1. (a) Kumbi ndi vitumbiku vinyaki nivi vo tisaniya asani tabatizika? (b) Kumbi tikambiskanengenji munkhani iyi?

 KUMBI mukujipereka kwaku Yehova kuziya mu pempheru kweniso mukubatizika? Asani ndi viyo, ndikuti mukumupempha Chiuta kuti wakugowokiyeni maubudi nginu kweniso kuti muje mugulu la ŵanthu wo atimusopa. (1 Petu. 3:21) Chifukwa cha venivi, mwe chakuwoniyapu chamampha kwa achinyamata kweniso ŵanthu wo ayamba ŵaka sonu kuwungana ndi mpingu winu. Kukamba uneneska, mukusankha chinthu chamampha ukongwa! Nanga wuli asani mwechendabatiziki? Tikayika cha kuti mutimuyanja Yehova ndipu mukhumbisiska kuchita vo iyu wakhumba. Ndipu muziŵa kuti ubatizu ngwakukhumbika ukongwa kuti Yehova wakugowokiyeni maubudi nginu kweniso kuti wakondwengi namwi. (Machi. 2:​38-40) Kweni nyengu zinyaki mungachita mbwenu vidazi kuti mubatiziki. Kumbi ndi vinthu wuli vo vingakuwovyani kuti mubatiziki? Munkhani iyi, tikambiskanengi (1) vo vichitiska ŵanthu anyaki kuti achitengi vidazi kuti abatiziki, (2) chifukwa cho tikhumbika kukumbukiya kuti umaliru wa charu ichi we pafupi ukongwa kweniso (3) vitumbiku vo mungasaniya asani muleka kuchita vidazi kuti mubatiziki.

NTCHIFUKWA WULI ŴANTHU ANYAKI ACHITA VIDAZI KUTI ABATIZIKI?

2. Ntchifukwa wuli ŵanthu anyaki achita vidazi kuti abatiziki?

² Ŵanthu anyaki achita vidazi kuti abatiziki chifukwa cha mantha. Mwakuyeruzgiyapu, chinanga kuti akhumba kuteŵete Yehova, yiwu atopa kuti angafiska cha kuchita vinthu vo vingamukondwesa. Asani namwi muwona viyo, mungachita umampha kuŵerenga mavesi nga mu Bayibolu ngo ngangakusimikiziyani kuti Yehova wakhaza kuti muchitengi vinthu mwakufikapu cha kweniso iyu wakondwa asani muchita vosi vo mungafiska pakumuteŵete. (Salimo 103:​13, 14; Ako. 3:23) Asani mutopa kuti ŵanthu anyaki akususkeningi, pemphani Yehova kuti wakupaskeni chiganga,  nge wamasalimo munyaki yo wangulemba kuti: “Yehova we kuchigaŵa changu; ndiwopengi cha. Kumbi munthu wangachitanji nani?”—Salimo 118:6.

3. Kumbi ntchinthu wuli chinyaki cho chingatondekeska ŵanthu anyaki kubatizika? (Wonaniso chithuzi.)

³ Ŵanthu anyaki wo atanja Yehova atondeka kubatizika chifukwa chakuti awona kuti aziŵa vinandi cha vakukwaskana ndi Yehova. Kweni kumbi mukhumbika kuziŵa chechosi cha mu Bayibolu kuti mubatiziki? Awa. Tiyeni tiwoni vo vinguchitikiya wakuwonere jeri yo wazumbulika mu Bayibolu limoza ndi ŵanthu a mu banja laki. Zuŵa linyaki ndi usiku, Yehova wanguchitiska chidilirisi kuti wakutumika Paulo ndi Sila afwatuliki mujeri. Ivi vati vachitika, Paulo ndi Sila angusaniriyapu mwaŵi wakupharazgiya banja lo. Wakuwonere jeri yo ndi ŵanthu a mubanja laki anguziŵa kuti Chiuta ndiyu wanguchitiska chakuziziswa chenichi kuti ateŵeti ŵaki afwatuliki mujeri. Kusazgapu yapa, yiwu angusambira fundu zakukhumbika ukongwa zakukwaskana ndi Yehova kweniso Yesu. Vo angusambira usiku wenuwu venga vakukwana ndipu “angubatizika nyengu yeniyo.” (Machi. 16:​25-33) Asani mutimuziŵa umampha Yehova, mutimuyanja ndi mtima winu wosi, mukusambira fundu za mu Bayibolu zo munthu wasambira pakwamba, mukulapa maubudi nginu kweniso mukhumbisiska kugwiriskiya ntchitu fundu zaki pa umoyu winu, mbwenu mwe akunozgeka kubatizika.—Mariko 12:30.

4. Kumbi ndi vinthu vinyaki so nivi vo vichitiska ŵanthu anyaki kuti achitengi vidazi kubatizika? (Wonaniso chithuzi.)

⁴ Ŵanthu anyaki wo akhumba kukondwesa Chiuta aŵanaŵaniya ukongwa vinthu vo angaleka asani angabatizika. Mbuneneska kuti mbumampha kuŵanaŵaniya mwakuphwere mo vinthu vo tisankha vingakwaskiya umoyu widu. (Luka 14:​27-30) Kweni anyaki afipa mtima kuti alekengi vinthu vinyaki kuti ateŵetiyengi Chiuta. Umu ndimu Candace yo wangusambirapu uneneska we munamana wanguvwiya, ŵanthu anyaki ŵati amupempha kuti amusambizengi Bayibolu. Pa nyengu iyi ndipu wakuwa ndipu wangukamba kuti: “Ndaziŵanga vinthu vo Yehova wakhumbanga kuti ndichitengi, kweni ndatondekanga kuvichita chifukwa chakuti ndakondwanga ndi vo ndachitanga kucharu uku. Ndaziŵanga so kuti vindisuzgengi kuleka kuchita vinthu vo ndachitanga.” Penipo anyaki awona kuti angafiska cha kwende fundu zaku Yehova zo ŵanthu wo abatizika atende. Yiwu afipa mtima kuti asani abatizika achitengi ubudi ukulu ndipu angatuzgika mumpingu. Asani venivi ndivu vitikuchitiskani kuti muchitengi vidazi kuti mubatiziki, kumbi mutenere kuchitanji?

5. Kumbi titenere kuŵanaŵaniya ukongwa vinthu wuli asani tikhumba kubatizika? (Mateyu 13:​44-46)

 ⁵ Asani tigula chinthu, tiwona ŵaka mtengu waki cha kweni tiwona so kuzirwa kwa chinthu cho. Asani chinthu cho ntchakuzirwa ukongwa kuluska mtengu waki, tigula nyengu yeniyo. Mwakuyanana ŵaka, asani tiŵanaŵaniya vakuti tibatiziki, titenere kuŵanaŵaniya ŵaka vinthu vo tilekengi cha, kweni tiŵanaŵaniyengi so ukongwa kuzirwa kwa ubwezi widu ndi Yehova. Ndipu Yesu wangugwiriskiya ntchitu ntharika ziŵi pa nyengu yo wasambizanga fundu yeniyi. (Ŵerengani Mateyu 13:​44-46.) Mu ntharika yeyosi, munthu yo wazumbulika wangugulisa vinthu vosi vo wenga navu kuti waguli chinthu chakuzirwa cho wanguchisaniya. Namwi mukusaniya chinthu chakuzirwa ukongwa, wo mbuneneska wakukwaskana ndi Ufumu. Mwaviyo, asani mukayikiya kuti munolekengi vinthu vamampha chifukwa chakuti mwayamba kuteŵete Yehova, ŵanaŵaniyani ntharika zo Yesu wangukamba. Mujifumbengi kuti: ‘Kumbi ndisimikiza nadi kuti ndasaniya chinthu chakuzirwa ukongwa? Kumbi ndiwona kuti ubwezi wangu ndi Yehova, chilindizga cho iyu wandipaska kweniso ubali wa pacharu chosi, vakuzirwa ukongwa?’ Vo mungamuka vingakuwovyani kuti muziŵi vo vitikutondekesani kweniso vo mutenere kuchita kuti mubatiziki.

6. Kumbi ntchinthu wuli cho chingatiwovya kuti tigwiriskiyengi ntchitu vinthu vo tisambira?

⁶ Muntharika ya wakumija mbewu, Yesu wangukonkhoska vinthu vo vazamutondekesa ŵanthu anyaki kugwiriskiya ntchitu fundu zo avwa pamwenga vo asambira. Kweni wangukonkhoska so kuti ŵanthu anyaki a “mtima wamampha ukongwa,” azamuvwisiya uthenga wa Ufumu kweniso kugwiriskiya ntchitu vo asambira. (Luka 8:​5-15) Mwaviyo, asani mufipa mtima chifukwa chakuti muwona kuti mungafiska cha kugwiriskiya ntchitu fundu zo musambira, mungagongowanga cha. Chiuta wangakuwovyani kuti ‘muje ndi mtima wufya,’ wo ungakuwovyani kuti mumuvwiyengi. Mupemphengi Yehova kuti wakuwovyeni kuti muyanjengi vo musambira ndipuso kuti muvigwiriskiyengi ntchitu.—Ezeki. 18:31; 36:26.

7-8. Ntchifukwa wuli ŵana anyaki atondeka kubatizika? (Wonaniso chithuzi.)

⁷ Achinyamata anyaki wo atanja Yehova, atondeka kubatizika chifukwa cha vo ŵanthu anyaki akamba ndi kuchita. Mwakuyeruzgiyapu, asambizi anyaki kusukulu achitiska ŵana a sukulu kuti awonengi kuti palivi suzgu kuchitaku mijalidu yinyaki, chinanga ndi yo yileka kukoliyana ndi fundu zaku Chiuta. Kweni kugwiriskiya ntchitu ulongozgi wenuwu kungachitiska kuti mukumani ndi masuzgu ngakulu. (Salimo 1:​1, 2; Nthanthi 7:​1-5) Mwaviyo, mungakhwecha venivi asani namwi muyezga wamasalimo munyaki yo wangukambiya Yehova kuti: “Nde ndi zeru ukongwa kuluska asambizi ŵangu wosi, pakuti ndiŵanaŵaniya vikumbusu vinu.”—Salimo 119:99.

⁸ Kafukufuku walongo kuti apapi anyaki wo mbakaboni atondekesa ŵana ŵawu kuti abatiziki. Yiwu achiska ŵana ŵawu kuti asambiri ukongwa kweniso kuti azisaniyi ntchitu yapachanya. Ndipu anyaki aluwa kuwovya ŵana ŵawu kuti aje ndi vilatu va uzimu. Kumbi muwona kuti apapi ŵinu akhumbika kukuwovyani kuti mufiski chilatu chinu chakuti mubatiziki? Asani ndi viyo, mungachita umampha kukambiskana nawu nkhani yeniyi. Ndipu ziŵani kuti kwali mwe ndi vyaka vilinga, mungaja pa ubwezi wakukho ndi Yehova.—Nthanthi 20:11.

9. Ntchifukwa wuli anyaki achita vidazi kuti abatiziki?

⁹ Ŵanthu anyaki wo mbakwenere kubatizika, achita vidazi kubatizika chifukwa chakutole vo anyawu achita. Panyaki angalindizga munthu munyaki kuti nayu waziyenere kubatizika. Mwakuyeruzgiyapu, yiwu angakhumba kuti azibatiziki zuŵa limoza ndi munyawu pamwenga mubali wawu. Mbuneneska kuti palivi suzgu kubatizika pa zuŵa limoza ndi mubwezi winu pamwenga mubali winu. Kweni kumbi chenichi chitenere  kuja chifukwa cho chingakutondekesani kuti mubatiziki sonu? Mukumbukengi kuti munthu weyosi watijipereka kwaku Chiuta pakuyija. Mwaviyo, mukhumbika kulindizga munthu munyaki cha kuti mubatiziki.—Aro. 14:12.

TIKUMBUKENGI KUTI UMALIRU WE PAFUPI UKONGWA

10. Ntchifukwa wuli anyaki achita vidazi kuluta panthazi mwauzimu?

¹⁰ Kusazgiyapu pa vifukwa vo vakambikapu kali, anyaki achita vidazi kuti aluti panthazi mwauzimu chifukwa chakuti aŵanaŵana kuti umaliru we kutali ukongwa. Kweni kumbi mbumampha kuŵanaŵana viyo? Yesu wangutcheŵeska akusambira ŵaki kuti: “Lutirizgani kuja akunozgeka, chifukwa Mwana wa munthu wazengi mu ora lo yimwi muleka kuŵanaŵanaku.”—Luka 12:40.

11. Kumbi kumuziŵa umampha Yehova kutitiwovya wuli, nanga ntchifukwa wuli? (Salimo 119:60)

¹¹ Titijipereka kwaku Yehova chifukwa chakuti titimuyanja. Asani tayamba kumuziŵa umampha Chiuta, vititiwovya kuziŵa kuti iyu watitiyanja ukongwa ndipu watitipaska marangu ngaki kuti ngatiwovyi, mwaviyo titingagwiriskiya ntchitu mwaliŵi. (Ŵerengani Salimo 119:60.) Yakobe yo wenga wakusambira waku Yesu wakukamba chifukwa chinyaki cho titenere kuvwiya mwaliŵi marangu ngaku Yehova. Chifukwa chaki ntchakuti: Palivi yo waziŵa kuti mawa kuŵengenji. Mwaviyo, titenere kuchitapu kanthu sonu chifukwa tingaziŵa cha asani mawa tiŵengi ndi umoyu kuti tichiti “chinthu chamampha.”—Yako. 4:​13-17.

12. Kumbi tisambiranji pa ntharika yaku Yesu ya munda wa mphereska?

¹² Kweni anyaki aŵanaŵana kuti palivi mphambanu yeyosi asani angabatizika sonu pamwenga asani angasweriyapu. Yiwu angaŵanaŵana viyo chifukwa cha ntharika yo Yesu wangukamba yakukwaskana ndi munda wa mphereska. Yesu wangukamba kuti aganyu anyaki angugwira ntchitu kwa ora limoza pe kweni angulonde malipiru ngakuyanana ndi wo angugwira ntchitu kwa zuŵa losi lamphumphu. Kweni ntchifukwa wuli aganyu ŵenaŵa angwamba mwakuswera ntchitu mwakuti angugwira ntchitu kwa ora limoza pe? Yiwu angukamba kuti: “Chifukwa chakuti palivi yo watilemba ganyu.” Aganyu ŵenaŵa ŵenga alesi cha. Yiwu atingi agwirengi ntchitu kwa zuŵa losi lamphumphu kweni pengavi yo wanguŵalembera. Ndipu munthu munyaki wati waŵalembera ganyu, nyengu yeniyo ndi yeniyo angwambapu kugwira ntchitu. (Mate. 20:​1-16) Mazuŵa nganu, Yesu watitipempha kuti tije akusambira ŵaki kweniso kuti tigwirengeku ntchitu yakupharazga uthenga wa Ufumu. Mwaviyo titenere kuzomera ndi kwambapu kuchita vo watikambiya asani tavwa ŵaka.

13. Kumbi tisambiranji kwa muwolu waku Loti?

 ¹³ Anyaki achita vidazi kuti asinthi ndi kwamba kuteŵete Yehova chifukwa chakuti aŵanaŵana kuti azamusintha asani umaliru we pafupi ukongwa. Kweni asani mungachita viyo, vazamuja vakusuzga ukongwa kuti musinthi ndi kwamba kuteŵete Chiuta. Yesu wayiziŵanga umampha fundu yeniyi, ndichu chifukwa chaki wangutcheŵeska akusambira ŵaki kuti: “Kumbukani muwolu waku Loti.” (Luka 17:​31-35) Muwolu waku Loti waziŵanga kuti kwaja kanyengu kamanavi ukongwa kuti Chiuta wanangi tawuni ya Sodomu ndi Gomora. Kweni iyu wenga wakunozgeka cha kuleka vinthu vo wenga navu. (Gene. 19:​23-26) Vo vingumuchitikiya vititikumbusa so kuti khomu pamwenga kuti mwaŵi wakuti ŵanthu asinthi ndi kwamba kuteŵete Yehova uŵengepu mpaka muyaya cha. Asani nyengu yo Chiuta wakusankha yazikwana, khomu lenili lazamujalika, ndipu lazamujulika so cha.—Luka 13:​24, 25.

14. Ntchifukwa wuli titenere kuja masu ndi kufiskika kwa mauchimi nga mu Bayibolu?

¹⁴ Vinthu vo vichitika zuŵa lelosi mucharu ichi, vifiska mauchimi nga mu Bayibolu ngakukwaskana ndi umaliru wa charu ichi. Chinanga kuti vinthu vinyaki vo vichitika vichitikiya ko yimwi muja cha, kweni kuviwona vichichitika muvigaŵa vakupambanapambana kukuwovyeningi kuti musinthi vinthu pa umoyu winu kuti mubatiziki. Tiyeni tikambiskani vo wakutumika Peturo wangukambiya Akhristu a mu nyengu ya akutumika. Iyu wangukambiya Akhristu ŵenaŵa kuti akhumbikanga ‘kuja masu,’ chifukwa “umaliru wa vinthu vosi [wenga] pafupi.” (1 Petu. 4:7) Viwoneka kuti “umaliru” wo ukambika pa lemba ili, wenga wakukwaskana ndi nyengu yo Yerusalemu kweniso nyumba yakusopiyamu vazibwangandulikiyanga. Akhristu wo Peturo wanguŵalembe kalata yeniyi, ajanga kutali ndi Yerusalemu. Mwaviyo, atingi akwaskikengi ukongwa cha ndi kubwangandulika kwa tawuni yeniyi. (1 Petu. 1:1) Kweni kuwona kufiskika kwa uchimi wenuwu, kwatingi kuŵawovyengi kuti angagomezgengi ukongwa malayizgu ngosi ngo Yehova wakulayizga. Mwakuyanana ŵaka, asani muwona mauchimi ngakukwaskana ndi umaliru ngachifiskika, vikuwovyeningi kuja masu ndipu muchitengi vosi vo mungafiska kuti mubatiziki.

15. Kumbi tingalinozgeke wuli zuŵa laku Yehova? (2 Peturo 3:​10-13)

¹⁵ Mukalata yaki yachiŵi, Peturo wangukonkhoska vo tingachita kuti tinozgeke zuŵa laku  Yehova kung’anamuwa umaliru wa charu ichi. Pa nyengu yo Peturo waŵalembiyanga kalata yeniyi Akhristu a mu nyengu yaki, ndipu kwaja vyaka vinandi kuti Yerusalemu wabwanganduliki. Kweni Peturo wanguŵakambiya kuti ‘alutirizgi kukumbuka,’ pamwenga ‘kulikhumbisiska,’ zuŵa lenili. (Ŵerengani 2 Peturo 3:​10-13; mazu ngamumphata) Nasi tingalutirizga kukumbuka zuŵa laku Yehova asani tija akunozgeka kweniso asani tikhumbisiska kuti zuŵa lenili lizi. Ndipu tingalongo kuti tikhumbisiska kuti zuŵa ili lizi asani tilongo ‘nkharu yakupaturika kweniso asani tichita vinthu vakulongo kuti te akujipereka kwaku Chiuta.’ Aŵanaŵaniyani mo Yehova wangakondwe kukuwonani muchichita “vinthu vakulongo kuti mwe akujipereka” kwaku iyu! Kukamba uneneska, iyu wakondwengi ukongwa kukuwonani muchijipereka kwaku iyu ndi kubatizika.

VITUMBIKU VO MUNGASANIYA ASANI MUNGACHITAPU KANTHU SONU

16. Kumbi nyengu yamampha ukongwa yo mutenere kubatizikiya ndi niyi? (2 Akorinto 6:​1, 2) (Wonaniso vithuzi.)

¹⁶ Sonu ndiyu nyengu yamampha ukongwa yakuti mubatizikiyi. (Ŵerengani 2 Akorinto 6:​1, 2.) Mwakuyeruzgiyapu, nduna ya ku Ifiyopiya yo yingukumana ndi Filipu, yinguwona kuti yikhumbika kubatizika nyengu yeniyo. Iyu yati yavwisa uthenga wamampha kweniso yati yawona malu ngakuti yibatizikiyepu, yinguŵanaŵanapu cha kuti: ‘Ndisambiri vinthu vinandi dankha vakukwaskana ndi uthenga wamampha. Kunthazi uku, tisaniyengi malu nganyaki ngo pe maji kuti ndibatiziki.’ Mumalu mwaki, nduna yo yingufumba Filipu kuti: “Ntchinthu wuli cho chitinditondekesa kubatizika?” (Machi. 8:​26, 27, 35-39) Nduna yeniyi ntchakuwoniyapu chamampha ukongwa! Iyu yati yabatizika, “yingulutirizga ŵaka ulendu waki mwakukondwa.”

17. Kumbi titenere kusimikizanji?

¹⁷ Asani muchita vidazi kuti mubatiziki, ziŵani kuti Yehova ngwakunozgeka kukuwovyani kuti muje nayu pa ubwezi. (Aro. 2:4) Iyu wangakuwovyani asani muchita mantha, mufipa mtima kuti mungafiska cha kukondwesa Chiuta pamwenga asani ŵanthu anyaki atikuchiskani cha kuti mubatiziki. Asani mwabatizika, mujengi ndi njuŵi yamampha chifukwa chakuti mukondwesa Chiuta ndipuso muwonengi kuti “vinthu vakuvuli” vakukhumbika viŵi cha kwaku yimwi. (Afi. 3:​8, 13) Mumalu mwaki maŵanaŵanu nginu ngosi ngajengi pa “vinthu vakunthazi,” kung’anamuwa kufiskika kwa malayizgu ngo Yehova wakulayizga ŵanthu wo akujipereka kwaku iyu ndi kubatizika.—Machi. 3:19.