Julani

Lutani pa menyu yachiŵi

Lutani pa vo ve mukati

Akaboni aku Yehova

Chitonga (Malawi)

Chigongwi cha Alinda—Chakusambira  |  July 2016

Vo Akuŵerenga Afumba

Vo Akuŵerenga Afumba

Kumbi kubanya timiti tiŵi ko kuzumbulika mu lemba la Ezekiele chaputala 37 kung’anamuwanji?

Kuziya mwaku Ezekiele, Yehova wangulayizga kuti ŵanthu ŵaki azamuwere ku Charu Chakulayizgika ndipuso kuti azamukoliyana nge mtundu umoza. Uchimi uwu ung’anamuwa so kuti ŵanthu aku Chiuta azamuja gulu limoza mu mazuŵa ngakumaliya.

Yehova wangukambiya Ezekiele kuti walembi pa timiti tiŵi. Pa kamiti kamoza wakhumbikanga kulembapu kuti, “Kaku Yuda ndi ŵana aku Yisraele wo ŵenayu pamoza.” Pa kamiti kanyaki wakhumbikanga kulembapu kuti, “Kaku Yosefe, kamiti kaku Efraimu ndi nyumba yosi yaku Yisraele yo yenayu pamoza.” Timiti iti takhumbikanga kuja “kamiti kamoza” mu janja laku Ezekiele.—Ezek. 37:15-17.

 Kumbi “Efraimu” wamiyanji? Yeroboamu yo wenga fumu yakwamba ya mafuku 10 nga ufumu wa kunkhondi wenga wa fuku laku Efraimu. Fuku ili ndilu lenga la nthazi ukongwa mu ufumu uwu. (Mar. 33:13, 17; 1 Ŵakar. 11:26) Fuku ili lingutuliya mwaku Efraimu mwana waku Yosefe. (Maŵ. 1:32, 33) Yosefe wangulonde thumbiku lapade kutuliya kwa awisi a Yakobe. Mwaviyo, chenga chakwenere kuti kamiti ko kamiyanga mafuku 10 nga ufumu wa kunkhondi kadaniki “kamiti kaku Efraimu.” Pa nyengu yo Ezekiele walembiyanga uchimi wakukwasana ndi timiti tiŵi, Ufumu wa kunkhondi wa Ayisraele ndipu we ku ukapolu kali. Yiwu angukoleka ukapolu ndi Asiriya mu 740 B.C.E. (2 Ŵakar. 17:6) Mwaviyo, pa nyengu iyi Ayisraele anandi ŵenga mu vyaru vakupambanapambana vo vawusikanga ndi Ufumu wa Babiloni wo ungusere m’malu mwa Ufumu wa Asiriya.

Mu 607 B.C.E., mafuku ngaŵi nga ufumu wa kumwera ndipuso ŵanthu anyaki wo angujaku mu ufumu wa kunkhondi angukoleka ukapolu ku Babiloni. Mafumu ngo ngawusanga mafuku ngaŵi nga ufumu wakumwela ngatuliyanga mu fuku laku Yuda. Asembi nawu ajanga ku Yuda chifukwa ateŵetiyanga pa nyumba yakusopiyamu ku Yerusalemu. (2 Mik. 11:13, 14; 34:30) Mwaviyo, chenga chakwenere kuti mafuku ngaŵi nga ufumu wakumwela ngamiyi kamiti “kaku Yuda.”

Kumbi timiti tiŵi iti tingubanyika zuŵanji? Tingubanyika mu 537 B.C.E. pa nyengu yo Ayisraele anguwere ku Yerusalemu kuti akazengi so nyumba yakusopiyamu. Ŵanthu a mafuku ngaŵi nga ufumu wakumwela ndi a mafuku 10 nga ufumu wa kunkhondi anguwere pamoza kutuwa ku ukapolu. Mtundu wa Ayisraele wenga wakugaŵikana so cha. (Ezek. 37:21, 22) Nge mo venge pakwamba, Ayisraele angwamba kusopa Yehova pamoza. Yesaya ndi Yeremiya nawu angukambapu kuti ŵanthu yaŵa azamusopiyanga limoza.—Yes. 11:12, 13; Yer. 31:1, 6, 31.

Kumbi uchimi uwu ukamba fundu niyi yakukwasana ndi kusopa kwaunenesa? Fundu yaki ndi iyi: Yehova wachitisa kuti ateŵeti ŵaki aje gulu ‘limoza.’ (Ezek. 37:18, 19) Kumbi uchimi uwu ufiskika so mazuŵa nganu? Hinya. Uchimi uwu ungwamba kufiskika mu 1919. Pa nyengu iyi, ŵanthu aku Chiuta asinthanga kamanakamana mo ayendesiyanga vinthu ndipuso angwamba kusope limoza. Vo Satana wakhumbanga kuti aleki kukoliyana vingutondeka.

Pa nyengu iyi, ŵanthu anandi alindizanga kuchija mafumu ndi asembi kuchanya ndi Yesu. (Chiv. 20:6) Yiwu ŵenga nge kamiti kaku Yuda. Kweni nyengu yati yajumphapu, ŵanthu anandi wo alindizanga kuzija pacharu chapasi angwamba kukoliyana ndi Ayuda auzimu. (Zek. 8:23) Yiwu ŵenga nge kamiti kaku Yosefe, ndipu ŵengavi chilindiza chakuchiwusa ndi Khristu kuchanya.

Mazuŵa nganu, magulu ngosi ngaŵi ngateŵete limoza Yehova mwakulongezeka ndi Fumu, Yesu Khristu yo Ezekiele wangumukamba kuti “mteŵeti wangu Davidi.” (Ezek. 37:24, 25) Yesu wanguromba kuti akusambira ŵaki wosi ‘azije amoza, nge mo awisi aliri akukoliyana ndi iyu ndipuso mo iyu waliri wakukoliyana ndi awisi.’ * (Yoh. 17:20, 21) Yesu wangukamba so kuti kamskambu kamana ka Akhristu akusankhika azamuja “mskambu umoza” pamoza ndi ‘mbereri zaki zinyaki.’ Wosi azamuja ndi “mliska yumoza.” (Yoh. 10:16) Vo Yesu wangukamba vilongo kuti ŵanthu wosi aku Yehova mbakukoliyana mazuŵa nganu chinanga kuti alindiza vinthu vakupambana.

^ ndimi 6 Pa nyengu yo Yesu wakambiyanga akusambira ŵaki za chisimikizu cha mazuŵa ngakumaliya, wanguŵakambiya ntharika zakupambanapambana. Pakwamba, wanguŵakambiya ntharika ya “muŵanda wakugomezgeka ndi wakuwamu.” Yaka nkhagulu kamanavi ka Akhristu akusankhika wo alongoza. (Mat. 24:45-47) Pavuli paki, wangukamba ntharika yo yakwasanga wosi wo alindiza kuluta kuchanya. (Mat. 25:1-30) Pakumaliya, wangukamba za ŵanthu wo alindiza kuzija pacharu chapasi. Yiwu atovya abali aku Khristu. (Mat. 25:31-46) Mwakuyanana waka, pa nyengu yo uchimi waku Ezekiele ungwamba kufiskika mazuŵa nganu, wakambanga dankha za Akhristu wo alindiza kuluta kuchanya. Chinanga kuti mafuku 10 nga ufumu wa kunkhondi ngamiya wo alindiza kuzija panu pasi cha, kweni kukoliyana ko kukonkhoseka mu uchimi uwu kutitikumbusa kukoliyana ko kwe pakati paku wo alindiza kuzija panu pasi ndi Akhristu wo amuwusa ndi Yesu.