Nghena endzeni

Hundzela eka leswi nga endzeni

Yehovha A Nge Ma Tshiki Malandza Yakwe Lama Tshembekaka

Yehovha A Nge Ma Tshiki Malandza Yakwe Lama Tshembekaka

 Yehovha A Nge Ma Tshiki Malandza Yakwe Lama Tshembekaka

“[Yehovha] a nge va siyi lava tshembekeke vakwe. Kunene va ta rindziwa hilaha ku nga riki na makumu.”—PS. 37:28.

1, 2. (a) Hi swihi swiyimo leswi ringeke vutshembeki bya malandza ya Xikwembu eka lembe-xidzana ra vukhume B.C.E.? (b) Hi le ka swiyimo swihi swinharhu laha Yehovha a sirheleleke malandza yakwe yo tshembeka?

A KU ri lembe-xidzana ra vukhume B.C.E. naswona a ku ri nkarhi wa leswaku malandza ya Yehovha ma endla xiboho. A ku sele kantsongo ku pfuka nyimpi ya xin’wana-manana, kambe yi papalatiwile hi ku tshika tinyimba ta le n’walungu ta Israyele leti a ti karhata leswaku ti tifuma. Hosi ya tona leyintshwa Yerobuwamu u hatle a endla leswaku mfumo wakwe wu va ni vun’we hi ku simeka vukhongeri bya Tiko. A a lava leswaku vanhu va yena va tshembeka eka yena hilaha ku heleleke. Xana malandza yo tshembeka ya Yehovha a ma ta endla yini? Xana a ma ta ya emahlweni ma tshembeka eka Xikwembu lexi ma xi gandzelaka? Yo tala ma tshembekile naswona Yehovha u ma sirhelerile loko ma ri karhi ma hlayisa vutshembeki bya wona.—1 Tih. 12:1-33; 2 Tikr. 11:13, 14.

2 Ninamuntlha vutshembeki bya malandza ya Xikwembu bya ringiwa. Bibele ya tsundzuxa yi ku: “Hlayisani mianakanyo ya n’wina leyi hlutekeke, mi hiteka. Xirha xa n’wina, Diyavulosi, xa famba-famba ku fana ni nghala leyi vombaka, yi lava wa ku n’wi dya.” Xana hi nga ‘lwisana na yena, hi ku va hi tiya eripfumelweni’? (1 Pet. 5:8, 9) A hi kambisiseni swiendlakalo swin’wana leswi veke kona loko Yerobuwamu a ha ku vekiwa ku va Hosi hi 997 B.C.E. kutani hi vona leswi hi nga swi dyondzaka. Eminkarhini yoleyo ya mangava malandza ya Yehovha yo tshembeka a ma tshikileriwa. Nakambe a ma langutane ni nkucetelo wa vagwinehi, loko ma ri karhi ma endla ntirho lowu lavaka leswaku ma tikarhata. Eka swiyimo leswi hinkwaswo, Yehovha a nga ma tshikanga malandza yakwe lama tshembekaka, kasi ninamuntlha a nge ma tshiki.—Ps. 37:28.

Loko Ma Tshikileriwa

3. Ha yini mfumo wa Hosi Davhida a wu nga tshikileli vanhu?

3 A hi rhangeni hi kambisisa leswi swiyimo a swi ri xiswona loko Yerobuwamu a ta vekiwa ku va hosi. Swivuriso 29:2 yi ri: “Loko lowo homboloka a fuma, vanhu va va ni nhlomulo.” Ehansi ka mfumo wa Hosi Davhida wa le Israyele wa khale, vanhu a va nga ri na nhlomulo. Davhida a a nga hetisekanga, kambe a a tshembeka eka Xikwembu naswona a a tshembe xona. Mfumo wa Davhida a wu nga tshikileli vanhu. Yehovha u endle ntwanano na Davhida, a ku: “Yindlu ya wena ni mfumo wa wena swi ta tserhama hilaha ku nga riki na makumu emahlweni ka wena; xiluvelo xa wena xi ta simekiwa xi tiya hilaha ku nga riki na makumu.”—2 Sam. 7:16.

4. Xana mikateko leyi Solomoni a a ta yi kuma hi nkarhi wa ku fuma kakwe a yi titshege hi yini?

4 Eku sunguleni mfumo wa Solomoni n’wana wa Davhida a wu rhurile naswona swilo a swi famba kahle lerova a wu ku fanekisela kahle Ku Fuma ka Gidi ra Malembe ka Kreste Yesu. (Ps. 72:1, 17) Ku hava ni nyimba ni yin’we eka tinyimba leta 12 ta Israyele leyi a yi ri ni xivangelo xa ku xandzukela mfumo wakwe. Kambe Solomoni ni tiko rakwe va kume mikateko hikwalaho ka xivangelo xo karhi. Yehovha a a byele Solomoni a ku: “Loko wo famba emilawini ya mina, u endla swiboho swa mina swa vuavanyisi, kunene u hlayisa swileriso swa mina hinkwaswo  hi ku famba eka swona, kunene na mina ndzi ta hetisisa rito ra mina eka wena, leri ndzi ri byeleke Davhida tata wa wena; hakunene ndzi ta tshama exikarhi ka vana va Israyele, a ndzi nge va siyi vanhu va mina, ku nga Israyele.”—1 Tih. 6:11-13.

5, 6. Ku humelele yini loko Solomoni a xandzukele Xikwembu?

5 Loko Solomoni se a dyuharile u xandzukele Yehovha kutani a sungula ku hlanganyela evugandzerini bya mavunwa. (1 Tih. 11:4-6) Hakatsongo-ntsongo u fularhele milawu ya Yehovha kutani a hetelela hi ku tshikilela vanhu ku tlula mpimo, lerova endzhaku ka ku fa ka yena vanhu va rile hi yena eka mutlhandlami wakwe ku nga n’wana wakwe Rehobuwama, va n’wi kombela leswaku a va vevukisela joko. (1 Tih. 12:4) Xana Yehovha u endle yini loko Solomoni a xandzukile?

6 Bibele yi ri: “Yehovha a hlundzukela Solomoni, hikuva mbilu yakwe a yi voyamele ekule . . . [ni] Xikwembu xa Israyele, [lexi] humeleleke kambirhi eka yena.” Yehovha u byele Solomoni a ku: “Hikwalaho ka leswi . . . u nga wu hlayisangiki ntwanano wa mina ni milawu ya mina leswi ndzi swi vekeke swi va swileriso eka wena, hakunene ndzi ta susa mfumo eka wena, kunene ndzi ta wu nyika nandza wa wena.”—1 Tih. 11:9-11.

7. Hambileswi Yehovha a a fularhele Solomoni, xana U ma sirhelele njhani malandza Yakwe lama tshembekaka?

7 Hiloko Yehovha a rhumela muprofeta Ahiya leswaku a ya tota munhu loyi a nga ta kutsula vanhu vakwe. Mukutsuri wa kona a ku ri Yerobuwamu, wanuna la fanelekaka loyi a a tirha emfun’weni wa Solomoni. Hambileswi Yehovha a tshameke a tshembekile eka ntwanano wa Mfumo lowu a wu endleke na Davhida, U swi pfumelerile leswaku tinyimba ta 12 ti avana. Tinyimba ta khume a ti ta fumiwa hi Yerobuwamu; timbirhi a ti ta sala eka ndyangu wa Davhida, naswona a ti ta fumiwa hi Hosi Rehobuwama. (1 Tih. 11:29-37; 12:16, 17, 21) Yehovha u byele Yerobuwamu a ku: “Kutaku loko u yingisa hinkwaswo leswi ndzi ku lerisaka swona, u famba etindleleni ta mina, kunene u endla leswi lulameke ematihlweni ya mina hi ku hlayisa milawu ya mina ni swileriso swa mina, hilaha Davhida nandza wa mina a endleke hakona, na mina ndzi ta va na wena, ndzi ta ku akela yindlu leyi yi nga ta tshama yi ri kona, hilaha ndzi akeleke Davhida hakona, ndzi ta ku nyika Israyele.” (1 Tih. 11:38) Yehovha u pfune vanhu va yena kutani a va ntshunxa eku tshikileriweni.

8. Hi yihi mintshikilelo leyi kandziyelaka vanhu va Xikwembu namuntlha?

8 Ku tshikileriwa ni vuhomboloki swi tinyike matimba namuntlha. Eklesiasta 8:9 yi ri: ‘Munhu u fuma munhu ku n’wi endla swo biha.’ Van’wamabindzu lava nga ni makwanga ni vafumi lava nga ni vukanganyisi va nga ha vanga ku hohloka ka ikhonomi. Hakanyingi varhangeri va hulumendhe, va mabindzu ni va vukhongeri a va veki xikombiso lexinene xa mahanyelo. Hikwalaho, ku fana na Lota lowo lulama, malandza ya Xikwembu layo tshembeka namuntlha ma “karhateka swinene hi vanhu lava delelaka nawu, va tipeta eku tikhomeni ko biha.” (2 Pet. 2:7) Ku tlula kwalaho loko hi ri karhi hi tikarhatela ku hanya hi milawu ya Xikwembu, hakanyingi vafumi lava tikukumuxaka va hi xanisa.—2 Tim. 3:1-5, 12.

9. (a) I yini leswi Yehovha se a swi endleke leswaku a kutsula vanhu va yena? (b) Hi nga tiyiseka njhani leswaku Yesu u ta tshama a tshembekile eka Xikwembu?

9 Hambiswiritano, hi nga tiyiseka hi ntiyiso lowu, lowu nga hundzukiki: Yehovha a nge ma tshiki malandza yakwe lama tshembekaka! Wa nga anakanya hi leswi Yehovha ana se a swi endleke leswaku a siva vafumi lava nga ni vukanganyisi va misava leyi. Mfumo wa Xikwembu lowu rhangeriwaka hi Kreste Yesu se wu simekiwile. Yesu Kreste se u ni malembe ya kwalomu ka dzana a ri karhi a fuma ematilweni. Ku nga ri khale u ta ntshunxa lava chavaka vito ra Xikwembu. (Hlaya Nhlavutelo 11:15-18.) Yesu u tshembeke eka Xikwembu kukondza a fa. A nge va khomisi tingana valandzeri vakwe, hilaha Solomoni a endleke hakona.—Hev. 7:26; 1 Pet. 2:6.

10. (a) Hi nga swi kombisa njhani leswaku hi teka Mfumo wa Xikwembu wu ri wa nkoka? (b) I yini lexi hi nga tiyisekaka ha xona loko hi ringiwa?

10 Mfumo wa Xikwembu i hulumendhe ya xiviri leyi nga ta herisa mintshikilelo hinkwayo. Hi seketela Yehovha Xikwembu ni Mfumo wakwe. Tanihi leswi hi nga veka ntshembo wa hina hinkwawo eka Mfumo, hi fambela ekule swinene ni misava leyi nga xiximiki Xikwembu, kambe hi hisekela ku endla mintirho leyinene. (Tito 2:12-14) Hi tikarhatela ku tshama hi nga ri na xivati xa misava leyi. (2 Pet. 3:14) Ku nga khathariseki miringo yihi ni yihi leyi hi nga langutanaka na yona sweswi, hi nga tiyiseka leswaku Yehovha u ta hi sirhelela leswaku  vuxaka bya hina na yena byi nga onhaki. (Hlaya Pisalema 97:10.) Ku tlula kwalaho, Pisalema 116:15 ya hi tiyisekisa, yi ri: “I ka risima ematihlweni ya Yehovha, ku fa ka lavo tshembeka vakwe.” Malandza ya Yehovha i ya risima eka yena lerova a nge swi pfumeleli leswaku ma lovisiwa tanihi ntlawa.

Loko Ma Langutane Ni Nkucetelo Wa Vagwinehi

11. Swi te njhani leswaku Yerobuwamu a nga ha tshembeki?

11 Mfumo wa Hosi Yerobuwamu a wu fanele wu ntshunxe vanhu va Xikwembu. Ematshan’weni ya sweswo, leswi a swi endleke swi lo ya swi ringa ku tshembeka ka vona eka Xikwembu. Leswi Yerobuwamu a a nga eneriseki hi lunghelo leri ana se a a nyikiwe rona, u lave tindlela to tiyisa vuhosi bya yena. U tibyele leswi: “Loko vanhu lava va ya emahlweni va tlhandluka va ya endla switlhavelo endlwini ya Yehovha eYerusalema, mbilu ya vanhu lava yi ta tlhela yi boheka ku vuyela eka hosi ya vona, Rehobuwama hosi ya Yuda; kunene va ta ndzi dlaya va tlhelela eka Rehobuwama hosi ya Yuda.” Hiloko Yerobuwamu a simeka vukhongeri lebyintshwa bya ku gandzeriwa ka marhole mambirhi ya nsuku. “Hiloko a veka rin’wana eBethele kutani lerin’wana a ri veka eDani. Nchumu lowu wu va xivangelo xa ku dyoha, vanhu va sungula ku ya emahlweni ka leri ri nga eDani. Kutani a sungula ku endla yindlu ya tindhawu leti tlakukeke ni ku endla vaprista hi vanhu lava tolovelekeke, lava a va nga ri vana va Levhi.” Yerobuwama u pfange no tivekela siku ra yena n’wini ro “endlela vana va Israyele nkhuvo” kutani hiloko a “endla magandzelo ealitarini leswaku a mbulukisa xitlhavelo.”—1 Tih. 12:26-33.

12. Xana malandza ya Xikwembu yo tshembeka ya le mfun’weni wa le n’walungwini ma endle yini loko Yerobuwamu a simeka vugandzeri bya rhole le Israyele?

12 Xana malandza yo tshembeka ya Xikwembu emfun’weni wa le n’walungwini a ma ta endla yini? Ku fana ni vatata wa vona vo tshembeka, Valevhi lava tshamaka emitini leyi va nyikiweke yona emfun’weni wa le n’walungwini va teke goza hi xihatla. (Eks. 32:26-28; Tinhl. 35:6-8; Det. 33:8, 9) Vona ni mindyangu ya vona va siye ndzhaka ya vona kutani va ya edzongeni eYuda, laha a va ta ya emahlweni va tirhela Yehovha handle ko kavanyetiwa. (2 Tikr. 11:13, 14) Vaisrayele van’wana lava a va tshama eYuda swa xinkarhana va vone swi antswa ku namba va titshamela kona ku ri ni ku tlhelela ekaya. (2 Tikr. 10:17) Yehovha u tiyisekise leswaku vugandzeri bya ntiyiso byi tshama byi ri kona leswaku switukulwana leswi landzelaka swa le mfun’weni wa le n’walungwini swi tshika ku gandzela rhole swi tlhelela eYuda.—2 Tikr. 15:9-15.

13. Xana nkucetelo wa vagwinehi wu va ringe njhani vanhu va Xikwembu manguva lawa?

13 Vagwinehi ni nkucetelo wa vona va xungeta vanhu va Xikwembu namuntlha. Vafumi van’wana va ringete ku simeka vukhongeri bya Tiko, va sindzisa vanhu va le tikweni leswaku va byi amukela. Vafundhisi va Vujagana ni vanhu van’wana lava titlakusaka va ringete ku tiendla vaprista va le tempeleni ya moya. Hambiswiritano, vatotiwa va xiviri  va kumeka exikarhi ka Vakreste va ntiyiso naswona va vumba “vaprista va vuhosi.”—1 Pet. 2:9; Nhlav. 14:1-5.

14. Hi fanele hi angula njhani eka mianakanyo ya vagwinehi?

14 Ku fana ni Valevhi vo tshembeka va le ka lembe-xidzana ra vukhume B.C.E., malandza ya Xikwembu yo tshembeka a ma xisiwi hi mianakanyo ya vagwinehi. Vatotiwa ni Vakreste-kulobye va hatla va papalata ni ku ala mianakanyo ya vagwinehi. (Hlaya Varhoma 16:17.) Hambileswi hi titsongahataka eka valawuri va hulumendhe eka timhaka ta tiko naswona hi nga hlanganyeliki eka tinyimpi ta misava, hi tshembeka eka Mfumo wa Xikwembu ntsena. (Yoh. 18:36; Rhom. 13:1-8) Hi papalata mavunwa ya lava va vulaka leswaku va tirhela Xikwembu kasi va xi sandza hi mahanyelo ya vona.—Tito 1:16.

15. Ha yini hi fanele hi tshemba “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha”?

15 Nakambe anakanya hi mhaka ya leswaku Yehovha u endle leswaku vanhu va timbilu letinene va kota ku huma emisaveni leyi yo homboloka hi ndlela yo fanekisela, kutani va nghena eparadeyisini ya moya leyi a yi simekeke. (2 Kor. 12:1-4) Hi timbilu leti khapa-khapaka ntsako, hi tshama hi ri ekusuhi ni “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha, leri n’wini wa rona a ri vekeke ehenhla ka va yindlu yakwe, ku va nyika swakudya swa vona hi nkarhi lowu faneleke.” Kreste u tamerise hlonga leri “[swilo] hinkwaswo leswi nga swa yena.” (Mat. 24:45-47) Hikwalaho, hambiloko swiboho swin’wana leswi endliwaka hi ntlawa wa hlonga hi nga swi twisisi hilaha ku heleleke, xexo a hi xivangelo xa leswaku hi wu fularhela kumbe hi tlhelela emisaveni ya Sathana. Ku ri na sweswo, ku tshembeka swi ta hi endla leswaku hi titsongahata naswona hi rindzela nkarhi lowu Yehovha a nga ta hlavutela timhaka ha wona.

Loko Ma Ri Karhi Ma Endla Ntirho Lowu Xikwembu Xi Ma Nyikeke Wona

16. Hi xihi xiavelo lexi muprofeta wa le Yuda a nyikiweke xona?

16 Yehovha u avanyise Yerobuwamu hikwalaho ko gwineha. U rhumele muprofeta la humaka eYuda leswaku a ya en’walungwini eBethele leswaku a ya vulavula na Yerobuwamu loko a ri karhi a mbulukisa xitlhavelo ealitarini yakwe. Muprofeta loyi a a fanele a ya byela Yerobuwamu rungula ra vuavanyisi byo vava. Swi le rivaleni leswaku xexo a xi nga ri xiavelo xa matlangwana.—1 Tih. 13:1-3.

17. Yehovha u n’wi sirhelele njhani murhumiwa wakwe?

17 Yerobuwamu u hlundzuke ngopfu loko a twa hi ta vuavanyisi bya Yehovha. U tshambulutele voko rakwe eka muyimeri wa Xikwembu, a huwelela vanhu lava nga ekusuhi a ku: “N’wi khomeni!” Kambe hi ku hatlisa loko va nga si n’wi khoma, “voko leri a ri tshambuluteke ku lwa na yena ri oma, a nga swi kotanga ku ri tlherisela eka yena. Alitari hi yoxe yi hlanhleka hi le xikarhi lerova nkuma lowu nga ni mafurha wu halaka ealitarini.” Yerobuwamu u boheke ku kombela muprofeta luya leswaku a verhamisa vukarhi bya Yehovha naswona a khongelela leswaku voko rakwe leri omeke ri tlhelela exiyin’weni xa rona. Muprofeta u swi endlile sweswo naswona voko rakwe ri hanyisiwile. Hikwalaho Yehovha u sirhelele murhumiwa wakwe leswaku a nga vavisiwi.—1 Tih. 13:4-6.

18. Yehovha u hi sirhelela njhani loko hi ri karhi hi wu endla hi xivindzi ntirho wakwe wo kwetsima?

18 Loko hi ri karhi hi hlanganyela entirhweni lowu wo chumayela hi Mfumo ni wo endla vadyondzisiwa, minkarhi yin’wana hi hlangana ni vanhu lava nga riki na musa kumbe lava kanetaka. (Mat. 24:14; 28:19, 20) Kambe a hi fanelanga hi pfumelela ku chava ku kanetiwa swi hi endla hi nga ha hiseki ensin’wini. Ku fana ni muprofeta loyi a nga boxiwangiki hi vito wa le sikwini ra Yerobuwamu, hi ni “lunghelo ro . . . endlela [Yehovha] ntirho wo kwetsima hi nga chavi.” * (Luka 1:74, 75) Hambileswi hi nga langutelangiki ku sirheleriwa hi singita  namuntlha, Yehovha wa ha hi sirhelela tanihi Timbhoni ta yena hi ku tirhisa moya wa yena lowo kwetsima ni tintsumi. (Hlaya Yohane 14:15-17; Nhlavutelo 14:6.) Xikwembu a xi nge va fularheli lava yaka emahlweni va vula rito ra xona hi xivindzi.—Filp. 1:14, 28.

Yehovha U Ta Ma Sirhelela Malandza Yakwe Lama Tshembekaka

19, 20. (a) Ha yini hi tiyiseka leswaku Yehovha a nge hi fularheli? (b) I swivutiso swihi leswi hi nga ta bula ha swona exihlokweni lexi landzelaka?

19 Yehovha i Xikwembu xa hina xo tshembeka. (Nhlav. 15:4; 16:5) U ‘tshembekile emintirhweni yakwe hinkwayo.’ (Ps. 145:17) Naswona Bibele ya hi tiyisekisa yi ku: “U ta rindza ndlela ya lavo tshembeka va yena.” (Swiv. 2:8) Loko malandza ya Yehovha yo tshembeka ma langutane ni miringo, vugwinehi kumbe loko ma endla ntirho lowu lavaka leswaku ma tikarhata, ma nga tiyiseka leswaku u ta ma kongomisa ni ku ma seketela.

20 Un’wana ni un’wana wa hina u fanele a anakanyisisa hi leswi: I yini leswi nga ta ndzi pfuna leswaku ndzi tshama ndzi ri karhi ndzi tshembeka eka Yehovha ku nga khathariseki miringo leyi ndzi hlanganaka na yona? Hi marito man’wana, xana ndzi nga byi tiyisa njhani vutshembeki bya mina eka Xikwembu?

[Nhlamuselo ya le hansi]

^ par. 18 Leswaku muprofeta yoloye u ye emahlweni a yingisa Yehovha kumbe e-e, nileswaku ku endleke yini eka yena ku ta buriwa ha swona ekaxihloko lexi landzelaka.

U Nga Hlamula Njhani?

• Yehovha u swi kombise njhani leswaku a nga ma tshiki malandza yakwe yo tshembeka loko ma tshikileriwile?

• Hi fanele hi va angula njhani vagwinehi ni mianakanyo ya vona?

• Yehovha u ma sirhelela njhani malandza yakwe yo tshembeka loko ma ri ensin’wini?

[Swivutiso Swa Dyondzo]

[Mepe/Xifaniso lexi nga eka tluka 5]

(Leswaku u vona rungula leri hleriweke hi ku helela, vona nkandziyiso wa kona)

MFUMO WA LE N’WALUNGWINI (Yerobuwamu)

Dani

XIKEME

Bethele

MFUMO WA LE DZONGENI (Rehobuwama)

YERUSALEMA

[Xifaniso]

Yehovha a nga ma fularhelanga malandza yakwe yo tshembeka loko Yerobuwamu a simeka vugandzeri bya rhole

[Xifaniso lexi nga eka tluka 3]

Solomoni ni tiko rakwe va kume mikateko loko va endla swo karhi