Nghena endzeni

Hundzela eka leswi nga endzeni

“Nkarhi Wa Ku Rhandza Ni Nkarhi Wa Ku Venga”

“Nkarhi Wa Ku Rhandza Ni Nkarhi Wa Ku Venga”

 “Nkarhi Wa Ku Rhandza Ni Nkarhi Wa Ku Venga”

“XIKWEMBU i rirhandzu.” Ematikweni man’wana, vanhu va hayeka marito wolawo emakhumbini ya le makaya ya vona. Hakunene, i nhlamuselo yo saseka leyi hlamuselaka ndlela leyi Xikwembu xi nga xiswona—xikombiso lexikulu xa rirhandzu.

Kambe vanhu vo tala a va swi tivi leswaku marito wolawo ma huma eBibeleni. Muapostola Yohane hi yena a tsaleke marito lama nge: “Loyi a nga riki na rirhandzu a nga tivi Xikwembu, hikuva Xikwembu i rirhandzu.” (1 Yohane 4:8) Nakambe Yohane u tsale malunghana ni ndlela leyi Xikwembu xi rhandzeke misava ha yona, a ku: “Xikwembu xi rhandze misava swinene xi kala xi nyikela hi N’wana wa xona la tswariweke a ri swakwe, leswaku un’wana ni un’wana loyi a kombisaka ripfumelo eka yena a nga lovisiwi kambe a va ni vutomi lebyi nga heriki.”—Yohane 3:16.

Loko ha ha anakanya hi mhaka leyi, van’wana va nga ha ehleketa leswaku minkarhi hinkwayo Xikwembu xi tiyimisele ku languta swin’wana ni swin’wana leswi hi swi endlaka. Ndlela leyi vanhu vo tala va hanyaka ha yona yi kombisa leswaku va anakanya leswaku ku nga khathariseki ndlela leyi va tikhomaka ha yona, a va nge tihlamuleli eka Xikwembu hikwalaho ka mahanyelo ya vona. Kambe xana leswi i ntiyiso hakunene? Xana Xikwembu xi rhandza munhu un’wana ni un’wana, wo lulama ni wo homboloka? Xana wu kona nkarhi lowu Xikwembu xi vengaka?

Rirhandzu Ra Xikwembu Ni Leswi Xi Swi Vengaka

Hosi yo tlhariha Solomoni u te: “Xin’wana ni xin’wana xi ni nkarhi wa xona lowu vekiweke, ni nkarhi wa mhaka yin’wana ni yin’wana ehansi ka matilo . . . nkarhi wa ku rhandza ni nkarhi wa ku venga.” (Eklesiasta 3:1, 8) Hi ku ya hi nawu lowu, hambileswi Xikwembu xi nga ni rirhandzu swinene ni musa, ku ni nkarhi lowu xi vengaka.

Xo sungula, xana “ku venga” swi vula yini hilaha ku tirhisiweke hakona eBibeleni? Buku yin’wana ya tinhlamuselo ya hlamula: “Ematsalweni rito ‘venga’ ri ni tinhlamuselo to hlayanyana. Ri nga ha vula rivengo lerikulu, leri hakanyingi ri fambisanaka na lunya. Rivengo ro tano ri nga endla leswaku munhu a lava ku vavisa munhu loyi a n’wi vengaka.” Leyi i nhlamuselo leyi hi tolovelaneke na yona swinene naswona hi vona vuyelo bya muxaka lowu wa rivengo emisaveni hinkwayo. Buku leyi fanaka yi ya emahlweni yi ku: “‘Rivengo’ ri nga ha tlhela ri kombisiwa hi ku va munhu a nga n’wi tsakeli munhu wo karhi kambe a nga ri na kungu ro n’wi vavisa.”

Nhlamuselo leyi ya vumbirhi hi leyi hi nga eku yi kambisiseni laha. I rivengo lerikulu, rivengo leri heleleke—ku nga ri lunya, ku pfumala musa kumbe ku navela ku endla swo biha. Xana Xikwembu xi nga va ni rivengo ro tano? Xiya leswi tsariweke eka Swivuriso 6:16-19, leyi nge: “Ku ni swilo swa tsevu leswi Yehovha a swi vengaka; ina, swilo swa nkombo leswi nyenyetsaka moya-xiviri wakwe: mahlo lama titlakusaka, ririmi ra vunwa, ni mavoko lama halataka ngati leyi nga riki na nandzu, mbilu leyi kunguhataka makungu yo biha, milenge leyi hatlaka ku tsutsumela evubihini, mbhoni ya vunwa leyi tisungulelaka mavunwa, ni loyi a hlohlotelaka timholovo exikarhi ka vamakwavo.”

 Hilaha hi swi vonaka hakona, ku ni swiendlo swin’wana leswi Xikwembu xi swi vengaka. Xi swi tekela enhlokweni swivangelo leswi twalaka, swo tanihi ku tsana ka miri, mbango, ndlela leyi hi kurisiweke ha yona ni ku honisa. (Genesa 8:21; Varhoma 5:12) Mutsari wa Swivuriso u hlamusela leswi hi xikombiso lexinene: “Loyi Yehovha a n’wi rhandzaka wa n’wi tshinya, hilaha tatana a endlaka hakona eka n’wana wakwe la n’wi tsakisaka.” (Swivuriso 3:12) N’wana la nga yingisiki a nga ha vengiwa, kambe mutswari a nga ha n’wi rhandza n’wana wakwe naswona a endla hinkwaswo leswi a nga swi kotaka leswaku a n’wi pfuna leswaku a hlakarhela eka mahanyelo yakwe yo biha hi ku n’wi tshinya. Hi rirhandzu rakwe, Yehovha u endla hilaha ku fanaka loko ku ri ni ntshembo wa leswaku a nga ponisa munhu loyi a dyoheke.

Loko Rivengo Ri Fanerile

Kambe, xana ku vuriwa yini hi munhu loyi a tivaka ku rhandza ka Xikwembu kambe a ala ku ku endla? Munhu wo tano Xikwembu a xi nge n’wi tsakeli. Loko a endla swilo leswi Yehovha a swi vengaka hi vomu, u tivangela ku vengiwa hi Yena. Hi xikombiso, Bibele yi ri: “Yehovha u kambela wo lulama ni wo homboloka, kunene moya-xiviri Wakwe wa n’wi venga un’wana ni un’wana la rhandzaka madzolonga.” (Pisalema 11:5) Munhu wo tano la nga hundzukiki a nge rivaleriwi, hilaha muapostola Pawulo a swi vekeke erivaleni eka papila rakwe leri a ri tsaleleke Vaheveru, leri hlayekisaka xileswi: “Loko hi hanya hi xidyoho hi vomu endzhaku ka loko hi amukele vutivi lebyi kongomeke bya ntiyiso, a ka ha salanga xitlhavelo xa swidyoho, kambe ku ni ku langutela kun’wana loku chavisaka ka vuavanyisi naswona ku ni mavondzo lama pfurhaka lama nga ta lovisa lava kanetaka.” (Vaheveru 10:26, 27) Ha yini Xikwembu lexi nga ni rirhandzu xi teka goza leri?

Loko munhu a endla xidyoho lexikulu hi vomu, vubihi byi nga dzima timitsu lerova a byi nge suki eka yena. A nga ha va ni mahanyelo yo biha naswona a nga hundzuki. Bibele yi fanisa munhu wo tano na yingwe leyi nga taka yi nga cinci mivala ya yona. (Yeremiya 13:23) Ematshan’weni yo hundzuka, munhu u endla leswi Bibele yi swi vulaka “xidyoho lexi nga heriki,” lexi eka xona ku nga riki na ku rivaleriwa.—Marka 3:29.

Leswi swi ve ntiyiso eka Adamu na Evha ni le ka Yudasi Iskariyota. Leswi Adamu na Evha a va vumbiwe va hetisekile naswona xileriso xa Xikwembu a xi lo dlaa erivaleni xi tlhela xi twisiseka eka vona, i vumbhoni bya leswaku xidyoho xa vona va xi endle hi vomu naswona hi xikongomelo, xisweswo a va nga ta rivaleriwa. Endzhaku ka sweswo, Rito ra Xikwembu a ri va rhambanga leswaku va hundzuka. (Genesa 3:16-24) Hambileswi Yudasi a nga hetisekanga, a ri munghana lonkulu ni N’wana wa Xikwembu kambe u hundzuke muxengi. Yesu u vulavule hi yena tanihi “n’wana wa ndzoviso.” (Yohane 17:12) Bibele yi kombisa leswaku Diyavulosi i khale a ri mudyohi loyi a faneriwaka hi ku lovisiwa. (1 Yohane 3:8; Nhlavutelo 12:12) Diyavulosi u tivangele ku vengiwa hi Xikwembu.

 Hambiswiritano, swa chavelela ku tiva leswaku a hi un’wana ni un’wana loyi a dyoheke la hatlisaka a hlakarhela. Yehovha u lehisa mbilu naswona a nga swi tsakeli ku xupula lava dyoheke hi mhaka yo honisa. (Ezekiyele 33:11) Wa va rhamba leswaku va hundzuka kutani va rivaleriwa. Ha hlaya: “Lowo homboloka a a siye ndlela yakwe, ni munhu wo biha a siya miehleketo yakwe; a a tlhelele eka Yehovha, loyi a nga ta n’wi komba tintswalo, ni le ka Xikwembu xa hina, hikuva xi ta rivalela hi ndlela leyikulu.”—Esaya 55:7.

Langutelo Leri Ringaniseriweke Ra Rirhandzu Ni Rivengo

Swi le rivaleni leswaku tanihi vatekeleri va Xikwembu, Vakreste va ntiyiso va fanele va twisisa loko ku ri “nkarhi wa ku rhandza” niloko ku ri “nkarhi wa ku venga.” Ku tsaka swi nga ha endla leswaku langutelo ra munhu un’wana hi rirhandzu ni tintswalo swi nga ha ringaniseriwi. Kambe marito ya mudyondzisiwa Yuda ma nga hi pfuna leswaku hi ringanisela hi ndlela leyi faneleke exikarhi ko kombisa tintswalo ni ku venga xidyoho: “Hambetani mi kombisa tintswalo eka van’wanyana, mi endla tano hi xichavo, mi ri karhi mi venga hambi nguvu ya le ndzeni leyi thyakisiweke hi nyama.” (Yudha 22, 23) Hikokwalaho, hi fanele hi venga swilo swo biha kambe ku nga ri munhu loyi a endlaka swilo swo biha.

Nakambe Vakreste va bumabumeriwa hileswi va kombisaka valala va vona rirhandzu hi ku va endlela leswinene. Yesu u te: “Hambetani mi rhandza valala va n’wina, mi khongelela lava mi xanisaka.” (Matewu 5:44) Leswi hi swona swi endlaka leswaku Timbhoni ta Yehovha ti nga tshiki ku chumayela mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu hi ku phindha-phindha eka vaakelani va tona, hambileswi van’wana va nga ri tsakeriki rungula rero. (Matewu 24:14) Hi ku langutisa timhaka leti nga eka langutelo ra Bibele, Timbhoni ti teka munhu un’wana ni un’wana tanihi loyi a kombiweke rirhandzu ra Yehovha ni tintswalo. Loko matshalatshala ya tona yo pfuna vanhu ma nga tlangeriwi kumbe ti fularheriwa hambi ku ri ku xanisiwa, Timbhoni ti landzela ndzayo ya muapostola Pawulo leyi nge: “Hambetani mi katekisa vaxanisi; mi katekisa, mi nga rhukani . . . Mi nga tlheriseli swo biha hi swo biha hambi eka mani.” (Varhoma 12:14, 17) Ta swi tsundzuka leswaku Yehovha u ta hlawula leswaku i mani loyi a faneriwaka hi rirhandzu rakwe nileswaku i mani loyi a lulameriweke hi ku vengiwa hi yena. I Muavanyisi wo hetelela eka timhaka ta vutomi ni rifu.—Vaheveru 10:30.

I ntiyiso leswaku “Xikwembu i rirhandzu.” Hinkwerhu ka hina, hi fanele hi kombisa ku tlangela rirhandzu ra xona naswona hi endla matshalatshala ya leswaku hi kumisisa leswi ku rhandza ka xona swi vulaka swona naswona hi swi endla. Timbhoni ta Yehovha ta laha u tshamaka kona ti ta swi tsakela ku ku pfuna leswaku u dyondza eBibeleni ya wena leswi ku rhandza ka Xikwembu ku nga swona ni ndlela yo swi tirhisa evuton’wini bya wena. Loko u endla tano, u ta papalata ku vengiwa hi Xikwembu kutani u tiphina hi ku rhandziwa hi xona.

[Marito lama tshahiweke exihlokweni lama nga eka tluka 23]

“Ku ni swilo swa tsevu leswi Yehovha a swi vengaka; ina, swilo swa nkombo leswi nyenyetsaka moya-xiviri wakwe: mahlo lama titlakusaka, ririmi ra vunwa, ni mavoko lama halataka ngati leyi nga riki na nandzu, mbilu leyi kunguhataka makungu yo biha, milenge leyi hatlaka ku tsutsumela evubihini, mbhoni ya vunwa leyi tisungulelaka mavunwa, ni loyi a hlohlotelaka timholovo exikarhi ka vamakwavo.”—SWIVURISO 6:16-19

[Marito lama tshahiweke exihlokweni lama nga eka tluka 24]

“Loko hi hanya hi xidyoho hi vomu endzhaku ka loko hi amukele vutivi lebyi kongomeke bya ntiyiso, a ka ha salanga xitlhavelo xa swidyoho, kambe ku ni ku langutela kun’wana loku chavisaka ka vuavanyisi.”—VAHEVERU 10:26, 27

[Marito lama tshahiweke exihlokweni lama nga eka tluka 25]

“Lowo homboloka a a siye ndlela yakwe, ni munhu wo biha a siya miehleketo yakwe; a a tlhelele eka Yehovha, loyi a nga ta n’wi komba tintswalo . . . Hikuva [u] ta rivalela hi ndlela leyikulu.”—ESAYA 55:7

[Xifaniso lexi nga eka tluka 24]

Mutswari la nga ni rirhandzu u tshinya n’wana wakwe leswaku a n’wi pfuna

[Xifaniso lexi nga eka tluka 25]

Vabohiwa vo tala va vuyeriwile eka rirhandzu ni tintswalo ta Xikwembu