Nghena endzeni

Hundzela eka leswi nga endzeni

Riendzo Ro Ya eMananga Lama Baseke Hi Gamboko

Riendzo Ro Ya eMananga Lama Baseke Hi Gamboko

 Papila Leri Humaka eNorway

Riendzo Ro Ya eMananga Lama Baseke Hi Gamboko

A KU ri hi xixika nimixo. Hi pfule makhethenisi hi hlometela ehandle ku vona leswaku maxelo ma njhani. Hakunene a hi tsakile loko hi vona leswaku a ri xe kahle! A hi ta heta masiku manharhu hi ri karhi hi chumayela eFinnmarksvidda—laha ku nga rivala ra ntshava leyikulu en’walungu wa Arctic Circle.

Hi xixika ka titimela eNorway, kutani a hi chavanyana ku ya emananga lama nga en’walungwini. Lexi tsakisaka, a hi famba ni Timbhoni ta Yehovha tinharhu leti tshamaka endhawini yoleyo. A ti tiva leswi hi faneleke hi swi langutela naswona ti hi nyike ndzayo leyinene.

A ku na magondzo yo tala. Ndlela leyinene yo fikelela vanhu lava tshamaka etindhawini leti nga ekule i ku tirhisa ximovhana lexi endleriweke ku famba ehenhla ka gamboko ni ayisi. Hi pake swiambalo swa hina, swakudya ni petirolo leyi engetelekeke eka swimovhana swa hina leswi endleriweke ku famba ehenhla ka gamboko ni xileyi. Loko hi languta emahlweni a hi vona rivala ra ntshava leyikulu leyi nga lo paa, hi gamboko. Gamboko a yi hatima ku fana ni tidayimani edyambyini. Ndhawu yoleyo yi saseke swinene!

Endhawini leyi ya Finnmarksvidda ku ni timhofu, ti-moose, magoya, mimpfundla, timhungubye, timhisi ni tibere ti nga ri tingani. Kambe leswi hi tsakiseke swinene a ku ri ku fikelela vanhu va le ndhawini leyi ya le kule. Nakambe hi tsakisiwe hi ku hlangana ni vanhu lava vuriwaka Masami, lava tihanyisaka hi ku risa timhofu kumbe lava tirhaka etindlwini to rhurhela vaendzi leti nga entshaveni.

Ehandle ka yindlu yo sungula yo rhurhela vaendzi leyi nga entshaveni, hi hlangane ni vantshwa vo hlayanyana lava a va tshwiririka ni vana va xikolo lava nghenaka na vona etlilasini. Va yime va vulavula na hina, va hi vutisa leswaku hi endla yini. I ntiyiso leswaku swi hi tsakisile ku va hlamusela. Loko hi famba, un’wana wa vona u hi byele leswi: “Ndzi mi navelela mikateko!” Loko hi ri karhi hi tlhela hi swimovhana swa hina, hi tsemakanye mativa lamakulu lama tiyeke ma va ayisi swin’we ni ndhawu leyi baseke hi gamboko leyi nga riki na vaaki. Xana a hi ta vona ntlhambi wa timhofu?

Loko hi ri karhi hi kongoma eka xiyindlwana xin’wana, wanuna un’wana u hi xewetile hi musa. A a ri un’wana wa vaaki va nga ri vangani lava tshamaka kwalaho. Loko a vona leswaku xileyi xa hina xi tshovekile, u hi lunghisele xona. U xi lunghise a nga jahanga; vanhu va kwalaho a va endli swilo hi magugu. Maendlelo ya yena ma endle leswaku na hina hi tigedlha. Endzhaku ka loko a lunghise xileyi, hi n’wi nkhensile kutani hi n’wi komba tinhla ti nga ri tingani leti nga eBibeleni malunghana ni leswaku ha yini  Xikwembu xi pfumelela ku xaniseka. U yingisele hi vurhon’wana. Emahlweni ko va hi famba, u amukele buku leyi nge, Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? ni timagazini ta Xihondzo xo Rindza ni Xalamuka! U n’wayiterile kutani a ku: “Ndza nkhensa leswi mi ndzi endzeleke.”

Endzhaku ka loko hi endzele miti yin’wana yi nga ri yingani, dyambu ri perile kutani hi ya exiyindlwanini lexi a hi ta etlela eka xona vusiku byebyo. Hi xitshuketa hi fike laha a ku ri ni mhungubye. Mahlo ya yona yo tshwuka lama hatimaka a ma saseka loko ma hlangana ni gamboko yo basa. Mhungubye yi yime nkarhinyana, yi hi languta hi ndlela leyi nga tolovekangiki kutani yi famba. Leswi gamboko a yi sungula ku wa hi nkarhi wolowo, yi endle leswaku swi hi tikela ku vona laha a hi ya kona. Hi te hefu, loko eku heteleleni hi vona xiyindlwana lexi a hi ya eka xona! Hi tshivele ndzilo exitofini, hiloko ku sungula ku kufumela hakatsongo-tsongo. Hambileswi a hi karhele endzhaku ko heta siku ro leha hi ri karhi hi ya ehenhla ni le hansi hi ximovhana lexi endleriweke ku famba ehenhla ka gamboko ni ayisi, a hi tsakile.

A ri hlwelanga ku xa. Hi tlhele hi layicha mindzhwalo eximovhanini xa hina kutani hi kongoma endhawini leyi nga nkova, hi fike endlwini yin’wana yo rhurhela vaendzi leyi nga entshaveni. Kwalaho hi hlangane ni jaha rin’wana hi ri byele tinhla to hlayanyana leti akaka leti nga eBibeleni. Hi ku titsongahata, ri hi kombe ndlela yo olova yo tlhela ha yona.

Siku ro hetelela ra riendzo ra hina ri ve ri fika. Loko hi nghena eNtangeni wa Swiharhi wa Stabbursdalen, hi tikume hi rhendzeriwe hi ndhawu yo saseka leyi tintshava ta yona leti funengetiweke hi gamboko a ti hatima loko ti tlhaviwa hi miseve ya dyambu. Emahlweni ka hina a ku ri ni ntlhambi lowukulu wa timhofu! A ti ri karhi ti dya, ti tirhisa minwala ya tona leyikulu ku cela mirhi leyi vuriwaka lichen ni nkuxu lowu a wu ri ehansi ka gamboko. Le kulenyana hi hlangane ni munhu loyi a vulavulaka Xisami, a tshame eximovhanini xakwe lexi endlekeriweke ku famba ehenhla ka gamboko kumbe ayisi. A a hlalele timhofu takwe a miyerile. Mbyana yakwe a yi ri karhi yi ti rindza hi vukheta ni ku endla leswaku ti tshama ndhawu yin’we. Mbyana yoleyo yi yimile kutani yi nun’hwetela laha a hi ri kona swa xinkarhana. Kambe a swi tekanga nkarhi leswaku yi tlhelela entirhweni wa yona. Hi chumayele murisi yoloye rungula ra hina. A ri ni xinghana naswona u hi yingiserile.

Loko hi ri karhi hi tlhelela ekaya, a hi ehleketa hi vanhu lava hi hlanganeke na vona eka riendzo ra hina leri tekeke tikhilomitara ta 300. Hi swi teka ku ri lunghelo leswi hi koteke ku fikelela vanhu va le mananga lawa lama nga lo paa, hi gamboko.

[Laha Xifaniso Xi Humaka Kona eka tluka 15]

© Norway Post