Nghena endzeni

Hundzela eka leswi nga endzeni

 MHAKA YA VUTOMI

Hi Kume ‘Perela Ya Risima Lerikulu’

Hi Kume ‘Perela Ya Risima Lerikulu’

WINSTON na Pamela (Pam) Payne va tirha erhavini ra Australasia (leri nga eAustralia). Hambileswi a va tiphina swin’we va ve ni swiphiqo, swin’wana swa swona a ku ri ku tolovela mindhavuko yo hambanahambana ni ku tiyisela ku feriwa hi n’wana loyi a nga si velekiwaka. Hambiloko va humeleriwa hi swilo sweswo hinkwaswo, va ye emahlweni va rhandza Yehovha ni vanhu vakwe ni ku tsakela ntirho wa nsimu. Eka mbulavurisano lowu, hi va rhambe leswaku va ta hi tshweta yin’wana ya mintokoto ya vona.

Winston, hi byele ndlela leyi a wu lavisisa Xikwembu ha yona.

Ndzi kuriseriwe endyangwini lowu nga riki wa vukhongeri epurasini leri nga roxe eQueensland, le Australia. Leswi a hi tshama hi ri hexe epurasini, a ndzi nga tali ku vulavurisana ni vanhu van’wana handle ka ndyangu wa ka hina. Ku sukela loko ndzi ri ni malembe ya kwalomu ka 12, ndzi sungule ku lavisisa Xikwembu. Ndzi khongele eka xona, ndzi kombela leswaku xi ndzi pfuna ndzi tiva ntiyiso hi xona. Eku heteleleni ndzi rhurhile epurasini kutani ndzi kuma ntirho eAdelaide le Dzongeni wa Australia. Loko ndzi ri ni malembe ya 21, ndzi hlangane na Pam loko ndzi endzele eSydney, hiloko a ndzi byela hi ntlawa wa vukhongeri lowu vuriwaka British-Israel, lowu a wu vula leswaku vanhu va le Britain va huma eka tinyimba ta Israyele leti ku vuriwaka leswaku ti lo lahleka. Ntlawa wolowo wu vula leswaku tinyimba teto i tinyimba ta khume ta mfumo wa le n’walungwini leti yeke evuhlongeni eka malembe ya kwalomu ka 2 800 lama hundzeke. Kutani loko ndzi tlhelela eAdelaide, ndzi vulavule hi mhaka yoleyo ni mutirhikulorhi loyi a dyondza Bibele ni Timbhoni ta Yehovha. Endzhaku ko bula na yena tiawara ti nga ri tingani, hi ri karhi hi vulavula ngopfu hi leswi Timbhoni ta Yehovha ti pfumelaka eka swona, ndzi sungule ku xiya leswaku xikhongelo lexi ndzi xi endleke ndza ha ri ntsongo a xi ri eku hlamuriweni. A ndzi ri karhi ndzi dyondza ntiyiso hi Muvumbi wa mina ni Mfumo wakwe! A ndzi kume “perela . . . ya risima lerikulu.”—Mat. 13:45, 46.

Pam, na wena u sungule ku lava perela yoleyo wa ha rintsongo. Xana u yi kume njhani?

Ndzi kulele endyangwini wa vukhongeri edorobeni ra Coffs Harbour le New South Wales. Vatswari va mina na vakokwana a va pfumela eka tidyondzo ta ntlawa wa British-Israel. Mina, ndzisana ya mina, sesi wa mina swin’we ni vamuzala wa mina, hi kule hi ri karhi hi tiva leswaku Xikwembu xi rhandza vanhu  lava rixaka ra vona ri humaka eBritain. Hambiswiritano, a ndzi nga pfumelelani na tona tidyondzo teto naswona a ndzi titwa ndzi nga ri na vuxaka na Xikwembu. Loko ndzi ri ni malembe ya 14, ndzi ye etikerekeni to hambanahambana ta kwalaho, ku katsa ya Anglican, Baptist na Seventh-day Adventist. Kambe a ti ndzi pfunanga ku tiva Xikwembu.

Endzhakunyana ndyangu wa ka hina wu rhurhele eSydney, laha ndzi hlanganeke na Winston, hi nkarhi lowu a endzele kwale. Hilaha Winston a vuleke hakona, mabulo ya swa vukhongeri lawa hi veke na wona, ma endle leswaku a hetelela a dyondza Bibele ni Timbhoni. Endzhakunyana ka sweswo, mapapila lawa Winston a ndzi rhumela wona a ma ri ni matsalwa yo tala. Eku sunguleni, sweswo a swi ndzi karhata ni ku ndzi khunguvanyisa. Kambe hakatsongotsongo ndzi xiye leswaku leswi a swi tsaleke a ku ri ntiyiso mayelana ni Xikwembu.

Hi 1962, ndzi rhurhele eAdelaide leswaku ndzi ta va ekusuhi ni laha Winston a a tshama kona. U hlele leswaku ndzi tshama na Thomas na Janice Sloman, ku nga vatekani lava nga Timbhoni, lava a va ri varhumiwa ePapua New Guinea. Va ndzi khome hi musa; Hi nkarhi wolowo a ndzi ri ni malembe ya 18 naswona va ndzi pfune leswaku ndzi n’wi tiva swinene Yehovha. Kutani ndzi sungule ku dyondza Rito ra Xikwembu naswona ndzi hatle ndzi swi xiya leswaku lowu i ntiyiso. Endzhaku ka loko ndzi tekane na Winston, hi nambe hi sungula ku tirhela Yehovha, leswi hi pfuneke leswaku hi ya hi yi tlangela perela ya risima leyi hi yi kumeke, ku nga khathariseki miringo leyi a yi hi wela.

Winston, hi chumbutele leswi endlekeke loko u sungula ku tirhela Yehovha.

A. Mepe lowu kombisaka tindhawu leti a hi famba eka tona loko hi endzela mavandlha

B. Switempe swa poso swa le swihlaleni swin’wana. Eku sunguleni eKiribati ni le Tuvalu a ku tiveka tanihi le Swihlaleni swa Gilbert na Ellice

C. Xihlala xo saseka xa tikorale xa Funafuti etikweni ra Tuvalu. I xin’wana xa swihlala swo tala leswi hi swi endzeleke ku nga si yisiwa varhumiwa leswaku va ya tirha kona

Endzhakunyana ka loko mina na Pam hi tekanile, Yehovha u sungule ku hi nyika swiavelo swo hlawuleka entirhweni wakwe. (1 Kor. 16:9) Xiavelo xo sungula hi nghene eka xona hi ku khutaziwa hi Makwerhu Jack Porter, loyi a a endzele vandlha ra hina lerintsongo hi nkarhi lowu a ri mulanguteri wa muganga. (Sweswi ndzi tirha na yena eka Komiti ya Rhavi ra Australasia.) Jack ni nsati wakwe, Roslyn, va hi khutaze ku teka vuphayona bya nkarhi hinkwawo, ku nga lunghelo leri hi tiphineke ha rona ku ringana malembe ya ntlhanu. Loko ndzi ri ni malembe ya 29, mina na Pam hi komberiwe ku endzela mavandlha ya le Swihlaleni swa South Pacific, leswi hi nkarhi wolowo a swi languteriwa hi rhavi ra le Fiji. Swihlala swa kona a ku ri American Samoa, Samoa, Kiribati, Nauru, Niue, Tokelau, Tonga, Tuvalu na Vanuatu.

Hi nkarhi wolowo, vanhu va le swihlaleni swin’wana a va nga ti tshembi Timbhoni ta Yehovha, kutani a hi fanele hi va ni vuxiyaxiya ni vutlhari. (Mat. 10:16) Mavandlha a ma ri matsongo naswona man’wana a ma nga swi koti ku hi rhurhela. Hi fambe hi lava byetlelo eka vanhu va le ndhawini yoleyo naswona mikarhi hinkwayo a va hi rhurhela.

Winston, u rhandza ntirho wo hundzuluxela. Hi byele, swi tise ku yini?

Yin’wana ya tindhawu leti a hi tshama eka tona loko hi endzela mavandlha

Loko hi sungula ku tirha exihlaleni xa le Tonga, vamakwerhu va kwalaho a va ri ni swiphephana ni swibukwana swi nga ri swingani ntsena hi Xitonga, ku nga ririmi ra le Polynesia. Loko va dyondza ni vanhu, a va tirhisa buku ya Xinghezi leyi nge Ntiyiso lowu yisaka evuton’wini lebyi nga heriki. Hi nkarhi wa xikolo xa vakulu lexi tekeke mavhiki ya mune, vakulu vanharhu va kwalaho va pfumele ku hundzuluxela buku leyi nge Ntiyiso hi Xitonga, hambileswi a va nga xi tivi kahle Xinghezi. Pam u thayipe leswi a va swi tsale hi voko kutani hi swi rhumela erhavini ra le United States leswaku swi ya printiwa. Tsima rero hinkwaro ri teke mavhiki ya kwalomu ka nhungu. Hambileswi vuhundzuluxeri bya kona a byi nga ri bya xiyimo xa le henhla, buku yoleyo yi pfune vanhu vo tala lava vulavulaka Xitonga ku dyondza ntiyiso. Mina na Pam a hi vahundzuluxeri, kambe ntokoto wolowo wu endle leswaku hi wu rhandza swinene ntirho wo hundzuluxela.

Pam, xana vutomi bya le swihlaleni a byi hambana njhani ni bya le Australia?

EXihlaleni xa Niue, hi ri ni ntlawa lowu yaka ensin’wini

A byi hambanile swinene. Etindhawini tin’wana a ku ri ni tinsuna to tala, dyambu ra kona a ri dlaya ni vusokoti ku tlhela ku va ni rimoyana ro hisa, makondlo, mavabyi naswona mikarhi yin’wana swakudya swa hina a swi ri switsongo. Hi hala tlhelo, loko dyambu ri pela, a hi hungasa hi tshame eka fale ya hina hi languta elwandle, fale i vito ra Xisamoa  leri vulaka yindlu ya le Polynesia leyi a yi fuleriwe hi byanyi kambe yi nga akiwanga ematlhelo. Madyambu man’wana loko ku ri ni n’weti, a hi tiphina hi ku vona mirhi ya khokhonati swin’we ni ku tlhava ka n’weti elwandle. Mikarhi yoleyo leyi phyuphyisaka a yi endla leswaku hi anakanyisisa ni ku khongela, hi ehleketa hi swilo leswinene, ematshan’weni yo ehleketa hi swilo leswi nga riki swinene.

Hi sungule ku rhandza vana, lava a va ri ni mafenya ni ku hlamala loko va hi vona hikwalaho ka leswi hi nga valungu. Loko hi ri eNiue xifanyetana xin’wana xikhomakhome voko ra Winston leri a ri ri ni ringhala kutani xi ku “Ndzi rhandza voya bya wena.” Swi le rivaleni leswaku a xi nga si tshama xi vona mavoko lama nga ni ringhala ro tano kutani a xi nga swi tivi leswaku xi ta ku i yini.

A hi karhateka loko hi vona ndlela leyi vanhu a va hlupheka ha yona ni ndlela leyi vutomi a byi va tikela ha yona. A va tshama endhawini yo saseka kambe a va nga ri na titliniki leti eneleke naswona mati a ma kala. Hambiswiritano, vamakwerhu a swi nga va tovi helo. Eka vona a swi ri tshamelo maxelo. A va tsaka hileswi a va ri ni mindyangu ya vona, ndhawu yo gandzela eka yona ni ku va ni lunghelo ro dzunisa Yehovha. Xikombiso xa vona xi hi pfune ku ehleketa ngopfu hi leswi nga swa nkoka eka hina ni ku olovisa vutomi.

Pam, mikarhi yin’wana a wu boheka ku ya tikela mati ni ku ti swekela swakudya. Xana u swi kotise ku yini ku endla tano?

Pam a ri karhi a hlantswa timpahla ta hina eTonga

Ndzi swi tlangela swinene leswi Tata wa mina a ndzi dyondziseke swona. U ndzi dyondzise swilo swo tala, swo fana ni ku tshivela ndzilo ni ku sweka eka wona ni ku hanya u ri ni swilo leswitsongo. Siku rin’wana loko hi endzele eKiribati, a hi tshama endlwini leyitsongo leyi a yi fuleriwe hi byanyi ivi yi akiwa hi misengele [bamboo], xitupu xa kona a xi endliwe hi maribye. Leswaku ndzi kota ku sweka, a ndzi cela mugodi kutani ndzi tshivela ndzilo ivi ndzi chela makamba ya khokhonati leswaku wu kota ku hatla wu pfurha. Leswaku ndzi kuma mati, a ndzi fola layini exihlobyeni ni vavasati va ndhawu yoleyo. Leswaku va kota ku ka mati, a va tirhisa mhandzi leyi leheke timitara timbirhi, leyi bohiweke ntambu emakamu ka yona, leyi a yi fana ni nhonga yo phasa tihlapfi. Kambe ematshan’wini yo vekela xinjovo emakumu ka ntambu, a va bohelela bakiti. Vavasati volavo a va cincana ku ka mati laha un’wana ni un’wana wa vona a hoxa ntambu yakwe exihlobyeni. Bakiti a ri ta voyama leswaku ri ka mati. Loko va ri karhi va swi endla a swi vonaka swi olova kukondza ku fika nkarhi wa leswaku ku ka mina. Ndzi hoxe ntambu ya mina ko hlayanyana kambe bakiti ri lo fika ri papamala ematini. Va ndzi hlekile kambe wansati un’wana u ndzi pfunile. Mikarhi hinkwayo a va ndzi pfuna naswona a va ri ni musa.

Hinkwenu a mi xi rhandza xiavelo xa n’wina xa le swihlaleni. Xana mi nga tsakela ku hi chumbutela mikarhi yo tsakisa leyi mi veke na yona kwale?

Winston: A swi tekanga nkarhi leswaku hi dyondza mindhavuko yo karhi. Hi xikombiso, loko vamakwerhu va hi fihluta, a va tala ku hi nyika swakudya hinkwaswo leswi va swi swekeke. Eku sunguleni, a hi nga swi xiyi leswaku a hi fanele hi va siyela swo karhi. Kutani a hi dya hinkwaswo leswi va hi nyikeke swona. Kambe loko se hi swi tiva leswaku xiyimo xi njhani a hi va siyela. Ku nga khathariseki swihoxo swa hina, vamakwerhu a va swi twisisa. A va tsaka loko va hi vona endzhaku ka tin’hweti tin’wana ni tin’wana ta tsevu kumbe loko hi va endzela loko hi ri karhi hi endla ntirho wa hina wo endzela mavandlha. Vamakwerhu va kwalaho a va nga si tshama va hlangana ni Timbhoni ta le matikweni man’wana, handle ka mina na Pam.

Winston a ri karhi a fambisa xikolo xa vakulu, eSamoa

Ku endza ka hina ku tlhele ku nyikela vumbhoni lebyinene eka vaaki. Vanhu va kwalaho a va anakanya leswaku vamakwerhu va lo tisungulela vukhongeri bya vona. Kambe loko va vona vanhu lava humaka ematikweni man’wana, va swi xiyile leswaku lebyi a ku ri vukhongeri lebyi vanhu va kona va kombisanaka rirhandzu naswona sweswo swi va tsakisile.

Pam: Nchumu lowu ndzi wu tsundzukaka swinene wu endleke eKiribati, laha vandlha ra kona ri nga ni vamakwerhu lava nga tatiki xandla. Itinikai Matera, loyi a a ri nkulu a ri yexe, u endle hinkwaswo leswi nga ematimbeni yakwe leswaku a hi khathalela. Siku rin’wana u te ni basikiti leyi a chele tandza rin’we eka yona. U te: “Ndzi mi tisele leswi.” Tandza ra huku a ku ri nchumu wa nkoka swinene  enkarhini wolowo. Xiendlo xo tano lexi nga nyawuriki lexi kombisaka malwandla xi hi khumbe mbilu.

Pam, u tshame u onhakeriwa hi khwiri. I yini lexi ku pfuneke leswaku u tiyisela ndzingo wo tano?

Hi 1973, ndzi tikile loko mina na Winston hi ri ePacific Dzonga. Hi endle xiboho xo tlhelela eAustralia, laha endzhakunyana ka tin’hweti ta mune hi loveriweke hi n’wana wa hina. Winston u ve ni gome swinene, phela na yena a ku ri n’wana wakwe. Ku vava loku a ndzi ku twa ku hungutekile hi ku famba ka nkarhi, kambe ku hele hi ku helela loko hi kuma Xihondzo xo Rindza xa April 15, 2009. Eka Swivutiso Swa Vahlayi a ku ri ni xivutiso lexi nge, “Xana ku ni ntshembo wa leswaku n’wana loyi a faka a ha ri endzeni ka mbeleko wa mana wakwe u ta pfuxiwa?” Xihloko xexo xi hi tiyisekise leswaku hinkwaswo, hi swi tshikela Yehovha hikuva u tiva leswi a faneleke a swi endla naswona mikarhi hinkwayo u endla leswi nga swinene. U ta herisa switlhavi hinkwaswo leswi hi vangeriweke swona hi misava leyi yo biha hi ku tirhisa N’wana wakwe leswaku a “herisa mintirho ya Diyavulosi.” (1 Yoh. 3:8) Xihloko xexo xi tlhele xi hi pfuna leswaku hi ya hi yi tlangela swinene “perela” ya risima leyi hi nga na yona hileswi hi nga vanhu va Yehovha. Leswi hi tivaka ntiyiso mayelana ni vumundzuku, ha chaveleleka ku nga khathariseki swiphiqo swa hina emisaveni leyi.

Endzhaku ko loveriwa hi n’wana wa hina, hi tlhele hi nghenela ntirho wa nkarhi hinkwawo. Hi tirhe tin’hweti to hlayanyana eBethele ya le Australia naswona eku heteleleni hi tlhelele eka ntirho wo endzela mavandlha. Hi 1981, endzhaku ko tirha malembe ya mune ematikoxikaya ya le New South Wales ni le Sydney, hi rhambiwe ku ya tirha erhavini ra le Australia, leri sweswi ri vitaniwaka Australasia, naswona ha ha tirha kona ni sweswi.

Winston, xana ntokoto lowu u veke na wona eSwihlaleni swa Pacific Dzonga wu ku pfune njhani leswi u nga xirho xa Komiti ya Rhavi ra Australasia?

Wu ndzi pfune hi tindlela to hambanahambana. Rhavi ra le Australia a ri komberiwe ku langutela ntirho wa le American Samoa na wa le Samoa. Kutani rhavi ra le New Zealand ri hlanganisiwe ni ra le Australia. Sweswi rhavi ra Australasia, ri langutela Australia, American Samoa na Samoa, Swihlala swa Cook, New Zealand, Niue, Timor-Leste, Tokelau na Tonga—leswi swo tala swa swona ndzi veke ni lunghelo ro swi endzela tanihi muyimeri wa rhavi. Ntokoto lowu ndzi veke na wona hikwalaho ko tirha ni vamakwerhu volavo va le swihlaleni sweswo, wu ndzi pfuna swinene hikuva sweswi ndzi tirha na vona ndzi ri erhavini.

Winston na Pam va ri erhavini ra Australasia

Ndzi kombela ku gimeta hi ku vula leswaku mina na Pam se hi ni malembe yo tala hi ri karhi hi xiya leswaku a hi vanhu lavakulu ntsena lava lavisisaka Xikwembu. Hi swi tokotile sweswo. Vantshwa na vona va yi lava “perela . . . ya risima lerikulu” hambiloko swirho swin’wana swa ndyangu swi nga swi tsakeli. (2 Tih. 5:2, 3; 2 Tikr. 34:1-3) Hi nga tiyiseka leswaku Yehovha i Xikwembu xa rirhandzu lexi lavaka leswaku hinkwerhu ka hina, lavatsongo ni lavakulu, hi kuma vutomi!

Loko mina na Pam hi sungula ku lavisisa Xikwembu eka malembe ya 50 lama hundzeke, a hi nga swi tivi leswaku ku lavisisa ka hina ku ta hi fikisa kwihi. Hakunene ntiyiso mayelana ni Mfumo i perela ya risima! A hi nge yi tshiki perela yoleyo hambi ko ba lexi dumaka!