1-2. Kumbi ndi vinthu wuli vo vingatiwovya kuti tilutirizgi kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova? Kambani chakuyeruzgiyapu.

 MUCHARU chaku Satana ichi tikumanengi ndi masuzgu nganandi. Yesu wangutcheŵeska akusambira ŵaki kuti: “Vakuguŵiska vitondekengi cha kuŵapu.” (Mate. 18:7) Venivi vilongo kuti tikhumbika kunozgeke kuti tikumanengi ndi masuzgu tichiteŵete Yehova. Ndipu masuzgu ngenanga ngasazgapu kupambana maŵanaŵanu ndi Akhristu anyidu.

² Ŵanaŵaniyani chakuyeruzgiyapu ichi. Nge ŵanthu aku Yehova tichiskika kuti tinozgekiyengi masoka ngachilengedu. Kumbi titinganozgeke wuli? Chakwamba, tifufuza dankha masoka ngachilengedu ngo ngangachitika muchigaŵa chidu. Ndipu venivi vakukhumbika limu, ukongwa asani tasamiyaku ŵaka sonu kuchigaŵa cho. Asani tangaziŵa masoka ngo ngangachitika, tinganozgeke vo tikhumbikiya kweniso vo tingazichita kuti tizije akuvikilirika. (Nthanthi 21:5) Mwakuyanana ŵaka, tingafufuziya limu masuzgu ngo tingazikumana nangu asani tabatizika kweniso tinganozgeke sonu vo tingazichita asani tazikumana ndi masuzgu ngo. Kuchita viyo kungatiwovya kuti tizikunthiyepu masuzgu ngo ndipuso kulutirizga kuja pa ubwezi wakukho ndi Yehova. (Salimo 17:5) Mwaviyo, munkhani iyi tikambiskanengi masuzgu ngatatu ngo tingakumana nangu asani tabatizika kweniso vo tingachita kuti tinganozgeke. a

ASANI MUBALI PAMWENGA MZICHI WAKUGUŴISKANI

3. Kumbi ndi suzgu wuli lo tingakumana nalu asani tabatizika?

³ Kumbi mukumbuka mo munguvwiya mwati mwaluta kakwamba ku maunganu ndi kuwona mo abali ndi azichi atanjiyana? Tikayika cha kuti mungusimikiza kuti mwasaniya uneneska.  (Yoha. 13:35; Ako. 3:12) Umu ndimu mzichi Blanca b wanguvwiya. Kweni wati wabatizika chinthu chinyaki cho wakhazanga cha chinguchitika. Iyu wangukamba kuti: “Mzichi munyaki wangundichitiya vinthu vinyaki vo vingundiguŵiska. Ndingusaniya so kuti mzichi uyu wakambanga vinthu viheni vakukwaskana ndi ŵanthu anyaki. Ndakhazangaku cha kuti venivi vingachitika. Veviyo chifukwa ndingusambira kuti Akaboni aku Yehova atesesa kuja mwachimangu ndi anyawu kweniso atanjana.” Mbuneneska kuti abali ndi azichi atesesa kuja ndi mijalidu yachikhristu, kweni nawu mbambula kufikapu. (Aefe. 4:​23, 24; 1 Yoha. 1:8) Mwaviyo, nyengu yinyaki mubali pamwenga mzichi wangakamba pamwenga kuchita chinthu cho chingakuguŵiskani. (Yako. 3:8) Kweni vakupaska chitima kuti abali ndi azichi anyaki aleke limu kuteŵete Yehova chifukwa cha venivi.

4. Kumbi ndi vinthu wuli vo vingatiwovya kuti tigowoke mubali pamwenga mzichi yo watiguŵiska? (Aefeso 4:32)

⁴ Kumbi ndi vinthu wuli vo mungachita pasonu panu kuti munozgeke vo mungazichita asani mubali pamwenga mzichi wazikuguŵiskani? Nyengu zosi mugwiriskiyengi ntchitu ulongozgi wo we pa Aefeso 4:32. (Ŵerengani.) Asani mutesesa kuchita vinthu mwalisungu kweniso mwachanju, vikuwovyeningi kuti mukhwechengi kupindana ndi anyinu. Ndipu pasonu panu musankhiyengi limu kuti asani anyinu azikuguŵiskani muziŵagowokiyengi ndi mtima wosi. Kumbi ndi vinthu wuli vo vingakuwovyani kuchita venivi? Muŵanaŵaniyengi kuti Yehova mutimupempha kalinga kuti wakugowokiyeni kweniso mukumbukengi kuti iyu watikugowokiyani ndi mtima wosi. (Mate. 6:12) Asani mukumbuka kuti Yehova watikugowokiyani kananandi ŵaka, vikuwovyeningi kuti muleki kusuzgika kugowoke anyinu.

5. Kumbi ndi fundu niyi ya mu Bayibolu yo yingatiwovya asani munthu munyaki watiguŵiska? (Nthanthi 17:27) (Wonaniso vithuzi.)

⁵ Ŵerengani Nthanthi 17:27. Bayibolu likamba kuti asani anyidu atiguŵiska, kuwamu c kungatiwovya kuti ukali widu ugowoki. Ulongozgi wenuwu ndiwu unguwovya Rima, yo wakubatizika vyaka vimanavi vo vajumpha. Iyu wangukamba kuti: “Asani mubali pamwenga mzichi wachita vinthu vo vandiguŵiska, chakwamba ndikumbuka kuti Bayibolu likamba kuti kuwamu kutitiwovya kuti tiwukongi mtima. Ndiŵanaŵaniya so mo vinthu viliri paumoyu wawu, vo vikuŵachitikiyapu paumoyu kweniso chifukwa cho chitenere kuti chachitiska kuti achiti vinthu vo. Nditesesa kusere so nawu mu upharazgi. Kuchita viyo kutindiwovya kuti ndiŵaziŵi umampha abali ndi azichi.” Ulongozgi uwu ngwakovya  ukongwa. Sonu ndiyu nyengu yamampha ukongwa kuti muŵaziŵi umampha abali ndi azichi ŵinu. Asani mutiŵaziŵa umampha, vikuwovyeningi kuti mulekengi kusuzgika kuŵagowoke asani akuguŵiskani.

6. Kumbi ndi vinthu wuli vo vingatiwovya kuti tijengi ndi mabwezi mumpingu?

⁶ Kumbi ntchinthu wuli cho mungachita kuti muyanjanengi ndi abali ndi azichi mumpingu? Muŵanaŵaniyengi ukongwa mijalidu yamampha ya abali ndi azichi. (Yeruzgiyani ndi Nthanthi 10:12; Aro. 12:10; Afi. 2:​2, 3) Wonani vo vinguwovya mubali munyaki zina laki Mark yo wakubatizika pambula kuswera. Wati wayamba kucheza ukongwa ndi abali ndi azichi, iyu wangwamba kuwona vinthu vo anangisanga. Kumbi ntchinthu wuli cho chinguwovya Mark kuti waleki kuguŵa ndi vo abali ndi azichi anangisanga? Iyu wangukamba kuti: “Ndinguwamu kuti ndaŵanaŵaniyanga ukongwa tinthu timanatimana to abali ndi azichi anangisanga. Kweni vo yiwu anangisa vimanavimana ukongwa pakuyeruzgiya ndi vinthu viheni vo ŵanthu akucharu uku achita. Mwaviyo, ndingusankha kuleka kuŵanaŵaniya vinthu vo abali ndi azichi anangisa. Ndipu ndingwamba kuŵanaŵaniya ukongwa mijalidu yamampha yo yiwu ŵenayu.” Asani namwi muŵanaŵaniya ukongwa mijalidu yamampha yo Akhristu anyinu ŵenayu vikuwovyeningi kuti mukoliyanengi nawu ukongwa.

ASANI MWAYAMBA KUKHUMBIRA VINTHU VO MUKUVILEKA

7. Kumbi ndi vinthu wuli vo vingachitiska kuti tiyambi kukhumbira vinthu vo tikuvileka?

⁷ Tikayika cha kuti mwati mwayamba kusambira uneneska mungukondwa ukongwa ndipu munguleka kuchitaku vinthu va mucharu ichi. Panyaki mungajifumba kuti, ‘Kumbi vingachitika wuli kuti munthu wayambi so kukhumbira vinthu vo wakuvileka?’ Kweni asani mwayamba kukumana ndi masuzgu mungayamba kukumbuka pamwenga kukhumbira vinthu vinyaki vo mukuvileka kuti muteŵete umampha Yehova. (Yeruzgiyani ndi Numeri 11:​4-6.) Mwakuyeruzgiyapu, abali anyaki angusankha kuleka ntchitu yapachanya yo yaŵamaliyanga nyengu yinandi. Anyaki ŵenga ndi mabwezi nga pamtima ngo nganguleka kucheza nawu ŵati ayamba kusambira Bayibolu. Penipo anyaki akuleka jalidu linyaki liheni lo anguziŵiliya lo Yehova watinkha. Kweni vingaja vakupaska chitima asani Mkhristu wangayamba so kuchita vinthu vo wakuvileka ndi kuleka kuteŵete Yehova! Kumbi ndi vinthu wuli vo mungachita pasonu panu kuti muzileki kuwere ku vinthu vo mukuvileka, kwali mungazikumana ndi masuzgu wuli pa umoyu winu?

8. Kumbi tisambiranji kwaku Abrahamu ndi Sara?

⁸ Mu Bayibolu mwe vakuwoniyapu va ateŵeti akugomezgeka wo atingi ayambengi kukhumbira vinthu vo anguvileka. Mwakuyeruzgiyapu, Abrahamu ndi Sara anguvwiya vo Yehova wanguŵakambiya kuti asami mutawuni ya Uri yo yenga ndi mpanda wakukho ndi kwamba kuchija mumahema. (Ahe. 11:​8, 9) Tikayika cha kuti nyengu zinyaki, yiwu atenere kuti akumbukanga vinthu vamampha vo ŵenga navu ku Uri. Kweni ‘asani nyengu zosi akumbukanga’ pamwenga ajaliyanga ŵaka kukhumbira ukongwa vinthu vo anguvileka, yiwu atingi aweriyengi kucharu chawu. Kweni ndivu anguchita cha, yiwu aŵanaŵaniyanga ukongwa vinthu va munthazi.—Ahe. 11:​15, 16.

9. Kumbi wakutumika Paulo waviwonanga wuli vinthu vo wanguvileka? (Afilipi 3:​7, 8, 13)

⁹ Wakutumika Paulo wangusintha vinthu vinyaki pa umoyu waki kuti wayambi kuteŵete Yehova. Wechendaje Mkhristu, Paulo wangusambizika Dangu la Ayuda ndi Gamaliyeli yo wenga musambizi wakuziŵika ukongwa. (Machi. 22:3) Iyu watingi wajengi mulongozgi wachisopa cha Chiyuda wakutchuka ukongwa. (Aga. 1:​13, 14) Kweni wati waja wakusambira waku Yesu, vosi ivi wanguvileka. Kumbi Paulo wati waja Mkhristu wanguleka kukumana ndi masuzgu paumoyu waki? Awa. Iyu wapumikanga, kuŵikika mujeri kweniso ŵanthu amtundu waki amutinkhanga. (2 Akori. 11:​23-26) Asani Paulo wajaliyanga ŵaka kuŵanaŵaniya  masuzgu ngaki kweniso kuyeruzgiya mo vinthu venge kali, iyu watingi waŵanaŵanengi kuti vinthu vamuyendiyanga umampha wechendaje Mkhristu. Kweni ndivu wanguchita cha. Mumalu mwaki, Paulo waŵanaŵaniyanga ukongwa mwaŵi wo wenga nawu wakuja wakusambira waku Khristu Yesu kweniso waŵanaŵaniyanga vitumbiku vo watingi wazilondiyengi kunthazi. Iyu wangusimikiza mtima kuti vitumbiku vo wangusaniya venga vakuzirwa ukongwa kuluska chechosi cho wanguchileka!—Ŵerengani Afilipi 3:​7, 8, 13.

10. Kumbi tikhumbika kuŵanaŵaniya ukongwa vinthu wuli? (Mariko 10:​29, 30) (Wonaniso vithuzi.)

¹⁰ Kumbi tisambiranjipu? Asani mwayamba kukhumbira vinthu vo mukuvileka kuti muje Mkhristu, muŵanaŵaniyengi so chifukwa cho mukuvileke. (Waku. 7:10) Muyeruzgiyengi vinthu vo mukuvileka ndi vitumbiku vo mwasaniya chifukwa chakusambira uneneska. Mwakuyeruzgiyapu, mwe paubwezi wakukho ndi Fumu ya Chilengedu Chosi. (Nthanthi 3:32) Mwe mubanja la uzimu lo litikuyanjani. (Ŵerengani Mariko 10:​29, 30.) Kweniso mulindizga vinthu vamampha munthazi! (Yesa. 65:​21-23) Asani nyengu zosi muŵanaŵaniya vitumbiku vo mwasaniya chifukwa chakuteŵete Yehova, vikuwovyeningi kuti mulekengi kukhumbira vinthu vo mukuvileka.

11. Kumbi musambiranji kwaku Rosemary?

¹¹ Mzichi munyaki zina laki Rosemary wakubatizika we ndi vyaka va mu ma 50. Tiyeni tiwoni vo iyu wanguchita kuti waleki kukhumbira vinthu vo wakuvileka. Iyu wangukamba kuti: “Ndati ndaja Kaboni waku Yehova, pakwamba ndaguŵanga ukongwa pa nyengu ya Khrisimasi chifukwa chakuti kali yeniyi yenga nyengu yamampha yo ndakondwiyanga ndi ŵanthu a mubanja langu. Pa nyengu yeniyi ndakondwanga kuŵapaska mphasu ŵanthu a mubanja langu. Ndakondwanga so ukongwa kuwona ŵana kweniso azuku ŵangu achikondwa pakujula mphasu zo apaskika.” Kumbi ndi vinthu wuli vo vingumuwovya kuti waleki kukhumbira vinthu vo wakuvileka? Rosemary wangukamba kuti: “Mumalu mwakuchitaku Khrisimasi, ndicheza ndi ŵanthu a mubanja langu pa zuŵa linyaki. Chaka chechosi, ndisankha zuŵa limoza lo ndidana ŵanthu a mubanja langu kuti ndichezi nawu, ndiŵapaski mphasu kweniso nditiŵakonkhoske chifukwa cho nditiŵayanjiya.” Kweni Rosemary wangukumana so ndi suzgu yinyaki. Iyu wangukamba kuti: “Ndati ndasambira ŵaka uneneska, mabwezi ngangu ngosi ngangundileka. Nyengu zinyaki ndaŵasoŵanga ukongwa ndipuso ndachitanga phukwa.” d Kumbi ntchinthu wuli cho chingumuwovya? Iyu waserenga mu uteŵeti ndi azichi akupambanapambana. Iyu wangukamba kuti: “Kuchita viyo, kwandiwovya kuti ndisaniyi mabwezi ngo nditingayanja kweniso ngo  nditingawona kuti ngakuzirwa.” Kumbi mungasambiranji kwaku Rosemary? Mungayamba kukhumbira chinthu chinyaki cho mwakondwanga nachu mwechendasambiri uneneska, kweni ziŵani kuti mungayamba kuchita vinthu vinyaki vo mungakondwa navu ukongwa pasonu panu. (Afi. 4:​8, 9) Ndipuso mukumbukengi kuti: Nyengu zosi Yehova wakupaskeningi vinthu vinandi kuluska vo mukuvileka.

ASANI ANYAKI ALEKA KUTEŴETE YEHOVA

12. Kumbi ntchinthu wuli cho chingachitika mumpingu cho chingaŵa chakusuzga ukongwa?

¹² Mwati mwaja Kaboni, mungukondwa ukongwa kuti mwaleka kuchitaku vinthu va mucharu ichi ndipu sonu mwasere mubanja la ŵanthu wo asambiza uneneska kweniso atesesa kuchita cho ntchakwenere. (Yesa. 65:14) Kweni nyengu zinyaki munthu munyaki wangachita ubudi ukulu ndipu asani walapa cha, wangatuzgika mumpingu. (1 Akori. 5:13) Tiyeni tiwoni mo venivi vingukwaskiya mzichi Samar. Iyu wangukamba kuti: “Ndati ndabatizika ŵaka, mura munyaki wanguchita ubudi ukulu ndipu wangutuzgika mumpingu. Ndinguguŵa ukongwa mwakuti ndaŵanaŵanangaku cha kuti mura wangabudiya Yehova kweniso kuguŵiska abali mumpingu.” Mbuneneska kuti nyengu zosi tikhumbika kugomezga kuti abali ndi azichi ŵidu atimuyanja Yehova ndipuso akhumbisiska kulutirizga kuja akugomezgeka kwaku iyu. (1 Akori. 13:​4, 7) Kweni vachitima kuti chaka chechosi abali ndi azichi anyaki atuzgika mumpingu. Ndipu vija vakusuzga ukongwa asani mubwezi widu, munthu wa mubanja lidu kweniso munthu yo titimugomezga ukongwa wasankha kuleka kuteŵete Yehova.

13. Kumbi tikhumbika kuchitanji pasonu panu kuti tizileki kuguŵa ukongwa asani mubali widu pamwenga munyidu waleka kuteŵete Yehova?

¹³ Kumbi munganozgeke wuli pasonu panu kuti muzileki kuguŵa ukongwa asani munyinu pamwenga mubali winu waleka kuteŵete Yehova? Mulutirizgengi kukholeska ubwezi winu ndi Yehova. (Yako. 4:8) Ndipu mungazomerezanga cha kuti ubwezi winu ndi Chiuta uthembengi kugomezgeka kwa ŵanthu anyaki. Mwakuyeruzgiyapu, chinanga kuti tingasope limoza Yehova ndi ŵanthu a mubanja lidu kweniso Akhristu anyidu, kweni pakutija tikhumbika so kupemphera kwaku Yehova ndipuso kuŵerenga Bayibolu nyengu zosi.—Salimo 1:2; 62:8.

14. Kumbi tisambiranji ku wakutumika Peturo? (Yohane 6:​66-68)

¹⁴ Tingasambirapu so fundu yinyaki pa vo wakutumika Peturo wanguchita akusambira anandi aku Yesu ŵati aleka kumulondo. Pa nyengu iyi, Peturo nayu watenere kuti wanguvwisa cha vo Yesu wang’anamuwanga. Kweni wonani vo Peturo wangukamba pa Yohane 6:​66-68. (Ŵerengani.) Mumalu mwakuŵanaŵaniya vo anyaki achitanga, Peturo waŵanaŵaniyanga ukongwa uneneska wo Yesu wasambizanga. Venivi vingumuwovya kuti walutirizgi kulondo Yesu. Mwakuyanana ŵaka, chinanga kuti ŵanthu anyaki angaleka kuteŵete Yehova, mukumbukengi kuti uneneska wo gulu laku Yehova likukusambizani usintha cha ndipu weche wakuzirwa. Mwaviyo, mungawulekanga cha! Samar yo tamuzumbuwapu kali wangukamba kuti, “Nyengu zosi nditijikumbusa kuti asani munthu munyaki wachita ubudi  ving’anamuwapu cha kuti abali ndi azichi wosi mumpingu achita jalidu lenili pamwenga kuti gulu lisambiza vinthu vaboza. Kwali ŵanthu angalongo mijalidu wuli, kweni vo achita viyanana cha ndi mijalidu yo Yehova we nayu.”

15. Kumbi musambiranji pa vo vinguchitikiya Emily?

¹⁵ Tiyeni tikambiskani vo vinguchitikiya Emily. Pati pajumpha ŵaka sabata yimoza kutuliya po wangubatizikiya, anyina angutuzgika mumpingu ndipu angujowo banja lawu. Emily wangukamba kuti: “Ndaŵanaŵaniyangaku cha kuti venivi vingatichitikiya. Nditiŵasoŵa ukongwa ama ndipu yeniyi ndiyu suzgu yikulu ukongwa yo ndakumana nayu pa umoyu.” Kumbi ndi vinthu wuli vo vingumuwovya Emily? Iyu wangukamba kuti: “Nde ndija cha. Nde ndi ada kweniso abali ndi azichi wo atindiwovya. Weyosi yo wateŵete Yehova wakumana ndi masuzgu. Ndichu chifukwa chaki tikhumbika kwanjana kweniso kuchiskana.” (1 Petu. 5:9) Mukhumbika cha kulindizga kuti mukumani dankha ndi masuzgu ndipu muyambengi kukoliyana ndi abali ndi azichi. Sonu ndiyu nyengu yamampha yakuchitiya venivi. Asani muchitengi viyo, kwali mungakumana ndi masuzgu wuli, abali ndi azichi ŵinu akuwovyeningi kweniso akupembuzgeningi.

16. Kumbi tikhumbika kukumbukanji? (Wonaniso chithuzi.)

¹⁶ Mukumbukengi so kuti Yehova wachenya ŵanthu wo watiŵayanja. (Ahe. 12:6) Iyu wakhumba kuti wosi wo akutuzgika mumpingu awere so mugulu laki. (2 Petu. 3:9) Mwaviyo, asani mubali winu pamwenga munyinu wakutuzgika mumpingu, mugomezgengi kuti ŵara achitengi vosi vo angafiska kuti amuwovyi kuwere kwaku Yehova.—2 Timo. 2:​24, 25.

17. Kumbi titenere kusimikizanji?

¹⁷ Munkhani iyi takambiskana ŵaka masuzgu ngamanavi ngo mungakumana nangu asani mwabatizika. Mbuneneska kuti mungayamba kufipa mtima ndi masuzgu nganyaki kweni palivi chifukwa chakuti muchitiyi mantha. Pe vinthu vinandi vo mungachita kuti munozgeke. Ndipu nyengu zosi mukumbukengi kuti Yehova Chiuta wakuwovyeningi kuti mulutirizgi kuja wakugomezgeka kwaku iyu. Iyu wakuwovyanipu kali ndipu walutirizgengi kukuwovyani mpaka muyaya! (1 Petu. 5:10) Nyengu zosi wakupaskeningi nthazi zo zingakuwovyani kuti mukunthiyepu masuzgu ngo mungakumana nangu. Asani muzomerezga kuti Yehova wakuwovyeni, mulutirizgengi kuja nayu pa ubwezi kwali mungakumana ndi masuzgu wuli!—Salimo 119:165; Aro. 8:​38, 39.