“Pakuti Chiuta ngwambula urunji cha kuti wangaluwa ntchitu yinu ndi chanju cho munguchilongo pa zina laki.”—AHE. 6:10.

SUMU: 39, 30

1. Ntchinthu wuli cho tosi tikhumba mwakawi?

KUMBI mutuvwa wuli asani munthu munyaki yo mutimuziŵa ndi kumupaska ulemu wakuluwani pamwenga waluwa zina linu? Vinthu vange ivi, vingakuguŵiskani ukongwa. Chifukwa wuli? Chifukwa chakuti weyosi waku isi mwakawi wakhumba kuti waziŵikengi ndi anyaki. Tikhumba kuti ŵanthu atiŵanikengi ŵaka cha kweni tikhumba so kuti atiziŵengi kuti ndisi ayani kweniso vo tafiska kuchita pa umoyu.—Maŵe. 11:16; Jobu 31:6.

2, 3. Ntchinthu wuli cho chingachitiska kuti tije ndi maŵanaŵanu ngambula kwenere pa nkhani ya kuziŵika? (Wonani chithuzi cho che pachanya.)

2 Kweni nge mo viŵiya ndi vinthu vinandi vo tikhumba, tingaŵa ndi maŵanaŵanu ngambula kwenere pa nkhani ya kuziŵika chifukwa te ambula kufikapu. Ivi vingachitiska kuti tikhumbi kutchuka. Charu chichitiska kuti tikhumbengi kutchuka kweniso kuti tijiwonengi kuti te akukhumbika ukongwa kuphara anyidu. Kweni Yehova Chiuta ndiyu ngwakwenere kuziŵika kweniso kusopeka.—Chivu. 4:11.

 3 Mu nyengu yaku Yesu, alongozgi avisopa ŵenga ndi maŵanaŵanu ngaheni pa nkhani ya kuziŵika. Yesu wangutcheŵeska akusambira ŵaki kuti: “Tcheŵani ndi alembi wo atanja kwendakwenda avwala mikhanju kweniso atanja kuti ŵanthu aŵatawuzgengi mwaulemu mumisika. Atanja so mipandu yakunthazi [“yakuzirwa,” mazu ngamumphata] mumasinagogi kweniso malu ngakuzirwa pamaphwandu.” Iyu wanguti: “Yiwu azamulangika ukongwa.” (Luka 20:46, 47) Mwakupambana ndi ŵanthu yaŵa, Yesu wanguwonga choko cho chingupereka tindalama tiŵi, chinanga kuti panyaki ŵanthu anguwona cha vo chinguchita. (Luka 21:1-4) Yesu wawonanga nkhani ya kuziŵika mwakupambana ukongwa ndi mo ŵanthu anyaki ayiwoniyanga. Nkhani iyi, yitiwovyengi kuti tiwonengi kuziŵika mwakwenere, nge mo Yehova Chiuta wakhumbiya.

KUZIŴIKA KWAMAMPHA UKONGWA

4. Kumbi kuziŵika kwamampha ndi nunkhu?

4 Kumbi kuziŵika kwamampha ndi nunkhu? Ŵanthu anandi apenja kuziŵika mwakusambira ukongwa sukulu, kuchita bizinesi pamwenga masaza. Kuziŵika uku nkhwamampha cha. Kuziŵika kwamampha ndi ko Paulo wangukonkhoska. Iyu wanguti: “Sonu pakuti mwamuziŵa Chiuta pamwenga kuti mwaziŵika ndi Chiuta, ntchifukwa wuli muwere so ku fundu zipusu, zakulopwa ndipuso zambula ntchitu ndipu mukhumba kuja so akapolu a vinthu venivi?” (Aga. 4:9) Ndi mwaŵi ukulu ukongwa ‘kuziŵika ndi Chiuta,’ Fumu ya chilengedu chosi. Asani Yehova watiziŵa, tija abwezi ŵaki apamtima. Iyu wakutilenga kuti tije abwezi ŵaki.—Waku. 12:13, 14.

5. Kumbi tingachita wuli kuti tiziŵikengi ndi Chiuta?

5 Mozesi waziŵikanga ndi Yehova. Iyu wati waŵeyere Yehova kuti wamuziŵisi nthowa zaki, Yehova wangumumuka kuti: “Ndichitengi so vo wapempha, chifukwa chakuti wasaniya wezi pa masu pangu ndipuso chifukwa chakuti nditikuziŵa ndi zina viyo.” (Chituwa 33:12-17) Nasi titumbikikengi asani Yehova wangatiziŵa. Kumbi tingachita wuli kuti tiziŵikengi ndi Yehova? Titenere kumuyanja ndipuso kupereka umoyu widu kwaku iyu.—Ŵerengani 1 Akorinto 8:3.

6, 7. Kumbi ntchinthu wuli cho chingachitiska kuti ubwezi widu ndi Yehova umali?

6 Tikhumbika kulutirizga kuja pa ubwezi ndi Ada ŵidu akuchanya. Nge mo anguchitiya Akhristu a ku Galatiya wo Paulo wanguŵalembe kalata, nasi tikhumbika kukhwecha fundu “zambula ntchitu,” nge kukhumba kuziŵika. (Aga. 4:9) Akhristu akwamba wo Paulo wanguŵalembe kalata, amuziŵanga kali Chiuta ndipu Chiuta nayu waŵaziŵanga. Kweni Paulo wangukamba kuti abali yaŵa ‘aweriyanga so’ ku vinthu vaŵakaŵaka. Mu mazu nganyaki, Paulo waŵakambiyanga kuti: “Ntchifukwa wuli muwere so ku vinthu vaŵakaŵaka vo mwachitanga kali?”

7 Kumbi vinthu va nge ivi, vingatichitikiya nasi mazuŵa nganu? Hinya, vingachitika. Nge mo Paulo wanguchitiya, nasi tingaleka kukhumba kuziŵika chifukwa chakuziŵa Yehova. (Ŵerengani Afilipi 3:7, 8.) Panyaki tikuleka masambiru ngapachanya, tikukana udindu ku ntchitu pamwenga kuchita bizinesi ya ndalama zinandi. Ndipu akhumba tanyaki tenga ndi lusu la kumba sumu pamwenga la kuchita masaza. Ivi vatingi vichitiskengi kuti titchuki ndipuso kukhupuka. Kweni tikuleka vosi ivi. (Ahe. 11:24-27) Chingaŵa chinthu chambula zeru ukongwa kuti sonu tiyambi kuŵanaŵana kuti ‘tikutaya mwaŵi’ chifukwa chakuti tikuleka vinthu venivi. Maŵanaŵanu  ngaviyo, ngangatichitiska kuti tiyambi kupenja vinthu vo pakwamba tinguviwona kuti ‘vambula ntchitu.’

TITENERE KUKHUMBISISKA KUZIŴIKA NDI YEHOVA

8. Kumbi ntchinthu wuli cho chingatiwovya kuti tikhumbisiskengi kuziŵika ndi Yehova?

8 Kumbi ntchinthu wuli cho chingatiwovya kuti tikhumbisiskengi kuziŵika ndi Yehova mumalu mwakuziŵika ndi charu? Kuti tiziŵiki ndi Yehova tikhumbika kukumbuka fundu ziŵi zakukhumbika ukongwa. Fundu yakwamba njakuti nyengu zosi Yehova waziŵa ŵanthu wo atimuteŵete mwakugomezgeka. (Ŵerengani Aheberi 6:10; 11:6) Iyu wawonga vo muteŵeti waki weyosi wachita ndipu wawona kuti ‘mburunji cha’ kuluwa wo mbakugomezgeka kwaku iyu. Yehova “waziŵa ŵanthu wo mbaki.” (2 Timo. 2:19) Iyu “waziŵa nthowa ya ŵanthu arunji” kweniso mo wangaŵataskiya asani ayeseka.—Sumu 1:6; 2 Petu. 2:9.

9. Kambani chakuyeruzgiyapu cho chilongo kuti Yehova waziŵa ŵanthu ŵaki.

9 Nyengu zinyaki, Yehova walongo kuti waziŵa ŵanthu ŵaki mu nthowa zapade ukongwa. (2 Miko. 20:20, 29) Chakuyeruzgiyapu ndi mo iyu wangutaskiya ŵanthu ŵaki pa Nyanja Yiyera pa nyengu yo Farawo ndi asilikali ŵaki aŵalondonga. (Chitu. 14:21-30; Sumu 106:9-11) Ŵanthu anguzizwa ukongwa ndi chakuchitika ichi ndipu achikambanga mbwenu pati pajumpha vyaka 40. (Yoswa 2:9-11) Tichiskika ukongwa asani tikumbuka mo Yehova wangutaskiya ŵanthu ŵaki kuvuli chifukwa pambula kuswera Gogi wa ku Magogi watiyukiyengi. (Ezeki. 38:8-12) Pa nyengu yo, tazamuwona kuti tinguchita umampha ukongwa kukhumba kuziŵika ndi Chiuta mumalu mwakuziŵika ndi charu.

10. Kumbi ndi fundu yinyaki niyi yo tikhumbika kukumbuka?

10 Tikhumbika so kukumbuka fundu yinyaki yachiŵi yakuti: Yehova wangatiziŵa mu nthowa yo isi taŵanaŵaniyangaku cha. Bayibolu likamba kuti wo achita vinthu kuti ŵanthu aŵawoni, azamulonde mphotu cha. Chifukwa wuli? Chifukwa chakuti asani ŵanthu aŵawona ndi kuŵalumba, ndikuti alonde kali mphotu yawu. (Ŵerengani Mateyu 6:1-5.) Kweni Yesu wangukamba kuti Awisi “wo awona vakuseri,” awona ŵanthu wo akhumba cha kulumbika asani achitiya anyawu vamampha. Yiwu awona venivi ndipu atiŵaweziyapu. Kweni nyengu zinyaki Yehova watititumbika munthowa zo isi taŵanaŵaniyangaku cha. Tiyeni tiwoni vakuyeruzgiyapu ivi.

YEHOVA WANGUZIŴA MSUNGWANA WAKUJIYUYUWA

11. Kumbi Yehova wangulongo wuli kuti wamuziŵanga Mariya?

11 Yehova wangusankha mwali wakujiyuyuwa zina laki Mariya kuti waje nyina wa Mwana waki Yesu. Mariya wajanga mutawuni yimana ya Nazareti. Tawuni iyi, yenga kutali ndi Yerusalemu ko kwenga nyumba yakusopiyamu. (Ŵerengani Luka 1:26-33.) Ntchifukwa wuli Chiuta wangusankha Mariya kuti waje nyina wa Mwana waki? Mungelu Gabiriyeli wangukambiya Mariya kuti ‘Chiuta wangumutumbika.’ Vo Mariya wangukambiya mubali waki Elizabeti, vilongo kuti wenga pa ubwezi wamampha ndi Chiuta. (Luka 1:46-55) Yehova wamuwonanga Mariya ndipu wangumupaska vo iyu waŵanaŵaniyangaku cha chifukwa chakugomezgeka kwaki.

12, 13. Kumbi Yesu wangutumbikika wuli pa nyengu yo wawiyangaku kweniso pati pajumpha mazuŵa 40?

12 Mariya wati wabala Yesu, Yehova wanguziŵiska ŵanthu akuziŵika cha pamwenga wo  alamuliyanga mu Yerusalemu ndi mu Betelehemu. Iyu wangutuma angelu kuti akaziŵiski aliska a viŵetu wo ŵenga kubwalu kwa Betelehemu. (Luka 2:8-14) Pavuli paki, aliska yaŵa anguluta kuchiwona mwana yo wanguwaku. (Luka 2:15-17) Mariya ndi Yosefi atenere kuti anguzizwa ukongwa kuwona mo Yesu wangutumbikikiya. Yehova wapambana ukongwa ndi mo Dyaboli wachitiya vinthu. Satana wati watuma akusanda nyenyezi kuti aluti ko kwenga Yesu ndi apapi ŵaki, ŵanthu wosi mu Yerusalemu angusuzgika maŵanaŵanu ŵati ŵavwa kuti Yesu wawaku. (Mate. 2:3) Chifukwa chakuti ŵanthu anandi anguziŵa kuti Yesu wawaku, vinguchitiska kuti ŵana anandi abayiki.—Mate. 2:16.

13 Pati pajumpha mazuŵa 40 kutuliya po Yesu wanguwiyaku, Mariya wanguluta ku Yerusalemu kuti wakapereki sembi kwaku Yehova. Kutuwa ku Betelehemu ko wajanga kuchifika ku Yerusalemu, penga makilomita 9. (Luka 2:22-24) Penipo Mariya walutanga ku Yerusalemu ndi Yosefi kweniso Yesu, watenere kuti wajifumbanga mumtima asani wasembi wamukamba vinthu vo Yesu wazamuchita kunthazi. Yesu wangutumbikika nadi kweni mu nthowa yo Mariya waŵanaŵananga cha. Mumalu mwaki, Yehova wangugwiriskiya ntchitu munthu ‘murunji ndipuso wakugomezgeka’ zina laki Simiyoni ndi mchimi munthukazi Ana yo wenga ndi vyaka 84. Yiwu angukamba kuti Yesu wazamuja Mesiya pamwenga kuti Khristu.—Luka 2:25-38.

14. Kumbi Mariya wakulonde vitumbiku wuli?

14 Kumbi Yehova wangulutirizga kumutumbika Mariya chifukwa chakuti wangugomezgeka kulera Mwana waki? Hinya. Vo Mariya wanguchita ndi kukamba vikulembeka mu Bayibolu. Viwoneka kuti chifukwa cha mo vinthu ve nge, Mariya wayendanga nayu cha Yesu pa nyengu yo wachitanga uteŵeti waki kwa vyaka vitatu ndi hafu. Panyaki chifukwa chakuti wenga choko, wakhumbikanga kuja ku Nazareti. Chinanga kuti wanguviwona cha vinthu vinandi vo Yesu wachitanga, kweni wengapu pa nyengu yo wafwiyanga. (Yoha. 19:26) Pavuli paki, Mariya wenga ku Yerusalemu ndi akutumika pa Pentekositi po angulonde mzimu wakupaturika. (Machi. 1:13, 14) Nayu watenere kuti wangusankhika kuti wakalamuliyengi ndi Yesu limoza ndi anyaki wo ŵengapu. Asani ndi viyo, mbwenu wakulonde umoyu wamuyaya kuchanya. Iyi ndi mphotu yikulu ukongwa!

YEHOVA WANGUMUZIŴIKISKA MWANA WAKI

15. Kumbi Yehova wangulongo wuli kuti wakondwanga ndi Mwana waki po wenga pacharu chapasi?

15 Yesu wakhumbanga kupaskika ulemu cha ndi alongozgi avisopa pamwenga andali. Kweni Yehova wangulongoro nayu katatu kutuwa kuchanya, kulongo kuti wamuziŵanga kweniso wamuyanjanga. Ivi vitenere kuti vingumuchiska ukongwa Yesu. Iyu wati wabatizika ŵaka mu msinji wa Yorodani, Yehova wangukamba kuti: “Uyu ndi Mwana wangu, mweniyo nditanja, yo watindikondwesa.” (Mate. 3:17) Viwoneka kuti Yohane Mubatizi pe ndiyu wanguvwaku mazu yanga. Kwati kwaja chaka chimoza kuti Yesu wafwi, akutumika atatu anguvwa Yehova wachikamba Yesu kuti: “Uyu ndi Mwana wangu, mweniyo nditanja, yo watindikondwesa. Muvwiyeni.” (Mate. 17:5) Pakumaliya, Yesu wati waja kamanavi kuti wafwi, Yehova wangulongoro so ndi Mwana waki kutuliya kuchanya.—Yoha. 12:28.

Kumbi tisambiranji asani tiwona mo Yehova wakutumbikiya Mwana waki? (Wonani ndimi 15-17)

16, 17. Kumbi Yehova wangumutumbika wuli Yesu mu nthowa yo palivi yo waŵanaŵaniyangaku?

 16 Chinanga kuti Yesu waziŵanga kuti wafwengi nyifwa yakuchitiska soni kweniso ŵanthu akambanga kuti wanyozanga Chiuta, iyu wangupemphera kuti khumbu laku Yehova ndilu lichitiki, laki cha. (Mate. 26:39, 42) Yesu “wangukunthiyapu chimiti chakutombozgekiyapu” ndipu “wangutoliyaku kanthu cha vinthu vakuchitiska soni.” Iyu wakhumbanga kuziŵika ndi charu cha kweni ndi Awisi pe. (Ahe. 12:2) Kumbi Yehova wangulongo wuli kuti wamuziŵanga Yesu?

17 Po wenga pacharu chapasi, Yesu wangulongo kuti wakhumbanga kuti wapaskiki unkhankhu wo wenga nawu kuchanya ndi Awisi. (Yoha. 17:5) Palivi cho chilongo kuti Yesu wakhumbanga chinthu chinyaki kuluska unkhankhu wo wenga nawu pakwamba. Iyu wakhumbanga cha kuti Chiuta wamukwezi udindu. Kweni kumbi Yehova wanguchitanji? Iyu wangutumbika Yesu mu nthowa yo palivi yo waŵanaŵaniyangaku. Wati wamuyuska Yesu, ‘wangumukweza pamalu ngapachanya ukongwa’ ndipu wangumupaska umoyu wambula kufwa, wo pa nyengu yo pengavi weyosi yo wanguwulondiyapu. * (Afi. 2:9; 1 Timo. 6:16) Yesu wangulonde mphotu yamampha ukongwa chifukwa chakugomezgeka kwaki!

18. Ntchinthu wuli cho chingatiwovya kuti tileki kukhumba kuziŵika ndi charu?

18 Ntchinthu wuli cho chingatiwovya kuti tileki kukhumba kuziŵika ndi charu? Tingaluwanga cha kuti nyengu zosi Yehova waziŵa ateŵeti ŵaki akugomezgeka ndipu watiŵapaska mphotu. Kanandi iyu wachita viyo mu nthowa zo yiwu aŵanaŵaniyangaku cha. Panyaki nasi kunthazi Yehova wangazititumbika mu nthowa zo isi taŵanaŵaniyangaku cha. Ndiyani wangaziŵa? Kweni pa nyengu yasonu po tizizipizga masuzgu, tingaluwanga cha kuti charu chiluta pamoza ndi kuziŵika. (1 Yoha. 2:17) Yehova, ‘ngwambula urunji cha kuti waluwi ntchitu yidu ndi chanju cho tinguchilongo pa zina laki.’ (Ahe. 6:10) Tikayika cha kuti wazakutitumbika, panyaki mu nthowa zo isi taŵanaŵaniyangaku cha!

^ ndimi 17 Tikamba kuti palivi yo waŵanaŵaniyangaku kuti Yesu wangalonde umoyu wambula kufwa chifukwa Malemba nga Chiheberi, ngakambapu cha za umoyu wambula kufwa.