Julani

VO ACHINYAMATA AFUMBA

Kumbi Kugonana Mumulomu Kuja Nadi Kugonana Chayiku?

Kumbi Kugonana Mumulomu Kuja Nadi Kugonana Chayiku?

Wupu unyaki wa ku United States wati wachita kafukufuku, ungusaniya kuti achinyamata a vyaka va pakati pa 15 ndi 19 wo anguŵafumba, hafu ya achinyamata ŵenaŵa ŵenga akuti akugonanapu mumulomu. Munthu munyaki yo wangulemba buku lo likonkhoska va kugonana mumulomu zina laki Sharlene Azam wangukamba kuti: “Asani mungafumba achinyamata nkhani [yakukwaskana ndi kugonana mumulomu] akamba kuti ndi nkhani yimana. Yiwu awona kuti nkhugonana chayiku cha.”—Oral Sex Is the New Goodnight Kiss.

 Kumbi yimwi muwona wuli?

Mukani mafumbu ngo nge mumphata umu kuti hinya pamwenga awa.

  1. Kumbi msungwana wangato nthumbu chifukwa cha kugonana mumulomu?

    1. Hinya

    2. Awa

  2. Kumbi kugonana mumulomu kungayambisa matenda?

    1. Hinya

    2. Awa

  3. Kumbi kugonana mumulomu kuja nadi kugonana chayiku?

    1. Hinya

    2. Awa

 Kumbi uneneska ngwakuti wuli?

Yeruzgiyani kwamuka kwinu ndi kwamuka ko kwe mumphata umu.

  1. Kumbi msungwana wangato nthumbu chifukwa cha kugonana mumulomu?

    Kwamuka: Awa. Ndichu chifukwa chaki ŵanthu anandi aŵanaŵana mwambula kwenere kuti kugonana mumulomu kungazisa masuzgu cha.

  2. Kumbi kugonana mumulomu kungayambisa matenda?

    Kwamuka: Hinya. Ŵanthu wo agonana mumulomu angayamba kutama matenda nga chiŵindi (hepatitis A pamwenga B), mathuza kuviŵalu vawu vakubisika, chizononu, mabomu, HIV, ndipuso chindoku.

  3. Kumbi kugonana mumulomu kuja nadi kugonana chayiku?

    Kwamuka: Hinya. Kugonana kusazgapu kugonana mumulomu, kugonana kumataku ndipuso kuseŵeresa viŵalu vakubisika va munthu munyaki.

 Ntchifukwa wuli nkhani iyi njakukhumbika?

Wonani malemba nganyaki mu Bayibolu ngo ngalongo mo Yehova wawone jalidu la kugonana mumulomu.

Bayibolu likamba kuti: “Khumbu laku Chiuta ndakuti . . . mungachitanga ureŵi cha.”—1 Atesalonika 4:3.

Mazu ngakwambiriya ngo akungafwatuliya kuti “ureŵi” ngang’anamuwa kugonana kwa mtundu wewosi kwa ŵanthu ambula kutorana ko kusazgapu kugonana mumulomu, kugonana kumataku pamwenga kuseŵeresa viŵalu vakubisika va munthu munyaki yo ndi muwolu pamwenga mulumu winu cha. Munthu yo wachita ureŵi wangakumana ndi masuzgu nganandi, kweni suzgu yikulu ukongwa njakuti wangananga ubwezi waki ndi Yehova.—1 Peturo 3:12.

Bayibolu likamba kuti: “Weyosi yo wachita ureŵi, wanangiya liŵavu laki.”—1 Akorinto 6:18.

Munthu wangatama, kunanga ubwezi waki ndi Yehova kweniso kutimbanyizgika maŵanaŵanu chifukwa cha kugonana mumulomu ndi munthu munyaki. Buku linyaki likamba kuti: “Asani munthu wagonana ndi munthu yo wakhumbika cha kugonana nayu wangayamba kudandawula kweniso kujimba mulandu. Ve viyo chinanga kuti munthu yo wagonana nayu munthowa yinyaki nge kugonana mumulomu. Kwali agonana munthowa wuli, kweni kugonana nkhugonana mbwenu.”—Talking Sex With Your Kids.

Bayibolu likamba kuti: “Ini Yehova, ndini Chiuta waku, Yo watikusambiza kuti vinthu vikuyende umampha.”—Yesaya 48:17.

Kumbi mugomezga kuti marangu ngaku Chiuta pa nkhani yakugonana ngakovya? Pamwenga muwona kuti ngakusuzga? Kuti mumuki mafumbu ngenanga, ŵanaŵaniyani va msewu ukulu wo mutenda magalimotu nganandi. Pa msewu paja vikwangwani vo vitikuwovyani kuziŵa sipidi yo mutenere kwenda pamwenga malu ngo mukhumbika kuma. Paja so maloboti ngo ngatikuwovyani kuziŵa po mutenere kuma pamwenga kuluta. Kumbi muwona kuti vinthu venivi vitikuvikiriyani pamwenga vitikukanizani kuchita vinthu vo mukhumba? Nanga ntchinthu wuli cho chingachitika asani yimwi pamwenga ŵanthu anyaki angaleka kulondo ulongozgi wa pa msewu?

Marangu nga pa msewu ngatikukanizani kuchita vo mwaŵeni mukhumba, kweni ngatikuvikiriyani. Mwakuyanana ŵaka, marangu ngaku Chiuta nangu ngangawoneka kuti ngakusuzga kungalondo kweni ngatikuvikiriyani

Venivi viyanana waka ndi marangu ngaku Chiuta. Asani mungaleka kungalondo muvunengi vo mwamija. (Agalatiya 6:7) Buku linyaki la likamba kuti: “Asani muchita vinthu vo visuskana ndi vo mugomezga pamwenga vo muziŵa kuti vakwenere mutamba kujivwa kuti mwe ambula kwenere.” (Sex Smart) Mwaviyo, asani mugwiriskiya ntchitu fundu zaku Chiuta pa umoyu winu, ŵanthu akutumbikeningi chifukwa cha mijalidu yinu yamampha. Kweniso mujengi ndi njuŵi yamampha.—1 Peturo 3:16.