Nghena endzeni

Hundzela eka leswi nga endzeni

Xana U Fanele U Va U Ri Kwihi Loko Ku Fika Makumu?

Xana U Fanele U Va U Ri Kwihi Loko Ku Fika Makumu?

 Xana U Fanele U Va U Ri Kwihi Loko Ku Fika Makumu?

LOKO Yehovha a tisa makumu ya mafambiselo lawa yo biha ya swilo eArmagedoni, xana ku ta humelela yini hi vanhu vo lulama? Swivuriso 2:21, 22 ya hlamula: “Lavo lulama hi vona lava nga ta tshama emisaveni, naswona lava va pfumalaka xisandzu hi vona lava nga ta sala eka yona. Loko ku ri lavo homboloka, va ta dlayiwa emisaveni; kasi loko ku ri vaxengi, va ta tsuvuriwa eka yona.”

Kambe, lava pfumalaka xisandzu va ta sala emisaveni hi ndlela yihi? Xana yi ta va kona ndhawu leyi va nga ta tumbela eka yona? Xana vanhu vo lulama va fanele va va kwihi loko makumu ma fika? Ku ni swiendlakalo swa mune swa le Matsalweni swa vanhu lava ponisiweke leswi hi pfunaka ku twisisa mhaka leyi.

Nkarhi Lowu A Swi Ri Swa Nkoka Ku Va eNdhawini Yo Karhi

Eka 2 Petro 2:5-7 hi hlaya mhaka leyi landzelaka malunghana ni ku ponisiwa ka Nowa na Lota: ‘Xikwembu a xi tshikanga ku xupula misava ya khale, kambe xi hlayise Nowa, muchumayeri wa leswo lulama, ni van’wana va nkombo loko xi tisa ndhambhi ehenhla ka misava ya vanhu lava nga xiximiki Xikwembu; xi gweve miti ya Sodoma na Gomora hi ku yi hundzula yi va nkuma, xi vekela vanhu lava nga xiximiki Xikwembu xikombiso xa swilo leswi taka; xi kutsule Lota wo lulama, loyi a a karhateka swinene hi vanhu lava delelaka nawu, va tipeta eku tikhomeni ko biha.’

Nowa u pone njhani hi nkarhi wa Ndhambi? Xikwembu xi byele Nowa xi ku: “Makumu ya nyama hinkwayo ma fikile emahlweni ka mina, hikuva misava yi tale madzolonga hikwalaho ka vona; sweswi ndzi ta va lovisa swin’we ni misava. Tiendlele ngalava hi ntsandza wa murhi wa nhlaka.” (Gen. 6:13, 14) Nowa u ake ngalava hilaha Yehovha a a n’wi lerise hakona. Loko ku sele masiku ya nkombo leswaku mpfula yi sungula ku na, Yehovha u lerise Nowa leswaku a hlengeleta swiharhi a swi nghenisa engalaveni swin’we ni ndyangu wakwe hinkwawo. Hi siku ra vunkombo, Yehovha u pfale nyangwa ya ngalava kutani “maboboma ya mpfula ma chululekela ehenhla ka misava, masiku ya 40 ni vusiku bya 40.” (Gen. 7:1-4, 11, 12, 16) Nowa swin’we ni ndyangu wakwe ‘va ponisiwe ematini.’ (1 Pet. 3:20) Ku ponisiwa ka vona a swi titshege hi ku va va nghena engalaveni. A ku ri hava ndhawu yin’wana emisaveni leyi a va ta tumbela eka yona.—Gen. 7:19, 20.

Kasi Lota u lerisiwe ku endla nchumu lowu nga faniki ni lowu Nowa a a lerisiwe ku wu endla. Tintsumi timbirhi ti n’wi byele leswaku a huma emutini. Ti te: “Humesa endhawini leyi [ya Sodoma], hinkwavo lava nga va wena emutini lowu! Hi ta lovisa ndhawu leyi.” A va fanele va ‘balekela endhawini ya tintshava.’—Gen. 19:12, 13, 17.

Leswi humeleleke Nowa na Lota swi kombisa leswaku “Yehovha wa yi tiva ndlela yo va kutsula endzingweni vanhu lava nga ni ku tinyiketela loku nga ni vukwembu, kambe u vekela vanhu lava nga lulamangiki siku ra vuavanyisi leswaku va ta lovisiwa.” (2 Pet. 2:9) Eka swiendlakalo leswi haswimbirhi, ku ponisiwa ka vona a swi titshege hi ku va va va endhawini yo karhi. Nowa a a fanele a nghena engalaveni; Lota a a fanele a huma eSodoma. Kambe, xana swi fanele swi va tano minkarhi hinkwayo? Xana Yehovha a nga swi kota ku ponisa vanhu vo lulama endhawini yihi na yihi leyi va nga eka yona handle ko va va boheka ku suka eka yona va ya eka yin’wana? Leswaku ku hlamuriwa xivutiso xexo, kambisisa swiendlakalo swin’wana swimbirhi swa ku ponisiwa ka vanhu van’wana.

Xana I Swa Nkoka Minkarhi Hinkwayo Ku Va eNdhawini Yo Karhi?

Loko Yehovha a nga si ri hlasela tiko ra Egipta hi makhombo ya khume enkarhini wa Muxe, U lerise Vaisrayele leswaku va n’wan’wasela ngati ya xifuwo xa Paseka eka pulanga ra le henhla ka nyangwa ni le marimbeni ya nyangwa ya tiyindlu ta  vona. Ha yini? Leswaku ‘loko Yehovha a hundza a tisa khombo eka Vaegipta, kutani a vona ngati ehenhla ka nyangwa ni le henhla ka marimba mambirhi ya nyangwa, a hundza ehenhla ka nyangwa yoleyo, a nga pfumeleli khombo ri nghena etindlwini ta vona ri va lovisa.’ Hi vusiku byebyo, “Yehovha [u dlaye] mativula hinkwawo etikweni ra Egipta, ku sukela eka mativula ya Faro la tshameke exiluvelweni xakwe ku ya eka mativula ya khumbi leri a ri ri ekhotsweni leri nga khele ni mativula hinkwawo ya swiharhi.” Mativula ya Vaisrayele ma ponisiwile handle ko va ma boheka ku rhurhela endhawini yin’wana.—Eks. 12:22, 23, 29.

Nakambe ehleketa hi mhaka ya Rahava, nghwavava leyi a yi tshama emutini wa Yeriko. Vaisrayele a va fanele va sungula tsima ra vona ro hlula miti ya Tiko leri Tshembisiweke. Loko Rahava a xiye leswaku muti wa Yeriko a wu ta hlaseriwa, u byele tinhlori leti a ti ri Vaisrayele leswaku vaaki hinkwavo va muti a va tsemeke nhlana hi ku chava hileswi Vaisrayele a va ya va tshinela. U tumbete tinhlori teto kutani a ti kombela leswaku ti n’wi hlambanyela leswaku ndyangu wa ka vona hinkwawo a ti ta wu londzovota loko muti wa Yeriko wu lovisiwa. Tinhlori teto ti lerise Rahava leswaku a hlengeleta ndyangu wa ka vona endlwini yakwe leyi a yi ri etlhelo ka rirhangu ra muti. Loko va huma endlwini a swi ta vula leswaku a va ta lovisiwa swin’we ni vaaki hinkwavo va muti wolowo. (Yox. 2:8-13, 15, 18, 19) Hambiswiritano, endzhakunyana Yehovha u byele Yoxuwa leswaku “rirhangu ra muti ri fanele ri wa ri ku mpfuta.” (Yox. 6:5) Yindlu ya Rahava leyi tinhlori a ti vule leswaku va tshama eka yona leswaku va nga lovisiwi se a swi tikomba onge yi ta va ekhombyeni. Rahava ni ndyangu wa ka vona a va ta ponisiwa njhani?

Loko ku fike nkarhi wa leswaku muti wa Yeriko wu hlaseriwa, Vaisrayele va huwelerile ivi va yimba tinanga. Yoxuwa 6:20 yi ri: “Kuteloko vanhu [va le Israyele] va twa mpfumawulo wa nanga, kutani vanhu va ba hungwe ra nyimpi, hiloko rirhangu ri sungula ku wa ri ku mpfuta!” Ku hava munhu loyi a a ta lawula ku wa ka rirhangu rolero. Kambe hi singita, rirhangu ra muti ri we hinkwaro ku sala yindlu ya Rahava. Yoxuwa u lerise tinhlori timbirhi a ku: “Yanani endlwini ya wansati lowa nghwavava, mi n’wi humesa, yena ni hinkwavo lava nga va yena, hilaha mi n’wi hlambanyeleke hakona.” (Yox. 6:22) Hinkwavo lava a va ri endlwini ya Rahava va ponisiwile.

I Yini Leswi A Swi Ri Swa Nkoka Swinene?

I yini leswi hi nga swi dyondzaka hi ku ponisiwa ka Nowa, Lota, Vaisrayele enkarhini wa Muxe ni wa Rahava? Swiviko leswi swi hi pfuna njhani ku vona leswaku hi fanele hi va hi ri kwihi loko ku fika makumu ya mafambiselo lawa yo biha ya swilo?

I ntiyiso leswaku Nowa u ponisiwe hileswi a a ri engalaveni. Kambe ha yini a a ri kwalaho? Xana a hi leswi a kombiseke ripfumelo a tlhela a yingisa? Bibele yi ri: “Nowa a endla hinkwaswo hilaha Xikwembu xi n’wi leriseke hakona. U endle tano.” (Gen. 6:22; Hev. 11:7) Ku vuriwa yini hi hina? Xana hi endla hinkwaswo leswi Xikwembu xi hi  leriseke swona? Nakambe Nowa a a ri “muchumayeri wa leswo lulama.” (2 Pet. 2:5) Xana ha hiseka ku fana na yena entirhweni wo chumayela hambiloko vanhu va nga lavi ku hi yingisa?

Lota u pone khombo hileswi a balekeke emutini wa Sodoma. U ponisiwile hileswi a a lulamile emahlweni ka Xikwembu naswona a a karhatiwa swinene hi mahanyelo yo biha ya vanhu va le Sodoma na Gomora lava a va nga yi yingisi milawu ya Xikwembu. Xana mahanyelo yo biha ya vanhu lama taleke hinkwako-nkwako namuntlha ma hi karhata hakunene? Kumbe, xana hi ma tolovele ngopfu lerova a ma ha hi tovi helo? Xana hi endla hinkwaswo leswi nga ematimbeni ya hina leswaku hi kumiwa hi ri “lava pfumalaka xivati, lava nga solekiki ni lava nga ni ku rhula”?—2 Pet. 3:14.

Eka Vaisrayele lava a va ri aEgipta ni le ka Rahava wa le Yeriko, ku ponisiwa ka vona a swi titshege hi ku va va tshama etindlwini ta vona. Leswi a swi lava leswaku va va ni ripfumelo va tlhela va va lava yingisaka. (Hev. 11:28, 30, 31) Ehleketa ndlela leyi ndyangu wun’wana ni wun’wana wa Vaisrayele wu faneleke wu langute mativula ya wona ha yona loko “ku pfuka xirilo lexikulu” endyangwini wun’wana ni wun’wana wa Vaegipta. (Eks. 12:30) Ehleketa ndlela leyi Rahava a faneleke a khome swirho swa ndyangu wa ka vona ha yona loko a twa mpfumawulo wa ku wa ka rirhangu ra muti wa Yeriko wu ya wu twakala swinene ekusuhi ni yindlu yakwe. U boheke ku va ni ripfumelo leri tiyeke leswaku a yingisa leswi a byeriweke swona kutani a tshama endlwini a nga humeli ehandle.

Ku nga ri khale ku ta fika makumu ya misava leyi yo homboloka ya Sathana. A hi swi tivi leswaku Yehovha u ta va sirhelela njhani vanhu vakwe “esikwini ra ku hlundzuka” kakwe leri chavisaka. (Sof. 2:3) Hambiswiritano, hi nga tiyiseka leswaku ku ponisiwa ka hina swi titshege hi ripfumelo leri hi nga na rona eka Yehovha ni ndlela leyi hi n’wi yingisaka ha yona, ku nga khathariseki leswaku hi ta va hi ri kwihi ni leswaku swi ta va swi ri njhani swiyimo swa hina hi nkarhi wolowo. Kambe sweswi hi fanele hi hlakulela langutelo lerinene hi ‘makamara ya le mpfungwe’ lama ku vulavuriwaka ha wona eka vuprofeta bya Esaya.

“Nghenani eMakamareni Ya N’wina Ya Le Mpfungwe”

Esaya 26:20 yi ri: “Fambani, vanhu va mina, nghenani emakamareni ya n’wina ya le mpfungwe, mi pfala tinyangwa ta n’wina. Tifihleni nkarhinyana kukondza vuavanyisi byi hundza.” Swi nga ha endleka leswaku vuprofeta lebyi byi hetiseke ro sungula hi 539 B.C.E. loko Vameda ni Vaperesiya va hlula tiko ra Babilona. Loko va nghena eBabilona, Korexe lowa Muperesiya swi nga ha endleka a lerise vanhu hinkwavo leswaku va nga humi etindlwini ta vona hikuva masocha yakwe a ma lerisiwe ku dlaya un’wana ni un’wana loyi a ma ta n’wi kuma a ri ehandle ka yindlu.

Eminkarhini ya hina ‘makamara ya le mpfungwe’ ya vuprofeta lebyi, ma nga fanisiwa ni mavandlha lama tlulaka 100 000 ya Timbhoni ta Yehovha emisaveni hinkwayo. Mavandlha wolawo ma hi pfuna swinene evuton’wini bya hina. Ma ta ya emahlweni ma endla tano ni hi nkarhi wa ‘nhlomulo lowukulu.’ (Nhlav. 7:14) Vanhu va Xikwembu va lerisiwa leswaku va nghena ‘emakamareni ya vona ya le mpfungwe’ kutani va tifihla kwalaho “kukondza vuavanyisi byi hundza.” I swa nkoka leswaku hi va ni langutelo lerinene hi vandlha naswona hi tiyimisela ku tshama hi ri swirho swa rona. Hi nga xi tekela enhlokweni xikhutazo xa Pawulo lexi nge: “A hi khathalelaneni leswaku hi khutazana erirhandzwini ni le mintirhweni leyinene, hi nga fularheli ku hlengeletana ka hina, hilaha ku nga ntolovelo wa van’wana, kambe hi khutazana, naswona hi endla tano hilaha ku engetelekeke ngopfu tanihi leswi [hi] vonaka siku ri tshinela.”—Hev. 10:24, 25.

[Swifaniso leswi nga eka tluka 7]

Hi nga dyondza yini eka swiendlo leswi hundzeke swa Xikwembu swo ponisa vanhu va xona?

[Xifaniso lexi nga eka tluka 8]

‘Makamara ya le mpfungwe’ ma nga ha fanekisela yini eminkarhini ya manguva lawa?