Julani

Lutani pa menyu yachiŵi

Lutani pa vo ve mukati

Akaboni aku Yehova

Chitonga (Malawi)

Chigongwi cha Alinda—Chakusambira  |  November 2014

Kumbi Tiyanduwa Wuli ndi Kuyuskika Kwaku Yesu?

Kumbi Tiyanduwa Wuli ndi Kuyuskika Kwaku Yesu?

“Wayuka.”MAT. 28:6.

1, 2. (a) Kumbi alongozgi avisopa akhumbanga kuziŵanji, nanga Petro wanguŵamuka wuli? (Wonani chithuzi cho che pachanya.) (b) Kumbi nchinthu wuli cho chinguwovya Petro kuti waje ndi chiganga?

PATI pajumpha mazuŵa ngamanavi kutuliya po Yesu wangufwiya, Petro wangwamba kususkika ndi gulu la ŵanthu ankhaza. Ŵanthu ŵenaŵa ŵenga alongozgi achisopa chachiyuda wo angukombo Yesu. Yiwu akhumbanga kuti Petro wakambi yo wangumpaska nthazi zo wanguchizgiya munthu yo wenga wakupunduka chiwiyi chaki. Wakutumika Petro wangukamba mwachiganga kuti: “Mu zina laku Yesu Khristu wa ku Nazarete, mweniyo imwi mungupayika, mweniyo Chiuta wanguyuska ku ŵakufwa, mwaku iyu munthu uyu watuma paurongo pinu wakuchizgika.”—Mac. 4:5-10.

2 Pakwamba, Petro wangukana Yesu katatu chifukwa cha mantha. (Marko 14:66-72) Kweni nchinthu wuli cho chingumuwovya kuti wakambiskani ndi alongozgi avisopa mwachiganga? Mzimu wakupaturika ndiwu ungumuwovya ukongwa ndipu wasimikizganga kuti Yesu wakuyuskika. Nchifukwa wuli Petro wasimikizganga kuti Yesu wakuyuskika? Nanga nchifukwa wuli nasi tisimikizga kuti Yesu wakuyuskika nadi?

3, 4. (a) Kumbi mbanthu naŵa wo anguyuskika akutumika aku Yesu ŵechendaweku? (b) Kumbi Yesu wanguyuska ŵanthu naŵa?

3 Nkhani yakuti akufwa azamuyuka yenga yachilendu cha kwa  akusambira aku Yesu chifukwa aziŵanga kuti ŵanthu anyaki anguyuskikapu yiwu ŵechendaweku. Yiwu aziŵanga kuti Chiuta wangupaska nthazi mchimi Eliya ndi Elisha zakuyuskiya ŵanthu. (1 Ŵakar. 17:17-24; 2 Ŵakar. 4:32-37) Mwakuyeruzgiyapu, munthu munyaki wati wafwa angumuponya m’muunda waku Elisha kweni wanguyuka liŵavu laki lati lakwaskana ndi viwanga vaku Elisha. (2 Ŵakar. 13:20, 21) Akhristu a m’nyengu ya akutumika agomezganga fundu za m’Malemba zenizi nge mo nasi tigomezge kuti Mazu Ngaku Chiuta ngauneneska.

4 Tikayika cha kuti tosi tichiskika ukongwa asani tiŵerenga nkhani zakukwaskana ndi ŵanthu wo Yesu wanguyuska. Choko chinyaki chingukondwa ukongwa Yesu wati wayuska mwana waki yumoza pe yo wenga nayu. (Luka 7:11-15) Nyengu yinyaki, Yesu wanguyuska so msungwana wavyaka 12. Apapi ŵaki anguchita chitima ukongwa wati wafwa. Kweni anguzizwa ndipuso angukondwa ukongwa ŵati awona kuti mwana wawu wayuskika. (Luka 8:49-56) Kweniso, ŵanthu atenere kuti angukondwa ukongwa kuwona Lazaro wachituwa kumasanu.Yoh. 11:38-44.

KUYUSKIKA KWAKU YESU KWENGA KWAPADE

5. Kumbi kuyuskika kwaku Yesu kupambana wuli ndi kuyuskika kwa ŵanthu anyaki?

5 Akutumika aziŵanga kuti kuyuskika kwaku Yesu kwapambananga ndi kwa ŵanthu anyaki. Ivi ve viyo chifukwa chakuti ŵanthu wo anguyuskika pakwamba anguyuskika ndi maliŵavu ngaumunthu ndipu pavuli paki angufwa so. Kweni Yesu wanguyuskika ndi liŵavu lauzimu lambula kufwa. (Ŵerengani Machitidu 13:34.) Petro wangukamba kuti Yesu “waperekeka mu liŵavu, kweni wakuchitika wamoyu mu mzimu.” Iyu wangukamba so kuti Yesu wati waluta kuchanya, wanguchija kujanja lamaryi laku Chiuta ndipu wangupaskika mazaza pa angelu ndipuso mitufu. (1 Pet. 3:18-22) Chinanga kuti kali ŵanthu anguyuskika mwakuziziswa kweni vingayanana cha ndi mo Yesu wanguyuskikiya.

6. Kumbi kuyuskika kwaku Yesu kwenga kwakukhumbika wuli kwa akusambira ŵaki?

6 Akusambira aku Yesu awonanga kuti kuyuskika kwaki kwenga kwakukhumbika ukongwa. Yiwu aziŵanga kuti Yesu wakuyuskika, kweni arwani ŵaki awonanga viyo cha. Yesu wanguyuskika ndi liŵavu lauzimu ndipu pengavi yo watingi wamubayengi so. Kuyuskika kwaki kungulongo kuti wenga Mwana waku Chiuta ndipu akusambira ŵaki angukondwa ukongwa ŵati aziŵa venivi. Ivi vinguŵawovya kuti aje ndi chiganga. Kuyuskika kwaku Yesu kwenga kwakukhumbika ukongwa kuti chilatu chaku Yehova chifiskiki ndipuso kwenga kwakukhumbika pa nchitu yakupharazga uthenga wamampha m’vigaŵa vakupambanapambana.

7. Kumbi Yesu wachitanji sonu, nanga pe mafumbu wuli?

7 Nge ateŵeti aku Yehova, tiziŵa umampha kuti Yesu wenga munthu wakutchuka ŵaka cha. Iyu wakuyuskika ndipu sonu walongozga nchitu yo yikwaska munthu weyosi pacharu chapasi. Nge Fumu ya Ufumu waku Chiuta, Yesu Khristu wazamutuzgapu vinthu vosi viheni pacharu chapasi ndipu wazakuchisambuska paradayisu, mo ŵanthu azamuja kwamuyaya. (Luka 23:43) Vosi ivi vatingi vizichitikengi cha asani Yesu wanguleka kuyuskika. Mwaviyo, kumbi pe vifukwa wuli vo tingagomezge kuti Yesu wakuyuskika nadi? Kweniso, kumbi tiyanduwa wuli ndi kuyuskika kwaki?

YEHOVA WANGULONGO NTHAZI ZAKI

8, 9. (a) Nchifukwa wuli alongozgi avisopa akhumbanga kuti kumuunda waku Yesu kuje alonda? (b) Kumbi nchinthu wuli cho chinguchitika anthukazi ŵaŵi ŵati ŵaza kumuunda waku Yesu?

8 Yesu wati wabayika, ŵaraŵara asembi ndipuso Afarisi anguza kwaku Pilato ndipu angumukambiya kuti: “Abwana, takumbuka kuti mrandizgi yo weche wamoyu wanguti, ‘Pavuli pa mazuŵa ngatatu ndiyukengi.’ Viyo langulani  kuti muunda wo ukhozgeki mpaka zuŵa lachitatu, vinu kokuli ŵasambizi [akusambira] ŵaki ŵangaza ndi kumuba, ndi ŵangakambiya khamu lo, kuti, ‘Wayuka ku ŵakufwa’: ndipu urandizgi wakumariya wo ukaŵanga uheniku ku wakudankha wo.” Pilato wanguŵamuka kuti: “Mwe nawu ŵaronda ŵankhondu; kaningi muwukhozgi mo muziŵiya.” Yiwu anguchita nadi venivi.Mat. 27:62-66.

9 Yesu wanguŵikika mudindi lo lenga kusi kwa chimwa chikulu ndipu pakhomu paki angujalapu so ndi chimwa chikulu. Alongozgi avisopa achiyuda akhumbanga kuti Yesu wangayukanga cha mudindi lenili. Kweni Yehova wakhumbanga viyo cha. Mariya Magadala ndi Mariya munyaki ŵati afika kumasanu pa zuŵa lachitatu angusaniya kuti chimwa chatuzgikapu ndipu mungelu wanguja pachimwa chenichi. Mungelu yo wangukambiya anthukazi ŵenaŵa kuti alereski mukati, ndipu anguwona kuti muunda wenga mwazi. Mungelu mwenuyu wanguŵakambiya so kuti: “Kuti walipu panu cha; wayuka.” (Mat. 28:1-6) Yesu wanguyuskika nadi!

10. Kumbi Paulo wangupereka ukaboni wuli wakulongo kuti Yesu wakuyuskika?

10 Vo vinguchitika m’mazuŵa 40, kutuliya po Yesu wanguyuskikiya, vingulongo kuti wayuskika nadi. Paulo wangukambiya Akorinte nkhani iyi mwakudumuwa kuti: “Chifukwa mu vinthu vakuzirwa vakudankha ndingupereka kwaku imwi chenicho nachu ndingulonde, kuti Khristu wangufwa chifukwa cha vilakwa vidu, kwakulingana ndi malembu ngo; ndipu kuti wanguŵikika; ndi kuti wanguyuskika pa zuŵa lachitatu, kwakulingana ndi malembu; ndi kuti wanguwoneka kwaku Kefa; pavuli paki ku chumi ndi ŵaŵi wo. Pavuli wanguwoneka ku ŵabali ŵakuruska machumi pe chumi ngankhondi pamalu ngamoza, ŵaku ŵeniwo ŵanandiku ŵachalipu, kweni ŵanyaki ŵara [akufwa]. Pavuli wanguwoneke Yakobe, pavuli paki ku ŵakutumika wosi. Ndipu pakumariya limu wanguwoneka kwaku ini nani, ulaka nkhu wausoposka [mwana muteta].”1 Ŵakor. 15:3-8.

VIFUKWA VO TIZIŴIYA KUTI YESU WAKUYUSKIKA

11. Kumbi pe ukaboni wuli wakulongo kuti chiyuka chaku Yesu chikuchitika “kwakulingana ndi Malemba”?

11 Chifukwa chakwamba cho tiziŵiya kuti Yesu wakuyuskika nchakuti chiyuka chaki chinguchitika “kwakulingana ndi Malemba.” Mazu Ngaku Chiuta ngangukambiya limu vakukwaskana ndi chiyuka chaki. Mwakuyeruzgiyapu, Davidi wangulemba kuti “mtuŵa” waku Chiuta wazamuja Kumasanu kwamuyaya cha. (Ŵerengani Sumu 16:10.) Pa Pentekoste wa mu 33 C.E., wakutumika Petro wangugwiriskiya nchitu mazu nga uchimi ngenanga pakukamba zaku Yesu. Iyu wangukamba kuti Davidi wanguwone limu chenichi ndipu “wangulongoro chiyuka chaku Khristu, kuti wangujowoleka mu Hadesi cha, chinanga nkhuti liŵavu laki linguwona chivuzi cha.”Mac. 2:23-27, 31.

12. Kumbi mbayani wo anguwona Yesu wati wayuskika?

12 Chifukwa chachiŵi cho tiziŵiya kuti Yesu wakuyuskika nchakuti ŵanthu anandi angumuwona wati wayuskika. Kwa mazuŵa ngakujumpha 40, Yesu wanguwoneke akusambira ŵaki m’malu ngakupambanapambana. Chakwamba, wanguŵawoneke mumunda wo wenga pafupi ndi muwunda waki ndipu pavuli paki wanguwoneke ku ŵanthu wo ayendanga m’msewu wakuluta ku Emause ndipuso ku ŵanthu anyaki. (Luka 24:13-15) Pa nyengu iyi, iyu wakambiskananga ndi ŵanthu akupambanapambana, kusazgiyapu Petro ndipuso magulu nganyaki nga ŵanthu. Nyengu yinyaki, Yesu wanguwoneke ku ŵanthu akujumpha 500! Palivi munthu yo wangasuska ukaboni wa ŵanthu anandi viyo.

13. Kumbi nchitu yakupharazga yo akusambira agwiranga yingulongo wuli kuti asimikizganga kuti Yesu wanguyuskika nadi?

13 Chifukwa chachitatu cho tiziŵiya kuti Yesu wakuyuskika nchakuti akusambira ŵaki apharazganga mwaphamphu kuti Yesu wayuka.  Ivi vinguchitiska kuti ayambi kutombozgeka, kusuzgika ndipuso kubayika. Asani venga vaboza kuti Yesu wanguyuskika, nchifukwa wuli Petro wanguŵika umoyu waki pangozi kuti wapharazgiyi alongozgi avisopa kuti Yesu wakuyuskika chinanga kuti yiwu amutinkhanga ndipuso anguchitiska kuti wafwi? Chenga chifukwa chakuti Petro ndi akusambira anyaki aziŵanga kuti Yesu ngwamoyu ndipu walongozga nchitu yo Chiuta wakhumbanga kuti yichitiki. Kusazgiyapu pa venivi, kuyuskika kwaku Yesu kungusimikizgiya akusambira ŵaki kuti nawu azamuyuskika. Mwakuyeruzgiyapu, Stefano wangufwa ndi chigomezgu chakuti ŵanthu akufwa azamuyuskika.Mac. 7:55-60.

14. Nchifukwa wuli tigomezga kuti Yesu wakuyuskika?

14 Chifukwa chachinayi cho tiziŵiya kuti Yesu wakuyuskika nadi nchakuti te ndi ukaboni wakuti sonu wawusa nge Fumu ndipuso ndi Mutu wa mpingu wachikhristu. Ivi vachitiska kuti mpingu wauneneska uluti panthazi. Kumbi venivi vatingi vichitikengi asani Yesu wanguleka kuyuskika? Kukamba uneneska, tatingi timuziŵengi cha asani wanguleka kuyuskika. Kweni te ndi vifukwa vakuvwika vakugomezge kuti Yesu watitilongozga pa nchitu yakupharazga uthenga wamampha pacharu chosi.

KUMBI TIYANDUWA WULI NDI KUYUSKIKA KWAKU YESU?

15. Kumbi kuyuskika kwaku Yesu kutitiwovya wuli asani tipharazga?

15 Kuyuskika kwaku Yesu kutitiwovya kuti tipharazgengi mwachiganga. Kwa vyaka 2,000, arwani aku Chiuta agwiriskiya nchitu nthowa zakupambanapambana kuti tileki kupharazga uthenga wamampha. Mwakuyeruzgiyapu, agwiriskiya nchitu ŵanthu ampatuku, akunyoza, viwawa, kutikanizga kuti tileki kupharazga, kutitombozga ndipuso kutibaya. Kweni palivi ‘chidya cho chapangikiya isi’ cho chatondekeska nchitu yidu yakupharazga uthenga wa Ufumu ndipuso kuwovya ŵanthu kuti aje akusambira aku Yesu. (Yes. 54:17) Titiŵawopa cha ŵanthu aku Satana chifukwa Yesu watitiwovya nge mo wangukambiya. (Mat. 28:20) Mwaviyo, te ndi vifukwa vakuvwika vakuleke kuchita mantha chifukwa arwani ŵidu angatikanizga cha kupharazga chinanga kuti angayesesa wuli!

Kuyuskika kwaku Yesu kutitiwovya kuti tipharazgengi mwachiganga (Wonani ndimi 15)

16, 17. (a) Kumbi kuyuskika kwaku Yesu kukoliyana wuli ndi vo wangukamba? (b) Mwakukoliyana ndi Yohane 11:25, kumbi Chiuta wakumpaska nthazi wuli Yesu?

16 Kuyuskika kwaku Yesu kukoliyana ndi vo wangukamba. Paulo wangukamba kuti asani Yesu wanguleka kuyuskika, ndikuti chivwanu cha Akhristu ndipuso nchitu yawu yakupharazga vaŵaka. Munthu munyaki wakusambira va Bayibolo wangukamba kuti: “Asani Khristu wakuyuskika cha, . . . ndikuti Akhristu asuzgika paŵaka ndipu apusisika ndi chinyengu chikulu.” Asani Yesu wanguleka kuyuskika, ndikuti uthenga wamampha watingi uŵengi ŵaka nkhani yakupaska chitima yakukwaskana ndi munthu wamampha ndipuso wazeru yo wangubayika ndi arwani ŵaki. Kweni kuyuskika kwaku Khristu kungulongo kuti vo wangukamba venga vauneneska, kusazgiyapu vo vatingi vichitikengi kunthazi.Ŵerengani 1 Ŵakorinte 15:14, 15, 20.

17 Yesu wangukamba kuti: “Ini ndini chiyuka ndi umoyu; wakuvwana mwaku ini, chinanga wangafwa, waŵengi wamoyu.” (Yoh. 11:25) Fundu iyi njanthazi ukongwa ndipu yifiskikengi kwambula kutondeka! Yehova wakupaska Yesu nthazi zakuyuskiya ŵanthu wo aluta kuchanya pe cha kweni wakumpaska so nthazi zakuyuskiya ŵanthu mamiliyoni nganandi kuti azilonde umoyu wamuyaya pacharu chapasi. Sembi yaku Yesu ndipuso kuyuskika kwaki vilongo kuti nyifwa yazamutuzgikiyapu limu. Ivi vitenere kutichiska kuti tikunthiyengepu chinanga tingakumana ndi masuzgu ngo ngangachitiska kuti tifwi.

18. Kumbi kuyuskika kwaku Yesu kutitisimikizgiyanji?

18 Kuyuskika kwaku Yesu kutitisimikizgiya kuti ŵanthu azamuyeruzgika mwakulingana ndi  fundu zaurunji zaku Yehova. Paulo wangukambiya anthurumi ndi anthukazi a ku Athene wa m’nyengu yakali kuti: “[Chiuta wakhumba, NW] kweruzgiya charu mu urunji mu munthu yo wamumika; wati wapaska chimbondu kwaku wosi pakumuyuska ku ŵakufwa.” (Mac. 17:31) Yesu wakusankhika ndi Chiuta kuti waje Mweruzgi ndipu fundu yeniyi yititiwovya kugomezga kuti cheruzgu chaki chazamukuŵa chamampha ndipuso chambula sankhu.Ŵerengani Yesaya 11:2-4.

19. Kumbi kugomezga kuti Khristu wakuyuka kutitiwovya wuli?

19 Kugomezga kuti Yesu wakuyuskika kutitichiska kuti tichitengi khumbu laku Chiuta. Asani Yesu wanguleka kufwa ndipuso kuyuskika, tatingi tifwatukengi cha ku ubudi ndi nyifwa. (Ŵar. 5:12; 6:23) Asani Yesu wanguleka kuyuskika, nasi tatingi tikambengi kuti: “Tiryengi ndi timwengi, chifukwa mawa tifwengi.” (1 Ŵakor. 15:32) Tiŵika mtima pa vinthu vakuliŵavu cha. M’malu mwaki, tikondwa kuti kwazamuja chiyuka ndipuso te ndi vifukwa vinandi vakuvwika vakuvwiya ulongozgi wosi wo Yehova watitipaska.

20. Kumbi kuyuskika kwaku Yesu kungulongo wuli kuti Chiuta ngwanthazi ukongwa?

20 Kuyuskika kwaku Khristu kupereka ukaboni wakuti Yehova we ndi nthazi ukongwa. Iyu wapereka mphotu kwaku “wo atimpenjeska.” (Ŵah. 11:6) Yehova wangulongo kuti we ndi zeru ndipuso nthazi pa nyengu yo wanguyuska Yesu kuti waje so ndi umoyu wambula kufwa. Kweniso, Chiuta wangulongo kuti we ndi nthazi zakufiskiya malayizgu ngaki ngosi. Ivi visazgapu so layizgu laku Chiuta lakuti mbewu yazamuwovya ukongwa kuti yizimaliski nkhani yakuti ndiyani yo ngwakwenere kuwusa. Kuti layizgu ili lizifiskiki, pakhumbikanga kuti Yesu wafwi ndi kuyuskika.Chiy. 3:15.

21. Kumbi kugomezga kuti akufwa azamuyuka kutitiwovya wuli?

21 Kumbi mutimuwonga Yehova yo wakulayizga kuti akufwa azamuyuka? Malemba ngakonkhoska kuti: “Awonani, hema lo laku Chiuta le mukati mu ŵanthu, ndipu wagoŵiyengi [wajengi] mukati mwawu, ndipu yiwu aŵengi makamu ngaki, ndipu Chiuta iyu waŵengi pamoza nawu. . . . Ndipu waleskengeku sozi losi ku masu ngawu, ndi nyifwa kuti yikaŵangapu so cha; chinanga nchitenje, chinanga ndi nkhuta, chinanga mburwirwi, kuti vikaŵangapu so cha: chifukwa vakudankha vo valutapu.” Wakutumika Yohane ndiyu wangulonde uthenga wenuwu ndipu yo wangumukambiya wanguti: “Lembapu: pakuti mazu yanga ngamagomekezgeka ndi ngakuneneska.” Kumbi ndiyani yo wangukambiya Yohane mazu ngenanga? Wenga Yesu Khristu yo wanguyuskika.Chiv. 1:1; 21:3-5.