Nghena endzeni

Hundzela eka leswi nga endzeni

Yehovha Wa Yi Tiva Ndlela Yo Kutsula Vanhu Vakwe

Yehovha Wa Yi Tiva Ndlela Yo Kutsula Vanhu Vakwe

 Yehovha Wa Yi Tiva Ndlela Yo Kutsula Vanhu Vakwe

“Yehovha wa yi tiva ndlela yo va kutsula endzingweni vanhu lava nga ni ku tinyiketela loku nga ni vukwembu.”—2 PET. 2:9.

HA YINI HI NGA TSHEMBAKA LESWAKU YEHOVHA:

U tiva nkarhi lowu swilo swi faneleke swi endleka ha wona leswaku xikongomelo xakwe xi hetiseka?

U ta tirhisa matimba yakwe leswaku a kutsula vanhu vakwe?

U swi tiva kahle swilo leswi nga ta humelela hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu?

1. Hi swihi swiyimo leswi nga ta va kona hi nkarhi wa “nhlomulo lowukulu”?

KU LOVISIWA ka misava ya Sathana ku ta sungula hi xitshuketa vanhu va nga swi langutelanga. (1 Tes. 5:2, 3) Hi nkarhi wa “siku lerikulu ra Yehovha,” vanhu va ta pfilunganyeka swinene. (Sof. 1:14-17) Ku ta va ni ku xaniseka ni maxangu yo tala lerova Bibele yi vula leswaku enkarhini wolowo ku ta va ni “nhlomulo lowukulu lowu ku nga si tshamaka ku humelela lowu fanaka na wona hi mpfhuka misava yi va kona ku fikela sweswi.”—Hlaya Matewu 24:21, 22.

2, 3. (a) I yini leswi vanhu va Xikwembu va nga ta langutana na swona hi nkarhi wa “nhlomulo lowukulu”? (b) I yini leswi nga ta hi tiyisa nhlana malunghana ni leswi nga ta humelela enkarhini lowu taka?

2 Loko “nhlomulo lowukulu” se wu ya eku chaputeni, “Gogo wa tiko ra Magogo” u ta lava ku hlasela vanhu va Xikwembu ro hetelela. Hi nkarhi wolowo, “nhlengeletano leyikulu swinene ya nyimpi” yi ta ta ‘kukota mapapa, lama funengetaka tiko’ ku ta lwa ni vanhu va Xikwembu. (Ezek. 38:2, 14-16) Ku hava minhlangano ya vanhu leyi nga ta sirhelela vanhu va Yehovha. Kutani va fanele va tshembela eka yena leswaku a va kutsula. Va fanele va endla yini loko valala va vona va tela ku ta va hlasela?

3 Loko u ri nandza wa Yehovha, xana wa kholwa leswaku U ta kutsula vanhu vakwe hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu? Muapostola Petro u tsale a ku: “Yehovha wa yi tiva ndlela yo va kutsula endzingweni vanhu lava nga ni ku tinyiketela loku nga ni vukwembu, kambe u vekela vanhu lava nga lulamangiki siku ra vuavanyisi leswaku va ta lovisiwa.” (2 Pet. 2:9) Ku anakanyisisa hi ndlela leyi Yehovha a va kutsuleke ha yona vanhu vakwe enkarhini lowu hundzeke, swi nga hi tiyisa nhlana leswaku na hina u ta hi kutsula enkarhini lowu taka. A hi kambisiseni swikombiso swinharhu leswi nga ta endla leswaku hi byi tshemba swinene vuswikoti bya Yehovha byo kutsula vanhu vakwe.

 VA KUTSURIWE EKA NDHAMBI YA MISAVA HINKWAYO

4. Ha yini ku endla swilo hi nkarhi lowu faneleke a swi ri swa nkoka malunghana ni Ndhambi?

4 Xikombiso xo sungula lexi hi nga ta xi kambisisa xi vulavula hi Ndhambi ya le nkarhini wa Nowa. Leswaku ku rhandza ka Yehovha ku endleka, swilo a swi fanele swi endliwa hi nkarhi lowu faneleke. Ntirho lowukulu wo aka ngalava a wu fanele wu hetiwa naswona swiharhi a swi fanele swi nghenisiwa engalaveni ndhambi yi nga si sungula. Rungula leri nga eka Genesa ri kombisa leswaku Yehovha a nga sungulanga hi ku yimela ngalava leswaku yi akiwa ku ri kona a vekaka siku ro tisa Ndhambi, onge hiloko a a ta cinca siku rero loko ngalava yo tshuka yi hlwela ku hetiwa. Ematshan’weni ya sweswo, u veke siku ro tisa Ndhambi ka ha sale nkarhi wo leha emahlweni ko va a byela Nowa leswaku a aka ngalava. Hi swi tivisa ku yini sweswo?

5. Hi xihi xiboho lexi Yehovha a xi endleke lexi tsariweke eka Genesa 6:3 naswona u xi endle rini?

5 Bibele yi hi byela leswaku Yehovha u endle xiboho xo tisa ndhambi a ri etilweni. Hi ku ya hi Genesa 6:3, u te: “Moya wa mina a wu nge he tirhi hilaha ku nga heriki eka munhu hikuva na yena i nyama. Hikwalaho masiku yakwe ma ta va malembe ya 120.” Yehovha a a nga vulavuli hi malembe lama tolovelekeke lawa vanhu va ma hanyaka kambe a a vulavula hi nkarhi lowu a a ta byi herisa ha wona vubihi hinkwabyo emisaveni. * Tanihi leswi Ndhambi yi sunguleke hi lembe ra 2370 B.C.E, hi gimeta hileswaku Xikwembu xi endle xiboho xexo hi lembe ra 2490 B.C.E. Hi nkarhi wolowo, Nowa a a ri ni malembe ya 480. (Gen. 7:6) Hi lembe ra 2470 B.C.E., endzhaku ka malembe ya kwalomu ka 20, vana va Nowa va majaha va velekiwile. (Gen. 5:32) Hi nkarhi wolowo a ku sele kwalomu ka malembe ya dzana emahlweni ko va Ndhambi yi sungula, kambe Yehovha a a nga si n’wi byela Nowa hi ntirho wo hlawuleka lowu a a ta wu endla leswaku vanhu va ponisiwa. A a ta rindza nkarhi wo tanihi kwihi emahlweni ko va a byela Nowa?

6. Yehovha u n’wi lerise rini Nowa ku aka ngalava?

6 Swi tikomba onge Yehovha u hete malembe yo tala a nga si n’wi byela Nowa leswi a a lava ku swi endla. Ha yini hi vula tano? Hikuva Bibele yi vula leswaku vana vakwe se a va kurile naswona a va tekile loko Xikwembu xi lerisa Nowa leswaku a aka ngalava. Yehovha u n’wi byele a ku: “Ndzi simeka ntwanano wa mina na wena; u ta nghena engalaveni, wena ni vana va wena ni nsati wa wena ni vasati va vana va wena lava nga na wena.” (Gen. 6:9-18) Kutani swi nga ha endleka leswaku loko Nowa a lerisiwa ku aka ngalava, se a ku sale malembe ya 40 kumbe 50 emahlweni ko va Ndhambi yi fika.

7. (a) Nowa ni ndyangu wakwe va ri kombise njhani ripfumelo? (b) Xikwembu xi n’wi byele rini Nowa siku leri Ndhambi a yi ta fika ha rona?

7 Loko Nowa ni ndyangu wakwe va ri karhi va aka ngalava, va fanele va tivutisile leswaku Xikwembu xi ta yi tisa njhani Ndhambi nileswaku yi ta fika rini. Kambe, hambileswi a va nga ti tivi tinhlamulo ta swivutiso sweswo, a va tshikanga ku aka ngalava. Bibele yi ri: “Nowa a endla hinkwaswo hilaha Xikwembu xi n’wi leriseke hakona. U endle tano.” (Gen. 6:22) Loko ku sale masiku ya nkombo ntsena leswaku ndhambi yi fika—ku nga nkarhi lowu eneleke wa leswaku Nowa ni ndyangu wakwe va nghenisa swiharhi engalaveni— Yehovha u byele Nowa siku leri Ndhambi a yi ta fika ha rona. Hikwalaho, loko tinyangwa ta ndhambi ya matilo ti pfuleka “elembeni ra vu-600 ra ku hanya ka Nowa, en’hwetini ya vumbirhi, hi siku ra vu-17 ra n’hweti,” hinkwaswo a swi lunghekile.—Gen. 7:1-5, 11.

8. Rungula ra Ndhambi ri hi tiyisekisa njhani leswaku Yehovha wa wu tiva nkarhi lowu faneleke wo kutsula vanhu vakwe?

8 Rungula ra Ndhambi ri kombisa leswaku minkarhi hinkwayo Yehovha u tiva nkarhi lowu faneleke ni ndlela leyinene yo kutsula vanhu vakwe. Tanihi leswi makumu ya mafambiselo lawa ya swilo ma tshinelaka, hi nga tiyiseka leswaku swikongomelo hinkwaswo swa Yehovha swi  ta hetiseka hi “siku ra kona ni nkarhi wa kona” lowu a wu vekeke.—Mat. 24:36, hlaya Habakuku 2:3.

VA KUTSURIWE ELWANDLE RO TSHWUKA

9, 10. Yehovha u va tirhise njhani vanhu vakwe leswaku a phasa mavuthu ya Vaegipta?

9 Se hi dyondze leswaku Yehovha u kota ku lawula nkarhi lowu swilo swi faneleke swi endleka ha wona leswaku xikongomelo xakwe xi hetiseka. Xikombiso xa vumbirhi lexi hi nga ta xi kambisisa xi kombisa leswaku hi nga n’wi tshemba Yehovha leswaku u ta tirhisa matimba yakwe lamakulu leswaku a kutsula vanhu vakwe. Entiyisweni, leswi Yehovha a kotaka ku kutsula vanhu vakwe, minkarhi yin’wana u va tirhisile leswaku a phasa valala vakwe. U endle tano loko a kutsula Vaisrayele evuhlongeni bya le Egipta.

10 Vaisrayele lava humeke aEgipta a va ringana kwalomu ka timiliyoni tinharhu. Yehovha u lerise Muxe leswaku va famba hi ndlela leyi endleke leswaku Faro a ehleketa leswaku va lahlekile hikwalaho ko pfilunganyeka. (Hlaya Eksoda 14:1-4.) Hiloko Faro a va sala endzhaku swin’we ni mavuthu yakwe kutani a fika a va siva eLwandle ro Tshwuka. A swi tikomba onge Vaisrayele a va nga ha ri na vuyo. (Eks. 14:5-10) Kambe, entiyisweni Vaisrayele a va nga ri ekhombyeni. Ha yini? Hikuva Yehovha a a lunghekele ku va kutsula.

11, 12. (a) Yehovha u va pfune njhani vanhu vakwe? (b) Hi byihi vuyelo lebyi veke kona hileswi Yehovha a va pfuneke naswona rungula leri ri hi dyondzisa yini ha yena?

11 “Papa lerikulu” leri a ri rhangele Vaisrayele ri ye endzhaku ka vona kutani ri sivela mavuthu ya Faro leswaku ma nga va tshineleli ni ku ma vangela munyama. Hambiswiritano, papa lerikulu a ri voningela Vaisrayele hi singita nivusiku. (Hlaya Eksoda 14:19, 20.) Yehovha u hambanise lwandle hi ku tirhisa mheho ya matimba ya le vuxeni, xisweswo “a hundzula lwandle ri va misava leyi omeke.” A swi kanakanisi leswaku sweswo swi teke nkarhi wo leha hikuva Bibele yi vula leswaku mheho yi hunge “vusiku hinkwabyo” naswona endzhaku ka sweswo “vana va Israyele va [fambe] exikarhi ka lwandle emisaveni leyi omeke.” Vaisrayele a va famba katsongo loko va pimanisiwa ni makalichi ya mavuthu ya Faro. Hambiswiritano, Vaegipta a va nga ta va kuma Vaisrayele hikuva Yehovha a a ri eku va lweleni. “[U pfilunganye] ntlawa wa Vaegipta.  A hlomula mavhilwa emakalichini ya vona lerova swi va nonon’hwela ku ma fambisa.”—Eks. 14:21-25.

12 Loko Vaisrayele hinkwavo se va tsemakanyile elwandle, Yehovha u lerise Muxe a ku: “Tshambulutela voko ehenhla ka lwandle leswaku mati ma tlhelela ehenhla ka Vaegipta, makalichi ya vona ya nyimpi ni vagadi va vona va tihanci.” Loko mavuthu ma ringeta ku balekela mati lawa a ma lava ku ma khubumeta, “Yehovha a wisa Vaegipta exikarhi ka lwandle.” A va nga ha ri na vuyo. “A nga kona ni un’we exikarhi ka wona la saleke.” (Eks. 14:26-28) Xisweswo, Yehovha u kombise leswaku u na wona matimba yo kutsula vanhu vakwe ehansi ka xiyimo xihi ni xihi.

VA PONILE LOKO KU LOVISIWA YERUSALEMA

13. Hi swihi swiletelo leswi Yesu a swi nyikeleke naswona hi xihi xivutiso lexi valandzeri vakwe va nga ha vaka va tivutise xona?

13 Xikombiso xa vunharhu lexi hi nga ta xi kambisisa xi vulavula hi leswi humeleleke loko muti wa Yerusalema wu hlaseriwa hi vuthu ra Varhoma hi lembe-xidzana ro sungula. Xikombiso xexo xi kandziyisa leswaku Yehovha u swi tiva kahle swiendlakalo leswi nga ta humelela leswaku ku hetiseka xikongomelo xakwe. Yehovha u tirhise N’wana wakwe leswaku a nyika Vakreste lava a va tshama eYerusalema ni le Yudiya swiletelo leswi a swi ta va pfuna leswaku va pona emahlweni ko va muti wa Yerusalema wu lovisiwa hi 70 C.E. Yesu u te: “Loko mi vona nchumu lowu nyenyetsaka lowu onhetelaka, hilaha swi vuriweke hakona hi ku tirhisa muprofeta Daniyele, wu yime endhawini yo kwetsima, . . . kutani lava nga eYudiya a va balekele etintshaveni.” (Mat. 24:15, 16) Kambe valandzeri va Yesu a va ta swi vona njhani loko vuprofeta lebyi se byi hetiseka?

14. Hi swihi swiendlakalo leswi humeleleke leswi endleke leswaku marito ya Yesu ma twisiseka kahle?

14 Marito ya Yesu ma sungule ku twisiseka kahle endzhaku ka malembe yo tala a ma vurile. Hi 66 C.E., mavuthu ya Varhoma lawa a ma rhangeriwe hi Cestius Gallus ma fike eYerusalema leswaku ma sivela Vayuda lava a va pfukela mfumo wa Rhoma. Loko vapfukeri volavo lava a va vitaniwa Vayuda lava Sihalalaka va tumbele etempeleni, mavuthu ya Varhoma ma sungule ku mbundzumuxa rirhangu ra tempele. Vakreste lava tsundzukeke swiletelo swa Yesu a va swi tiva kahle leswi xiendlakalo xexo a xi vula swona: Vuthu ra vahedeni leri khomeke mijeko ya swifaniso swa hava (“nchumu lowu nyenyetsaka”) ri nghene ri kala ri ya yima emahlweni ka rirhangu ra tempele (“endhawini yo kwetsima”). Wolowo a wu ri nkarhi wa leswaku valandzeri va Yesu va “[balekela] etintshaveni.” Kambe a va ta huma njhani emutini lowu a wu rhendzeriwe hi valala? Swilo leswi nga languteriwangiki a swi ri kusuhi ni ku humelela.

15, 16. (a) Hi swihi swileriso leswi kongomeke leswi Yesu a swi nyikeke valandzeri vakwe naswona ha yini a swi ri swa nkoka swinene leswaku va swi yingisa? (b) Ku kutsuriwa ka hina ku titshege hi yini?

15 Lexi hlamarisaka, Cestius Gallus ni mavuthu yakwe va tshike ku hlasela muti wa Yerusalema kutani va tlhelela endzhaku. Kutani Vayuda  lava Sihalalaka va hlongorise mavuthu wolawo. Leswi mavuthu ya Varhoma ni Vayuda lava nga vapfukeri a va sukile emutini, valandzeri va Yesu va pfulekeriwe hi nkarhi wo baleka. Yesu a a va lerise hi ku kongoma leswaku va siya nhundzu ya vona va baleka handle ko dya nkarhi. (Hlaya Matewu 24:17, 18.) Xana a swi boha leswaku va baleka handle ko dya nkarhi? Nhlamulo ya xivutiso lexi yi hatle yi vonaka. Endzhaku ka masiku ma nga ri mangani, Vayuda lava Sihalalaka va vuyile kutani va sungula ku sindzisa vaaki va le Yerusalema ni va le Yudiya leswaku va va joyina eku pfukeleni ka mfumo wa Rhoma. Hi ku hatlisa swilo swi yime hi nhloko hikuva mintlawa yo hlayanyana ya Vayuda yi sungule ku lwela ku lawula swilo. Hi nkarhi wolowo se a swi ya swi tika ngopfu ku baleka. Loko Varhoma va tlhelele eYerusalema hi 70 C.E., a swi nga ha koteki ku baleka. (Luka 19:43) Hinkwavo lava hlweleke ku baleka se a va pfalelekile. Kambe Vakreste lava yingiseke swiletelo swa Yesu kutani va balekela etintshaveni, va ponise vutomi bya vona. Va tivonele hi ya vona leswaku Yehovha wa swi tiva ku kutsula vanhu vakwe. Hi nga dyondza yini emhakeni leyi?

16 Hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu, Vakreste va fanele va yingisa swiletelo leswi humaka eRitweni ra Xikwembu ni le nhlengeletanweni ya xona. Hi xikombiso, Yesu u lerise valandzeri vakwe leswaku va ‘balekela etintshaveni.’ Na hina hi ta nyikiwa swileriso swa leswaku hi ‘baleka’ hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu, kambe a hi swi tivi nikatsongo leswaku hi ta baleka hi ndlela yihi. * Kambe hi nga tiyiseka leswaku Yehovha u ta hi byela hi ku kongoma leswi swileriso sweswo swi vulaka swona hi nkarhi lowu faneleke. Leswi ku kutsuriwa ka hina ku titshegeke hi ku yingisa, hi fanele hi tivutisa: ‘Xana ndza swi yingisa swileriso leswi Yehovha a swi nyikaka vanhu vakwe sweswi? Xana ndzi swi yingisa hi ku hatlisa kumbe ndza nonoka?’—Yak. 3:17.

HI HLOMISERIWA KU RINDZELA VUMUNDZUKU HI XIVINDZI

17. I yini leswi vuprofeta bya Habakuku byi swi vulaka malunghana ni ku hlaseriwa ka vanhu va Xikwembu?

17 Sweswi a hi tlheleni hi kambisisa nhlaselo wa Gogo lowu boxiweke eku sunguleni ka xihloko lexi. Loko Habakuku a vulavula hi vuprofeta lebyi vulavulaka hi nhlaselo wolowo, u te: “Ndzi yingisile, kutani khwiri ra mina ri sungula ku pfilunganyeka; milomu ya mina yi rhurhumerile loko ku twakala mpfumawulo; ku bola ku sungule ku nghena emarhambyini ya mina; ndzi pfilunganyekile exiyin’weni xa mina, leswaku ndzi rindzela siku ra maxangu ndzi rhulile, leswaku [Xikwembu xi] ta exikarhi ka vanhu [mavuthu lama lovisaka], [xi ma] hlasela hi xitshuketa.” (Hab. 3:16) Loko Habakuku a twe leswaku valala va le ku teni leswaku va ta hlasela vanhu va Xikwembu, khwiri rakwe ri sungule ku vava, milomu yakwe yi rhurhumela a tlhela a heleriwa hi matimba. Ndlela leyi Habakuku a titweke ha yona yi kombisa leswaku xiyimo xa hina xi ta tikomba xi ri ekhombyeni swinene loko vaseketeri va Gogo va ta ku ta hi hlasela. Hambiswiritano, Habakuku a a tiyimisele ku rindzela siku lerikulu ra Yehovha a rhulile, a ri ni ntshembo wa leswaku Yehovha u ta kutsula vanhu vakwe. Na hina hi nga va ni ntshembo lowu fanaka.—Hab. 3:18, 19.

18. (a) Ha yini hi nga fanelanga hi chavisiwa hi nhlaselo lowu taka? (b) I yini leswi hi nga ta swi kambisisa exihlokweni lexi landzelaka?

18 Swikombiso swinharhu leswi hi swi kambisiseke swi swi kombisa kahle leswaku Yehovha wa swi tiva ku kutsula vanhu vakwe. Xikongomelo xakwe xi ta hetiseka naswona u ta hlula valala vakwe. Hambiswiritano, loko hi lava ku hlanganyela eku tlangeleni ka ku hlula koloko, hi fanele hi tshama hi tshembekile ku ya fika emakumu. Yehovha u hi pfuna njhani leswaku hi tshama hi tshembekile sweswi? Mhaka leyi hi ta yi kambisisa exihlokweni lexi landzelaka.

[Tinhlamuselo ta le hansi]

^ par. 16 Hlaya Xihondzo xo Rindza xa May 1, 1999, tluka 19.

[Swivutiso Swa Dyondzo]

[Xifaniso lexi nga eka tluka 24]

Xana Vaisrayele a va ri ekhombyeni ro hlaseriwa hi mavuthu ya Faro?