pfumelela ku nga hetiseki ka vamakwerhu ku hi hambanisa ni Xikwembu lexi hi xi rhandzaka ni ku xi gandzela. (Rhom. 8:38, 39) Ku ri na sweswo, loko hi nga khomiwi kahle hi vamakwerhu, a hi tekeleleni Yosefa ni ku tshinela eka Yehovha swinene, hi tikarhatela ku languta swilo hilaha a swi langutaka hakona. Loko hi endle hinkwaswo leswi Matsalwa ma swi vulaka leswaku hi lulamisa xiphiqo, hi fanele hi swi tshikela Yehovha, hi tshemba leswaku u ta xi lulamisa hi nkarhi wakwe ni hi ndlela yakwe.

TSHEMBA “MUAVANYISI WA MISAVA HINKWAYO”

17. Hi nga swi kombisa njhani leswaku ha n’wi tshemba “Muavanyisi wa misava hinkwayo”?

17 Loko ntsena ha ha hanya emisaveni leyi, hi fanele hi rindzela ku va hi nga khomiwi kahle. Minkarhi yin’wana swi nga ha endleka leswaku u vona onge wena kumbe munhu un’wana evandlheni a nga khomiwanga kahle hambileswi sweswo swi nga talangiki ku endleka. U nga swi pfumeleli sweswo swi ku khunguvanyisa. (Ps. 119:165) Ku ri na sweswo, tanihi malandza ya Xikwembu yo tshembeka, hi titshega hi xona hi xikhongelo. Nakambe, ha swi xiya leswaku minkarhi yin’wana swi nga ha endleka hi nga tivi vuxokoxoko hinkwabyo bya mhaka ya kona. Ha swi xiya leswaku hi nga ha vona timhaka hi ndlela leyi hoxeke hikwalaho ka leswi hi nga hetisekangiki. Leswi se hi dyondzeke hi xikombiso xa Yosefa, hi fanele hi papalata ku hleva hikuva swi to nyanyisa timhaka. Kutani ematshan’weni yo lava ku tilulamisela swiphiqo hi hexe, a hi tiyimiseleni ku tshembeka eka Yehovha ni ku n’wi rindzela leswaku a swi lulamisa. Loko hi endla tano hi nga tiyiseka leswaku Yehovha u ta hi tsakela ni ku hi katekisa, hilaha a endleke hakona eka Yosefa. Nakambe, hi nga tiyiseka leswaku minkarhi hinkwayo Yehovha “Muavanyisi wa misava hinkwayo” u endla leswi lulameke, “hikuva tindlela takwe hinkwato i vululami.”—Gen. 18:25; Det. 32:4.

18. Hi ta kambisisa yini eka xihloko lexi landzelaka?

18 Eka xihloko lexi landzelaka, hi ta kambisisa swikombiso swa vanhu van’wana vambirhi lava khomiweke ku biha lava hanyeke eminkarhini ya Bibele. Swikombiso swa vanhu lava swi ta hi pfuna ku xiya ndlela leyi ku titsongahata ni ku tiyimisela ku rivalela swi nga hi pfunaka ha yona ku tekelela langutelo ra Yehovha hi vululami.

^ ndzim. 7 Vona mhaka ya vutomi ya Willi Diehl, leyi nga ni nhlokomhaka leyi nge, ‘Yehovha I Xikwembu Xanga, Ndzi Ta Tshemba Yena,’ eka Xihondzo xo Rindza xa November 1, 1991.