Nghena endzeni

Hundzela eka leswi nga endzeni

Xana Xikwembu A Xi Swi Tiva Leswaku Adamu Na Evha Va Ta Dyoha?

Xana Xikwembu A Xi Swi Tiva Leswaku Adamu Na Evha Va Ta Dyoha?

 Xana Xikwembu A Xi Swi Tiva Leswaku Adamu Na Evha Va Ta Dyoha?

VANHU vo tala va swi lava ku tiva nhlamulo ya xivutiso lexi. Loko ku vulavuriwa hi mhaka ya ku va Xikwembu xi pfumelele vubihi, minkarhi yo tala ku khumbiwa mhaka leyi endlekeke entangeni wa Edeni. Mhaka ya leswaku ‘Xikwembu xi tiva swilo hinkwaswo’ yi nga ha endla leswaku van’wana va gimeta hileswaku Xikwembu a xi swi tiva leswaku Adamu na Evha a va nge xi yingisi.

Loko hakunene Xikwembu a xi swi tiva leswaku mpatswa lowu, lowu hetisekeke a wu nge xi yingisi, xana leswi a swi ta kombisa yini? A swi ta endla onge a xi na timfanelo letinene, a xi na rirhandzu, xi hombolokile naswona a xi na ntwela-vusiwana. Van’wana va nga ha swi hlamusela tanihi tihanyi ku va Xikwembu xi endle swilo leswi xi swi tivaka leswaku a swi nge fambi kahle. Hi hala tlhelo, hi xona lexi a xi ta soriwa malunghana ni vubihi ni ku xaniseka loku se ku nga heta malembe ku ri kona. Van’wana a va ta teka Muvumbi wa hina tanihi xiphukuphuku.

Xana ndlela leyi Matsalwa ma n’wi hlamuselaka ha yona Yehovha Xikwembu swa n’wi fanela swihehlo leswi? Leswaku hi hlamula xivutiso lexi, a hi kambisiseni leswi Bibele yi swi vulaka hi mintirho ya Yehovha yo hlamarisa ni hi vumunhu byakwe.

“A Swi Ri Swinene Ngopfu”

Loko buku ya Genesa yi vulavula hi ntumbuluko wa Xikwembu ni hi vanhu vo sungula emisaveni yi ri: “Xikwembu xi vona hinkwaswo leswi xi swi endleke, kutani waswivo, a swi ri swinene ngopfu.” (Genesa 1:31) Adamu na Evha a va hetisekile, naswona a va tiphina laha a va tshama kona. Leswi swilo hinkwaswo leswi a swi ri emisaveni a swi ri “swinene ngopfu,” Xikwembu a xi langutele leswaku va hanya hi ndlela leyinene. Phela, a va vumbiwe hi “xifaniso xa Xikwembu.” (Genesa 1:27) Kutani a va ta swi kota ku kombisa timfanelo ta Xikwembu to tanihi vutlhari, rirhandzu ro tshembeka, vululami ni vunene. Ku kombisa timfanelo leti a swi ta va pfuna ku endla swiboho leswi nga ta va vuyerisa ni leswi nga ta tsakisa Tata wa vona wa le tilweni.

Hambileswi a va hetisekile, Yehovha u va nyike ntshunxeko wo tihlawulela. A va nga endliwanga ku fana ni rhoboto leswaku va ta tsakisa Xikwembu. Anakanya kahle hi mhaka leyi, hi swihi leswi u swi vonaka swi ri swinene, i ku va vanhu va yingisa hi ku sindzisiwa kumbe swi suka embilwini? Nhlamulo yi le rivaleni. Hilaha ku fanaka, loko Adamu na Evha a va hlawule ku yingisa Xikwembu, ku yingisa ka vona a xi ta ku tlangela swinene. Ntshunxeko wo tihlawulela wu va pfune leswaku va yingisa Yehovha hi ku swi rhandza.—Deteronoma 30:19, 20.

Ku Tshembeka, Vululami Ni Vunene

Bibele yi hi byela hi timfanelo ta Yehovha. Timfanelo teto ti endla leswaku a fambela ekule ni xidyoho. Pisalema 33:5 yi vula leswaku Yehovha “u rhandza ku tshembeka ni vululami.” Xisweswo, Yakobo 1:13 yi ri: “Xikwembu xi nga ka xi nga ringiwi hi swilo swo biha naswona xona a xi ringi munhu.” Leswi Xikwembu a xi n’wi rhandza ngopfu Adamu naswona xi nga ni vululami, xi n’wi lemukise xi ku: “U nga ha tidyela u eneriseka eka murhi wun’wana ni wun’wana wa ntanga. Kambe loko ku ri murhi wa ku tiva leswinene ni leswo biha u nga tshuki u wu dya hikuva siku u nga ta wu dya, u ta fa hakunene.” (Genesa 2:16, 17) Mpatswa wo sungula a wu fanele wu tihlawulela exikarhi ka vutomi lebyi nga heriki ni rifu. Xana Xikwembu a xi ta va xi nga wu kanganyisanga hi ku wu lemukisa hi xidyoho xo karhi kasi xa swi tiva leswaku wu ta dyoha? Tanihi leswi Yehovha a ‘rhandzaka  vutshembeki ni vululami,’ a a ta va a nga wu nyikanga ntshunxeko lowu a a swi tivaka leswaku a wu kona.

Vunene bya Yehovha byi tele swinene. (Pisalema 31:19) Loko Yesu a hlamusela vunene bya Xikwembu u te: “Xana u kona munhu exikarhi ka n’wina loyi loko n’wana wakwe a kombela xinkwa—a nga n’wi nyikaka ribye? Kumbe, xana loko a kombela nhlampfi—a nge n’wi nyiki nyoka, a hi swona ke? Hikokwalaho, loko n’wina, hambiloko mi hombolokile, mi tiva ku nyika vana va n’wina tinyiko letinene, hakunene Tata wa n’wina la nge matilweni u ta va nyika ku tlurisa lava kombelaka eka yena!” (Matewu 7:9-11) Xikwembu xi nyika swivumbiwa swa xona hilaha ku ‘tlurisaka.’ Ndlela leyi vanhu va vumbiweke ha yona ni kaya ra paradeyisi leri Xikwembu xi ri nyikeke vanhu swi kombisa vunene bya xona. A ku ta va ku ri tihanyi loko Hosi leyi Lawulaka a yi lo nyika vanhu kaya ro saseka swinene yi ri karhi yi swi tiva leswaku yi ta tlhela yi ri teka. Xikwembu lexi hi vumbeke xi lulamile naswona xi ni vunene, kutani a hi fanelanga hi xi sola hikwalaho ka leswi vanhu va xandzukeke.

Hi Xona ‘Ntsena Lexi Tlhariheke’

Matsalwa ma kombisa leswaku Xikwembu hi xona ‘ntsena lexi tlhariheke.’ (Varhoma 16:27) Tintsumi ta xona leti nga etilweni ti byi vone hi tindlela to tala vutlhari lebyi. Ti sungule ku “huwelela [ti] dzunisa” loko Yehovha a vumba swilo laha misaveni. (Yobo 38:4-7) A swi kanakanisi leswaku swivumbiwa sweswo swa moya swo tlhariha swi swi vone hinkwaswo leswi nga endleka entangeni wa Edeni. Xana Xikwembu lexi tlhariheke xi nga vumba vuako ni swilo swo hlamarisa kutani xi veka vanhu lava xi swi tivaka leswaku a va nge xi yingisi? Phela hambi ku ri tintsumi a ti hlalerile. Hakunene sweswo a swi twali nikatsongo.

Kambe van’wana va nga ha ku, ‘Swi tise ku yini leswaku Xikwembu lexi tlhariheke swinene xi nga swi tivi?’ I ntiyiso leswaku vutlhari lebyikulu bya Yehovha byi endla leswaku a tiva ni swilo “leswi nga ta humelela emakumu.” (Esaya 46:9, 10) Hambiswiritano, a swi nga bohi leswaku a tirhisa vuswikoti lebyi, tanihi leswi swi nga bohiki leswaku a tirhisa matimba yakwe hinkwawo. Wa tihlawulela leswaku a nga byi tirhisa rini. U byi tirhisa laha ku faneleke ni hi ku ya hi swiyimo swa kona.

Vuswikoti bya Yehovha byo tiva swilo ka ha ri emahlweni byi nga fanisiwa ni xitirhisiwa xa manguva lawa xa thekinoloji. Munhu la hlaleleke mphikizano wa ta mintlangu lowu rhekhodiweke, a nga ha hlawula ku rhanga a hlalela xiphemu xo hetelela leswaku a ta tiva vuyelo bya kona. Kambe a swi bohi leswaku a sungula hi ku endla tano. Xana u kona la nga n’wi solaka loko o hlawula ku hlalela ntlangu hinkwawo ku sukela eku sunguleni? Hilaha ku fanaka, Muvumbi na yena u hlawule ku nga swi tivi leswaku ku ta endleka yini emakumu. Ematshan’weni ya sweswo, u hlawule ku rhanga hi ku vona leswaku Adamu na Evha a va ta tikhoma njhani.

Hilaha swi boxiweke hakona eku sunguleni, hi vutlhari Yehovha a nga vumbanga vanhu va fana ni tirhoboto. Ematshan’weni ya sweswo, u va nyike ntshunxeko wo tihlawulela. Loko a va hlawule ndlela leyinene, a va ta kombisa rirhandzu, ku tlangela ni ku yingisa ka vona naswona a va ta hambeta va tiphina swinene. Leswi a swi ta tlhela swi tsakisa Yehovha Tata wa vona wa le tilweni.—Swivuriso 27:11; Esaya 48:18.

Bibele yi kombisa leswaku minkarhi yo tala Xikwembu a xi byi tirhisanga vuswikoti bya xona byo tiva swilo ka ha ri emahlweni. Hi xikombiso, loko Abrahama loyi a a tshembekile a fanele a endla gandzelo hi n’wana wakwe, Yehovha u te: “Sweswi ndza swi tiva leswaku u chava Xikwembu hikuva a wu ndzi alelanga n’wana wa wena, loyi a nga swakwe.” (Genesa 22:12) Hi hala tlhelo, minkarhi yin’wana mahanyelo ya vanhu van’wana a ma n’wi “twisa ku vava.” Xana a a ta twa ku vava loko a a swi tiva leswaku va ta hambuka?—Pisalema 78:40, 41; 1 Tihosi 11:9, 10.

 Kutani swa twala ku gimeta hileswaku Xikwembu lexi tlhariheke swinene a xi byi tirhisanga vuswikoti bya xona byo tiva swilo ka ha ri emahlweni. A xi nga swi tivi leswaku vatswari va hina vo sungula a va nge xi yingisi. A ku ta va ku ri vuphukuphuku ku va xi tumbuluxe vanhu xi ri karhi xi swi tiva leswaku i yini leswi va nga ta swi endla eku heteleleni.

“Xikwembu I Rirhandzu”

Sathana, la nga nala wa Xikwembu hi yena la endleke leswaku Adamu na Evha va xandzuka entangeni wa Edeni, naswona leswi swi endle leswaku ku va ni vuyelo byo biha, lebyi katsaka xidyoho ni rifu. Xisweswo, Sathana i “mudlayi wa vanhu.” U tlhele a tikombisa a ri “muhembi ni tata wa mavunwa.” (Yohane 8:44) Leswi a nga ni timfanelo to biha, u lava leswaku ni Muvumbi wa hina wa rirhandzu a va tano. U lava leswaku hi sola Yehovha hikwalaho ka ku xandzuka ka vanhu.

Rirhandzu hi rona leri endleke leswaku Yehovha a hlawula ku ka a nga swi tivi leswaku Adamu na Evha va ta dyoha. Rirhandzu i mfanelo leyikulu ya Xikwembu. 1 Yohane 4:8 yi ri: “Xikwembu i rirhandzu.” Rirhandzu ri navela leswinene ku nga ri leswo biha. Ri languta leswinene eka vanhu. Hikwalaho ka rirhandzu, Yehovha Xikwembu a a wu navelela leswinene mpatswa wo sungula.

Hambileswi vana va Xikwembu va laha misaveni va nga xi yingisangiki, Xikwembu xa hina xa rirhandzu a xi fanelanga xi soriwa hikwalaho ka leswi swivumbiwa leswi a swi hetisekile. Xi va nyike swilo hinkwaswo leswi a va ta swi lava evuton’wini naswona xi va byele hinkwaswo leswi a va fanele va swi tiva. A swi fanerile leswaku Xikwembu xi langutela ku yingisiwa ku nga ri ku xandzukeriwa. A xi swi tiva leswaku Adamu na Evha va nga swi kota ku tshembeka hilaha vanhu lava nga hetisekangiki lava hanyeke endzhaku ka vona va swi kombiseke hakona, vo tanihi Abrahama, Yobo, Daniyele ni van’wana vo tala.

Yesu u te: “Eka Xikwembu swilo hinkwaswo swa koteka.” (Matewu 19:26) Hakunene marito lawa ma khutaza. Rirhandzu ra Yehovha swin’we ni timfanelo takwe leti xiyekaka leti ku nga vululami, vutlhari ni matimba, ti tiyisekisa leswaku hi nkarhi lowu faneleke u ta herisa xidyoho ni rifu.—Nhlavutelo 21:3-5.

Swi le rivaleni leswaku Yehovha a a nga swi tivi leswaku mpatswa wo sungula a wu nge n’wi yingisi. Hambileswi a tweke ku vava hikwalaho ka leswi wu nga n’wi yingisangiki naswona leswi swi vangeke maxangu, a a swi tiva leswaku leswi a swi nge n’wi siveli ku hetisisa xikongomelo xakwe hi misava. Kutani ha yini u nga dyondzi swo tala hi xikongomelo xexo ni ndlela leyi u nga vuyeriwaka ha yona loko xi hetiseka? *

[Nhlamuselo ya le hansi]

^ par. 23 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni xikongomelo xa Xikwembu hi misava, vona ndzima 3 ya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.

[Marito lama tshahiweke exihlokweni lama nga eka tluka 14]

Vanhu vo sungula Yehovha a a nga va vumbanga va fana ni tirhoboto

[Marito lama tshahiweke exihlokweni lama nga eka tluka 15]

Xikwembu a xi swi tiva leswaku Adamu na Evha va nga swi kota ku tshembeka