Julani

Lutani pa menyu yachiŵi

Lutani pa vo ve mukati

Akaboni aku Yehova

Chitonga (Malawi)

Yezgani Chivwanu Chawu

Mazu Ngakwamba

Mazu Ngakwamba

‘Yezgani ŵeniwo mu chivwanu ndi unkhunthiya mbakuhara mapanganu.’ŴAHEBERE 6:12.

1, 2. Kumbi wakuwonere dera munyaki waŵawonanga wuli ŵanthu wo azumbulika m’Bayibolo, nanga nchifukwa wuli nasi titenere kuŵawona nge mabwezi ngidu?

“WAKONKHOSKA va ŵanthu wo azumbulika m’Bayibolo nge ŵenga abwezi ŵaki!” Mzichi munyaki wangukamba mazu yanga wati wavwisiya nkhani yo wangukamba wakuwonere dera munyaki mura ukongwa. Mzichi uyu waneneskanga nadi chifukwa mubali uyu wangusambira ndi kusambiza Mazu ngaku Chiuta kwa vyaka vinandi, mwakuti ŵanthu wo azumbulika m’Bayibolo aja nge mbanthu wo wanguja nawu pa ubwezi kwa nyengu yitali.

2 Nasi tingachita umampha ukongwa kuwona ŵanthu wo azumbulika m’Bayibolo nge mabwezi ngidu. Kumbi namwi mutiŵawona viyo? Ŵanaŵaniyani mo vingaŵiya asani mungayenda, kulongoro kweniso kucheza ndi ŵanthu nge Nowa, Abrahamu, Ruti, Eliya ndi Estere kuti muziŵani nawu umampha. Ŵanaŵaniyani ŵaka mo mungakwaskikiya ndi ulongozgi wawu kweniso mazu ngakuchiska ngo angakukambiyani!Ŵerengani Nthanthi 13:20.

3. (a) Kumbi kusambira nkhani za anthurumi ndi anthukazi akugomezgeka wo azumbulika m’Bayibolo kungatiwovya wuli? (b) Kumbi tikambiskanengi mafumbu nanga?

3 Pa nyengu ya “chiyuka cha ŵarunji,” tazamukondwa ukongwa kuziŵana umampha ndi ŵanthu yaŵa. (Mac. 24:15) Kweni chinanga mphasonu panu, tikhoza kuziŵa vinandi mwakusambira mbiri ya ŵanthu akugomezgeka yaŵa m’Bayibolo. Kumbi vingachitika wuli venivi? Wakutumika Paulo wamuka kuti: Muje “ŵakwezga ŵeniwo mu chivwanu ndi unkhunthiya mbakuhara mapanganu.” (Ŵah. 6:12) Asani titamba kusambira nkhani ya anthurumi ndi anthukazi akugomezgeka yaŵa, tiyesesengi kuŵanaŵaniya mafumbu nganyaki ngo mazu ngaku Paulo ngatitikumbuska: Kumbi chivwanu nchinthu wuli, nanga nchifukwa wuli titenere kuja nachu? Kumbi tingayezga wuli ŵanthu akugomezgeka wo azumbulika m’Bayibolo?

Kumbi Chivwanu Nchinthu Wuli, Nanga Nchifukwa Wuli Titenere Kuja Nachu?

4. Kumbi ŵanthu awona nge kuti chivwanu nchinthu wuli, nanga nchifukwa wuli maŵanaŵanu ngawu ngamampha cha?

4 Chivwanu ndi jalidu lamampha ukongwa lo anthurumi ndi anthukazi wo tikambiranengi m’buku ili aliwonanga kuti ndakuzirwa ukongwa pa umoyu wawu. Mazuŵa nganu, ŵanthu anandi aziŵa cha kuti chivwanu chauneneska nchinthu wuli, yiwu awona nge kuti ching’anamuwa ŵaka kuja ndi chigomezgu chambula ukaboni wakuti vinthu vo ugomezga vauneneska. Kweni ndipu viliri cha. Chivwanu ching’anamuwa ŵaka kuzomerezga pamwenga kugomezga vinthu mwachibulumutiya cha. Munthu wa chivwanu  chauneneska wagomezga vinthu vo wasimikizgiya kuti vauneneska nadi pavuli pakuti wavivwisa umampha. Kugomezga vinthu mwachibulumutiya nkhwakofya ukongwa chifukwa chakuti munthu waviyo waswera cha kusintha maŵanaŵanu. Ndipuso kugomezga ŵaka kuti Chiuta waliku nkhwakukwana cha chifukwa “ŵademone [nawu] ŵavwana, ndipu ŵambwambwanthiya.”Yak. 2:19.

5, 6. (a) Kumbi chivwanu chidu chagona pa vinthu viŵi nivi vambula kuwoneka? (b) Kumbi chivwanu chidu chitenere kuja chakukho wuli? Konkhoskani chakuyeruzgiyapu.

5 Bayibolo lititikambiya umampha limu vo chivwanu ching’anamuwa. (Ŵerengani Ŵahebere 11:1.) Paulo wangukamba kuti chivwanu chagona pa vinthu viŵi vo tingaviwona cha ndi masu ngidu. Chakwamba, chagona pa vinthu chayivuchayivu “vambula kuwoneka.” Tingaviwona cha vinthu chayivuchayivu vo ve kuchanya nge Yehova Chiuta, Mwana waki, pamwenga Ufumu wo pasonupanu uwusa kuchanya. Chachiŵi, chagona pa vinthu vo tikhazga, vo pasonupanu vechendachitiki. Charu chifya cho chizengi mu Ufumu waku Chiuta tingachiwona cha sonu. Kweni kumbi venivi ving’anamuwa kuti palivi ukaboni wewosi wakuti vinthu chayivuchayivu ndipuso vo tikhazga vauneneska?

6 Awa! Paulo wangukonkhoska kuti chivwanu chauneneska chitenere kuja ndi chiŵanja chakukho. Wachikamba kuti chivwanu “nchimbondu cha vakugomekezgeka vo,” wangugwiriskiya nchitu mazu ngo ngangang’anamuwa “chisimikizgu.” Ŵanaŵaniyani kuti munthu munyaki wakhumba kukupaskani nyumba. Iyu wangakupaskani chikalata cha chisimikizgu ndi kukukambiyani kuti, “Nyumba iyi njinu sonu.” Iyu wang’anamuwa kuti mujengi mupepala lo wakupaskani cha; kweni wang’anamuwa kuti chikalata cho nchakuzomerezgeka ndi boma mwakuti mbukaboni wanthazi wakulongo kuti nyumba njinu pamwenga kuti chimiya nyumba yo mwapaskika. Mwakuyana ŵaka, te ndi chigomezgu chosi kuti chivwanu chidu nchakusimikizgika kweniso nchakukho.

7. Kumbi munthu wangalongo wuli kuti we ndi chivwanu chauneneska?

7 Mwaviyo, munthu yo we ndi chivwanu chauneneska watenere kuja ndi ukaboni wakukwana wa vinthu vo wagomezga ndipuso watenere kuthemba ukongwa Yehova Chiuta. Chivwanu chititichitiska kuti tiwonengi Chiuta nge Awuskefwi achanju ndi kugomezga kuti malayizgu ngaki ngosi ngazamufiskika kwambula kutondeka. Kweni munthu yo we ndi chivwanu chauneneska watenere so kuchita vinandi. Chivwanu chauneneska chiyanana ndi chinthu chamoyu cho chikhumbika kuryiskika kuti chilutirizgi kuja chamoyu. Chitenere kuziŵika ndi nchitu asani po cha, chikhoza kuja chakufwa.Yak. 2:26.

8. Nchifukwa wuli chivwanu nchakukhumbika ukongwa?

8 Nchifukwa wuli tikhumbika kuja ndi chivwanu? Paulo wangumuka umampha fumbu ili. (Ŵerengani Ŵahebere 11:6.) Asani tilivi chivwanu tingaromba cha kwaku Yehova pamwenga kumukondweska. Ivi vilongo kuti chivwanu nchakukhumbika ukongwa kuti tije pa ubwezi ndi Yehova, Awuskefwi akuchanya kweniso kumuthamika.  Ivi ndivu munthu weyosi kweniso angelu atenere kuchita.

9. Kumbi Yehova walongo wuli kuti waziŵa kuti tikhumbika chivwanu?

9 Yehova waziŵa kuti tikhumbika chivwanu, mwaviyo watitipaska vakuwoniyapu vo vititisambiza mo tingajaliya ndi chivwanu kweniso mo tingachilongore. Iyu waŵika anthurumi achivwanu wo alongozga mu mipingu yachikhristu. Bayibolo likamba kuti: “Mwezgi chivwanu chawu.” (Ŵah. 13:7) Watipaska venivi pe cha. Paulo wakulemba vakukwaskana ndi “mtambu weniukuru . . . wa ŵakaboni,” anthurumi ndi anthukazi akali wo akutisiliya vakuwoniyapu vamampha pa nkhani ya chivwanu. (Ŵah. 12:1) Pe ateŵeti akugomezgeka anandi aku Yehova wo Paulo wakuŵazumbuwa cha mu Ŵahebere chaputala 11. M’Bayibolo mwe nkhani zauneneska zinandi zakukwaskana ndi anthurumi ndi anthukazi, ŵana ndi ŵara, wo vinguŵachitikiya vinthu vakupambanapambana pa umoyu wawu, ŵeniwo angulongo chivwanu. Isi tingasambira vinandi kwaku yiwu mu nyengu zinu zo ŵanthu anandi mbambula chivwanu.

Kumbi Tingayezga Wuli Chivwanu cha Ŵanthu Anyaki?

10. Kumbi tingachita wuli kuti kusambira pakutija kutiwovyi kwezga chivwanu cha anthurumi ndi anthukazi akugomezgeka wo akonkhoskeka m’Bayibolo?

10 Mungamuyezga cha munthu yo muleka kumuziŵa umampha. Muchiŵerenga buku ili, muwonengi kuti nkhani zaki zikufufuzika mwakukwana kuti muŵaziŵi umampha ŵanthu wo angulongo chivwanu. Namwi mungachita umampha ukongwa kufufuza mwakukwana. Asani musambira pakumwija, mugwiriskiyengi nchitu mabuku ngo mwenangu pakufufuza nkhani izi. Muchilunguruka pa vo musambira, muyesesengi kuwona m’maŵanaŵanu malu ngo nkhani yachitikiyanga ndipuso vo vachitikanga. Muŵanaŵanengi kuti muwona malu, mutuvwa mazu kweniso mutuvwa fungu nge kuti mwengaku. Kuluska vosi, yesani kuziŵa mo ŵanthu wo akonkhoskeka avwiyanga. Asani mungayesa kuvwa nge mo anthurumi ndi anthukazi akugomezgeka yaŵa avwiyanga, muŵaziŵengi umampha ndipu anyaki mukhoza kuŵawona nge abwezi ŵinu wo mukwamba kali kwanjana nawu.

11, 12. (a) Kumbi mungachita wuli kuti Abramu ndi Sarai aje abwezi ŵinu? (b) Kumbi mungayanduwa wuli ndi chakuwoniyapu chaku Hana, Eliya, pamwenga Samuele?

11 Asani mungaŵaziŵa umampha ndipu mujengi ndi mtima wakukhumba kuŵayezga. Mwakuyeruzgiyapu, gulu laku Yehova likhoza kukupemphani kuti musazgiyeku uteŵeti winu m’nthowa yinyaki. Akhumba mungapempheka kuti musamiyi kuchigaŵa ko kupenjeka apharazgi anandi pamwenga kuti muyesi kupharazga mwakugwiriskiya nchitu nthowa yinyaki yo imwi muleka kuyiziŵa pamwenga yitikusuzgani. Muchiŵanaŵaniya ndi kurombe uteŵeti wo mwapempheka kuchita, kulunguruka pa nkhani yaku Abramu kungakuwovyani ukongwa. Iyu ndi Sarai ŵenga akukhumbisiska kusiya vinthu vamampha va ku Uru ndipu ivi vinguchitiska kuti Yehova waŵatumbiki ukongwa. Asani muchita  nge mo yiwu anguchitiya, musaniyengi kuti mwaŵaziŵa ukongwa kuluska po mwaŵaziŵiyanga kali.

12 Nanga kumbi mungachita wuli asani munthu munyaki yo muwungana nayu watikuchitiyani nkhaza ndipu imwi mugongoweskeka mpaka kuwona kuti nkhanthu kuleka kuluta kumawunganu? Kuŵanaŵaniya chakuwoniyapu chaku Hana ndi mo wanguleke kuwere vuli Penina wachimuchombola, kukuwovyeningi kuti musankhi umampha vakuchita ndipuso mukhoza kuwona Hana nge mubwezi winu yo mukwamba kali kwanjana nayu. Mwakuyana waka, asani mwagongoweskeka chifukwa mutijivwa kuti mwe ambula fundu, mukhoza kumuyanja ukongwa Eliya asani mungasambira vakukwaskana ndi masuzgu ngo wangukumana nangu ndi mo Yehova wangumuwovye. Ampupuka wo achichizgika kuti achitengi mijalidu yiheni yo ŵana a sukulu anyawu achita angamuyanja ukongwa Samuele asani asambira mo iyu wanguchitiya wachija ndi ŵana aheni aku Eli pachihema.

13. Kumbi asani muyezga chivwanu cha ŵanthu wo akonkhoskeka m’Bayibolo ndikwesa Yehova wawona kuti chivwanu chinu nchimana? Konkhoskani.

13 Kumbi asani muyezga chivwanu cha ŵanthu wo akonkhoskeka m’Bayibolo ndikwesa Yehova wawona kuti chivwanu chinu nchimana? Awa. Kumbukani kuti Mazu ngaku Yehova ngatitichiska kuti tiyezgengi ŵanthu wo angulongo chivwanu. (1 Ŵakor. 4:16; 11:1; 2 Ŵat. 3:7, 9) Chinanga mbanthu anyaki wo tiŵasambirengi m’buku ili, nawu ayezganga chivwanu cha ŵanthu wo ŵengaku yiwu ŵechendaweku. Mwakuyeruzgiyapu, muwonengi kuti m’Mutu 17 wa buku ili, Maria wanguzikamba mazu ngo Hana wangukambapu kali chifukwa wamutonga nge chakuwoniyapu chaki. Kumbi ivi ving’anamuwa kuti Maria wenga ndi chivwanu chimana? Awa. Kweni chivwanu chaku Hana chingovya Maria kuti waje ndi chivwanu chakukho cho chingumuchitiska kuti waje ndi mbiri yamampha pamasu paku Yehova Chiuta.

14, 15. Kumbi ndi vinthu vinyaki nivi vo ve m’buku ili, nanga tingachita wuli kuti tiligwiriskiyi nchitu umampha?

14 Buku ili likuwovyeningi kuti chivwanu chinu chije chakukho. Mitu ya m’buku ili yatuliya m’nkhani zakuti “Yezgani Chivwanu Chawu,” zo zingwamba kupharazgika mu Chigongwi cha Alinda, kutuliya mu 2008 mpaka mu 2013. Kweni nkhani zinyaki zasazgikiyamu sonu. Mu mutu wewosi mwe mafumbu ngo ngangatiwovya pakusambira kweniso kugwiriskiya nchitu vo tasambira. M’buku ili mwasazgikiya vithuzithuzi vinandi vakutowa ndipu vo vengamu kali mu nkhani izi vakuzgika ndi kutoweskeka. Vinthu vinyaki so vo vasazgikiyamu ndi tchati yakulongo nyengu yo vinthu vachitikiyanga kweniso mapu. Buku la Yezgani Chivwanu Chawu lanozgeke kuti mulisambiri pakumwija, nge banja kweniso nge mpingu. Mabanja nganandi ngakhoza kukondwa kuŵerenge limoza nkhani za m’buku ili.

15 Buku ili likuwovyeni kwezga chivwanu cha ateŵeti aku Yehova akugomezgeka akali. Likuwovyeni so kukuzga chivwanu chinu muchindere kufupi ndi Yehova, Awuskemwi akuchanya.