Nghena endzeni

Hundzela eka leswi nga endzeni

Ku Endla Yehovha A Va Xikwembu Xa Wena

Ku Endla Yehovha A Va Xikwembu Xa Wena

 Ku Endla Yehovha A Va Xikwembu Xa Wena

EMINKARHINI ya Bibele, a ku ri ni vanhu lava a va ri ni vuxaka lebyikulu na Yehovha lerova a ku vuriwa leswaku hi yena Xikwembu xa vona. Hi xikombiso, eMatsalweni, ku vuriwa leswaku Yehovha i “Xikwembu xa Abrahama,” “Xikwembu xa Davhida” ni “Xikwembu xa Eliya.”—Genesa 31:42; 2 Tihosi 2:14; 20:5.

Swi tise ku yini leswaku vavanuna lava va va ni vunghana lebyikulu ni Xikwembu? I yini leswi hi nga swi dyondzaka eka vona leswaku na hina hi ta kota ku aka ni ku hlakulela vuxaka lebyikulu ni Muvumbi wa hina?

Abrahama A A Ri Ni “Ripfumelo Eka Yehovha”

Abrahama i munhu wo sungula, loyi Bibele yi vulaka leswaku u kombise ripfumelo eka Yehovha. Ripfumelo hi yona mfanelo-nkulu leyi endleke Abrahama a amukeleka eka Xikwembu. Abrahama a a rhandzeka swinene eka Yehovha lerova Muvumbi u kale a byela Muxe leswaku yena i “Xikwembu xa Abrahama” ni xa n’wana wakwe Isaka ni ntukulu wakwe Yakobe.—Genesa 15:6; Eksoda 3:6.

Swi tise ku yini leswaku Abrahama a va ni ripfumelo ra muxaka lowu eka Xikwembu? Xo sungula, Abrahama u ake ripfumelo rakwe exisekelweni lexi tiyeke. Swi nga ha endleka leswaku tindlela ta Yehovha u ti dyondze eka Xeme n’wana wa Nowa, loyi a yi voneke hi mahlo ya yena mintirho ya Xikwembu ya ku ponisa. Xeme u swi vone hi ya yena loko Yehovha a “hlayisa Nowa, muchumayeri wa leswo lulama, ni van’wana va nkombo loko [a] tisa ndhambhi ehenhla ka misava ya vanhu lava nga xiximiki Xikwembu.” (2 Petro 2:5) Swi nga ha endleka Abrahama a byeriwe hi Xeme leswaku loko Yehovha a tshembise xanchumu, wa xi hetisisa hakunene. Phela, loko Abrahama a kume xitshembiso lexi humaka eka Xikwembu, u tsakile naswona u hanye hi ndlela leyi kombisaka leswaku a a tiyiseka leswaku xitshembiso xexo xi ta hetiseka.

Leswi ana se a a ri ni xisekelo lexi tiyeke, Abrahama u kombise ripfumelo rakwe hi mintirho. Muapostola Pawulo u tsale a ku: “Hi ripfumelo Abrahama, loko a vitaniwa, u yingisile a huma a ya endhawini leyi a vekeriweke yona ku yi amukela yi va ndzhaka; kutani a huma, hambileswi a a nga ku tivi lomu a a ya kona.” (Vaheveru 11:8) Hikwalaho ko yingisa, ripfumelo ra Abrahama ri ve ni matimba naswona mudyondzisiwa Yakobo u vule leswi malunghana na rona: “Wa swi vona leswaku ripfumelo ra yena a ri tirhisana ni mintirho ya yena naswona hikwalaho ka mintirho ya yena ripfumelo ra yena ri endliwe ri va leri hetisekeke.”—Yakobo 2:22.

Ku tlula kwalaho, Yehovha u pfumele leswaku ripfumelo ra Abrahama ri ringiwa, leswi endleke leswaku ri tiya swinene. Pawulo u ye mahlweni a ku: “Hi ripfumelo Abrahama, loko a ringiwa, u lave ku nyikela Isaka.” Ku ringiwa ku hluta  ripfumelo ku tlhela ku ri tiyisa, ku ri endla ri va ra “risima lerikulu swinene ku tlula nsuku.”—Vaheveru 11:17; 1 Petro 1:7.

Hambileswi Abrahama a feke a nga si ku vona ku hetiseka ka swilo leswi Xikwembu xi swi tshembiseke, kambe u swi kotile ku vona vanhu van’wana lava landzeleke xikombiso xakwe. Nsati wakwe Sara swin’we ni swirho swinharhu swa ndyangu wa yena—Isaka, Yakobe na Yosefa—na vona va bumabumeriwa swinene eBibeleni hikwalaho ka ripfumelo ra vona lerikulu swinene.—Vaheveru 11:11, 20-22.

Ripfumelo Ro Fana Ni Ra Abrahama Namuntlha

Ripfumelo i ra nkoka eka mani na mani la navelaka leswaku Yehovha a va Xikwembu xa yena. Pawulo u tsale a ku: “Handle ka ripfumelo a swi koteki ku xi tsakisa kahle [Xikwembu].” (Vaheveru 11:6) Xana nandza wa Xikwembu namuntlha a nga endla yini leswaku a va ni ripfumelo ro tiya ku fana ni ra Abrahama?

Hi fanele hi simeka ripfumelo ra hina exisekelweni lexi tiyeke ku fana na Abrahama. Munhu a nga endla leswi hi ku hamba a hlaya Bibele ni tibuku leti sekeriweke eBibeleni. Ku hlaya Bibele ni ku anakanyisisa hi leswi hi swi hlayaka, swi nga hi endla hi tiyiseka leswaku switshembiso swa Xikwembu swi ta hetiseka. Sweswo swi ta hi susumetela ku hanya hi ku pfumelelana ni ntshembo lowu tiyeke lowu hi nga na wona. Nakambe ripfumelo ra hina ri tiya swinene loko hi yingisa, leswi katsaka ku hoxa xandla entirhweni wo chumayela ni ku va kona eminhlanganweni ya Vukreste.—Matewu 24:14; 28:19, 20; Vaheveru 10:24, 25.

Handle ko kanakana, ripfumelo ra hina ri ta ringiwa, ku nga ha va hi ku kanetiwa, ku vabyela ku fa, ku feriwa hi munhu loyi u n’wi rhandzaka kumbe swin’wana. Loko hi tshama hi tshembekile eka Yehovha hambiloko hi ringiwa, ripfumelo ra hina ri ta fuwa, ri va ra risima ku tlula nsuku. Hambi hi hanya kukondza hi vona ku hetiseka ka switshembiso hinkwaswo swa Xikwembu kumbe hi fa swi nga si hetiseka, ripfumelo ra hina ri ta hi tshineta eka Yehovha. Ku engetela kwalaho, xikombiso xa hina lexinene xi ta khutaza van’wana leswaku va tekelela ripfumelo ra hina. (Vaheveru 13:7) Swi ve tano hi Ralph, loyi a xiyeke a tlhela a tekelela ripfumelo ra vatswari vakwe. Wa hlamusela:

“Loko ndza ha tshama ekaya, vatswari va mina a va khutaza ndyangu hinkwawo leswaku wu pfuka nimixo swinene leswaku hi ta hlaya Bibele swin’we. Leswi swi endle leswaku hi heta Bibele hinkwayo.” Nisweswi Ralph wa ha hlaya Bibele mixo wun’wana ni wun’wana, naswona leswi swi n’wi endla leswaku a sungula siku ra yena kahle. Ralph a a tala ku famba ni tata wakwe entirhweni wo chumayela vhiki rin’wana ni rin’wana. “Leswi swi ndzi dyondzise ku endla maendzo yo vuyela ni ku fambisa tidyondzo ta Bibele ta le kaya.” Sweswi Ralph i mutirhi wa ku tirhandzela eka rin’wana ra marhavi ya Timbhoni ta Yehovha eYuropa. Mawaku ndlela leyi ripfumelo ra vatswari va yena ri n’wi pfuneke ha yona!

Munhu La Amukelekaka eMbilwini Ya Yehovha

Davhida, loyi a velekiweke loko Abrahama se a ri ni malembe ya 900 a file, i xikombiso lexinene xa malandza ya Yehovha lawa ku vulavuriwaka ha wona eMatsalweni. Loko Davhida a ta hlawuriwa hi Yehovha leswaku a va hosi, muprofeta Samuwele u vule leswi: “Kunene Yehovha u ta kuma wanuna la amukelekaka embilwini yakwe.” Vuxaka bya Yehovha na Davhida a byi ri byikulu lerova endzhaku ka nkarhi muprofeta Esaya u vulavule na Hosi Hezekiya hi “Yehovha Xikwembu xa Davhida tata wa wena.”—1 Samuwele 13:14; 2 Tihosi 20:5; Esaya 38:5.

Hambileswi Davhida a a amukeleka embilwini ya Yehovha, ku ve ni minkarhi leyi a hluriweke hi ku navela ka nyama. U endle swihoxo leswikulu  kanharhu: U pfumelele leswaku areka ya ntwanano yi rhwariwa hi ndlela leyi hoxeke yi yisiwa eYerusalema; u oswe na Bati-xeba a tlhela a endla kungu ra ku dlayiwa ka nuna wakwe Uriya; nakambe u endle leswaku ku hlayiwa vanhu eIsrayele ni le Yuda hambileswi Yehovha a a nga n’wi lerisanga sweswo. Eka xin’wana ni xin’wana xa swiendlo leswi, Davhida u tlule Nawu wa Xikwembu.—2 Samuwele 6:2-10; 11:2-27; 24:1-9.

Kambe loko Davhida a byeriwa swidyoho swakwe, u byarhe vutihlamuleri, a nga lumbetanga munhu. U pfumerile leswaku Areka a yi fambisiwanga hi ndlela ya kona, a tlhela a vula leswaku “[Yehovha] a hi n’wi lavanga hi ku landza ntolovelo wa kona.” Loko muprofeta Natani a paluxe vuoswi bya Davhida, Davhida u hlamule a ku: “Ndzi dyohele Yehovha.” Naswona loko Davhida se a byi vonile vuhunguki bya ku hlaya vanhu, u pfumerile a ku: “Ndzi dyohe ngopfu hi leswi ndzi swi endleke.” Davhida u tisorile hi swidyoho leswi a swi endleke kutani a tshama a ri ekusuhi na Yehovha.—1 Tikronika 15:13; 2 Samuwele 12:13; 24:10.

Loko Hi Dyoha

Loko hi ri karhi hi endla matshalatshala yo endla Yehovha a va Xikwembu xa hina, xikombiso xa Davhida xa hi khutaza. Loko munhu la amukelekaka swinene eka Yehovha a endle swidyoho leswikulu swonghasi, hina a hi fanelanga hi hela matimba loko minkarhi yin’wana, hambiloko hi tikarhata, hi tikuma hi endle xidyoho kumbe swihoxo leswikulu. (Eklesiasta 7:20) Swi fanele swi hi chavelela ku tiva leswaku loko Davhida a tisola, u rivaleriwe swidyoho swa yena. Leswi swi ve tano eka Uwe * emalembeni yo hlayanyana lama hundzeke.

Uwe a a ri nkulu evandlheni ra Timbhoni ta Yehovha. Nkarhi wun’wana u tshame a hluriwa hi ku navela ko biha kutani a oswa. Ku fana na Hosi Davhida, Uwe u rhange hi ku ringeta ku tumbeta mhaka leyi, a tibyela leswaku Yehovha u ta xi honisa xidyoho xakwe. Eku heteleleni, Uwe u karhatiwe hi ripfalo rakwe swinene lerova u vike mhaka leyi eka nkulu un’wana kutani ku tekiwa magoza ya ku n’wi pfuna leswaku a tlhela a hlakarhela eka khombo ra moya leri ri n’wi weleke.

Uwe u tisorile eka swidyoho swakwe kutani a tshama a ri ekusuhi na Yehovha ni vandlha. U wu tlangele swinene mpfuno lowu a wu kumeke lerova endzhaku ka mavhiki ma nga ri mangani, u tsalele vakulu, a tlangela swinene mpfuno lowu va n’wi nyikeke wona. U tsale a ku: “ Mi ndzi pfune leswaku ndzi susa xisandzu evitweni ra Yehovha.” Uwe u swi kotile ku hlayisa vuxaka byakwe na Yehovha naswona hi ku famba ka nkarhi u tlhele a vekiwa ku va nandza evandlheni rero.

“Munhu La Nga Ni Mintlhaveko Yo Fana Ni Ya Hina”

Eliya, loyi a hanyeke se ku hundze dzana ra malembe Davhida a file, a a ri un’wana wa vaprofeta lavakulu eIsrayele. Eliya a a byi seketela swinene vugandzeri bya ntiyiso, hi nkarhi lowu vuhomboloki ni vuoswi a swi tinyike matimba, naswona a a tiyile evugandzerini bya Yehovha. A swi hlamarisi leswi mutlhandlami wakwe Elixa, a tshameke a vula leswaku Yehovha i “Xikwembu xa Eliya”!—2 Tihosi 2:14.

Hambiswiritano, Eliya a a fana ni vanhu van’wana. Yakobo u tsarile a ku: “Eliya a a ri munhu la nga ni mintlhaveko yo fana ni ya hina.” (Yakobo 5:17) Hi xikombiso, endzhaku ko hlula vagandzeri va Bali le Israyele, Nkosikazi Yezabele yi xungete ku n’wi dlaya. Xana u endle yini? U chuhile kutani a balekela emananga. Loko a ri kwalaho, a tshame ehansi ka murhi wa brumu, Eliya u rile a ku: “Swi ringene! Sweswi Wena Yehovha, susa moya-xiviri wa mina, hikuva a ndzi antswi ku tlula vatatana.” Eliya a a nga ha swi lavi ku va muprofeta kambe a vona swi antswa leswaku a fa.—1 Tihosi 19:4.

Hambiswiritano, Yehovha u swi twisisile leswaku ha yini Eliya a titwa hi ndlela leyi. Xikwembu xi tiyise Eliya, xi n’wi byela leswaku a nga swakwe, hikuva va ha ri kona vagandzeri va ntiyiso. Ku tlula kwalaho, Yehovha a a ha n’wi tshemba Eliya naswona a a ha n’wi vekele ntirho lowu a nga ta wu endla.—1 Tihosi 19:5-18.

Ku karhateka ka Eliya a ku nga vuli swona leswaku Xikwembu se xi n’wi cukumetile. Endzhaku ka malembe ya 1 000, loko Kreste Yesu a hundzuka a va ni xivumbeko lexintshwa emahlweni ka Petro, Yakobo na Yohane, i vamani lava Yehovha a va hlawuleke leswaku va yima ekusuhi  na Yesu exivonweni? I Muxe na Eliya. (Matewu 17:1-9) Ina, Yehovha a a teka Eliya a ri muprofeta la nga xikombiso lexinene. Hambileswi Eliya a a ri “munhu la nga ni mintlhaveko yo fana ni ya hina,” Xikwembu a xi wu amukela ntirho wa yena wo kondletela vugandzeri lebyi tengeke ni wa ku kwetsimisa vito ra xona.

Ku Dodombisana Ni Mintlhaveko Ya Hina

Namuntlha malandza ya Yehovha ma nga titwa ma hela matimba kumbe ma ri ni swivilelo minkarhi yin’wana. Swa chavelela swinene ku tiva leswaku Eliya u tshame a titwa hi ndlela leyi fanaka! Naswona swa chavelela swinene ku tiva leswaku Yehovha wa xi twisisa xiyimo lexi hi langutaneke na xona, hilaha A xi twisiseke hakona xiyimo xa Eliya.—Pisalema 103:14.

Hi hala tlhelo, hi rhandza Xikwembu hi tlhela hi rhandza vanhu-kulorhi naswona hi navela ku endla ntirho wa Yehovha wa ku twarisa mahungu lamanene ya Mfumo. Hi nkarhi lowu fanaka, hi nga ha hela matimba loko vanhu va nga yingisi loko hi chumayela kumbe hi vilerisiwa hi minxungeto ya lava va lwaka ni vugandzeri bya ntiyiso. Kambe, hilaha Yehovha a n’wi hlomiseke hakona Eliya leswaku a kota ku ya emahlweni, U ma hlomisa hi ndlela leyi fanaka malandza ya yena ya namuntlha. Hi xikombiso, xiya mhaka ya Herbet na Gertrud.

Herbet na Gertrud va khuvuriwe va va Timbhoni ta Yehovha le Leipzig, ekhale ka Riphabliki ra Xidemokrati ra Jarimani, hi 1952. Hi nkarhi wolowo malandza ya Xikwembu a ma khome xo tika, hikuva a ma nga pfumeleriwanga ku chumayela. Xana Herbert a a titwa njhani hi ntirho wo chumayela hi yindlu ni yindlu?

“A hi karhateka minkarhi yin’wana. Loko hi famba hi yindlu ni yindlu, a hi tshama hi khome mbilu, hi nga tiyiseki loko swi nga endleka leswaku maphorisa ma fika ma hi khoma.” I yini lexi pfuneke Herbert ni van’wana leswaku va hlula ku chava loku? “A hi tshama hi ri karhi hi dyondza Bibele. Naswona Yehovha a a hi nyika matimba yo ya emahlweni hi chumayela.” Loko a ri ensin’wini, Herbert u ve ni mintokoto yo tala leyi n’wi tiyiseke—yi tlhela yi n’wi hlekisa.

Herbert u hlangane ni wansati wa malembe ya le xikarhi, la rhandzaka Bibele. Loko Herbert a tlhela a n’wi endzela nkarhi wun’wana, a ku ri ni jaha rin’wana naswona a ri yingisile loko ku ri karhi ku buriwa. Endzhaku ka timinete ti nga ri tingani, Herbert u vone nchumu wun’wana lowu n’wi chaviseke ngopfu. Eka xitulu lexi nga le mpfungwe wa kamara, a ku ri ni xihuku xa phorisa. A xi ri xa jaha leri, naswona jaha leri leri nga phorisa, a ri tiyimisele ku khoma Herbert.

Jaha leri ri huwelele ri ku: “Wena u Mbhoni ya Yehovha! Ndzi tlakuse pasi ra wena.” Hiloko Herbert a n’wi nyika pasi ra yena. Hiloko ku humelela nchumu wun’wana lowu a a nga wu rindzelanga. Wansati loyi u vulavule ni phorisa leri a ri lemukisa a ku: “Loko munhu loyi wa Xikwembu o khomiwa, u nga ha wu veki laha.”

Jaha leri ri yimile ri anakanya swa xinkarhana kutani ri tlherisela pasi eka Herbert, ri n’wi tshika a famba. Hi ku famba ka nkarhi Herbert u twe leswaku phorisa leri a ri rhandzana ni n’wana wa wansati loyi. Swi le rivaleni leswaku ri vone swi antswa ku ya emahlweni ni ntombhi leyi ku ri ni ku khoma Herbert.

Ku Endla Yehovha A Va Xikwembu Xa Hina

Xana hi nga dyondza yini eka swiendlakalo leswi? Ku fana na Abrahama, hi fanele hi swi tshemba swinene switshembiso swa Yehovha. Ku fana na Davhida, hi fanele hi vulavula na Yehovha hi tisola hakunene loko hi endle xidyoho. Naswona hi fanele hi kombela matimba eka Yehovha loko ku ri ni leswi swi hi karhataka, hilaha Eliya a endleke hakona. Loko hi endla tano, hi ta va hi endla leswaku Yehovha a va Xikwembu xa hina sweswi ni hilaha ku nga heriki, tanihi leswi a nga “Xikwembu lexi hanyaka, lexi nga Muponisi wa vanhu va mixaka hinkwayo, ngopfu-ngopfu wa lava tshembekaka.”—1 Timotiya 4:10.

[Nhlamuselo ya le hansi]

^ par. 20 Vito ri cinciwile.

[Swifaniso leswi nga eka tluka 25]

Ku yingisa swi tiyise ripfumelo ra Abrahama

[Xifaniso lexi nga eka tluka 26]

Hi fanele hi tisola loko hi dyohile, ku fana na Davhida

[Xifaniso lexi nga eka tluka 28]

Yehovha wa yi twisisa mintlhaveko ya hina, tanihi leswi a yi twisiseke ya Eliya