Julani

Lutani pa menyu yachiŵi

Lutani pa vo ve mukati

Akaboni aku Yehova

Chitonga (Malawi)

Buku Langu la Nkhani za m’Bayibolo

Nkhani 113: Paulo we ku Roma

Nkhani 113: Paulo we ku Roma

AWONA simbi zo amumanga nazu Paulo, awonaso msilikali wachiroma yo wenga mulonda waki. Paulo wenga mukayidi ku Roma. Iyu walindizganga kuti Kaisare wachiroma wakambi vo achitengi nayu. Panyengu yo wenga m’jeri, ŵanthu azomerezekanga kuchimuwona.

Pati pajumpha mazuŵa ngatatu kutuliya po Paulo wangufikiya ku Roma, iyu wangutumiza uthenga ku alongozi achiyuda kuti azimuwoni. Ndipu Ayuda anandi a ku Roma anguza. Paulo wanguŵasambiza zaku Yesu ndi ufumu waku Chiuta. Anyaki anguvwana ndipu anguja Akhristu kweni anyaki anguvwana cha.

Pauli we mu jeri

Paulo wapharazganga so kwa asilikali akupambanapambana wo agwiranga nchitu ya kumuwonele. Kwa vyaka viŵi vo Paulo wenga m’jeri, iyu wapharazganga kwaku weyosi yo wazanga. Ndipu pavuli paki, a m’banja laku Kaisare anguvwa za uthenga wamampha wa Ufumu ndipu anyaki anguja Akhristu.

Kumbi mulendu yo walemba pathebulu po ndiyani? Kumbi ungazumbuwa zina laki? Iyu ndi Timote. Timote nayuso wangumangika chifukwa cha kupharazga za Ufumu, kweni yapa sonu ndipu wafwatulika. Iyu waza kuziwovya Paulo. Kumbi waviziŵa vo Timote walemba? Tiyi tiwoni.

Kumbi wawukumbuka msumba wa Filipi ndi wa Efeso mu Nkhani ya nambala 110? Paulo wangovya kuti mipingu ya Chikhristu iyambi mu misumba iyi. Panyengu yo wenga m’jeri, Paulo wangulembe makalata Akhristu yaŵa. Makalata yanga ngasanilika m’Bayibolo ndipu ngadanika kuti Ŵaefeso ndi Ŵafilipi. Sonu yapa Paulo wakambiyanga Timote vo watenere kulembe Akhristu anyaki a ku Filipi.

Ŵanthu a ku Filipi amuchitiyanga vinthu vamampha ukongwa Paulo. Yiwu angumutumizgiya chawanangwa, sonu yapa Paulo watiŵawonga. Epafroditu ndiyu wangupinga chawanangwa ichi. Kweni iyu wangutama ukongwa mwakuti wenga pafupi kufwa. Pavuli paki wanguchira ndipu wanguwere kwawu. Iyu ndiyu wangupinga kalata yo Paulo wangulemba ndipu wanguwere ku Filipi limoza ndi Timote.

Panyengu yo Paulo wenga m’jeri, wangulemba so makalata nganyaki ngaŵi ngo ngasanilika so m’Bayibolo. Kalata yimoza yenga yakuluta kwa Akhristu a ku Kolose. Kumbi utiyiziŵa? Yidanika kuti Ŵakolose. Ndipu kalata yinyaki yenga yakuluta kwaku Filemone munyaki ukongwa waku Paulo yo wajanga so ku Kolose. Kalata yo yakonkhoskanga zaku Onesimo wanchitu waku Filemone.

Onesimo wanguthaŵa kwaku Filemone ndipu wanguza ku Roma. Onesimo wati wavwa kuti Paulo wenga m’jeri, wanguluta kuchimuwona ndipu Paulo wangwamba kumusambiza. Pavuli paki Onesimo wanguja Mukhristu. Ndipu iyu wanguchita chitima kuti wanguthaŵa kwaku Filemone. Sonu kumbi waviziŵa vo Paulo wangulemba mukalata yakuluta kwaku Filemone?

Paulo wangupempha Filemone kuti wamugowoke Onesimo. Ndipu wangumukambiya kuti: ‘Nditimutumizga so kwaku iwi. Iyu sonu ngwanchitu waku waka cha. Kweni ndi mubali wamampha wachikhristu.’ Sonu Onesimo wachiluta ku Kolose, wangupinga makalata ngaŵi yanga, yimoza ya Akolose ndipu yinyaki yaku Filemone. Tikhoza kuwona kuti sonu Filemone wangukondwa ukongwa wati waziŵa kuti wanchitu waki wenga Mukhristu.

Paulo wangulembe Afilipi ndi Filemone uthenga wamampha. Iyu wangukambiya Afilipi kuti: ‘Ndikutumiyeningi Timote, kweniso ndizengi kuzikuwonani pambula kuswera yapa.’ Ndipu kwaku Filemone wangulemba kuti: ‘Undinozge malu ngakugona.’

Paulo wati wafwatulika, wangwende abali ndi azichi ŵaki achikhristu mumalu ngakupambanapambana. Kweni pavuli paki, Paulo wanguŵikika so m’jeri ku Roma. Panyengu iyi wanguziŵa kuti wamubayika. Sonu wangumulembe kalata Timote ndi kumupempha kuti waluti mwaliŵi. Iyu wanguti: ‘Ndaja wakugomezgeka kwaku Chiuta ndipu wazakundipaska mphotu.’ Pati papita vyaka vimanavi kutuliya po Paulo wangubayikiya, msumba wa Yerusalemu ungubwangandulika so. Panyengu iyi Aroma ndiwu anguwubwanganduwa.

Kweni m’Bayibolo mwe vinthu vinandi. Yehova Chiuta wangutuma wakutumika Yohane kuti walembi mabuku ngakumaliya nga m’Bayibolo, kusazgiyapu buku la Chivumbuzi. Buku ili lititikambiya vakunthazi. Sonu tiyi tisambiri vo vazamuchitika kunthazi.

Machitidu 28:16-31; Ŵafilipi 1:13; 2:19-30; 4:18-23; Ŵahebere 13:23; Filimone 1-25; Ŵakolose 4:7-9; 2 Timote 4:7-9.



Mafumbu

  • Kumbi Paulo wapharazgiyanga ayani panyengu yo wenga m’jeri ku Roma?
  • Kumbi pachithuthuzi po, mulendu yo we pathebulu po ndiyani ndipu watimuchitiyanji Paulo?
  • Kumbi Epafroditu wenga yani, nanga wangupinganji pakuwere ku Filipi?
  • Nchifukwa wuli Paulo wangulembe kalata mubwezi waki Filemone?
  • Kumbi Paulo wanguchitanji wati watuwa m’jeri, ndipu nchinthu wuli cho chingumuchitikiya pavuli paki?
  • Kumbi Yehova wangugwiriskiya nchitu yani kuti walembi buku lakumaliya la m’Bayibolo, nanga buku la Chivumbuzi lititikambiyanji?

Mafumbu ngakusazgiyapu

  • Ŵerenga Machitidu 28:16-31 ndi Ŵafilipi 1:13.

    Kumbi Paulo wanguyigwiriskiya nchitu wuli nyengu yaki po wenga m’jeri ku Roma, nanga chigomezgu chaki chakukho chitovya wuli mpingu wa Chikhristu? (Machi. 28:23, 30; Ŵafi. 1:14)

  • Ŵerenga Ŵafilipi 2:19-30.

    Kumbi Paulo wangugwiriskiya nchitu mazu wuli pakulumba Timote ndi Epafroditu, nanga isi tingalondo wuli chakuwoniyapu chaku Paulo? (Ŵafi. 2:20, 22, 25, 29, 30; 1 Ŵako. 16:18; 1 Ŵatesa. 5:12, 13)

  • Ŵerenga Filimone 1-25.

    Nchifukwa wuli Paulo wanguŵeyere Filemone kuti wachitengi vinthu vakwenele, kumbi ivi vingaŵawovya wuli ŵara a mpingu mazuŵa nganu? (Fili. 9; 2 Ŵako. 8:8; Ŵaga. 5:13)

    Kumbi mazu ngaku Paulo ngo nge pa Filemone 13, 14, ngalongo wuli kuti iyu waŵanaŵaniyanga njuŵi ya ŵanthu anyaki mu mpingu? (1 Ŵako. 8:7, 13; 10:31-33)

  • Ŵerenga 2 Timote 4:7-9.

    Nge mo wanguchitiya wakutumika Paulo, kumbi tingaja wuli ndi chigomezgu chakuti Yehova wazakutipaska mphotu asani tingalutirizga kuŵa akugomezgeka mpaka pakumaliya? (Mate. 24:13; Ŵahe. 6:10)