ZIKONZYA KUGWASYA MUPULI | LUKWATANO
Kujana Mwaabelesya Biyeni Mafooni Kuti Atamupambanisyi?
Mafooni alakonzya kusimya lukwatano lwanu naakuti kulupambanisya. Kujana alupambanisya biyeni lukwatano lwanu?
Nzweelede kuziba
Kuti wayibelesya kabotu fooni ilakonzya kusimya lukwatano lwako. Muchikozyano, bamwi bali mulukwatano babelesya mafooni kuti bakonzye kwaambuula aamuntu ngubakwetenaawe chiindi nibatalaamwi.
“Kameseji kali mbuli kakuti ‘Ndilakuyanda’ naakuti ‘Ndikukuyeeya’ kalakonzya kupa kuti bantu bakwetene bamvwanane loko.”—Jonathan.
Kutaabelesya kabotu mafooni kulakonzya kupambanisya lukwatano. Muchikozyano, bamwi balakonzya kubelesya mafooni chiindi choonse zyakuti balakonzya kubula chiindi chakubaamwi akubikkila maanu kumuntu ngubakwetenaawe.
“Ndilizi kuti chimwi chiindi mulumaangu nga ulaachiyandisyo chakuyanda kwaambuula aandime, pesi ime nga ndajanika kandili aafooni.”—Julissa.
Bamwi baamba kuti balakonzya kujana chiindi chakwaambuula zintu ziyaka amuntu ngubakwetenaawe kumwi kabalikubelesya fooni. Kweendelana azyakaambwa aasyaabusongo Sherry Turkle, bamwi bantu bayeeya kuti balakonzya kuchita zintu zibili aachiindi chimwi, pesi eezi tazikonzeki pe. Wakayungizya kwaamba kuti, “kuti tweezya kuchita zintu zibili aachiindi chimwi kupa kuti tutazichiti kabotu pe.” a
“Kwaambuula aamulumaangu kulandinoneezya, pesi zilandibbowa kuti kalikuchita zintu zyiingi aachiindi chimwi. Kuti kalikuchita zintu zyiingi aachiindi chimwi mbuli kusenda mameseji, nga kwaba mbuli kuti ulikwaamba kuti fooni yakwe njiyo iiyandikana loko kulinguwe.”—Sarah.
Choonzyo nchakuti: Nzila njimwabelesyaayo mafooni aanu ilakonzya kusimya lukwatano lwanu naakuti kulupambanisya.
Nzukonzya kuchita
Bikka zintu ziyandikana kunembo. Bbayibbili lyaamba kuti: “Mube aachoonzyo atala azintu ziyandikana loko.” (Bafilipi 1:10) Libuzye kuti, ‘Ime amuntu ngundikwetenaawe, tubelesya mafooni eesu zyakuti nga twabula chiindi chakubaamwi na?’
“Zilawusisya kubona mwaalumi amwanakazi bakwetene balikulya mulesichwalenti kabali kubikkila maanu kumafooni aabo. Tatuyandi pe kubikkila maanu kumafooni akuluba zintu ziyandikana loko chaamba bweenzuma bwesu amuntu ngutukwetenaawe.”—Matthew.
Baampugolela. Bbayibbili lyaamba kuti: “Amuchenjelele kuti nzila njimweendaayo itabi mbuli yabafuba-fuba pe, pesi ibe mbuli yabasongo, kamuchibelesya kabotu chiindi chanu.” (Ba-efeso 5:15, 16) Libuzye kuti, ‘Muchiindi chakuti ndisandule meseji yoonse yanjila, ndilakonzya na kulibikkila chiindi chakuti ndibale akusandula mameseji woonse aali chimwi chiindi?’
“Ndakabona kuti kulagwasya kubikka fooni yangu aa-silent mpawo nga ndazoosandula mameseji aachiindi cheelede. Teechiindi choonse pe mpundinga ndafoonenwa naakuti kusendelwa mameseji anga ayanda kusandulwa mpawo-mpawo.”—Jonathan.
Kuti kazichita, zintu zyakumulimu zisiye kumulimu. Bbayibbili lyaamba kuti: “Zintu zyoonse zilijisi ciindi canzizyo.” (Mukambausi 3:1) Libuzye mibuzyo eeyi: ‘Ndiikuzumizya mulimu na kuti upambanisye lukwatano lwangu, kwiinda mukuchita zintu zyakumulimu kandibelesya fooni chiindi nindili aang’anda? Kuti kakuli oobo, zilikulupambanisya biyeni lukwatano lwangu? Muntu ngundikwetenaawe nga ulawusandula biyeni mubuzyo ooyu?’
“Akaambo katekkinoloji, tulakonzya kubeleka kufumbwa mputubede alubo kufumbwa chiindi. Ndakeelede kubeleka changuzu kuti nditasanduli mameseji naakuti kuchita zintu zyamulimu chiindi nindili aamwanakazi wangu.”—Matthew.
Amwaambuuzyanie mbumutanobelesye mafooni amuntu ngukwetenaawe. Bbayibbili lyaamba kuti: “Umwi awumwi ayinkilile kunembo kuyanduula zintu zigwasya umwi, kutali zintu zigwasya nguwe kupela.” (1 Bakkorinte 10:24) Ambuula aamuntu ngukwetenaawe atala ambumweelede kubelesya mafooni akuti nziizili nzimweelede kubambulula. Mulakonzya kubelesya chipanzi chitii nzimukonzya kwaambuuzyania chijanika muchiiyo eechi kuti mubone mbumukonzya kuzichita.
“Ime amulumaangu tuzwidilana aantanganana muzintu zyoonse nzituchita alubo kuti kwajanika kuti umwi aakati kesu ulikumaninsya chiindi chiingi kali aafooni ngatwabuzyania. Ngatwazibona kuti eezi zilakonzya kweeta mapenzi mulukwatano lwesu alubo tubikkila maanu kumaboneno ngalaawo umwi awumwi.”—Danielle.
Choonzyo nchakuti: Foni ayibe muzike wako kutali kuti ibe simalelo wako.
a Kuzwa mubbuku litegwa Reclaiming Conversation—The Power of Talk in a Digital Age.

