Julani

Lutani pa menyu yachiŵi

Lutani pa vo ve mukati

Akaboni aku Yehova

Chitonga (Malawi)

Chigongwi cha Alinda—Chakusambira  |  February 2017

George Rollston ndi Arthur Willis wo achitanga upayiniya ŵama ndipu adira maji mugalimotu yawu ku Northern Territory, mu 1933

 YATULIYA MUNKHANI ZIDU ZAKALI

“Pengavi Msewu Wakusuzga Pamwenga Utali”

“Pengavi Msewu Wakusuzga Pamwenga Utali”

PA 26 MARCH, 1937, ŵanthu ŵaŵi wo anguvuka ukongwa angufika ku Sydney ndipu galimotu yawu yenga fuvu pe. Sydney, njimoza mwa matawuni ngakulungakulu nga ku Australia. Pangujumpha chaka chimoza kutuliya po angutuliyamu mutawuni yeniyi ndipu angwenda makilomita ngakujumpha 19,300. Yiwu ajumphanga mumadera nga kumizi ndipuso muvigaŵa vamapiri. Ŵanthu yaŵa ŵenga akuwona malu cha. Arthur Willis ndi Bill Newlands, ŵenga apayiniya aphamphu wo akhumbanga kupharazga uthenga wamampha wa Ufumu waku Chiuta, kumizi yinandi ya ku Australia.

Kuzifika cha m’ma 1920 kagulu kamanavi ka Akusambira Bayibolu * ku Australia, kangupharazga ukongwa mumatawuni ngakulungakulu nga mumphepeti mwa nyanja. Vigaŵa va kumizi iyi vachipalamba ndipu mizi yaki ye patalipatali. Charu cha Malawi chisere m’malu yanga maulendu ngakukwana 47. Abali ŵenaŵa aziŵanga kuti alondonga Yesu ndipu akhumbikanga kuchitiya ukaboni wakukwaskana ndi iyu “mpaka kukumaliya kwa charu” kusazgapu vigaŵa va kumizi ya ku Australia. (Mac. 1:8) Kumbi atingi afiskengi wuli kugwira ntchitu yikulu yeniyi? Chifukwa chakuti agomezanga kuti Yehova watumbikengi phamphu lawu, anguyesesa kuchita vosi vo atingi afiskengi.

APAYINIYA ANGWAMBA NTCHITU YAKUPHARAZGA

Mu 1929, mpingu wa ku Queensland ndi wa ku Western Australia yingunozga magalimotu nganandi ngo ngenga ndi nyumba kuvuli, kuti akapharazgi ku vigaŵa vosi va kumizi. Magalimotu yanga ngayendesekanga ndi apayiniya anthazi wo afiskanga kuyendesa mumalu ngakusuzga ndipuso kunganozga asani nganangika. Yiwu angupharazga mumalu nganandi ngo ngenga ngechendapharazgikeku.

Apayiniya wo ŵengavi galimotu achipharazganga ku mizi yeniyi pa njinga. Mwakuyeruzgiyapu, mu 1932, Bennett Brickell yo wenga ndi vyaka 23 wanguchipharazga kwa myezi 5 muvigaŵa va kumuzi, kunkhondi kwa Queensland. Iyu wangutuliya mutawuni ya Rockhampton, Queensland. Mubali uyu wangupinga mabulangeti, vakuvwala, vakurya ndipuso mabuku nganandi panjinga yaki. Matayala nga njinga yaki ngati ngamala, wangulutiriza ulendu waki we ndi chigomezu kuti Yehova wamulongozgengi. Iyu wanguguguza njinga yaki ulendu wa makilomita 320 ndipu wajumphanga muvigaŵa vo ŵanthu anandi angufwa chifukwa cha nyota. Kwa vyaka vakujumpha 30, Mubali Brickell wangwenda makilomita masawuzandi  nganandi mucharu chosi cha Australia mwakugwirisiya ntchitu njinga, muthuthuthu ndipuso galimotu. Iyu wangwamba kupharazgiya ŵanthu a mtundu wa Aborigine ndipu wangovya kujalikiska mipingu. Ŵanthu anandi a muvigaŵa va kumizi, amuziŵanga ndipuso amutumbikanga.

KUMALANA NDI MASUZGU

Charu cha Australia ntchimoza mwa vyaru vo ve ndi ŵanthu amana pacharu chapasi, ukongwa muvigaŵa va kumizi va charu ichi. Mwaviyo, abali ŵenaŵa angujipereka kuchipharazgiya ŵanthu a kwenuku wo nyumba zawu ze patalipatali.

Stuart Keltie ndi William Torrington, ŵenga apayiniya akujipereka. Mu 1933, angujumpha mu bozwa la Simpson lo le ndi mchenga unandi kuti akapharazgi mutawuni ya Alice Springs yo ye mukatikati mwa charu chenichi. Galimotu yawu yati yanangika, anguyileka ndipu angulutiriza kuchipharazga mwakugwirisiya ntchitu ngamila, chinanga kuti Mubali Keltie lundi laki limoza lenga lachimiti. Phamphu la apayiniya ŵenaŵa, lingubala vipasu pa nyengu yo angupharazgiya munthu munyaki, yo wenga mweneku wa hotelu yo yenga pasiteji ya sitima ya pamtunda ya William Creek. Mweneku wa hotelu yeniyi wenga Charles Bernhardt. Iyu wati wasambira uneneska, wangugulisa hotelu yaki ndipu wanguchita upayiniya we yija kwa vyaka 15 kuvigaŵa vachipalamba kweniso va kumizi ya ku Australia.

Arthur Willis we ku Perth, Western Australia mu 1936, wanozgeke ulendu wakuluta kumizi ya ku Australia

Apayiniya akwambiriya ŵenaŵa, akhumbikanga kuja ambula mantha kweniso kukunthiyapu kuti amalani ndi masuzgu nganandi ngo angukumana nangu. Pa ulendu wawu wakuchipharazga kumizi ya ku Australia, Arthur Willis ndi Bill Newlands wo azumbulika kukwambiriya, angwenda ulendu wa makilomita 32 kwa masabata ngaŵi chifukwa kunguwa vuwa yinandi ndipu yinguchitisa kuti mubozwa mo ajumphanga muje vimathipa vinandi. Nyengu zinyaki, achitanga vuchi kweniso aŵangavi nthazi chifukwa cha kufunda. Yiwu atutuzanga galimotu yawu mundundu za mchenga, adumuwanga muvidika vo venga ndi mya kweniso ambukanga misinji yo mwenga vimchenga vinandi. Galimotu yawu yanangikanga kanandi ndipu asani yanangika, ayendanga pasi pamwenga panjinga kwa mazuŵa kuti akafiki mutawuni yo yenga pafupi ndipu alindizanga kwa masabata kuti asaniyi vipangizu va galimotu yawu. Chinanga kuti akumananga ndi masuzgu ngenanga, yiwu adandawulanga cha. Mwakukoliyana ndi mazu ngo ngangulembeka mu magazini ya The Golden Age, Arthur Willis wangukamba kuti: “Pengavi msewu wakusuzga pamwenga utali kwa Akaboni aku Yehova.”

Charles Harris yo wanguchita upayiniya kwa nyengu yitali wangukonkhosa kuti, ubwezi waki ndi Yehova wenga wakukho chifukwa ko wapharazganga wengaku yija ndipuso wakumananga ndi masuzgu. Iyu wangukamba so kuti: “Mbumampha kuti munthu wayesesi kuja ndi vinthu vimanavi pa umoyu. Asani nyengu zinyaki Yesu wenga wakunozgeka kugona pabwalu, nasi titenere cha kudandawula asani tikhumbika kuchita viyo pa ntchitu yo tapasika.” Venivi ndivu apayiniya anandi achitanga. Tiwonga ukongwa chifukwa anguleka cha kupharazga ndipu uthenga wamampha ungufika muvigaŵa vinandi va ku Australia ndi kuwovya ŵanthu anandi kuti aje kuchigaŵa cha Ufumu waku Chiuta.

^ ndimi 4 Akusambira Bayibolu angwamba kudanika kuti Akaboni aku Yehova mu 1931.—Yes. 43:10.