“Meso aa-Jehova ali koonse koonse, alalanga basizibi ababotu boonse.”—TUS. 15:3.

1, 2. Ino kulanganya kwa Jehova cakubikkila maano kwiindene buti akulangisisya kwamincini iifwotola zintu zicitika?

MUZISI zinji, mincini iifwotola zintu zicitika yavwula kapati kutegwa kaifwotola bweende bwamyootokala alimwi antenda zicitika. Ikuti mincini yafwotola ntenda yacitika mpoonya ooyo wapa kuti ntenda eeyo icitike watija, bamapulisa balakonzya kumujana namutekenya ooyo watija kwiinda mukubelesya zyafwotolwa amincini akumwaanga. Masimpe, kwiinda mukubelesya mincini eeyo iibikkwa koonse-koonse, bantu tabakonzyi kutija cisubulo ciindi nobacita cintu cimwi cibyaabi.

2 Nokuba boobo, sena kuvwula kwamincini iifwotola zintu zicitika kweelede kutuyeezya Taateesu siluyando Jehova? Bbaibbele lyaamba kuti meso aakwe “ali koonse koonse.” (Tus. 15:3) Pele sena eeci caamba kuti lyoonse ulatulangisisya kubona nzyotucita? Sena Leza natulanga uyanda buyo kubona kuti milawo yakwe yatobelwa, kajisi makanze aakutusubula? (Jer. 16:17; Heb. 4:13) Peepe! Jehova ulatulanga akaambo kakuti ulatuyanda alimwi ulabikkila maano kuzintu nzyotucita.—1 Pe. 3:12.

3. Ninzila nzi zyosanwe nzyotutiilange-lange Leza mwatulanganya caluyando?

3 Ncinzi cikonzya kutugwasya kulumba Leza twazyiba kuti ulatulanga akaambo kaluyando ndwajisi kulindiswe? Atubone  mbwatondezya luyando. Ulatondezya luyando kwiinda (1) mukutucenjezya notutondezya mizeezo mibyaabi, (2) mukutululamika ciindi notwatobela nzila zitaluzi, (3) mukutusololela anjiisyo zijanika mu Jwi lyakwe, (4) mukutugwasya notuyaanya masukusyo aasiyene-siyene, alimwi (5) mukutulumbula ciindi naabona bubotu mulindiswe.

LEZA UUBIKKILA MAANO ULATUCENJEZYA

4. Ino Jehova wakali kuyanda nzi ciindi naakacenjezya Kaini kuti cibi cakali ‘kuyakumubutilila amulyango’?

4 Cakusaanguna, atulange-lange Leza mbwatucenjezya notwatalika kutondezya mizeezo mibyaabi. (1 Mak. 28:9) Kutegwa tulumbe cibeela eeci ca Leza mwatulanganya cakubikkila maano, amubone mbwaakacita kuli Kaini, walo “wakakalala loko” ciindi naatakakkomaninwa a Leza. (Amubale Matalikilo 4:3-7.) Jehova wakaambila Kaini kuti ‘kocita kabotu.’ Ikuti naatakali kuyakucita oobo, Jehova wakamucenjezya kuti cibi cakali ‘kuyakumubutilila amulyango.’ Leza wakaamba kuti: “nkabela uyoomweendelezya” (Pele sena uyoocizunda?) Wakali kuyanda kuti Kaini aswiilile kucenjezya alimwi ‘akunyampuzigwa’ naa kukkomaninwa. Kukkomaninwa a Leza kwakali kukonzya kupa kuti azumanane kuba acilongwe cibotu anguwe.

5. Muunzila nzi Jehova mwatucenjezya kujatikizya mizeezo iitali kabotu njotukonzya kuba aanjiyo?

5 Mbuti kujatikizya ndiswe mazuba aano? Meso aa Jehova alabona izili mumoyo wesu; tatukonzyi kumusisa nzyotuyeeya alimwi amakanze eesu. Taateesu siluyando uyanda kuti tutobele nzila yabululami; nokuba boobo, tatusinikizyi kucinca nzila motweendela. Kwiinda mu Jwi lyakwe, Bbaibbele, ulatucenjezya ciindi notuyanda kweendela munzila iitaluzi. Ino ucita buti oobo? Ciindi notubala Bbaibbele abuzuba, kanji-kanji tulajana zibalo zitugwasya kuzunda tumpenda tubyaabi alimwi amizeezo iitali kabotu. Kuyungizya waawo, mabbuku eesu aa Bunakristo alakonzya kutugwasya mupenzi limwi lyali kutukatazya alimwi akututondezya mbotukonzya kulimana. Alimwi kumiswaangano yesu yambungano, toonse tulatambula lulayo muciindi ceelede.

6, 7. (a) Nkaambo nzi ncotukonzya kwaamba kuti makani aabambilwa bantu banji ncitondezyo cakuti Leza ulamulanganya caluyando? (b) Mbuti mbomukonzya kugwasyigwa akulanganya kwa Jehova nkwatondezya kuli umwi aumwi wesu?

6 Kucenjezya koonse ooku kutondezya ncobeni kuti Jehova caluyando alimwi cakubikkila maano, ulatulanganya umwi aumwi kumugama. Masimpe, majwi aalembedwe mu Bbaibbele aliko kwamyaanda minji, mabbuku aabambwa ambunga ya Leza alembelwa mamilyoni aabantu, alimwi alulayo lupegwa lyamiswaangano lubambilidwe mbungano yoonse. Nokuba boobo, mubukkale boonse oobu, Jehova uyanda kuti mubikkile maano ku Jwi lyakwe kutegwa mucikonzye kucinca mizeezo yanu. Aboobo, inga twaamba kuti eeci citondezya kuti Jehova ulamulanganya caluyando nywebo kumugama.

Manjezeezya eesu ayiisidwe kabotu alatugwasya kweeleba ntenda zituzungulukide (Amubone muncali 6 a 7)

7 Kutegwa tugwasyigwe kukucenjezya kwa Leza, tweelede kusaanguna kuzyiba kuti ulatubikkila maano ncobeni. Kumane tweelede kucita kweelana ancolyaamba Jwi lyakwe, kusolekesya kugwisya mizeezo iili yoonse iitamukkomanisyi Leza. (Amubale Isaya 55:6, 7.) Ikuti twaswiilila kucenjezyegwa nkotupegwa, tuyakulivwuna kumapenzi manji aakonzya kuboola. Pele mbuti kuti twalekela mizeezo iitaluzi kutweendelezya? Ndugwasyo nzi ndwapa Taateesu siluyando kuti caba boobo?

TAATEESU UULANGANYA ULATULULAMIKA

8, 9. Mbuti lulayo ndwapa Jehova kwiinda mubabelesi bakwe mbolutondezya kuti ulalanganya ncobeni? Amupandulule.

8 Tulakonzya kuzyiba kuti Jehova ulatulanganya kwaambisya ciindi notuzumina kululamikwa. (Amubale Bahebulayo 12:5, 6.) Masimpe, tatukkomani kupegwa lulayo. (Heb. 12:11) Pele amuyeeye twaambo sikutupa lulayo ntwayelede kulanga-langa. Weelede kuzyiba ncotucita calo cikonzya kucijatikizya cilongwe cesu a Jehova Leza, weelede kubikkila maano kujatikizya mbotulimvwa, alimwi weelede kuba aciindi cinji alimwi akusolekesya kutegwa atutondezye kuzwa  mu Bbaibbele mbotukonzya kucinca nzila yesu kutegwa tumukkomanisye Leza. Pele wiinda kubikkila maano ngu Jehova, Kasensa kalulayo luli boobo.

9 Atulange-lange cikozyanyo cabantu basikupa lulayo mbobakonzya kutondezya kubikkila maano mbuli Leza. Katanaiya kasimpe, mukwesu umwi wakali acilengwa cakweebelela zintu ziletela muzeezo wakoonana lyoonse, pele wakacizunda cilengwa eeci. Nokuba boobo, mizeezo mibyaabi yakaciliko mumoyo wakwe. Ciindi naakaula fooni mpya, kulombozya kwakwe kubyaabi kwakatalika alimwi. (Jak. 1:14, 15) Wakali kubelesya fooni kweebelela zintu ziletela muzeezo wakoona a Intaneti. Bumwi buzuba naakali kucita bukambausi bwaafooni, wakapa mwaalu umwi fooni yakwe kutegwa alangaule makkeyala amwi. Ciindi mwaalu naakatalika kwiibelesya fooni, wakabona makkeyala aa Intaneti aatali kabotu. Eeci cakaba coolwe kumukwesu ooyu iwakali muntenda kumuuya. Wakapegwa lulayo aciindi ceelede, wakagwasyigwa kukululamikwa nkwaakapegwa, alimwi mukuya kwaciindi wakacikonzya kucizunda cilengwa eeci cibyaabi. Tulalumba kapati kaka kuzyiba kuti Taateesu wakujulu uulanganya, ulabona noziba zibi zyesu zisisidwe alimwi akutululamika kutegwa tutazumanani kucita cibi!

TULAGWASYIGWA KWIINDA MUKUTOBELA NJIISYO ZYAMU BBAIBBELE

10, 11. (a) Muunzila nzi momukonzya kulangila busolozi bwa Leza? (b) Ino mukwasyi umwi wakagwasyigwa buti abusongo bwakutobela busolozi bwa Jehova?

10 Sintembauzyo wakaimbila Jehova kuti: “Unoondeenzya alulayo lwako.” (Int. 73:24) Ciindi coonse notuyandika busolozi, tulakonzya ‘kumuzibya’ Jehova kwiinda mukuvwuntauzya mu Jwi lyakwe kutegwa tuzyibe mbwazibona zintu. Kutobela njiisyo zyamu Bbaibbele kulatugwasya kumuuya alimwi akulanganya ziyandika zyakumubili.—Tus. 3:6.

11 Cikozyanyo acimwi citondezya Jehova mbwabasololela bamwi cilakonzya kubonwa kuli ceeco cakacitikila mulimi umwi iwakali kubbadelela buya muunda ngwaakali kulima mubusena bwamalundu aa Masbate mucisi ca Philippines. Walo abakaintu bakwe balabeleka kabali bapainiya baciindi coonse kumwi kabalanganya mukwasyi wabo mupati. Bumwi buzuba, bakagambwa kapati nobakatambula kagwalo kuzwa kuli mukamwini busena oobo kabazyibya kuti beelede kuzwa abusena oobo mbobakali kubbadelela. Ino nkaambo nzi? Bakatamikizyigwa kutasyomeka. Nokuba kuti mukwesu wakalibilika kujatikizya nkwaakali kukonzya kujana busena bwakukkala amukwasyi wakwe, wakaamba kuti: “Jehova ulatupa. Lyoonse ulalanganya  nzyotuyandika, ziyume zitete.” Majwi aamukwesu ooyu aatondezya lusyomo tanaakawida ansi. Nokwakainda buyo mazuba masyoonto, banamukwasyi bakakkalwa moyo nobakamvwa kuti tabako kuzwa abusena oobo. Ncinzi cakacitika? Mukamwini busena oobo wakabona kuti nokuba kuti kwakali kutamikizyigwa ooko, mukwasyi waba Kamboni ooyu, wakazumanana kuba amuuya wabulemu alimwi aluumuno akaambo kakusololelwa anjiisyo zyamu Bbaibbele. Eeci cakamukkomanisya mukamwini busena cakuti tanaakabazumizya buyo kuti bakkale, pele alimwi wakabayungizyila abusena bwakulima. (Amubale 1 Petulo 2:12.) Masimpe, Jehova ulatusololela kwiinda mu Jwi lyakwe kutegwa atugwasye kuliyumya mumapenzi.

MULONGWE UUTUGWASYA KULIYUMYA MUMASUKUSYO

12, 13. Muubukkale buli buti umwi mwakonzya kudooneka kuti Leza ncobeni ulakubona kupenga kwakwe?

12 Nokuba boobo, zimwi ziindi, bukkale bukatazya bulakonzya kuzumanana. Ambweni tujisi bulwazi butasilikiki, kukazyigwa abanamukwasyi kwaciindi cilamfwu, naa kupenzyegwa lyoonse. Pele mbuti kujatikizya kwiimpana kuusisya nkotukonzya kuba ankuko amuntu umwi mumbungano?

13 Mucikozyanyo, ambweni moyo inga wacisa akaambo kamajwi ngomwamvwa kuti taali kabotu. Mulakonzya kwaamba kuti, ‘Eeci taceelede kucitika mumbunga ya Leza!’ Nokuba boobo, mukwesu wakaamba majwi aayo ulapegwa mikuli mumbungano alimwi uboneka kuti bantu bamwi balamulumbaizya. Mulakonzya kulibuzya kuti, ‘Mbuti eeci mbocinga caba? Mwati Jehova ulabona buya? Sena tako kubweza ntaamu?’—Int. 13:1, 2; Hab. 1:2, 3.

14. Nkaambo nzi kamwi kakonzya kupa Leza kuti atabwezi ntaamu mukumana mapenzi eesu?

14 Jehova inga kajisi twaambo tumvwika ncatabwezeli ntaamu. Mucikozyanyo, mulakonzya kulimvwa kuti muntu ooyo ulilubizyide kapati, pele Leza ambweni uzibona munzila iindene zintu. Kweelana ambwazibona zintu, ambweni inga kakuli kuti ndinywe mulubizyide kapati kwiinda mbomwali kuyeeya. Majwi ngomuyeeya kuti taali kabotu, mubwini, inga kaluli ndolulayo lweelela ndomweelede kubikkila maano. Mumakani aabuumi bwakwe, Mukwesu Karl Klein, iwakabeleka mu Kabunga Keendelezya, wakaamba ciindi cimwi naakasinswa cacigaminina a Mukwesu J. F. Rutherford. Nokwakainda ciindi cisyoonto, Mukwesu Rutherford wakamwaanzya Mukwesu Klein calukkomano, “Kwaamba Karl!” Nokuba boobo, akaambo kakuti moyo wakacili kucisa akaambo kakusinswa, Mukwesu Klein wakavwiilila ansaansi kwiinzya buyo mulawo. Mukwesu Rutherford naakazyiba kuti Mukwesu Klein cicimucisa mumoyo, wakamucenjezya kuti atamupi busena Diabolosi. Kwiinde ciindi, Mukwesu Klein wakalemba kuti: “Ciindi notumubikkilila mukwesu umwi, kwaambisya kuti waamba cintu ncaelede kwaamba mukuzuzikizya mukuli wakwe, tulibikka antangalala kutegwa tucegwe mutukole twa Diabolosi.” *

15. Nkuyeeya kuli buti kuya kumugwasya kukkazika moyo ciindi nomulindila Jehova kuti amugwasye mubukkale bukatazya?

15 Nokuba boobo, tulakonzya kwaalilwa kutondezya muuya wakulindila ciindi mapenzi naalibonya mbuli kuti taamani. Mbuti mbotukonzya kuliyumya? Atwaambe kuti mweenzya mootokala mumugwagwa wiinda myootokala minji pele mwaima akaambo kakuvwula kwamyootokala. Tamuzyi naa mulalindila ciindi cilamfwu buti. Ikuti mwanyema akusola kujana nzila iimbi, mulakonzya kusweeka. Mulakonzya kutola ciindi cinji kutegwa mukasike nkomuya kwiinda ncomwali kukonzya kutola nomwalindila cakukkazika moyo. Mbubwenya buyo, ikuti mwakakatila kunzila izili mu Jwi lya Leza, mukuya kwaciindi muyakusika nkomuya.

16. Nkaambo nzi kamwi ikakonzya kupa kuti Jehova aalekele mapenzi eesu?

16 Jehova ulakonzya kwaalekela mapenzi eesu  akaambo kakuti uyanda kuti tuyumizyigwe munzila iiyandika. (Amubale 1 Petulo 5:6-10.) Nokuba boobo, Leza talinguwe uutalisya mapenzi. (Jak. 1:13) “Sinkondonyoko, Diabolosi” kanji-kanji nguuleta mapenzi. Nokuba boobo, Leza ulakonzya kubelesya bukkale bukatazya kutugwasya kukomena kumuuya. Ulabona kupenga kwesu alimwi ‘akaambo kakuti ulatubikkila maano,’ uyakubona ncobeni kuti ‘nkwakaindi kaniini.’ Sena mulamulumba Jehova akaambo kakumulanganya cakubikkila maano ciindi nomuli mumapenzi, kamujisi lusyomo lwakuti uyakumupa nzila yakupolela?—2 Ko. 4:7-9.

AMULONGEZYEGWE KWIINDA MUKUKKOMANINWA A LEZA

17. Ino Jehova ulanga-langa bantu bali buti, alimwi nkaambo nzi?

17 Camamanino, Leza ulalingula buumi bwesu akaambo kakaambo kamwi kamvwika. Kwiinda muli Hanani musondi, wakaambila Mwami Asa kuti: “Meso aakwe alalanga-langa moonse munyika, kuti aliyumye kukugwasya abo balulama mumoyo kumeso aakwe.” (2 Mak. 16:9) Nokuba kuti Leza tanaakabona moyo wa Asa kuti wakali luleme mumeso aakwe, ‘uyakumugwasya’ ikuti mwazumanana kucita ciluleme.

18. Ciindi nomulimvwa mbuli kuti taakwe uubikkila maano kumilimo njomucita, ncinzi ncomweelede kuyeeya kujatikizya Jehova? (Amubone cifwanikiso icili kumatalikilo aacibalo.)

18 Leza uyanda kuti ‘tuyandaule bubotu,’ ‘tuyandisye bubotu’ alimwi “akubamba kabotu imbeta” kutegwa akonzye ‘kutufwida luzyalo.’ (Am. 5:14, 15; 1 Pe. 3:11, 12) Jehova ulibabwene baluleme alimwi ulabalongezya. (Int. 34:15) Mucikozyanyo, amuyeeye bamakaintu bana Hebrayo basikutumbusya, ba Sifra alimwi a Puwa. Ciindi bana Israyeli nobakali kweendelezyegwa abana Egepita, bamakaintu aaba bobilo bakali kuyoowa Leza kapati kwiinda Farao, walo iwakabikkide mulawo wakujaya bana basankwa bana Hebrayo ciindi cakutumbuka. Masimpe, manjezyeezya aabo aakayiisidwe munzila ya Leza akabapa kuti bafwutule buumi bwabavwanda. “Leza wakabacitila inzubo” ba Sifra alimwi a Puwa. (Kul. 1:15-17, 20, 21) Jehova wakaibona milimo yabo mibotu. Zimwi ziindi, tulakonzya kulimvwa mbuli kuti taakwe uubikkila maano kumilimo mibotu njotucita. Pele Jehova ulabikkila maano. Ulaibona milimo mibotu yoonse njotwamucitila, alimwi uyakutupa bulumbu.—Mt. 6:4, 6; 1 Ti. 5:25; Heb. 6:10.

19. Mbuti mucizyi umwi mbwaakazyiba kuti milimo mibotu ulaibona Jehova?

19 Mucizyi umwi mucisi ca Austria wakazikuzyiba kuti Leza ulaibona milimo njabeleka canguzu. Akaambo kakuti wakazwide kucisi ca Hungary, wakazyi kutambula kkeyala yamuntu iwakali kwaambaula mwaambo waci Hungarian kutegwa akamuswaye mumulimo wakukambauka. Mpoonya-mpoonya wakasika aŋanda yamuntu ooyo, pele kunyina iwakaliko aŋanda. Wakazumanana kupilukila aŋanda aawo ziindi zili mbozibede. Zimwi ziindi wakali kumvwa mbuli kuti kuli muntu uuliko muŋanda, pele kunyina iwakali kuvwiila. Mucizyi ooyu wakali kusiya mabbuku, magwalo, kkeyala yakwe alimwi azintu zimwi buyo. Nokwakainda mwaka omwe acisela kaswaya aŋanda aawo, kumamanino cijazyo cakazyikujalulwa. Mucizyi ooyu wakaanzyigwa cabulongwe amukaintu walo iwakaamba kuti: “Amunjile. Ndakazibala zyoonse nzyomwakandisiila alimwi ndali kumulangila.” Mukamwini ŋanda ooyu wakali kunywa musamu akaambo kakuti wakali kuciswa bulwazi ibwakali kumupa kutacikonzya kuzwa anze kuti abone abantu. Mpoonya ciiyo ca Bbaibbele cakatalika. Masimpe, Leza wakakulongezya kusolekesya kwamucizyi ooyu.

20. Mbuti mbomulimvwa kujatikizya kulanganya kwa Jehova cakubikkila maano?

20 Jehova ulabona cili coonse ncomucita alimwi kumamanino uyakumupa bulumbu. Ciindi nomwazyiba kuti Leza ulamubona, mutalimvwi mbuli kuti mumvwuntauzyigwa buya mbuli mboicita mincini iifwotola zintu zicitika. Muciindi caboobo, amulimvwe kuba mulongwe wa Leza uulanganya walo uumubikkila maano.

^ par. 14 Makani aabuumi bwamukwesu Klein alajanika mumagazini ya Ngazi Yamulindizi yamu Cingisi ya October 1, 1984.