Julani

Lutani pa menyu yachiŵi

Lutani pa vo ve mukati

Akaboni aku Yehova

Chitonga (Malawi)

Chigongwi cha Alinda—Chakusambira  |  December 2016

 MBIRI YA UMOYU WANGU

Ndinguja “Vinthu Vosi ku Ŵanthu Amitundu Yosi”

Ndinguja “Vinthu Vosi ku Ŵanthu Amitundu Yosi”

“Asani ubatizikengi, ndikulekengi!” Ada angukamba mazu ngenanga achiwofyeza ama mu 1941. Chinanga kuti ada angukamba viyo, ama anguchita mantha cha. Angubatizika kulongo kuti angujipatuliya kwaku Yehova Chiuta. Ada angutuwapu pa nyumba mwakukoliyana ndi vo angukamba. Pa nyengu iyi ndenga ndi vyaka 8.

NYENGU yeniyi ndipu ndayamba kali kwanja uneneska. Ama ŵenga ndi mabuku ngakukonkhoska Bayibolu ndipu ndakondwanga ndi vo venga mumabuku ngenanga, ukongwa vithuzi. Ada akhumbanga cha kuti ama andikambiyengi vo asambiranga. Kweni ndakhumbanga kuziŵa vinandi ndipu ndaŵafumbanga mafumbu. Mwaviyo, ama andisambizanga asani ada atuwapu. Pavuli paki, nani ndinguŵanaŵana kuti ndijipatuliyi kwaku Yehova. Ndingubatizika mu 1943 nde ndi vyaka 10 mutawuni ya Blackpool, ku England.

NDINGWAMBA KUTEŴETE YEHOVA

Kwambiya nyengu iyi, ndapharazganga ndi ama. Tagwirisiyanga ntchitu gilamafoni kuti tiyambi kukambisana ndi ŵanthu uthenga wa m’Bayibolu. Magilamafoni ngenga ngakulungakulu ndipu ngazitanga makilogilamu nganayi ndi hafu. Ŵanaŵaniyani kuti mwana munamana wanyamuwi chinthu chizitu viyo!

Ndati ndafika vyaka 14, ndakhumbanga kuchita upayiniya. Ama angundikambiya kuti ndikambiyi muteŵeti wakwende mipingu (sonu wadanika kuti wakuwonere dera). Iyu wangundikambiya kuti ndiziŵi ntchitu yinyaki, yo yingandiwovya kusaniya vinthu vakukhumbika pa umoyu ndichichita upayiniya. Ndivu ndinguchita. Ndati ndagwira ntchitu kwa vyaka viŵi, ndingukambiya wakuwonere dera munyaki kuti ndikhumba kuchita upayiniya. Iyu wangundikambiya kuti, “Yamba!”

 Mu April 1949, ini ndi ama tingutuwamu munyumba yo tachitanga lendi ndipu mipandu yidu yinyaki tingugulisa, yinyaki tingupasa ŵanthu. Pavuli paki, tingusamiya mutawuni ya Middleton yo ye kufupi ndi tawuni ya Manchester ko tingwamba kuchita upayiniya. Pati pajumpha myezi yinayi, ndingupempha mubali munyaki kuti ndichitengi nayu upayiniya. Ofesi ya nthambi yingutikambiya kuti tiluti ku mpingu wasonu wo wenga ku Irlam. Ama ndi muzichi munyaki achitanga upayiniya mumpingu unyaki.

Chinanga kuti ndenga ndi vyaka 17, ini ndi mubali yo ndachitanga nayu upayiniya angutikambiya kuti tichitisengi maunganu chifukwa mumpingu wo tenga, mwenga abali amanavi akwenere. Pavuli paki, angundikambiya kuti ndiluti ku mpingu wa Buxton wo wenga ndi apharazgi amanavi ndipu wakhumbikanga chovyu. Nyengu zosi ndawonanga kuti mauteŵeti ngo ndachitanga, ngandiwovyanga kunozeke kuzichita mauteŵeti nganyaki kunthazi.

Mu 1953, nde ndi anyangu mutawuni ya Rochester ku New York ndipu tidaniya ŵanthu ku nkhani yachisanisani

Mu 1951, ndingusayina fomu yakupempha kuti nkhasere Sukulu ya Giliyadi. Kweni mu December 1952, angundidana kuti nkhawoneke ku maofesi ngakulembesiyaku usilikali. Ndinguŵanaŵana kuti asani ndingaŵakambiya kuti ndini muteŵeti wanyengu zosi, andizomerezengi kuti ndileki kusere usilikali kweni ndati ndaŵakambiya, khoti lingukana ndipu lingulamula kuti nkhaje mujeri kwa myezi 6. Nde  mujeri, ndingulonde kalata yakuti nkhasere kilasi la nambala 22 la Sukulu ya Giliyadi. Mwaviyo, mu July 1953 ndingukwera sitima yo yadanikanga kuti Georgic, yo yakanga ku New York.

Ndati ndafika, ndinguchita nawu unganu wa mutu wakuti, Ŵanthu a Mucharu Chifya. Pavuli paki, ndingukwera sitima ya pamutunda kuluta ku South Lansing mutawuni ya New York ko kwenga Sukulu ya Giliyadi. Ndenga ndi ndalama zimanavi chifukwa ndipu ndatuwa ŵaka mujeri. Ndati ndasika sitima, ndingukwera basi yo yakanga ku South Lansing. Ndengavi ndalama zakukwana zakuti ndilipiri, mwaviyo ndinguchita kubwereka ku munthu yo ndingukwera nayu limoza.

KUTEŴETE KUCHARU CHINYAKI

Ku Sukulu ya Giliyadi tingusambira kuti ‘tije vinthu vosi ku ŵanthu amitundu yosi’ pa ntchitu ya umishonale. (1 Ŵakor. 9:22) Paul Bruun, Raymond Leach ndi ini, angutikambiya kuti tikateŵetiyengi ku Philippines. Takhumbikanga kulindiza ma pasipoti ngidu kwa myezi yinandi. Pavuli paki tingukwera sitima ndipu tinguziya ku Rotterdam, Nyanja ya Mediterranean, Suez Canal, Nyanja ya India, Malaysia mpaka tingufika ku Hong Kong. Tingwenda pa nyanja kwa mazuŵa 47 ndipu tingufika mutawuni ya Manila pa 19 November, 1954.

Nde ndi Raymond Leach yo ndachitanga nayu umishonale kweniso yo ndingwenda nayu pa sitima kwa mazuŵa 47 ndichiluta ku Philippines

Tingwamba kuziŵiliyana ndi ŵanthu, kuziŵa malu ndipuso chineneru. Tosi tatatu angutikambiya kuti tikateŵetiyengi mumpingu wo wenga mutawuni ya Quezon kweniko ŵanthu anandi aŵereŵetanga Chingelezi. Pati pajumpha myezi 6, tinguziŵaku ŵaka mazu ngamanavi nga chineneru cha Chitagalogi. Uteŵeti unyaki wo tingupasika, ungutiwovya kumalisa suzgu lenili.

Zuŵa linyaki mu May 1955, tati tawe mu upharazgi, ini ndi Mubali Leach, tingusaniya makalata muchipinda chidu. Mumakalata ngo, angutikambiya kuti tamuteŵete nge akuwonere dera. Pa nyengu iyi ndenga ndi vyaka 22, kweni uteŵeti wenuwu ungundiwovya ‘kuja vinthu vosi ku ŵanthu a mitundu yosi’ mu nthowa zinyaki zasonu.

Ndikamba nkhani pa unganu wadera wa chineneru cha Chibikoli

Mwakuyeruzgiyapu, ndati ndayamba kuwonere dera, nkhani yangu yakwamba ndingukambiya pabwalu pa sitolu yinyaki. Pavuli paki, ndinguziŵa kuti pa nyengu yo ku Philippines nkhani yachisanisani ayikambiyanga pabwalu. Asani ndicheze mipingu, ndakambanga nkhani pabwalu pa tivigongwi to ŵanthu acheziyangapu, mumisika, pabwalu pa holu, mugilawundi la bola la manja, mumalu ngo ŵanthu acheziyangamu ndipuso kanandi ndakambiyanga mumphepeti mwa misewu ya mutawuni. Zuŵa linyaki nde mutawuni ya San Pablo, ndingutondeka kukambiya pamusika nkhani yachisanisani chifukwa kwenga vuwa. Mwaviyo, ndingupempha abali wo ŵenga ndi udindu kuti nkhakambiyi mu Nyumba ya Ufumu. Ndati ndamala, abali wo angundifumba asani kwenga kwakwenere kukamba kuti nkhani yo yenga yachisanisani chifukwa yingukambikiya pabwalu cha.

Nyengu zosi ndajanga munyumba za abali. Chinanga kuti nyumba zo zenga zimanazimana kweni aziphweriyanga. Kanandi ndagonanga pa mukeka ndipu pasi pa nyumba zenizi penga pa mathabwa. Ndasambiyanga pabwalu chifukwa kwengavi bafa ndipu ndavwalanga chinthu asani ndisamba. Ndakweranga basi kweni asani ndiluta ku virwa vinyaki, ndakweranga boti. Pa vyaka vosi vo ndachita uteŵeti, ndikugulapu galimotu cha.

Kupharazga ndipuso kwende mipingu kwandiwovya kusambira Chitagalogi. Ndinguluta kusukulu cha kuti nkhasambiri chineneru chenichi kweni ndavwisiyanga ŵaka vo abali akambanga asani apharazga kweniso pa maunganu. Abali anguyesesa kundisambiza ndipu ndinguwonga chifukwa chakuleka kuvuka nani ndipuso kundiwovya mo ndanangisanga.

 Pati pajumpha nyengu, mauteŵeti ngo ndingupasika nganguchitisa kuti ndisinthi vinthu vinyaki. Mu 1956, Mubali Nathan Knorr wangutiyende ndipu wangundikambiya kuti nkhagwiri ntchitu mu dipatimenti yakukambisana ndi atolankhani pa unganu ukulu wo unguchitikiya ku Philippines. Kenga kakwamba kugwiraku ntchitu yeniyi kweni abali angundisambiza. Chaka chechendamali, kunguchitika unganu unyaki ndipu kunguza Mubali Frederick Franz kutuliya ku likulu lidu lapacharu chosi. Ini ndenga wakuwonere unganu wenuwu ndipu ndingusambira vinandi kutuliya ku Mubali Franz yo wanguyesesa kuchita vinthu nge mo abali akwenuku achitiya. Abali ndi azichi angukondwa chifukwa anguwona kuti Mubali Franz wachikamba nkhani yachisanisani, wanguvwala vakuvwala vo atividana kuti, barong Tagalog vo ŵanthu a mucharu cho avwala.

Ndakhumbikanga so kusintha vinthu vinyaki ndati ndaja wakuwonere chigaŵa. Pa nyengu iyi tawonesanga vidiyo ya mutu wakuti, Likondwa la Ŵanthu a Mucharu Chifya (The Happiness of the New World Society), ndipu kanandi tawonesiyanga pabwalu. Nyengu zinyaki tasuzgikanga ndi tividononu. Yitu talondonga ukweru wa pulojekita ndipu takaniliyanga pa pulojekita. Yenga ntchitu yikulu kupuputa pulojekita asani tamaliza. Chinanga kuti kwenga kwakusuzga kuwonesa mavidiyo ngenanga, ndakondwanga  kuwona kuti kwazanga ŵanthu anandi ndipu angwamba kuliziŵa umampha gulu laku Yehova.

Asembi a tchalitchi la Katolika achichizganga arara a boma kuti angatizomerezanga cha kuchita maunganu ngakulungakulu. Nyengu zinyaki asani tichitiya maunganu pafupi ndi tchalitchi lawu, ambanga mabelu ngawu kuti atitimbanyizi. Chinanga kuti achitanga viyo, ntchitu yakupharazga yinguluta panthazi ndipu anandi muvigaŵa venivi sonu ateŵete Yehova.

MAUTEŴETI NGO NGANGUCHITISA KUTI NDISINTHI VINTHU VINANDI

Mu 1959, ndingulonde kalata yakundiziŵisa kuti nkhateŵetiyengi pa ofesi ya nthambi. Uteŵeti wenuwu unguchitisa kuti ndiziŵi vinthu vinandi. Pati pajumpha nyengu, angundikambiya kuti ndiyende nthambi za muvyaru vinyaki. Pa ulendu unyaki, ndingukumana ndi Janet Dumond, yo wenga mumishonale ku Thailand. Tingulembiyana makalata kwa kanyengu ndipu pavuli paki tingutolana. Tateŵete limoza kwa vyaka 51.

Ini ndi Janet pa chirwa chinyaki ku Philippines

Kufika sonu, ndayende ŵanthu aku Yehova mu vyaru 33. Ndiwonga ukongwa kuti mauteŵeti ngo ndikuchitapu, ngandiwovya kuti ndileki kusuzgika kuchitiya vinthu limoza ndi ŵanthu akupambanapambana! Maulendu ngenanga, ngandiwovya kuti ndiwonengi ŵanthu mwakwenere ndipuso ndiziŵengi kuti Yehova watanja ŵanthu amitundu yosi.—Mac. 10:34, 35.

Titesesa kupharazga nyengu zosi

NDECHE KUSINTHA

Ndikondwa ukongwa kuti nditeŵete limoza ndi abali kweniso azichi kunu ku Philippines. Chiŵerengeru cha apharazgi chasazgikiyapu maulendu 10 kutuliya po ndingwamba kuteŵete kunu. Ini ndi Janet, tilutiriza kuteŵete pa ofesi ya nthambi ya ku Philippines yo ye mutawuni ya Quezon. Chinanga kuti ndateŵete kunu kwa vyaka vakujumpha 60, ndikhumbika mbwenu kuja wakunozgeka kusintha mwakukoliyana ndi vo Yehova wakhumba. Chifukwa chakuti gulu lasintha vinthu pambula kuswera yapa, tikhumbika kuja akunozgeka kusintha po titeŵete Chiuta ndipuso abali ndi azichi ŵidu.

Tikondwa chifukwa cha kukwera kwa chiŵerengeru cha Akaboni

Tayesesa kuzomera kuchita chechosi cho tiwona kuti chikoliyana ndi khumbu laku Yehova ndipu kuchita viyo kwatiwovya kuti tikondwengi pa umoyu widu. Tayesa so kusintha vinthu vinyaki vakukhumbika kuti titeŵete umampha abali ndi azichi ŵidu. Mwaviyo, asani Yehova wazomereza tilutirizengi ‘kuja vinthu vosi ku ŵanthu amitundu yosi.’

Teche kuteŵete pa ofesi ya nthambi mutawuni ya Quezon