Julani

Lutani pa menyu yachiŵi

Lutani pa vo ve mukati

Akaboni aku Yehova

Chitonga (Malawi)

Chigongwi cha Alinda—Chakusambira  |  October 2015

Kumbi Muwona Janja Laku Chiuta pa Umoyu Winu?

Kumbi Muwona Janja Laku Chiuta pa Umoyu Winu?

“Janja laku Yehova liziŵikengi kwa ateŵeti ŵaki.”YES. 66:14.

SUMU: 32, 26

1, 2. Kumbi ŵanthu anyaki atimuwona wuli Chiuta?

ŴANTHU anandi aŵanaŵana kuti Chiuta we nasi kutali ukongwa. Ndipu anyaki agomezga kuti walivi navu ntchitu vo vichitikiya ŵanthu. Chimphepu chikulu chati chasakaza vinthu ku Philippines mu November 2013, meya wa mutawuni yinyaki wangukamba kuti: “Chiuta watenere kuti wanguluta kunyaki.”

2 Anyaki achita vinthu nge kuti Chiuta wawona cha vo achita. (Yes. 26:10, 11; 3 Yoh. 11) Yiwu ayanana ndi ŵanthu wo wakutumika Paulo wanguŵakamba kuti: “Angukhumba cha kumuziŵa Chiuta.” Ŵanthu aviyo achita ‘vinthu vambula urunji, uheni ndi mbunu.’Ŵar. 1:28, 29.

3. (a) Kumbi tingajifumba mafumbu wuli ngakukwaskana ndi Chiuta? (b) Kumbi kanandi “janja” limiyanji m’Bayibolu?

3 Nanga isi titimuwona wuli Chiuta? Mwakupambana ndi ŵanthu wo azumbulika pachanya, isi tiziŵa kuti Yehova wawona vinthu vosi. Kweni kumbi tiziŵa so kuti watitiwovya pa umoyu widu? Kumbi te m’gulu la ŵanthu wo Yesu wangukamba kuti “azamuwona Chiuta”? (Mat. 5:8) Kuti tiziŵi vo kuwona  Chiuta kung’anamuwa, tiyeni tikambiskani ŵanthu wo anguwona janja laku Chiuta ndi wo angutondeka. Tisambirengi so mo tingawone janja laku Yehova pa umoyu widu. Po tikambiskana fundu izi, tingaluwanga cha kuti kanandi m’Bayibolu mazu ngakuti “janja” ngamiya nthazi zaki zo wagwiriskiya ntchitu kovya ateŵeti ŵaki ndi kuthereska arwani ŵaki.Ŵerengani Marangu 26:8.

ANGUTONDEKA KUWONA JANJA LAKU CHIUTA

4. Nchifukwa wuli arwani ŵa Ayisraele angutondeka kuwona janja laku Chiuta?

4 Mu nyengu yakali, ŵanthu ŵenga ndi mwaŵi wakuwona ndi kuvwa mo Chiuta wawovyiyanga Ayisraele. Yehova wangutaska ŵanthu ŵaki ku Egipiti ndipu wanguŵawovya kuthereska mafumu nganandi. (Yos. 9:3, 9, 10) Chinanga kuti mafumu nganandi nga kuzambwi kwa Yordane nganguvwa ndi kuwona vo Chiuta wanguchitiya Ayisraele, kweni “anguwungana pamoza kuti achiti nkhondu ndi Yoswa ndi Yisraele.” (Yos. 9:1, 2) Yiwu anguwona so janja laku Chiuta pa nyengu yo angwamba kuchita nkhondu. Yehova wati walamula, “lumwi linguma cheti, ndipu mwezi unguleka kwenda mpaka penipo mtundu unguwezge nduzga pa arwani ŵawu.” (Yos. 10:13) Kweni Yehova wangunonopeska mitima ya arwani ŵawu kuti achiti nkhondu ndi Ayisraele. (Yos. 11:20) Arwani ŵa Ayisraele angukana kuzomerezga kuti Yehova warwiya nkhondu Ayisraele ndipu ivi ndivu vinguchitiska kuti athereskeki.

5. Kumbi Fumu Ahabu yingukana kuzomerezga vinthu wuli?

5 Fumu Ahabu yenga ndi mwaŵi wakuwona janja laku Chiuta. Eliya wanguyikambiya kuti: “Kuŵengi dungwi cha pamwenga vuwa, pijapija ini ndalamula.” (1 Ŵakar. 17:1) Yehova ndiyu watenere kuti wangutuma Eliya kukamba mazu yanga, kweni Ahabu wangukana kuti ndi Chiuta wanguchita ivi. Pavuli paki, Ahabu wanguwona motu kutuwa kuchanya Eliya wati waromba kuti uwotchi sembi yaki. Eliya wangulongo kuti Yehova wamalisengi chilala mwakukambiya Ahabu kuti: “Lutanga, vuwa yingakujalizga.” (1 Ŵakar. 18:22-45) Ahabu wanguwona vosi ivi, kweni wangukana kuzomerezga kuti vachitikanga ndi nthazi yaku Chiuta. Vo Ahabu wanguchita ndi vinyaki vo takambiskana mu ndimi 4, vititisambiza kuti titenere kuwona janja laku Yehova.

ANGUWONA JANJA LAKU YEHOVA

6, 7. Kumbi Agibeoni ndi Rahabi anguwonanji?

6 Mwakupambana ndi mafumu ngaheni ngo takambiskana, ŵanthu anyaki anguwona janja laku Chiuta. Mwakuyeruzgiyapu, Agibeoni anguchita chimangu ndi Ayisraele m’malu mwakuchita nawu nkhondu nge mo yinguchitiya mitundu yinyaki. Chifukwa wuli? Yiwu anguti: “Taŵateŵeti ŵinu taza . . . chifukwa cha zina laku Yehova Chiuta winu, pakuti tavwa mbiri yaki ndi vosi vo wanguchita.” (Yos. 9:3, 9, 10) Yiwu anguziŵa kuti Chiuta wauneneska ndiyu wawovyanga Ayisraele.

7 Rahabi nayu wanguwona janja laku Chiuta. Wati wavwa mo Yehova wangutaskiya ŵanthu ŵaki, wangukambiya asyori ŵaŵi a ku Yisraele kuti: “Ndiziŵa kuti Yehova wakupaskeningi charu ichi.” Chinanga kuti vo wanguchita vinguŵika umoyu waki pangozi, kweni wangugomezga kuti Yehova wamutaskengi pamoza ndi ŵanthu a m’banja laki.Yos. 2:9-13; 4:23, 24.

8. Kumbi Ayisraele anyaki angulongo wuli kuti anguwona janja laku Chiuta?

8 Mwakupambana ndi Fumu Ahabu, Ayisraele anyaki anguwona janja laku Chiuta. Eliya wati waromba, Yehova wangutumiza motu  ndi kuwotcha sembi. Ŵati awona motu uwu, angudanirizga kuti: “Yehova ndiyu Chiuta wauneneska!” (1 Ŵakar. 18:39) Yiwu anguziŵa kuti palivi munyaki yo wangachita ivi, kweni Yehova pe.

9. Kumbi tingamuwona wuli Yehova ndi janja laki mazuŵa nganu?

9 Ŵanthu wo anguwona janja laku Chiuta ndi wo angutondeka, atitiwovya kuziŵa vo kuwona Chiuta pamwenga janja laki kung’anamuwa. Nasi tingawona janja laku Chiuta asani tingasambira vaku iyu. Tingawona mijalidu yaki kweniso vakuchita vaki ndi “masu nga mtima” widu. (Ŵaef. 1:18) Tikhumba kuja nge ŵanthu wo awona kuti Yehova watovya ŵanthu ŵaki. Kweni kumbi pe ukaboni wo ulongo kuti Yehova watovya ŵanthu mazuŵa nganu?

JANJA LAKU YEHOVA MAZUŴA NGANU

10. Kumbi pe ukaboni wo ulongo kuti Yehova watovya ŵanthu mazuŵa nganu? (Wonani chithuzi cho che papeji 4.)

10 Te ndi vifukwa vinandi vakugomezge kuti Yehova weche kovya ŵanthu mazuŵa nganu. Kanandi tituvwa mo Yehova wamukiya ŵanthu asani aromba kuti waŵawovyi mwauzimu. (Sumu 53:2) Mwakuyeruzgiyapu, Allan wapharazganga ku nyumba ndi nyumba pa chilwa chinyaki ku Philippines. Iyu wangukumana ndi munthukazi munyaki. Munthukazi uyu wangwamba kuliya wati wamuwona. Allan wangukamba kuti: “Ndi mulenji ndeche ndazi ku nyumba kwaki, iyu wanguromba kwaku Yehova kuti kuzi Akaboni. Weche ndayirwi, wasambiranga Bayibolu ndi Akaboni aku Yehova. Kweni wati wayirwa ndi kusamukiya pa chilwa ichi, wakumananga nawu cha. Chiuta wangumuka mwaliŵi rombu laki. Ivi vingumuziziswa ukongwa.” Pati pajumpha chaka chimoza, wangubatizika.

Kumbi muwona ukaboni wakuti Yehova watovya ŵanthu ŵaki mazuŵa nganu? (Wonani ndimi 11 mpaka 13)

11, 12. (a) Kumbi Yehova watiŵawovya wuli ateŵeti ŵaki? (b) Konkhoskani mo Chiuta wanguwovye Amy.

11 Ateŵeti aku Chiuta anandi awonapu janja laki. Iyu wanguŵawovya kuleka kukweŵa foja, kugwiriskiya ntchitu munkhwala wakutimbanyizga wongu pamwenga kuwonere vinthu vakusikuwa. Anyaki akamba kuti anguyesapu mwakuwerezawereza kuti aleki pakuŵija, kweni angutondeka. Kweni ŵati aromba kuti Yehova waŵawovyi, wanguŵapasa “nthazi zakuluska zo munthu watuŵa nazu,” ndipu anguleka.2 Ŵakor. 4:7; Sumu 37:23, 24.

12 Yehova wawovya ateŵeti ŵaki anandi kukunthiyapu masuzgu. Mwakuyeruzgiyapu, Amy wangukumana ndi masuzgu po wagwiranga ntchitu yakovya kuzenga Nyumba ya Ufumu ndi nyumba ya amishonale pa chilwa chinyaki. Iyu wangukamba kuti: “Tajanga muhotelu yinyaki yimana, ndipu zuŵa lelosi tayendanga m’maji pakuluta ko tagwiranga ntchitu.” Wakhumbikanga so kuziŵiriya midawuku ya pa chilwa ichi. Kweniso magesi ngazimwangazimwanga ndipu maji ngalekanga pafupipafupi. Amy wangukamba so kuti: “Vinthu vingusuzga so ukongwa ndati ndakalipiya mzichi munyaki yo ndagwiranga nayu ntchitu. Ndingujiwona kuti nde munthu wakutondeka ukongwa. Nde muchipinda, ndinguromba kuti Yehova wandiwovyi.” Magesi ngati ngaza, Amy wanguto magazini nga Chigongwi cha Alinda ndi kwamba kuŵerenga nkhani yo yakambanga za wo amaliza Sukulu ya Giliyadi. Nkhani iyi yingukonkhoska vosi vo vamusuzganga nge midawuku yachilendu, kukumbuka kumuzi kwaki ndi ŵanthu ambula kuŵaziŵiriya. Iyu wangukamba kuti: “Ndati ndaŵerenga, ndinguwona nge kuti Yehova walongoro nani. Nkhani iyi yingundipaska nthazi kuti ndilutirizgi uteŵeti wangu.”Sumu 44:25, 26; Yes. 41:10, 13.

13. Kumbi pe ukaboni wuli wakulongo kuti Yehova watovya ŵanthu ŵaki kuti avikiliyi ndi kujalikiska mwadangu uthenga wamampha?

 13 Pe chinthu chinyaki cho chilongo kuti Yehova watovya ateŵeti ŵaki. Chinthu ichi ndi mo Akaboni aku Yehova avikiliya ndi kujalikiska mwadangu uthenga wamampha. (Ŵaf. 1:7) Maboma nganyaki ngayesapu kukanizga ntchitu ya ŵanthu aku Chiuta. Kweni yiwu awina milandu 268 ku makhoti ngakulu kwambiya mu chaka cha 2000. Pa milandu iyi, 24 linguyeruzga ndi khoti likulu la ku Europe (European Court of Human Rights). Ivi vilongo kuti palivi yo wangaweza janja laku Chiuta.Yes. 54:17; ŵerengani Yesaya 59:1.

14. Kumbi ntchitu yidu yakupharazga ndi ubali widu wapacharu chosi vilongo wuli kuti Chiuta watovya ŵanthu ŵaki?

14 Ntchitu yakupharazga uthenga wamampha pacharu chosi yichitika chifukwa chakuti Chiuta watitiwovya. (Mat. 24:14; Mac. 1:8) Chinyaki cho chilongo kuti Yehova we nasi mbubali widu wapacharu chosi, wo charu chitondeka kutoliyaku. Chinanga mbanthu wo Mbakaboni cha nawu azomerezga kuti “Chiuta we pakati” pidu. (1 Ŵakor. 14:25) Mwaviyo, te ndi ukaboni wakulongo kuti Chiuta watovya ŵanthu ŵaki. (Ŵerengani Yesaya 66:14.) Nanga imwi pakumwija? Kumbi muwona janja laku Yehova pa umoyu winu?

KUMBI MUWONA JANJA LAKU YEHOVA PA UMOYU WINU?

15. Kumbi ndi vinthu wuli vo vingachitiska kuti tileki kuwona janja laku Yehova pa umoyu widu?

15 Kumbi ndi vinthu wuli vo vingachitiska kuti tileki kuwona janja laku Chiuta pa umoyu widu? Masuzgu ngo tikumana nangu. Asani takumana ndi masuzgu, tingaluwa mo Yehova watitiwovye. Eliya wati wawofyezeka ndi Fumukazi Yezebelu kuti yimubayengi, wanguluwa mo Chiuta wangumuwovye kuvuli. Bayibolu likamba kuti Eliya ‘wangupempha kuti wafwi.’ (1 Ŵakar. 19:1-4) Kumbi Eliya wakhumbikanga kuchitanji kuti wamalani ndi suzgu lo wenga nalu? Wakhumbikanga kupempha  Yehova kuti wamupasi nthazi.1 Ŵakar. 19:14-18.

16. Kumbi tingachita wuli kuti tiwoni Chiuta nge Jobu?

16 Jobu wangutondeka kuwona vinthu nge mo Chiuta wawone chifukwa cha masuzgu ngo wangukumana nangu. (Jobu 42:3-6) Vo Jobu wanguchita vilongo kuti tikhumbika kuyesesa kuti tiwonengi Chiuta. Kumbi tingachita wuli ivi? Asani tiŵerenga Bayibolu, titenere kuŵanaŵaniya vo vititichitikiya. Asani tichitengi viyo, nasi tingakamba nge Yobu kuti: “Makutu ngangu nganguvwa vaku imwi, kweni sonu nditikuwonani ndi masu ngangu.”

Kumbi Yehova watikugwiriskiyani ntchitu kuti muwovyi anyinu kuti amuwonengi? (Wonani ndimi 17 ndi 18)

17, 18. (a) Kumbi tingaziŵa wuli kuti Yehova watitiwovya? (b) Kumbi vo vinguchitikiya Sarah vilongo wuli kuti Chiuta watitiwovya mazuŵa nganu?

17 Kumbi tingaliwona wuli janja laku Yehova? Vinyaki vo vingakuwovyani ndi ivi: Kumbi muwona kuti Chiuta ndiyu wangulongozga munthu yo wakukusambizani uneneska? Kumbi zuŵa linyaki mwati mwavwa nkhani yinyaki pa maunganu mungukamba kuti: “Nkhani iyi akambiya waka ini”? Kumbi pe vinthu vinyaki vo vingukuchitikiyani kulongo kuti Yehova wakumukani rombu linu? Kumbi mwapenjanga kusazgiyaku uteŵeti winu ndipu munguzizwa kuwona mo Yehova wangukuwovyiyani? Kumbi mwati mwaleka ntchitu chifukwa chakukhumba kuchita vinthu vauzimu, munguwona kufiskika kwa layizgu laku Chiuta lakuti: “Ndikusiyeningi cha”? (Ŵah. 13:5) Asani tingaŵa masu, tingawona mo Yehova watitiwovye munthowa zinandi.

18 Sarah wa ku Kenya wangukamba kuti: “Ndingurombe munthu yo ndasambiranga nayu Bayibolu yo ndaŵanaŵananga kuti waŵikangapu mtima cha pa sambiru. Ndingupempha Yehova kuti ndileki kusambira nayu. Kweni ndati ndamaliza waka kuromba, foni yangu yingwamba kudana. Wakusambira Bayibolu mwenuyu ndiyu wambanga. Wandipemphanga kuti tilutiyi limoza kumawunganu. Ndinguzizwa ukongwa!” Asani mungaŵa masu, namwi mungawona mo Chiuta watikuwovyiyani pa umoyu winu. Mzichi Rhonna yo waja ku Asia wangukamba kuti: “Vo vakuchitikiya ndivu vitovya kuti uziŵi kuti Yehova we nawi. Asani taziŵa pe kuti Yehova we nasi, tiwonengi kuti watitiŵanaŵaniya ukongwa!”

19. Nchinthu wuli cho tikhumbika kuchita kuti tije m’gulu la ŵanthu wo awona Chiuta?

19 Yesu wangukamba kuti: “Mbakukondwa akutowa mu mtima, pakuti azamuwona Chiuta.” (Mat. 5:8) Kumbi tingachita wuli kuti tije “akutowa mu mtima”? Titenere kuleka kuchita vinthu viheni. (Ŵerengani 2 Ŵakorinte 4:2.) Asani tikuwa mwauzimu ndi kuyesesa kuja ndi nkharu yamampha, tazamuja m’gulu la ŵanthu wo awona Chiuta. Mu nkhani yakulondopu tazamukambiskana za chivwanu. Chivwanu chingatiwovya kuti tileki kukayika kuti Yehova watitiwovya pa umoyu widu.