1, 2. Petro wakali kulangililaanzi chiindi Jesu naakali kuyiisya kuKkapenawume, pesi niinzi chakachitika?

 PETRO ulikukataazikana chiindi naalikubalanga kubusyu bantu bakali kuswiilila Jesu. Bantu aaba bakali muchikombelo muKkapenawume. Muunzi waPetro wakali mudolopo eeli, beenzinyina, babbululu bakwe abamwi mbaakali kuchitaabo bbizinesi bakali kukkala mumoomu. Alubo nkuko nkwaakali kuchitila bbizinesi lyakwe lyakuzuba baswi kunkomwe yaLwizi lwaGalili iili kunyika. Zilaantanganana kuti Petro wakali kuyeeyela kuti bantu bakulimbabo bayoobona Jesu mbuli mbaakali kumubona akuswiilisisya chiindi muyiisi mupati ooyu kwiinda boonse naakali kukambawuka makani aali atala aBwaami bwaLeza. Pesi eezi teenzizyo pe zyakachitika.

² Bamwi bantu bakaleka kuswiilila Jesu bamwi bakali kung’ung’una akukazya nzyaakali kuyiisya. Chintu chakapa kuti Petro akataazikane loko nzintu zyakachitwa abamwi batobeli baJesu. Kubusyu bwabo bakatondeezya kuti teebakachili kuyanda pe kumvwa kasimpe Jesu nkaakali kubayiisya. Bakanyema. Bamwi bakaamba kuti majwi aakali kwaambwa aaJesu aakali kuyoosya. Bakakaka kumuswiilila alubo bakazwa muchikombelo akuleka kuba batobeli bakwe.​—Bala Johane 6:60, 66.

3. Lusyomo lwaPetro lwakamugwasya biyeni kwaziindi zyiingi?

³ Kwakali kuyumu kuli Petro abamwi baapostoli. Petro taakali kuzimvwisisisya pe nzyaakali kwaamba Jesu buzuba oobo. Zili aantanganana kuti nzyaakali kwaamba Jesu zyakali kuyoosya choonzyo, kapati kuti wazibweza mbuli mbuzibede. Petro wakachitaanzi? Teekakali kakusaanguna pe kuti lusyomo lwakwe kuli Jesu lusunkwe alubo teekakali kamamanino pe. Atubone kuti lusyomo lwaPetro lwakamugwasya biyeni kuti azumanane kusyomeka chiindi naakali kusunkwa.

Wakasyomeka Chiindi Bamwi Nibakatasyomeka

4, 5. Niinzi nzyaakachita Jesu bantu nzibakatali kulangilila pe?

⁴ Petro wakali kukkala kagamba azintu zyakali kuchitwa aJesu.  Chimwi chiindi, Mwaami wakwe wakali kuchita akwaamba zintu nzibakatali kulangilila pe bantu. Kakuyindide buzuba bumwi, Jesu wakali wachita chigambyo kwiinda mukusanina bantu biingi loko. Eezi zyakapa kuti bayande kumubikka kuti aabe mwaami pesi wakabagambya kwiinda mukuchija akulayilila basikwiiya bakwe kuti bagade bwaato mpawo baye kuKkapenawume. Chiindi basikwiiya bakwe nibakali kuyabweenda mulwizi mansiku, Jesu wakabagambya lubo kwiinda mukweenda aajulu aamaanzi akali amayuwe muLwizi lwaGalili akuyiisya Petro chiiyo chiyandikana loko atala aalusyomo.

⁵ Kuseeni, bakazoobona kuti bantu aaba bakali babatobela lubo kulwizi. Zili aantanganana kuti bantu aaba bakali kutobela Jesu nkaambo wakali wachita chigambyo kwiinda mukubapa chakulya, kutali kuti bakali kuyanda kuyiisigwa kasimpe. Jesu wakabakalalila akaambo kakuyandisya zintu zyakumubili. (Joh. 6:25-27) Alubo Jesu wakayinkilila kunembo ankani eeyi kuchikombelo kuKkapenawume ooko nkwaakabeleka changuzu kuti ayiisye bantu chiiyo chiyandikana nchibakatali kulangilila pe.

6. Nchiichili chikozyano Jesu nchaakapa, alubo bantu bakali kumuswiilila bakachita biyeni nibakachimvwa?

⁶ Jesu wakali kuyanda kuti bantu bazibe kuti taakaza aanyika kuti kanoobapa chakulya chakunyama pe, pesi wakali watumwa aaLeza kuti azoope buumi bwakwe kuchitila kuti bantu biingi bazoojane buumi butamani. Wakapa chikozyano kwiinda mukulyezyanisya aamana, chinkwa chakali kuwa kuzwa kujulu muchiindi chaMozesi. Chiindi nibakamukazya, wakabapandulwida kwiinda mukwaamba chikozyano kuti, bakeelede kulya mubili wakwe akunywa ganzi lyakwe kuti bakonzye kujana buumi butamani. Eezi zyakapa kuti bamunyemene. Bamwi bakaamba kuti: “Makani aaya alayoosya, ngwani uukonzya kwaaswiilila?” Basikwiiya baJesu biingi bakasala kuleka kumutobela. a​—Joh. 6:48-60, 66.

7, 8. (a) Niinzi Petro nchaakatali kumvwisisisya atala amulimu waJesu? (b) Petro wakawusandula biyeni mubuzyo Jesu ngwaakabuzya baapostoli bakwe?

⁷ Petro wakachita biyeni? Anguwe wakagamba atala amajwi aaJesu. Nkaambo taakali kumvwisisisya pe kuti Jesu wakeelede kufwa kuti akonzye kupa kuti kuyanda kwaLeza kuchitike. Petro wakazundwa na aasunko eeli mbuli mbubakachita basikwiiya aaba bakali kuchincha-chincha alubo bakasiya Jesu mubuzuba oobo. Peepe; kuli chintu chakagwasya Petro kuti atachiti mbubo alakwe. Niinzi chintu eecho?

⁸ Jesu wakabuzya baapostoli bakwe kuti: “Andinywe muyanda kwiinka na?” (Joh. 6:67) Wakali kubuzya baapostoli bakwe bali 12, pesi Petro nguwe wakavwiila. Chiindi chiingi Petro nguwe wakali  kufwambaana kuvwiila. Kweelede kuti akaambo kakuti nguwe wakali mupati kwiinda boonse. Kufumbwa mbuzyakabede, kubonekaanga Petro taakali kunonoka pe kwaamba kufumbwa nzyaakali kuyeeya. Aachiindi eechi, wakasandula makani mabotu loko, alubo ngitutakonzyi pe kuluba aakuti: “Mwaami, tulaya kulini? Nduwe nulaamakani aabuumi butamani.”​—Joh. 6:68.

9. Petro wakatondeezya biyeni kuti wakali kusyomeka kuli Jesu?

⁹ Majwi aaya takuyasi aamoyo na? Kusyoma Jesu kwakapa kuti Petro abe abuntu buyandikana loko, kusyomeka. Zili aantanganana kuti Petro wakali wabona kuti Jesu nguwe aalikke wakali Mufutuli wakali watumwa aJehova akuti Jesu wakali kufutula bantu kwiinda mumajwi aakwe, chaamba njiisyo zili atala aaBwaami bwaLeza. Petro wakali waziba kuti, nikuba kuti kwakali zimwi zintu nzyaakatali kumvwisisisya taakwe nkwaakeelede kuya pe kuti kayanda kuti ayandwe aLeza akuti akajane buumi butamani.

10. Nga tulachitobelezya biyeni chikozyano chaPetro chakusyomeka?

¹⁰ Mbulimvwa na anduwe? Chiwusisya nchakuti bantu mazubaano baamba kuti balamuyanda Jesu pesi tabasyomeki pe kuli nguwe. Kuti tusyomeke kuli Kkristu, tweelede kuyanda njiisyo zyakwe mbuli mbaakali kuchita Petro. Tweelede kuzyiiya, kumvwisisisya nchizyaamba akupona kweendelana anzizyo, nikuba kuti chimwi chiindi tazyeendelani anzitwali kulangilila anzituyanda. Kukkala katusyomeka nkuko kupela kukonzya kupa kuti tukajane buumi butamani, oobo Jesu mbwayanda kuti tukajane.—Bala  Intembauzyo 97:10.

Wakasyomeka Chiindi Naakalulamikwa

11. Nduululi lweendo Jesu ndwaakeenda abasikwiiya bakwe?

¹¹ Kakutanayinda chiindi chilamfu pe kuzwa Jesu naakali kubeleka mulimu wakwe wakukambawuka, wakeenda lweendo lulamfu loko kaya kunyika kalaamwi abaapostoli bakwe abamwi basikwiiya. Chilundu chaHemoni chakali kuNyika yaChisyomezyo nkwiili kunyika chakali kuboneka mumaanzi aali muLwizi lwaGalili. Chilundu eechi chilamfu chakali kuya kuboneka kabotu chiindi nibakali kuya buswena aafwiifwi, kapati nibakasika kumyuunzi iili aafwiifwi akuKkesariya Filipi. Nibakali aandawu eeyi mbotu loko, Nyika yaChisyomezyo mpuyakali kuboneka kabotu, mpimpawo Jesu mpaakabuzya batobeli bakwe mubuzyo uuyandikana loko.

12, 13. (a) Nkamboonzi Jesu naakali kuyanda kuziba kuti bantu bakali kutyeni atala nguwe? (b) Nzila Petro njaakamusandulaayo Jesu yakatondeezya biyeni kuti wakali aalusyomo lwachoonzyo?

¹² Jesu wakabuzya baapostoli bakwe kuti: “Bantu batii ndimeni?” Tulakonzya kuyeeya Petro kalangide Jesu akubona kuti meso aakwe akali kutondeezya kuti uyanda kuziba kuti bantu bakali kuti ngwani, alubo wakabona kuti Mwaami wakwe wakali aaluzyalo, manguzu abusongo.  Jesu wakali kuyanda kuziba kuti zintu nzibakali kubona akumvwa zyakali kupa kuti bantu baambe kuti ngwani. Basikwiiya baJesu bakasandula mubuzyo ooyu kwiinda mukwaamba zintu zisiyene-siyene zitali nzizyo zyakali kwaambwa abantu atala aJesu. Pesi, Jesu wakali kuyanda kuziba zyiingi. Baapostoli bakwe bakalisweekede na ambabo? Wakababuzya kuti: “Ani inywe muti ndimeni?”​—Lk. 9:18-20.

¹³ Aachiindi eechi Petro wakafwambaana kusandula lubo. Wakazibikka aantanganana mumajwi aali aanguzu akali mumyoyo yabasikwiiya bakaliwo. Wakaamba kuti: “Nduwe Kkristu, Mwana waLeza uupona.” Tulakonzya kubona Jesu kalookumwemwetela chiindi naakali kulumba Petro akaambo kansandulo eeyi. Mpawo Jesu wakayeezya Petro kuti Jehova Leza nguwe wakali kugwasya bantu bali aalusyomo kuti bazibe kasimpe aaka kayandikana kutali muntu wanyama. Petro wakagwasigwa kuti azibe kasimpe kayandikana loko Jehova nkaakali wayubununa, kali atala akuzibinkana kwaMesiya naakuti Kkristu wakasyomezegwa chiindi!​—Bala Mateyo 16:16, 17.

14. Nguuli mulimu uuyandikana loko Jesu ngwaakapa Petro?

¹⁴ Kkristu ooyo nguwe wakaambwa mubupolofita bwachiindi kuti ndibbwe ndibakali kuyookaka bayaki. (Int. 118:22; Lk. 20:17) Kali kuyeeya atala abupolofita oobo, Jesu wakayubununa kuti Jehova wakali kuyootalisya mbungano aabbwe naakuti mwaala ooyo Petro ngwaakali wayubununa kuti nguKkristu. Jesu wakapa Petro mulimu uuyandikana loko mumbungano eeyo. Taakwe naakasumpula Petro kwiinda bamwi baapostoli pe mbuli mbubayeeya bamwi, pesi wakamupa mulimu uuyandikana loko. Jesu wakapa Petro “makkii aaBwaami bwakujulu.” (Mt. 16:19) Petro wakapegwa chilongezyo chakujulila tubunga tutatu kuti tube aabulangilizi bwakunjila muBwaami bwaLeza, tubunga ootu tuswaanizya maJuda, maSamariya abantu bazimwi zisi naakuti batali maJuda.

15. Niinzi chakapa kuti Petro akalalile Jesu alubo ngaali majwi ngaakaamba?

¹⁵ Mukuya kwachiindi, Jesu wakaamba kuti kubantu bapegwa zyiingi kuyooyandikana zyiingi, uumwi wabantu aaba wakali Petro. (Lk. 12:48) Jesu wakayinkilila kunembo kuyubununa kasimpe kayandikana atala aMesiya kuswaanizya kuti wakali kuyoopenzegwa akujayigwa kuJerusalema. Petro wakakataazikana loko naakamvwa eezi. Petro wakatola Jesu kumbali mpawo wakasaanguna kumukalalila kati: “Mwaami, lifwide luzyalo, zintu eezi tazizoochitiki pe kulinduwe.”​—Mt. 16:21, 22.

16. Jesu wakamululamika biyeni Petro, alubo nchiichili chiiyo nchitujana mumajwi aaJesu?

 ¹⁶ Petro wakali kuyanda kugwasya Jesu pesi nsandulo njaakamusandulaayo yakamugambya. Jesu wakafulatila Petro, mpawo wakalanga kuli basikwiiya bamwi, kweelede kuti ambabo bakali aamizeezo iifanana aayaPetro alubo wakaamba kuti: “Yinka kusulaangu, Saatani! Ulichilebyo kulindime nkaambo ulaamizeezo yabantu kutali yaLeza pe.” (Mt. 16:23; Mk. 8:32, 33) Majwi aaJesu alatugwasya toonse. Nkuuba loko kuzumizya mizeezo yesu kuti itweendelezye kutali mizeezo yaLeza. Kuti twachita oobo nikuba katuyeeya kuti tulikugwasya ngatuli kweendelezegwa aaSaatani kutali Leza pe. Petro wakachita biyeni?

17. Jesu wakali kwaambaanzi chiindi naakabuzya Petro kuti: “Yinka kusulaangu?”

¹⁷ Kweelede kuti Petro wakazibona kuti Jesu taakali kwaamba kuti nguSaatani Dyabbulosi pe. Alubo Jesu taakabuzya Petro mbuli mbaakabuzya Saatani pe. Kuli Saatani Jesu wakati: “Zwaawa” pesi kuli Petro wakati: “Yinka kusulaangu.” (Mt. 4:10) Jesu taakwe naakali kuyanda kumutanda pe mwaapostoli wakwe ngwaakali wabona kachita zibotu, pesi wakali kuyanda kululamika mizeezo yaPetro. Teekuyumu pe kubona kuti Petro wakeelede kuzwa kunembo lyaMwaami wakwe kuti atabi chilebyo pesi wakeelede kuba kusule lyakwe kali sikumutobela uumugwasilizya.

18. Petro wakatondeezya biyeni kuti ulasyomeka, alubo kujana twamutobelezya biyeni?

¹⁸ Petro wakakazya na, wakanyema na naakuti kubbowenkana? Peepe, wakalibombya akuzumina kululamikwa. Aawa wakatondeezya kulibombya lubo. Batobeli baJesu boonse beelede kululamikwa chimwi chiindi. Kuti twalibombya, twazumina kululamikwa akwiiya kuzwa kukululamikwa ooko, tuyooswena aafwiifwi aJesu Kkristu aWisi, Jehova Leza.​—Bala Tusimpi 4:13.

Kulongezegwa Akaambo Kakusyomeka

19. Ngaali majwi aagambya Jesu ngaakaamba, alubo kweelede kuti Petro wakayeeyaanzi?

¹⁹ Jesu wakaamba amwi majwi aagambya naakati: “Kwaamba choonzyo, ndimubuzya kuti, kuli bamwi bayimvwi aano, batazooluboni pe lufu kusikila basaangune kubona Mwanaamuntu kaza muBwaami bwakwe.” (Mt. 16:28) Zili aantanganana kuti majwi aaya akapa kuti Petro akataazikane. Wakali kwaambaanzi Jesu? Kweelede kuti  Petro wakakataazikana kayeeya kuti lulayo ndwaakapegwa lwakali lwapa kuti ateeleli pe kuzoojana chilongezyo eecho chakali kunembo.

20, 21. (a) Pandulula chigambyo nchaakabona Petro. (b) Kwaambuuzyania kwakali kuchitwa muchigambyo eecho kwakamugwasya biyeni Petro kuti abone kuti wakali walubizya?

²⁰ Nikwakayinda mviki Jesu wakabweza Jakobo, Johane aPetro mpawo wakabatola “kuchilundu chilamfu loko,” kweelede kuti Nchilundu chaHemoni, nkaambo chakali aafwiifwi kwamakkilomita aali 25. Kweelede kuti kwakali mansiku, akaambo kakuti baalumi aaba batatu bakali koona. Pesi chiindi Jesu naakali kukomba, kwakachitika chimwi chintu chakamanisya ng’onzi zyabo.​—Mt. 17:1; Lk. 9:28, 29, 32.

²¹ Jesu wakasaanguna kuchincha kabalangide. Busyu bwakwe bwakabalama akumwinika mbuli zuba. Zigogo zyakwe zyakachincha zyatuba. Kwakaboneka baalumi babili bakali aamwi aJesu, umwi wakali kwiiminina Mozesi alubo umwi wakali kwiiminina Elija. Bakali  “kwaambuula atala akuzwa kwakwe, ooko kwakali kwaba aafwiifwi kuzuzikizigwa kuJerusalema,” chaamba kufwa kwakwe akubusigwa. Zili aantanganana kuti eezi zyakapa kuti Petro abone kuti wakali walubizya chiindi naakakaka kuti Jesu wakali kuyoofwa munzila iili boobu!​—Lk. 9:30, 31.

22, 23. (a) Petro wakatondeezya biyeni kuti wakali kubeleka changuzu akuti wakali aluzyalo? (b) Nchiichili chimwi chilongezyo chakatambulwa aPetro, Jakkobo aJohane?

²² Petro wakalimvwa kayanda kutola lubazu muchigambyo eechi, amwi kuti chikkale kwachiindi chilamfu. Kubonekaanga Mozesi a-Elija bakali kuyanda kuzwa aali Jesu. Nkinkaako, Petro wakaamba kuti: “Muyiisi, chabota kuti tulaano. Atuyake matente aatatu, lyako, lyaMozesi alya-Elija.” Nisimpe bakombi baJehova aabo bakali muchilengano bakali bafwa chiindi loko, teebakali kuyanda kuyakilwa matente pe. Zili aantanganana kuti Petro taakazizi pe nzyaakali kwaamba. Tubotelwi na amwaalumi ooyu wakali kubeleka changuzu alubo wakali aaluzyalo?​—Lk. 9:33.

²³ Petro, Jakkobo aJohane bakatambula chimwi chilongezyo mubuzuba oobo mansiku. Joba pati lyakabavumba kabali aajulu aachilundu. Mpawo mujoba eelyo bakamvwa jwi lyaJehova lwakwe kumugama! Ijwi eelyo lyakati: “Ooyu Mwanaangu uusalidwe. Amumuswiilile.” Nichakamana chigambyo eecho, bakazoolibona kabali basyaala aJesu kupela aajulu aachilundu.​—Lk. 9:34-36.

24. (a) Chigambyo chakuchincha kwaJesu chakamugwasya biyeni Petro? (b) Kujana twagwasigwa biyeni achigambyo chakuchincha kwaJesu?

²⁴ Chigambyo chakuchincha kwaJesu chakali chilongezyo kuli Petro akulindiswe mazubaano. Nikwakayinda minyaka myiingi Petro wakalemba atala achilongezyo eecho nchaakabona buzuba oobo mansiku, chakulibonena biya Jesu kaali mubulemu bwaBwaami bwakujulu. Chigambyo eechi chakazuzikizya bupolofita bwiingi buli muJwi lyaLeza, chakasimya lusyomo lwaPetro alubo chakapa kuti akonzye kulisimya kumasunko miingi ngaakazooswaanana aawo. (Bala 2 Petro 1:16-19.) Chilakonzya kuchita mbubo akulindiswe kuti twatobelezya chikozyano chaPetro kwiinda mukuzumanana kusyomeka kuMwaami wesu wakasalwa aaJehova, twayiya kuzwa kulinguwe, twatambula lulayo, twazumina kululamikwa akumutobela chakulibombya buzuba abuzuba.