Nghena endzeni

Hundzela eka leswi nga endzeni

Xana Ntiyiso Wu Veka Mihandzu Eka Lava U Va Dyondzisaka?

Xana Ntiyiso Wu Veka Mihandzu Eka Lava U Va Dyondzisaka?

 Xana Ntiyiso Wu Veka Mihandzu Eka Lava U Va Dyondzisaka?

LOKO jaha leri vitaniwaka Eric, ri vula leswaku a ra ha swi lavi ku va Mbhoni ya Yehovha, vatswari va rona va khomiwe hi gome swinene. Mhaka leyi a va nga yi langutelanga. Loko a ha ri ntsongo, Eric a a va kona eka dyondzo ya ndyangu ya Bibele, eminhlanganweni ya Vukreste ni le ntirhweni wa vandlha wa ku chumayela. A a vonaka a ri munhu loyi a nga entiyisweni. Kambe loko se a duke naro, vatswari va yena va swi vonile leswaku ntiyiso wa Bibele a wu nga nghenanga eka yena. Leswi swi va tseme nhlana swi tlhela swi va nyamisa timbilu.

Van’wana va langutane ni gome ra muxaka lowu loko xichudeni xa vona xa Bibele xi tshika ku dyondza va nga swi langutelanga. Loko ku humelela mhaka ya muxaka lowu, vanhu va tala ku tivutisa va ku, ‘Ha yini ndzi tsandzekile ku swi vona ka ha ri ni nkarhi?’ Xana swa koteka ku hatla u swi vona loko ntiyiso wu dzima timitsu eka lava hi va dyondzisaka? Nakambe, hi nga swi vonisa ku yini leswaku ntiyiso wu ti dzimile timitsu eka hina swin’we ni le ka lava hi va dyondzisaka? Eka xifaniso xa yena lexi tolovelekeke xa muhaxi, Yesu u hi nyika vuthala bya nhlamulo ya swivutiso leswi.

Ntiyiso Wu Fanele Wu Fikelela Mbilu

Yesu u te: “Mbewu i rito ra Xikwembu. Loko ku ri leyi [yi byariweke] emisaveni leyinene, hi lava, endzhaku ko twa rito hi mbilu yo xonga, leyinene, va ri hlayisaka ivi va veka mihandzu hi ku tiyisela.” (Luka 8:11, 15) Leswi swi vula leswaku swichudeni swi ta sungula ku veka mihandzu ntsena endzhaku ka loko ntiyiso wa malunghana ni Mfumo wu dzime timitsu etimbilwini ta swona to fanekisela. Yesu wa hi tiyisekisa leswaku ntiyiso wa Xikwembu wu fana ni mbewu leyinene leyi byariweke emisaveni leyinene, hikuva loko wo kala wu khumba mbilu leyinene, wu hatla wu tirha, wu veka mihandzu. Hi fanele hi kambisisa yini?

Hi fanele hi languta timfanelo ta mbilu, ku nga ri leswi hi swi vonaka ehandle. Loko munhu a hamba a endla mintirho ya vugandzeri, sweswo a hi xitiyisekiso xa leswaku u ni mbilu leyinene. (Yeremiya 17:9, 10; Matewu 15:7-9) Hi fanele hi kambisisa swinene. Swi fanele swi vonaka leswaku munhu u ku cincile ku navela ka yena, minsusumeto ya yena ni swilo leswi a swi rhangisaka emahlweni. U fanele a va munhu la hlakulelaka vumunhu lebyintshwa, lebyi fambisanaka ni ku rhandza ka Xikwembu. (Vaefesa 4:20-24) Hi xikombiso: Loko vanhu va le Tesalonika va twe mahungu lamanene, Pawulo u vula leswaku va hatle va ma amukela tanihi rito ra Xikwembu. Kambe i ku tiyisela, ku tshembeka ni rirhandzu ra vona leswi n’wi endleke a vona leswaku ntiyiso ‘wa tirha ni le ka vona.’—1 Vatesalonika 2:13, 14; 3:6.

Hilaha xikombiso xa Eric xi kombisaka hakona, leswi swi nga embilwini ya xichudeni swi ta hetelela swi vonakile eka ndlela leyi xi tikhomaka ha yona. (Marka 7:21, 22; Yakobo 1:14, 15) Khombo ra kona, loko mikhuva yin’wana yo biha se yi sungula ku vonaka eka munhu, hakanyingi timhaka ti va se ti onhakile. Kutani ke, xa nkoka i ku ringeta ku vona ku tsana ko karhi, timhaka ti nga si biha hi tlhelo ra moya. Hi fanele hi kuma ndlela yo kambisisa mbilu yo fanekisela. Hi nga yi kambisisa njhani?

Dyondza Eka Yesu

Ina, Yesu a a swi kota ku vona leswi mbilu yi nga xiswona hakunene. (Matewu 12:25) A nga  kona la kotaka ku endla sweswo exikarhi ka hina. Kambe u hi kombise leswaku na hina hi nga swi kota ku vona ku navela, minsusumeto ni leswi munhu a swi rhangisaka evuton’wini. Ku fana ni dokodela la tirhisaka tindlela to hambana-hambana leswaku a vona leswi swi hoxeke embilwini ya muvabyi, Yesu na yena u tirhise Rito ra Xikwembu leswaku a “humesa” ni ku paluxa “miehleketo ni makungu ya mbilu,” hambiloko swa ha tumberile eka vanhu.—Swivuriso 20:5; Vaheveru 4:12.

Hi xikombiso, Yesu u tshame a pfuna Petro leswaku a xiya mboyamelo lowu hi ku famba ka nkarhi wu veke xiphiqo. Yesu a a swi tiva leswaku Petro a a n’wi rhandza. Kahle-kahle, Yesu a a ha ku nyika Petro ‘swilotlelo swa mfumo.’ (Matewu 16:13-19) Kambe, Yesu a a swi tiva leswaku Sathana a a hlotana ni vaapostola. Hi ku famba ka nkarhi a va ta langutana ni ndzingo lowukulu. Handle ko kanakana Yesu u swi xiyile leswaku van’wana va vadyondzisiwa vakwe a va ri ni ku tsana ko karhi eripfumelweni ra vona. Naswona a nga gegageganga, kambe u boxe hi ku kongoma laha va faneleke va lulamisa kona. Xiya ndlela leyi a sunguleke mhaka leyi ha yona.

Matewu 16:21 yi ri: “Ku sukela enkarhini wolowo Yesu Kreste a sungula ku komba vadyondzisiwa vakwe leswaku u fanele ku . . . xanisiwa . . . ivi a dlayiwa.” Xiya leswaku Yesu u va kombise leswi a nga ta langutana na swona, a nga va byelanga kunene. Kumbexana u tirhise tindzimana ta Bibele to kota Pisalema 22:14-18 kumbe Esaya 53:10-12, leti kombisaka leswaku Mesiya a a ta xaniseka a tlhela a fa. Yinhla hi leswaku, hi ku hlaya kumbe ku tshaha Matsalwa hi ku kongoma, Yesu u nyike Petro ni lava van’wana nkarhi wo kombisa leswi nga etimbilwini ta vona. Xana a va ta titwa njhani loko va lemuka leswaku u ta xanisiwa?

Lexi hlamarisaka, hambileswi Petro a a vonaka a ri ni xivindzi naswona a ri la hisekaka, ku hatlisa ka yena ku hlamula emhakeni leyi ku kombise ku tsana lokukulu. U te: “Titsetselele, Hosi; khombo leri ri nga ka ri nga ku weli nikatsongo.” Swi le rivaleni leswaku ndlela leyi Petro a a ehleketa ha yona a yi hoxile, hikuva hilaha Yesu a vuleke hakona, Petro a a nga anakanyi “miehleketo ya Xikwembu, kambe [a a] ehleketa miehleketo ya vanhu”—lexi nga xihoxo lexikulu lexi nga nghenisaka munhu ekhombyeni lerikulu. Xana Yesu u angurise ku yini? Endzhaku ko tshinya Petro, Yesu u vule leswi eka yena ni le ka vadyondzisiwa lava van’wana: “Loko munhu a lava ku ndzi landzela, a a titshike kutani a rhwala mhandzi yakwe ya nxaniso a ndzi landzela nkarhi hinkwawo.” Hi ku tirhisa marito lawa a ma kumeke eka Pisalema 49:8 na 62:12, u va tsundzuxile leswaku ntshembo wa vutomi lebyi nga heriki a wu le ka vanhu lava nga swi kotiki ku ponisa van’wana, kambe wu le ka Xikwembu.—Matewu 16:22-28.

Hambileswi endzhaku Petro a khomiweke hi rhumbu swa xinkarhana kutani a landzula Yesu kanharhu, marito lawa swin’we ni switsundzuxo swin’wana swi fanele swi n’wi pfune ku hatla a hlakarhela emoyeni. (Yohane 21:15-19) Endzhaku ka masiku ya 50 ntsena, Petro u ve ni xivindzi xo yima emahlweni ka ntshungu le Yerusalema, a tiyisekisa mhaka ya ku pfuxiwa ka Yesu. Eka mavhiki, tin’hweti ni malembe lama landzeleke, a nga chavanga ku khomiwa, ku biwa ni ku pfaleriwa ekhotsweni hi ku phindha-phindha, hi ndlela yoleyo a veka xikombiso lexinene xa ku hlayisa vutshembeki handle ko chava.—Mintirho 2:14-36; 4:18-21; 5:29-32, 40-42; 12:3-5.

Xana hi dyondza yini emhakeni leyi? Xana wa swi kota ku vona leswi Yesu a swi endleke leswaku a humesa ni ku paluxa leswi nga embilwini ya Petro? Xo sungula, u hlawule matsalwa yo karhi leswaku a pfuna Petro ku vona laha a tsaneke kona. Xa vumbirhi, u nyike Petro nkarhi wa ku kombisa  leswi nga embilwini yakwe. Xo hetelela, u nyikele ndzayo leyi engetelekeke ya Matsalwa leswaku a pfuna Petro a ololoxa mianakanyo ni mintlhaveko yakwe. U nga ha vona onge madyondziselo lawa a wu nge swi koti ku ma fikelela, kambe xiya mintokoto yimbirhi leyi kombisaka ndlela leyi ha yona ku lunghiselela ni ku tshemba Yehovha swi nga pfunaka un’wana ni un’wana wa hina leswaku a landzela xikombiso xa Yesu.

Ku Humesa Leswi Nga eMbilwini

Loko tatana un’wana la nga Mukreste a twe leswaku vana va yena vambirhi va majaha lava ha ku sungulaka ku nghena xikolo va teke malekere etafuleni ra mudyondzisi, u tshame ehansi a vulavula na vona. Ematshan’weni yo tshika mhaka leyi, a yi teka ku ri xiendlo xa vutsongwana, lexi nga vuliki nchumu, tanana loyi u ri, “Ndzi ringete ku kumisisa leswaku i yini lexi xi va susumeteleke ku endla nchumu lowu wo biha.”

Tatana u va kombele leswaku va tsundzuka leswi humeleleke eka Akani, hilaha swi hlamuseriweke hakona eka Yoxuwa ndzima 7. Leswi swi endle leswaku xikan’we-kan’we majaha ma kuma yinhla kutani ma tisola. Ripfalo ra vona ana se a ri va karhata. Hiloho tatana a va kombela leswaku va hlaya Vaefesa 4:28 leyi nge: “Muyivi a nga ha tlheli a yiva, kambe ematshan’weni ya sweswo a a tirhe hi matimba . . . leswaku a kuma xo xi avela loyi a pfumalaka.” Ku byela vana leswaku va riha hi ku xava malekere kutani va ma yisa eka thicara, swi endle leswaku ndzayo leyi ya Matsalwa yi dzika eka vona.

Tatana u ri: “A hi ringeta ku tsuvula nsusumeto wihi ni wihi wo biha loko hi wu vona kutani hi nghenisa nsusumeto lowunene hi ku vulavula ni vana hi kombisana na vona.” Hi ku famba ka nkarhi, vatswari lava va ve ni vuyelo lebyinene hikwalaho ko tekelela Yesu loko va dyondzisa vana va vona. Vana lava havambirhi va hetelele va rhambiwile va ya va swirho swa vatirhi va yindlu-nkulu le Bethele ya Brooklyn, naswona un’wana wa vona wa ha ri kwalaho ni sweswi, laha se a heteke malembe ya 25 a tirha kona.

Vona ndlela leyi Mukreste un’wana a xi pfuneke ha yona xichudeni xakwe xa Bibele. Xichudeni lexi a xi va kona eminhlanganweni xi tlhela xi huma nsimu naswona se a xi vule ni leswaku xi lava ku khuvuriwa. Kambe a xi vonaka xi tshemba vutlhari bya xona n’wini, xi nga tiseketeli hi Yehovha. Mbhoni leyi yi ri: “Leswi a nga munhu wa xisati la nga tekiwangiki, a a tilawula ngopfu. Leswi swi ndzi endle ndzi vona leswaku a nga ha weriwa hi swiphiqo leswikulu swa mianakanyo kumbe a fa emoyeni.”

Kutani Mbhoni leyi yi sungule ku kombisana ni xichudeni lexi hi ku tirhisa Matewu 6:33, yi xi khutaza leswaku xi rhangisa swilo swa nkoka emahlweni, ku nga Mfumo, ni leswaku xi kombela mpfuno wa Yehovha leswaku timhaka ta xona ti ta famba kahle. Mbhoni yi vutise xichudeni hi ku kongoma yi ku: “Xana ku tshama u ri wexe swi pfa swi endla leswaku u nga rhandzi ku titshega hi van’wana, ku katsa na Yehovha?” Xichudeni lexi xi pfumerile leswaku ana se a xi tshike ku khongela. Muhuweleri loyi u xi khutaze leswaku xi landzelela xitsundzuxo lexi nga eka Pisalema 55:22, xi lahlela ndzhwalo wa xona eka Yehovha, hikuva 1 Petro 5:7 ya hi tiyisekisa leswaku wa “mi khathalela.” Marito lawa ma khumbe mbilu ya xona. Mbhoni leyi yi ri, “A hi kangani u nga xi vonaka xi rila, kambe siku rero xi ririle.”

Ntiyiso A Wu Hambete Wu Tirha Eka Wena

Ha tsaka loko hi vona vanhu lava hi va dyondzisaka ntiyiso wa Bibele va wu amukela. Kambe, loko hi lava ku humelela eku pfuneni ka van’wana, hi fanele hi rhanga hi va xikombiso lexinene. (Yudha 22, 23) Hinkwerhu ka hina hi fanele hi ‘hambeta hi tirhela ku ponisiwa ka hina hi  ku chava ni ku rhurhumela.’ (Vafilipiya 2:12) Leswi swi lava leswaku hi hambeta hi pfumelela ku vonakala ka Matsalwa ku voninga etimbilwini ta hina, hi lavisisa mimboyamelo ni ku navela loku nga lavaka ku ololoxiwa.—2 Petro 1:19.

Hi xikombiso, xana a wa ha yi hisekeli ngopfu mintirho ya Vukreste? Loko swi ri tano, ha yini? Nkarhi wun’wana leswi swi nga ha va swi vangiwa hi ku va u titshemba ku tlula mpimo. Xana leswi u nga swi vonisa ku yini? Hlaya Hagayi 1:2-11, kutani u anakanyisisa swinene hi ndlela leyi Yehovha a vulavuleke ha yona ni Vayuda lava vuyiseriweke etikweni ra vona. Kutani tivutise: ‘Xana ndzi vilela ngopfu hi ku va ni nsirhelelo wa timali ni ku hanya emafurheni? Xana ndza tiyiseka leswaku Yehovha u ta wu langutela ndyangu wa mina loko ndzo rhangisa swilo swa moya? Kumbe, xana ndzi vona onge ndzi fanele ndzi rhangisa swilaveko swa mina?’ Loko ku laveka leswaku u ololoxa mianakanyo kumbe mintlhaveko ya wena, u nga hlweli ku endla tano. Ndzayo ya Matsalwa yo tanihi leyi nga eka Matewu 6:25-33, Luka 12:13-21 na 1 Timotiya 6:6-12 yi endla munhu a swi languta hi ndlela leyi faneleke swilaveko swa nyama ni swilo leswi vonakaka, naswona sweswo swi ta endla leswaku munhu a hambeta a kuma mikateko ya Yehovha.—Malakiya 3:10.

Ku tikambisisa ka muxaka lowu ku lava munhu a tianakanya hakunene. Loko hi kombisiwa leswaku hi ni ku tsana ko karhi, a swi olovi ku swi amukela. Kambe loko u teka goza ro pfuna n’wana wa wena, xichudeni xa wena xa Bibele kumbe ku tiololoxa wena hi wexe—ku nga khathariseki leswaku mhaka ya kona yi khomisa tingana ku fikela kwihi—ku nga ha va ku ri goza ro sungula ro ponisa vutomi bya yena kumbe bya wena n’wini.—Vagalatiya 6:1.

Kambe ku vuriwa yini loko matshalatshala ya wena ma vonaka ma fana ni nyuku wa mbyana? U nga hatlisi u lan’wa. Ku ololoxa mbilu leyi nga hetisekangiki swi nga tika, swi nga teka nkarhi wo leha naswona minkarhi yin’wana swi nga ku heta matimba. Kambe hi hala tlhelo swi nga ha va ni vuyelo lebyi tsakisaka.

Eric, loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni, u hetelele a tianakanyile kutani a sungula ku tlhela a “famba entiyisweni.” (2 Yohane 4) U ri: “Ndzi tlhelele eka Yehovha ntsena endzhaku ka loko ndzi swi vonile leswaku ndzi lahlekeriwe hi yini.” Hikwalaho ko pfuniwa hi vatswari vakwe, Eric se u tirhela Xikwembu hi ku tshembeka. Hambileswi khale a a nga swi lavi leswaku vatswari vakwe va n’wi pfuna leswaku a kambisisa mbilu yakwe, sweswi wa swi tlangela swinene leswi va swi endleke. U ri: “Vatswari va mina va ni timbilu letinene. A va tshikanga ku ndzi kombisa rirhandzu.”

Ku endla leswaku ku vonakala ka Rito ra Xikwembu ku voninga etimbilwini ta lava hi va dyondzisaka i xikombiso xa leswaku hi ni musa wa rirhandzu. (Pisalema 141:5) Hambeta u kambisisa mbilu ya vana va wena ni ya swichudeni swa wena swa Bibele, u vona loko hakunene vumunhu lebyintshwa bya Vukreste byi ri karhi byi akela eka vona. Endla leswaku ntiyiso wu hambeta wu tirha eka van’wana ni le ka wena hi ku ri “tamela khwatsi rito ra ntiyiso.”—2 Timotiya 2:15.

[Xifaniso lexi nga eka tluka 29]

Marito ya Yesu ma kombise ku tsana loku Petro a a ri na kona

[Xifaniso lexi nga eka tluka 31]

Tirhisa Bibele leswaku u humesa leswi nga embilwini