Julani

Lutani pa menyu yachiŵi

Lutani pa vo ve mukati

Akaboni aku Yehova

Chitonga (Malawi)

Chigongwi cha Alinda—Chakusambira  |  July 2017

“Liyani ndi Wo Aliya”

“Liyani ndi Wo Aliya”

Lutirizgani kuchiskana ndi kuzengana.”—1 ŴAT. 5:11.

SUMU: 53, 28

1, 2. Ntchifukwa wuli tikhumbika kupembuza ŵanthu wo abali ŵawu akutayika? (Wonani chithuzi cho che pachanya.)

SUSI wangukamba kuti, “Chinanga kuti pangujumpha pafupifupi chaka kutuliya po mwana widu wangutayikiya, vatiŵaŵanga mbwenu ukongwa.” Mkhristu munyaki wangukamba kuti muwolu waki wati wafwa mwamabuchibuchi, “liŵavu laki laŵaŵanga ukongwa.” Vakupasa chitima ukongwa kuti ŵanthu anandi akumana ndi masuzgu ngenanga. Ŵanthu anandi mumpingu wachikhristu aŵanaŵanangaku cha kuti ŵanthu a mu banja lawu angatayika Aramagedoni yechendazi. Kaya mubali winu wakutayika pamwenga muziŵa munthu munyaki yo mubali waki wakutayika, mungajifumba kuti: ‘Kumbi wo abali ŵawu atayika angapembuzgika wuli?’

2 Panyaki mukuvwapu anyaki achikamba kuti, asani pajumpha nyengu muluwengeku. Kumbi ivi ving’anamuwa kuti mtima wakusweka ungachizgika chifukwa chakuti pajumpha ŵaka nyengu? Choko chinyaki chingukamba kuti, “Ndiwona kuti nkhujumphapu ŵaka kwa nyengu cha ko kungachitisa kuti munthu chitima chimali kweni chingamala asani anyaki atimuwovya.” Kuti chilonda chipo chikhumbika kuchiphwere. Mwakuyanana ŵaka, chitima chingamala asani munthu wapembuzgika. Ntchinthu wuli cho chingawovya  ŵanthu wo abali ŵawu akutayika kuti aleki kusuzgika maŵanaŵanu?

YEHOVA NDI “CHIUTA WAKUPEMBUZGA”

3, 4. Ntchifukwa wuli tikayika cha kuti Yehova waziŵa munthu yo wakhumbika kupembuzgika?

3 Tikayika cha kuti Yehova Awusefwi akuchanya wo mbalisungu ndiwu atitipembuzga. (Ŵerengani 2 Ŵakorinte 1:3, 4.) Yehova yo ntchakuwoniyapu chamampha ukongwa pa nkhani yakulongo lisungu, wasimikiziya ŵanthu ŵaki kuti: “Ini ndini nditikupembuzgani.”—Yes. 51:12; Sumu 119:50, 52, 76.

4 Ada ŵidu alisungu angukwaskika ukongwa ndi nyifwa ya ateŵeti ŵawu akwanjiwa nge Abrahamu, Yisaki, Yakobe, Mosese ndi Fumu Davidi. (Maŵ. 12:6-8; Mat. 22:31, 32; Mac. 13:22) Bayibolu lititisimikiziya kuti Yehova ngwakukhumbisisa ndi mtima wosi kuziyusa ateŵeti ŵaki ŵenaŵa. (Jobu 14:14, 15) Yiwu azamukondwa ndipu azamukuŵa ndi nthazi. Ŵanaŵaniyani za Mwana wakwanjiwa waku Chiuta yo ‘wakondwanga nayu.’ Iyu wangufwa nyifwa yakuŵaŵa ukongwa. (Nthanthi 8:22, 30) Tingafiska cha kukonkhosa mo Yehova vingumuŵaŵiya.—Yoh. 5:20; 10:17.

5, 6. Kumbi Yehova wangatipembuzga wuli?

5 Tikhumbika kuja ndi chigomezgu kuti Yehova watiwovyengi. Mwaviyo, titenere kukambiya Yehova mwaliŵi chitima cho te nachu. Vakuchiska kuziŵa kuti iyu waziŵa mo vititiŵaŵiya ndipu watitipembuzga pa nyengu yo tikhumbikiya ukongwa chovyu. Kumbi iyu wachita wuli venivi?

6 Chiuta ‘watitichiska ndi mzimu wakupaturika’ ndipu iyi ndi nthowa yimoza yo watitiwovye. (Mac. 9:31) Iyu wagwirisiya ntchitu nthazi yeniyi kuti watitipembuzgi. Yesu wangulayizga kuti Awusefwi akuchanya mbakukhumbisisa “kupereka mzimu wakupaturika ku ŵanthu wo atiŵapempha.” (Luka 11:13) Susi yo tamuzumbuwa kali wanguti: “Kanandi tigwada ndi kuliriya Yehova kuti watipembuzgi. Chimangu chaku Chiuta chivikiliya nadi mtima widu ndi maŵanaŵanu ngidu nyengu zosi.”—Ŵerengani Ŵafilipi 4:6, 7.

WASEMBI MURA YO WATITICHITIYA LISUNGU

7, 8. Ntchifukwa wuli tigomeza kuti Yesu wangatipembuzga?

7 Vo Yesu wakambanga ndi kuchita po wenga pacharu chapasi, vilongo kuti Yehova watitichitiya lisungu. (Yoh. 5:19) Yesu wangutumika kuti wazipembuzgi “a mtima wakusweka” ndi “wosi wo aliya.” (Yes. 61:1, 2; Luka 4:17-21) Iyu wenga wa lisungu kweniso waziŵanga masuzgu nga ŵanthu ndipu wakhumbisisanga kuŵawovya.—Ŵah. 2:17.

8 Pa nyengu yo Yesu wenga munamana, tikayika cha kuti wanguchita chitima ndi nyifwa ya ŵanthu a mu banja laki kweniso mabwezi ngaki. Viwoneka kuti awisi aku Yesu a Yosefe wo angumulera, angutayika Yesu weche munyamata. * Ŵanaŵaniyani mo venge vakusuzga kuti Yesu yo wachitiyanga anyaki lisungu, wakunthiyepu chitima cho wenga nachu, wapembuzgi anyina, avurwa ŵaki ndi azichi ŵaki. Pa nyengu iyi watenere kuti wenga ndi vyaka va pakati pa 13 ndi 19 pamwenga va m’ma 20.

9. Kumbi Yesu wangulongo wuli kuti ŵenga ndi lisungu Lazaro wati wafwa?

9 Pa nyengu yo Yesu wachitanga uteŵeti waki, waziŵanga masuzgu nga ŵanthu ndipu waŵachitiyanga lisungu. Mwakuyeruzgiyapu, wonani vo iyu wanguchita mubwezi waki Lazaro, wati watayika. Chinanga kuti Yesu waziŵanga kuti wamuyusengi Lazaro kweni vingumuŵaŵa ukongwa mumtima. Ivi  vinguziziswa Mariya ndi Marta. Yesu wenga ndi chitima chikulu cho chinguchitisa kuti wasuzgiki mumtima ndipu wayambi kuliya.—Yoh. 11:33-36.

10. Ntchifukwa wuli tingaja ndi chigomezgu kuti Yesu watichitiyengi lisungu mazuŵa nganu?

10 Kumbi vo Yesu wanguchita pakulongo lisungu kweniso kupembuzga ŵanthu, vititiwovya wuli mazuŵa nganu? Malemba ngatitisimikiziya kuti “Yesu Khristu wasintha cha, zana, msanawale ndipuso muyaya.” (Ŵah. 13:8) Chifukwa chakuti “Mulongozgi Mura wa umoyu” mwenuyu, waziŵa mo viŵiya asani te ndi chitima “wangatondeka cha kuwovya ŵanthu wo ateseka.” (Mac. 3:15; Ŵah. 2:10, 18) Mwaviyo, tingaja ndi chigomezgu kuti Khristu walutirizengi kuchitiya lisungu ŵanthu wo akumana ndi masuzgu, waziŵa mo avwiya chifukwa cha chitima cho atuŵa nachu ndipuso watiŵapembuzga “pa nyengu yaki.”—Ŵerengani Ŵahebere 4:15, 16.

“KUPEMBUZGIKA NDI MALEMBA”

11. Kumbi ndi malemba nanga ngo imwi muwona kuti ngakuchiskani ukongwa?

11 Lemba lo likamba za chitima chikulu cho Yesu wenga nachu Lazaro wati wafwa, ndimoza mwa malemba ngakuchiska ngo ngasanirika m’Mazu ngakupembuzga ngaku Chiuta. Tizizwa cha ndi venivi chifukwa “vinthu vo vikulembeka kali, vikulembeke kuti vitisambizi, ndi chilatu chakuti tije ndi chilindizga chifukwa cha kukunthiyapu ndipuso kupembuzgika ndi Malemba.” (Ŵar. 15:4) Asani namwi mwe ndi chitima mungapembuzgika ndi malemba nge yanga:

  • “Yehova wepafupi ndi akusweka mtima.Iyu wataska wo asuzgika mumtima”—Sumu 34:18, 19.

  • “Maŵanaŵanu ngati ngaŵa nganandi mumtima mwangu, imwi [Yehova] mungundipembuzga ndi kundichiska.”Sumu 94:19.

  • “Ambuyafwi, Yesu Khristu ndipuso Chiuta Awusefwi yo wangutiyanja ndi kutipembuzga kwamuyaya ndipuso kutipaska chilindizga chamampha mwakugwirisiya ntchitu wezi ukulu, apembuzgi mitima yinu ndi kukuwovyani kuti muje akukho.”2 Ŵat. 2:16, 17. *

TIPEMBUZGIKA NDI MPINGU

12. Kumbi ndi nthowa niyi yamampha yo tingapembuzgiya anyidu?

12 Abali ndi azichi wo ŵe ndi chitima, angapembuzgika so mumpingu. (Ŵerengani 1 Ŵatesalonika 5:11.) Kumbi mungaŵachiska wuli ndi kuŵapembuzga “wo asuzgika mumtima”? (Nthanthi 17:22) Kumbukani kuti pe “nyengu yakuja cheti ndi nyengu yakulongoro.” (Wak. 3:7) Choko chinyaki zina laki Dalene chinguti: “Ŵanthu wo ŵe ndi chitima chifukwa chakuti munthu yo amuyanjanga watayika, akhumbika kukamba vo aŵanaŵana ndipuso mo avwiya. Mwaviyo, chinthu chakukhumbika ukongwa cho mungachita, nkhuvwisiya asani akambisana namwi.” Junia yo mzichi waki wangujibaya, wangukamba kuti: “Chinanga kuti ungavwisa cha mo avwiya kweni mukhumbika ŵaka kulongo kuti muziŵa mo akwaskikiya.”

13. Kumbi tikhumbika kukumbukanji za ŵanthu wo ŵe ndi chitima?

13 Kumbukani kuti ŵanthu atuvwa chitima mu nthowa zakupambanapambana ndipu akamba mo avwiya mu nthowa so yakupambana. Munthu waziŵa mo wavwiya mu mtima mwaki kweni nyengu zinyaki kutuŵa kwakusuzga kuti wakonkhosi mo wavwiya. Mazu ngaku Chiuta ngakamba kuti: “Mtima uziŵa vakuŵaŵa vaki, ndipu palivi weyosi wangagaŵana nawu likondwa laki.” (Nthanthi 14:10) Chinanga kuti munthu wangakonkhosa mo wavwiya mumtima  mwaki ndi nyengu zosi cha po anyaki aziŵa vo iyu wakhumba kukamba.

14. Kumbi tingapembuzga wuli ŵanthu wo abali ŵawu akutayika?

14 Mphakuvwika kuti nkhwakusuzga kuziŵa vo tingakambiya munthu yo we ndi chitima chikulu. Chinanga kuti ve viyo, Bayibolu likamba kuti “lilimi lazeru lichizga.” (Nthanthi 12:18) Anandi asaniya fundu zo angachiskiya anyawu mukabuku kakuti: Asani Munthu yo Mutanja Watayika. * Chinthu chakukhumbika ukongwa cho kanandi mungachita kuti mupembuzgi anyinu, ‘nkhuliya ndi wo aliya.’ (Ŵar. 12:15) Gaby yo murumu waki wakutayika wangukamba kuti: “Asani ndikhumba kumalisa chitima cho nde nachu ndiliya. Ndichu chifukwa ndichiskika asani anyangu aliya nani. Pa nyengu iyi nditijivwa kuti nde ndija cha.”

15. Kumbi tingachita wuli asani titondeka kupembuzga anyidu pamasu ndi pamasu? (Wonani bokosi lakuti “ Mazu Ngakuchiska.”)

15 Asani muwona kuti mungafiska cha kupembuzga anyinu pamasu ndi pamasu, mungachita umampha kuŵalembe kadi, kalata pamwenga kuŵatumiziya meseji pafoni. Mungalemba ŵaka mazu nga lemba lakuchiska, jalidu pamwenga vinthu vamampha vo munthu yo wakutayika wachitanga kweniso nyengu yo munguchitiyapu limoza vinthu vakukondwesa ndi munthu yo wakutayika. Junia wangukamba kuti: “Kulonde meseji yakuchiska chinanga yingaŵa yifupi pamwenga kudanika ndi mzichi kuti nkhachezgi, kutindiwovya ukongwa. Venivi vitindiwovya kujivwa kuti anyangu atindiyanja kweniso atindiŵanaŵaniya.”

16. Kumbi ndi nthowa niyi yakovya yo tingapembuzgiya anyidu?

16 Lekani kuŵanaŵana kuti marombu nginu ngangamuwovya cha Mkhristu munyinu  yo mubali waki wakutayika. Chinanga kuti vingaŵa vakusuzga kukamba rombu lakuvwika umampha pa nyengu yachitima nge iyi, kurombe limoza ndi munthu yo mubali waki watayika kungaŵa kwakovya ukongwa. Rombu linu lingaŵa lakupembuzga chinanga kuti mungalikamba muchiliya ndipuso mazu nginu ngangaleka kuvwika umampha. Muzichi Dalene wanguti: “Asani azichi ŵaza kuzindipembuzga nditiŵapempha kuti arombi asani angafiska. Kanandi pakwamba asuzgika kukamba mwakuvwika umampha, kweni pavuli paki mazu ngawu ngatamba kuvwika ndipu akamba rombu lakuchiska. Chifukwa chakuti ŵe ndi chivwanu chakukho, atindiyanja ndipuso atindiŵanaŵaniya, vandiwovya kuti ndije ndi chivwanu chakukho.”

LUTIRIZANI KUPEMBUZGA ANYINU

17-19. Ntchifukwa wuli tikhumbika kulutiriza kupembuzga anyidu?

17 Anyaki aja ndi chitima kwa nyengu yitali penipo anyaki chito nyengu yitali cha kuti chimali. Mwaviyo, mutenere kuchiska Akhristu anyinu kwambiya pa nyengu yo mubali wawu watayikiya ndipu mungachita so viyo asani pajumpha myezi ŵanthu wosi atuwapu. Bayibolu likamba kuti, “Bwezi litanja nyengu zosi, ndipu ndi mubali yo wakuwiya kuti watiwovyi pa nyengu ya masuzgu.” (Nthanthi 17:17) Akhristu anyidu ndiwu angatichiska pa nyengu yo te ndi chitima mpaka kufika pa nyengu yo chamaliya.—Ŵerengani 1 Ŵatesalonika 3:7.

18 Kumbukani kuti asani munthurumi pamwenga munthukazi watayika, yo wajaku wachita chitima asani lafika zuŵa lo angutoliyana, watuvwa sumu zo munyaki wayanjanga, wawona vithuzi ndipuso wakumbuka vo achitiyanga limoza. Vingachitika kuti munthu yo wakutayika wayanjanga fungu la vinthu vinyaki, kuliya kwa tiyuni pamwenga penga vinthu vinyaki vo wachitanga chaka ndi chaka. Ivi vingachitisa kuti yo wangutolana nayu wachitengi chitima. Waja so ndi chitima ukongwa kuluta yija ku unganu ndipuso ku Chikumbusu pa ulendu wakwamba. Mubali munyaki wanguti, “Ndawonanga nge kuti asani lafika zuŵa lo tingukwatisiya nthengwa yidu ndazamukuvwa chitima ukongwa. Ivi vandisuzganga maŵanaŵanu. Kweni abali ndi a zichi anyaki angunozga phwandu ndipu angudana anyangu kuti ndileki kuchita phukwa pa zuŵa ili.”

19 Mutenere kukumbuka kuti ŵanthu wo abali ŵawu atayika akhumbika kuŵachiskanga nyengu zosi. Junia wanguti, “Vituŵa vakuchiska ukongwa asani kanandi anyaku atikuwovya kweniso acheza nawi nyengu zosi m’malu mwakulindiza zuŵa lapade. Kuchita viyo kutuŵa kwakovya ndipuso kwakupembuzga.” Kukamba uneneska tingamalisa cha chitima pamwenga phukwa lo munthu wangaŵa nalu chifukwa cha nyifwa ya munthu yo wamuyanjanga kweni tingamupembuzga ndipuso kumuchiska mwakuchita vinthu vo vingamuwovya. (1 Yoh. 3:18) Gaby wanguti: “Ndiwonga Yehova chifukwa cha ŵara wo angundiwovya pa nyengu yosi ya suzgu langu. Yiwu andiwovya kuti ndiwonengi kuti Yehova watindiyanja.”

20. Ntchifukwa wuli vo Yehova walayizga vakupembuzga ukongwa?

20 Ntchakuchiska kuziŵa kuti Yehova Chiuta yo ngwakupembuzga, wazamutuzgapu vinthu vosi vakuchitisa chitima asani ‘ŵanthu wosi wo ŵe mumiwunda yachikumbusu, azivwa mazu ngaku [Khristu] ndi kutuwamu’! (Yoh. 5:28, 29) Chiuta walayizga kuti, ‘wazamutuzgapu nyifwa kwamuyaya ndipu Yehova Fumu Yikulu, wazamuleska masozi ngosi pa visku va ŵanthu.’ (Yes. 25:8) Mwaviyo, m’malu ‘mwakuliya ndi wo aliya’ ŵanthu wosi pacharu chapasi ‘azamukondwa ndi wo akondwa.’—Ŵar. 12:15.

^ ndimi 8 Yosefe wazumbulika kakumaliya pa nyengu yo Yesu wenga ndi vyaka 12. Pa nyengu yo Yesu wanguchita chakuziziswa chakwamba chakusambusa maji kuja vinyu, Yosefe wakuzumbulikapu cha chinanga mphavakuchitika vinyaki vakunthazi. Po Yesu wenga pa chimiti chakutombozgekiyapu, wangukambiya wakutumika Yohane kuti ndiyu waphwere anyina a Mariya. Ivi vatingi vichitikengi cha asani awisi a Yosefe ŵenga ŵeche amoyu.—Yoh. 19:26, 27.

^ ndimi 11 Malemba nganyaki ngo anandi awona kuti ngatiŵapembuzga ndi yanga: Sumu 20:1, 2; 31:7; 38:8, 9, 15; 55:22; 121:1, 2; Yes. 57:15; 66:13; Ŵaf. 4:13; 1 Pet. 5:7.

^ ndimi 14 Wonani so nkhani ya mutu wakuti, “Muzitonthoza Anthu Amene Aferedwa, Ngati Mmene Yesu Anachitira” mu Chigongwi cha Alinda cha Chichewa cha November 1, 2010.