Julani

Lutani pa menyu yachiŵi

Lutani pa vo ve mukati

Akaboni aku Yehova

Chitonga (Malawi)

Chigongwi cha Alinda—Chakusambira  |  February 2015

Vo Akuŵerenga Afumba

Vo Akuŵerenga Afumba

Kumbi tingaŵawovya wuli abali ndi azichi wo asuzgika ndi fungu la perefyumu?

Abali ndi azichi anyaki asuzgika ukongwa ndi fungu la perefyumu. Ndipu vilongo kuti palivi vo angachita kuti aleki kukumana ndi suzgu ili asani achita vinthu ndi ŵanthu wo aleka kuŵaziŵa. Anyaki angupempha kuti abali ndi azichi angapakanga cha perefyumu asani aluta ku unganu wadera, wachigaŵa ndipuso ku maunganu nga mpingu.

Vakuziŵikiya limu kuti palivi m’Khristu wangachitiya dala kuti m’Khristu munyaki wasuzgikengi ndi fungu pa maunganu. Tosi tiluta ku maunganu kuti tikachiskiki. (Ŵah. 10:24, 25) Kweni asani munyaki watondeka kuza ku maunganu chifukwa cha kusuzgika ndi fungu la perefyumu wangakambiskana nkhani yo ndi ŵara m’mpingu. Vingaja umampha cha kuti ŵara apangi dangu la mo abali ndi azichi angagwiriskiya nchitu perefyumu chifukwa vingakoliyana cha ndi Malemba. Kweni ŵara angawovya abali ndi azichi kuziŵa mo anyaki asuzgikiya ndi fungu la perefyumu. Yiwu angawona asani pangakhumbika kukamba nkhani yo yikutuwa kali yakukwasana ndi perefyumu nge nkhani yakovya mpingu pa Unganu wa Uteŵeti pamwenga angapereka chipharazgu mwalusu. * Kweni akhumbika cha kuperekanga vipharazgu vakukwaskana ndi nkhani iyi nyengu zosi. Kanandi ku maunganu ngidu kutuzga ŵanthu wo mbakaboni cha ndipu aziŵa cha suzgu lo lilipu. Mwaviyo, tikhumba cha kuti aguŵengi. Kweniso, tikhumba cha kuguŵiska wo apaka perefyumu kamanavi.

Asani vingaja umampha, mipingu yo ye ndi abali pamwenga azichi wo asuzgika ndi fungu la perefyumu, yingasankha kuti abali pamwenga azichi ŵenaŵa ajengi pakuŵija mu Nyumba ya Ufumu. Mwakuyeruzgiyapu, Nyumba za Ufumu zinyaki ze ndi kachipinda ko mazu nga apharazgi wo akamba nkhani ngavwika umampha ndipu mungasankha kuti abali ndi azichi wo asuzgika ndi fungu la perefyumu ajengi mukachipinda kenaka pa nyengu ya maunganu. Asani suzgu ili liwoneka kuti ndikulu ndipu lingamala cha, mpingu ungajambula nkhani za ku maunganu kuti akavwisiyi kunyumba, pamwenga anganozga kuti abali ndi azichi yaŵa avwisiyengi maunganu kunyumba zawu pa foni.

Pambula kuswera yapa, Uteŵeti Widu wa Ufumu unyaki unguchiska abali ndi azichi kuti achitengi vinthu mwakuŵanaŵaniya anyawu asani ŵe pa unganu wachigaŵa. Maunganu nganandi ngachitikiya m’maholu mo musere mphepu ukongwa cha, ndipu abali ndi azichi angupempheka kuti angapakanga perefyumu wa fungu lanthazi cha. Ndipu kanandi tipempheka kuti tichitengi vinthu mwakuŵanaŵaniya anyidu asani te pa unganu wachigaŵa chifukwa chakuti nkhwakusuzga kusaniya malu nga ŵanthu wo asuzgika ndi fungu la perefyumu. Kweni ulongozgi uwu wang’anamuwanga kuti mipingu yijalikiski dangu cha pa maunganu nga mpingu ndipu tikhumbika cha kuŵanaŵana viyo.

Kukamba uneneska, tosi tisuzgika chifukwa te ambula kufikapu. Ndipu tiwonga ukongwa asani anyaki ayesesa kuti atovyi pa masuzgu ngo tikumana nangu. Kungaŵa kujipereka ukongwa asani m’bali pamwenga mzichi wangaleka kugwiriskiya nchitu perefyumu kuti anyaki aleki kusuzgika pa maunganu. Ndipu chanju ndichu chingatovya kuti tichiti viyo.

 Kumbi vakulemba vakali vilongo kuti Pontio Pilato wengaku nadi?

Mwa wo ukulembeka zina laku Pilato mu Chilatini

Ŵanthu anandi wo aŵerenga Bayibolo atimuziŵa Pontio Pilato chifukwa cha vo wanguchita pa nyengu yo Yesu wayesekiyanga ndipuso kubayika. (Mat. 27:1, 2, 24-26) Kweni zina laki lisanirika maulendu nganandi mu vakulemba vakali. Mwakukoliyana ndi Dikishonale yinyaki, mapepala nganandi nga mbiri yakali ngakamba ukongwa nkhani yaku iyu kuluska munthu munyaki weyosi wa ku Roma yo wakuwusapu Yudeya.

Zina laku Pilato lisanirika maulendu nganandi mu vinthu vo wakulemba mbiri ya Ayuda munyaki zina laki Josephus wangulemba. Iyu wangulemba vakuchitika vitatu vo vilongo masuzgu ngo Pilato wangukumana nangu pa nyengu yo wawusanga Yudeya. Kweniso, wakulemba mbiri munyaki wachiyuda zina laki Philo wangulemba chakuchitika chachinayi. Ndipu wakulemba munyaki zina laki Tacitus yo wangulemba mbiri ya mafumu nga Roma wangusimikizga kuti Pontio Pilato ndiyu wangulangula kuti Yesu wabayiki pa nyengu yo fumu Tiberius yawusanga.

Mu 1961, akufufuza vinthu vakali wo agwiranga nchitu m’holu ya ku Roma wakali mutawuni ya Caesarea ku Israel, angusaniya kuti mwa unyaki ungulembeka zina laku Pilato mu Chilatini. Mwa uwu nkhachibanthu ŵaka kweni ŵanthu anyaki aŵanaŵana kuti pakwamba ungulembeka kuti: “Kwa achiuta akutumbikika, a Tiberieum Pontius Pilate, Fumu ya Yudeya ndiyu yapatuliya.” Holu yo yakambika pachanya yapa yenga nyumba yo ŵanthu asopiyangamu Tiberius, Fumu ya Rome.

Kumbi mzichi wakhumbika kuvwala chinthu kumutu asani wachitiska sambiru la Bayibolo pamasu pa m’bali?

Nkhani yinyaki ya mutu wakuti, “Vo Akuŵerenga Afumba” yo yikulembeka mu Chigongwi cha Alinda cha Chichewa cha July 15, 2002, yikamba kuti mzichi wakhumbika kuvwala chinthu kumutu asani wachitiska sambiru la Bayibolo pamasu pa m’bali wakubatizika pamwenga wambula kubatizika. Tati tafufuza fundu zinyaki, tawona kuti pakhumbika kusintha ulongozgi wenuwu.

Asani m’bali wakubatizika waluta ndi mzichi ku sambiru la Bayibolo lakujalikiskika, mzichi wakhumbika kuvwala chinthu kumutu. Asani wachita viyo, ndikuti watumbika umutu wo Yehova wakujalikiska mumpingu chifukwa chakuti wafiska udindu wo kanandi wachita m’bali. (1 Ŵakor. 11:5, 6, 10) Nthowa yinyaki njakuti, mzichi wangakambiya m’bali kuti ndiyu wachitiski sambiru asani ngwakwere ndipuso asani wangafiska.

Kweni asani mzichi waluta ku sambiru la Bayibolo lakujalikiskika ndi mupharazgi wambula kubatizika yo ndi murumu waki cha, wakhumbika cha kuvwala chinthu kumutu chifukwa ndivu Malemba ngakamba cha. Chinanga kuti ve viyo, iyu wangavwala mbwenu chinthu kumutu asani njuŵi yaki yitimusuzga.

^ ndimi 2 Kuti muziŵi vinandi vakukwaskana ndi nkhani iyi, wonani mutu wakuti “Kuthandiza Anthu Odwala MCS,” mu Galamukani! ya August 8, 2000, peji 24 mpaka 26.