APRIL 6-12, 2026
SUMU 82 “Longoni Ukweru Winu”
Mo Tingawovye Abali Ŵidu wo Mbakaboni Cha
“Tingavukanga cha kuchita vamampha.”—AGA. 6:9.
FUNDU YIKULU
Munkhani iyi tiwonengi vo tingachita kuti tikoliyanengi ndi abali ŵidu wo mbakaboni cha kweniso mo tingaŵawovye kuti ayambi kuteŵete Yehova asani vingachitika.
1-2. Kumbi ntchinthu wuli cho chingatimbanyizga ubwezi widu ndi abali ŵidu asani tayamba kusambira uneneska?
YESU wangukambiya munthu yo wakhumbanga kuja wakusambira waki kuti: “Luta kunyumba kwa abali ŵaku, ukaŵakambiyi vosi vo Yehova wakuchitiya.” (Mariko 5:19) Yesu wangukamba mazu ngenanga chifukwa chakuti waziŵanga kuti taŵanthu tikhumbisiska kukambiyaku abali ŵidu uthenga wamampha.
2 Kumbi mukumbuka mo munguvwiya mwati mwayamba ŵaka kusambira Bayibolu? Mutenere kuti mungukondwa ukongwa ndipu mwakhumbisiskanga kukambiyaku abali ŵinu vo mungusambira! Kweni panyaki abali ŵinu angukondwa navu cha. Pamwenga yiwu anguguŵa chifukwa cha mo mungukonkhoske fundu za uneneska. Asani ndimu venge, kumbi mungachita wuli kuti mukoliyanengi ndi abali ŵinu kwambula kutimbanyizga ubwezi winu ndi Yehova?
3. Kumbi tikambiskanengenji munkhani iyi?
3 Munkhani iyi, tiwonengi: (1) Mo lisungu, lingatiwovye kuti tiyanjengi abali ŵidu kweniso tizikirengi nawu chinanga kuti akhumba cha kusambira vakukwaskana ndi Yehova. (2) Vo tingachita asani abali ŵidu akamba pamwenga kuchita vinthu vo vingatiguŵiska. (3) Mo kuzikira kwidu kweniso kulutirizga kugomezga kuti angasintha kungawovye abali ŵidu kuti ayambi kuteŵete Yehova. (4) Mo tingalongore kuti titiŵayanja.
MUŴALONGONGI LISUNGU
4. Kumbi Yesu wanguchita wuli ndi ŵanthu wo akananga kuvwisiya uthenga waki?
4 Yesu wanguleka cha kuŵawovya ŵanthu wo akananga kuvwisiya uthenga ŵaki. Iyu wangujiyeruzgiya ndi munthu yo wagwiranga ntchitu mumunda wa mphereska. Munthu yo wanguyesa nthowa zakupambanapambana kuti chimiti cha mphereska chipasi vipasu. (Luka 13:6-9) Pa nyengu yo Yesu wakambanga ntharika yeniyi, ndipu waŵawovyapu kali Ayuda kwa vyaka vakujumpha vitatu kuti aje ndi chivwanu mwaku iyu. Kweni ntchifukwa wuli Yesu wangulutirizga kuŵawovya? Ntchifukwa chakuti Yesu waŵachitiyanga lisungu ŵanthu ndipu venivi vingumuwovya kuti wazikirengi nawu.
5. Kumbi ntchinthu wuli chinguwovya Yesu kuti waŵalenge lisungu ŵanthu a mtundu ŵaki?
5 Yesu wanguŵalenge lisungu ŵanthu a mtundu ŵaki chifukwa alongozgi avisopa aŵawovyanga cha kuziŵa uneneska wakukwaskana ndi Chiuta. Yesu wanguwona kuti ŵanthu ŵenaŵa “ŵenga nge mbereri zambula mliska.” (Mariko 6:34) Kwati kwaja mazuŵa ngamanavi kuti wafwi, Yesu wanguliriya tawuni ya Yerusalemu chifukwa chakuti waziŵanga kuti ŵanthu anandi a mutawuni yeniyi azamubayika chifukwa ŵengavi chivwanu. (Luka 19:41-44) Asani nasi titiŵalenge lisungu abali ŵidu, vitichitiskengi kuti tilutirizgi kuŵapharazgiya.
6. Ntchifukwa wuli tikhumbika kuzikira ndi abali ŵidu wo mbakaboni cha? (Agalatiya 6:9)
6 Ŵerengani Agalatiya 6:9. Chinanga kuti abali ŵidu angakhumba cha kusambira vakukwaskana ndi Yehova pasonu panu, tikhumbika kuzikira nawu ndipuso tingavukanga cha “kuchita vamampha.” Tiziŵa kuti pato nyengu kuti munthu wasinthi vinthu vo waja wachivigomezga kwa nyengu yitali kweniso kuti waje ndi chivwanu mwaku Yehova. Panyaki kali namwi “mwengavi chilindizga” ndipuso mwamuziŵanga cha Chiuta. (Aefe. 2:12) Asani ndiviyo tikayika cha kuti munthu munyaki wanguzikira namwi ndipu wangukuwovyani kusintha kweniso kusambira vakukwaskana ndi Yehova. Mwaviyo, asani muzikira ndi abali ŵinu, mungaŵawovya kuti asambiri vinandi vakukwaskana ndi Yehova.
ZIŴANI CHIFUKWA CHO ABALI ŴINU AKAMBIYA KWENISO ACHITIYA VINTHU VO VINGAKUGUŴISKANI
7. Kumbi ntchinthu wuli cho chitenere kuti chatondekeskanga avurwa aku Yesu kuvwana mwaku iyu?
7 Avurwa aku Yesu atenere kuti anguvwa vakuziziswa vo Yesu wanguchita ku Galileya. (Luka 4:14, 22-24) Kweni pakwamba, yiwu ŵengavi chivwanu mwaku iyu. (Yoha. 7:5) Chifukwa wuli? Bayibolu likamba cha chifukwa chaki. Kweni likonkhoska ŵaka vinthu vinyaki vo vatondekeskanga Ayuda anyaki kuja akusambira aku Yesu. Ayuda anyaki awopanga kutombozgeka ndi ŵanthu a muchigaŵa chawu. (Yoha. 9:18-22) Penipo anyaki amuziŵanga Yesu kutuliya pa unamana ŵaki ndipu agomezganga cha kuti wangaja Mesiya. (Mariko 6:1-4) Panyaki avurwa aku Yesu nawu ŵenga ndi maŵanaŵanu ngenanga. Mwaviyo, vingachitika kuti abali ŵinu nawu, akana kuvwisiya uthenga wamampha chifukwa chakopa kutombozgeka pamwenga akhumba cha kuti yimwi ndimwi muŵapharazgiyengi.
8. Kumbi ndi vinthu wuli vo vingachitiska abali ŵidu wo mbakaboni cha kuti akambi pamwenga achiti vinthu vo vingatiguŵisa?
8 Tiŵanaŵaniyengi chifukwa cho akambiya kweniso achitiya vinthu vo vingatiguŵiska. Avurwa aku Yesu nawu atenere kuti ŵenga pa gulu la abali ŵaki wo akambanga kuti Yesu “wazunguliya mutu.” (Mariko 3:21) Ntchifukwa wuli angukamba viyo? Bayibolu lilongo kuti Yesu watangwanikanga ukongwa ndi ntchitu yakupharazga kweniso wachizganga ŵanthu mwakuti wengavi nyengu yakuryiya. (Mariko 3:20) Kumbi abali aku Yesu aŵanaŵananga kuti iyu wachita vinthu mwakulutizga? Vingachitika nadi. Abali ŵidu nawu angaŵanaŵana kuti tilutizga ukongwa asani tichita vinthu vakukwaskana ndi chisopa chidu. Asani ndimu aŵanaŵaniya, tingachita umampha kuŵalongo kuti te akoloŵa kuziya mu vo tichita.
9. Kumbi ntchinthu wuli cho chingawovya abali ŵidu kuti asinthi mo atitiwone? (1 Peturo 3:1, 2) (Wonaniso vithuzi.)
9 Vakuchita vidu vilongongi kuti te akoloŵa kweniso titiŵayanja. Asani tilongoro kweniso kuchita nawu vinthu mwachanju abali ŵidu, vingaŵawovya kuti asinthi mo atitiwone. (Ŵerengani 1 Peturo 3:1, 2.) Mwakuyeruzgiyapu, munthulumi yo muwolu waki ndi Kaboni waku Yehova, kanandi wangayamba kuchita phukwa pamwenga wangaguŵa asani muwolu waki waluta ku maunganu pamwenga wasere mu uteŵeti. Kweni chifukwa chakuti mzichi uyu wakhumba cha kuti mulumu waki wachitengi phukwa, iyu wangasintha ndondomeku yaki yakuchitiya vinthu vauzimu kuti wasaniyengi nyengu yinandi yakucheze ndi mulumu waki. Mwakuyeruzgiyapu, wangasere mu uteŵeti asani mulumu waki we bizi ndi vinthu vinyaki pamwenga pa nyengu yo we panyumba cha. Asani mzichi ngwakoloŵa, wangawovya mulumu waki kuti waje ndi maŵanaŵanu ngakwenere ngakukwaskana ndi Akaboni.
Asani tilongoro kweniso kuchita vinthu mwaulemu ndipuso mwachanju ndi munthu yo tikutorana nayu, vingamuwovya kuti wasinthi mo wawone Akaboni (Wonani ndimi 9) f
10. Kumbi tingamuyezga wuli Yesu asani atisusika?
10 Ndi nyengu zosi cha po titenere kuŵamuka asani atitisuska. Pa nyengu yo ŵanthu akambanga kuti Yesu waryanga ukongwa kweniso wamwanga ukongwa vinyu, iyu wangukwiya cha pamwenga kujiŵikiya kuvuli. Mumalu mwaki, wakhumbanga kuti ŵanthu wo ajiwone ŵija asani vo akambanga vauneneska. (Mate. 11:19) Iyu wanguŵalongo so kuziya mu vakuchita vaki kuti wachitanga vinthu mwachikatikati kweniso wakondwanga ndi umoyu. (Yeruzgiyani ndi Yohane 2:2, 6-10.) Mwakuyanana ŵaka, ndi nyengu zosi cha po mutenere kuŵamuka abali ŵinu asani akamba vinthu viheni vakukwaskana ndi yimwi. Mumalu mwaki, muŵalongongi kuziya mu vakuchita vinu kuti mwe akoloŵa kweniso mukondwa ndi umoyu. Asani muchita viyo, yiwu ajiwoniyengi ŵija ndipu viŵawovyengi kuti aleki kugomezga nkhani zaboza zo akuvwa zakukwaskana ndi Akaboni.
LUTIRIZGANI KUJA AKUZIKIRA KWENISO MUGOMEZGENGI KUTI ANGASINTHA
11. Kumbi Yesu wachitanga nawu wuli vinthu avurwa ŵaki wo ŵengavi chivwanu mwaku iyu?
11 Bayibolu lilongo kuti Yesu wazikiranga nawu avurwa ŵaki. Mwakuyeruzgiyapu, pa nyengu yo Yesu wanguchita chakuziziswa chaki chakwamba ku Kana, viwoneka kuti nawu ŵengapu. (Yoha. 2:11, 12) Kweni nge mo takambiyapu kali, avurwa aku Yesu ŵengavi chivwanu mwaku iyu. Chinanga kuti venga viyo, Yesu wanguleka cha kuchita nawu vinthu, ŵaka pakuti ŵenga akusambira ŵaki cha. Bayibolu lilongo kuti pati pajumpha vyaka pafufupi vitatu kutuliya po wanguchitiya chakuziziswa chaki chakwamba ku Kana, Yesu wangulutirizga kukambiskana nawu mwachanju avurwa ŵaki.—Yoha. 7:5-8.
12. Kumbi ntchinthu wuli cho chingatiwovya kulutirizga kugomezga kuti abali ŵidu angasintha ndi kwamba kuteŵete Yehova?
12 Kuziŵa fundu yakuti Yehova ngwalisungu, kungatiwovya kulutirizga kugomezga kuti abali ŵidu angasintha ndi kwamba kuteŵete Yehova. Asani visopa vaboza vazibwangandulika, abali ŵidu angazikumbuka kuti tinguŵakambiya kuti venivi ndivu vazamuchitika. a (Chivu. 17:16) Yiwu angaziyamba kuteŵete Yehova pavuli pakuti chisuzgu chikulu chayamba! Ndipu asani abali ŵidu akumana ndi masuzgu pasonu panu, titenere kuchita vosi vo tingafiska kuti tiŵawovyi. Asani awona kuti titiŵayanja nadi kweniso titiŵalongo lisungu, panyaki yiwu angakhumba kuziŵa vinandi vakukwaskana ndi vo Bayibolu lisambiza.
MUŴALONGONGI KUTI MUTIŴAYANJA
13. Chinanga kuti titangwanika pakuteŵete Yehova, kumbi tikhumbika kuphwere ndi vinthu wuli?
13 Chinanga kuti titangwanika pakuteŵete Yehova, kweni tikhumbika cha kuchitiska abali ŵidu kuti aŵanaŵanengi kuti tikhumba cha kucheza nawu pamwenga tikuleka kuŵayanja. (Mate. 7:12) Kumbi tingaŵalongo wuli kuti titiŵaŵanaŵaniya? Tiyeni tikambiskani nthowa zimanavi.
14-15. Kumbi abali ŵidu wo mbakaboni cha tingaŵalongo wuli kuti titiŵayanja? Kambani chakuyeruzgiyapu.
14 Mulongongi kuti mutiŵayanja mwakukambiskana nawu kaŵikaŵi. Asani tikambiskana nawu kaŵikaŵi abali ŵidu ndi kuŵakambiya mo vinthu viliri pa umoyu widu, tilongo kuti titiŵayanja. Mwakuyeruzgiyapu, tingaŵambiya foni, kuŵalembe meseji kweniso kuŵatumiziya vithuzi vo tingujambulisa tati taluta kumalu nganyaki pamwenga tichicheza ndi anyidu. Tingaŵapaska mphasu pamwenga kuŵalembe kalata. Venivi vingalongo kuti titiŵaŵanaŵaniya kweniso vingawovya kuti tikoliyanengi. Asani titamba ndisi kuchita venivi, vitiŵawovya kuziŵa kuti titiŵayanja nadi.
15 Tiyeni tiwoni vo vinguchitikiya mzichi munyaki wa ku Armenia zina laki Anna. Ŵanthu a mubanja laki atanja kucheze limoza pa nyengu ya mabefide ndipuso pa vikondwereru vinyaki vo vikoliyana cha ndi fundu za mu Bayibolu. Anna wati wasambira uneneska, abali ŵaki angwamba kufipa mtima kuti walekengi kucheza nawu chifukwa cha chisopa chaki chasonu. Yiwu afipanga so mtima kuti asani waja Kaboni waku Yehova, wajengi umoyu wakusuzgika ukongwa. Kumbi Anna wanguchita wuli kuti abali ŵaki alekengi kufipa mtima? Iyu wangukamba kuti: “Asani ndaluta kuchiwona abali ŵangu, nditiŵakambiya vinthu vo vandichitikiya pa umoyu wangu kweniso vo nditangwanika navu. Nditiŵadaniya so kunyumba kwangu kweniso nditiŵawovya kuziŵana ndi anyangu. Venivi vitovya abali ŵangu kuŵaziŵa umampha ŵanthu wo ndicheza nawu ukongwa mwakuti mtima wawu uja mumalu.” Iyu wangukamba so kuti: “Abali ŵangu anandi akamba kuti sonu ndikondwa ukongwa mwakuti atindifipiya mtima so cha.”
16. Kumbi Yesu wangulongo wuli kuti wamuŵanaŵaniyanga mvurwa waki Yakobe? (Wonaniso mazu ngamumphata.)
16 Muŵalongongi kuti mutiŵaŵanaŵaniya. Yesu wati wayuskika, wanguwoneke kwa mvurwa waki Yakobe ndipu venivi vingulongo kuti watimuŵanaŵaniya. (1 Akori. 15:7) Yakobe watenere kuti wangukondwa ukongwa kuziŵa kuti Yesu wamuyanjanga mbwenu. Viwoneka kuti mphanyengu yeniyi po Yakobe wangusimikiziya kuti Yesu wenga nadi Mesiya. Pavuli paki, Yakobe watenere kuti wanguwovya abali ŵaki anyaki kugomezga kuti Yesu wenga nadi Mesiya. b—Machi. 1:14.
17. Kumbi tingawugwiriskiya wuli ntchitu ulongozgi wa pa Aroma 12:15? (Wonaniso chithuzi.)
17 Ŵerengani Aroma 12:15. Asani titiŵalongo kuti titiŵaŵanaŵaniya abali ŵidu pa nyengu yo vinthu ve umampha kweniso pa nyengu ya masuzgu, vingaŵawovya kuti atiwonengi mwakwenere. c Mwakuyeruzgiyapu, asani abali ŵidu ŵe ndi mwana, tingakondwa nawu limoza kweniso kuŵapaska mphasu kuti aziŵi kuti nasi takondwa ukongwa. Ndipu asani mubwezi wawu pamwenga munthu yo amuyanjanga watayika, tingaŵapembuzga, kuŵalembe meseji pamwenga kuŵawovya munthowa zakupambanapambana. Ndipu tingaluwanga cha kukambiskana nawu kaŵikaŵi, ukongwa asani akumana ndi masuzgu.
Asani mulongo kuti mutiŵaŵanaŵaniya abali ŵinu, ukongwa pa nyengu yo akumana ndi masuzgu, vingaŵawovya kuti asinthi mo atikuwoniyani kweniso mo awone vo mugomezga (Wonani ndimi 17) g
18. Kumbi tingamuyezga wuli Andireya?
18 Muŵawovyengi kuziŵana ndi abali ndi azichi. Andireya yo wenga wakusambira waku Yesu wati waziŵa kuti Yesu ndi Mesiya, wanguluta kwa mku waki Peturo ndipu wangumukambiya kuti waluti wakakumani ndi Yesu. (Yoha. 1:40-42) Kumbi nasi tingachita vakuyanana ndi venivi? Mwakuyeruzgiyapu, nyengu zinyaki tingadaniya mubali widu ku maunganu pamwenga tingamudana kuti tiziryi chakurya limoza ndi Akhristu anyidu. Asani mubali widu waziŵana ndi abali ndi azichi, wangajiwone yija kuti Akaboni ayanana ŵaka ndi ŵanthu wosi kweniso mbanthu amampha.
19. Chinanga kuti abali ŵidu angavwisa cha vinthu vinyaki vo tigomezga, kumbi titenere kuchita nawu wuli vinthu? (1 Peturo 3:15)
19 Ŵerengani 1 Peturo 3:15. Abali ŵidu angavwisa cha chifukwa cho tikaniya kuchita vinthu vinyaki kweni yiwu angakumbuka mo tichitiya nawu vinthu. Chinanga kuti tingajapu cha pa vikondwereru pamwenga pa nyengu yo achita miyambu yinyaki yo Yehova wakondwa nayu cha, yiwu angakondwa ukongwa asani tiyesesa kupatuwa nyengu yinyaki kuti tichezi nawu. Mwakuyeruzgiyapu, tingaŵayende, tingaŵadana kuti tiziryi nawu limoza chakurya ndipuso kuŵapaska mphasu pa nyengu yinyaki yakuti kulivi vikondwereru.
LUTIRIZGANI KUWOVYA ABALI ŴINU KUTI NAWU AYAMBI KUTEŴETE YEHOVA
20. Kumbi vo vinguchitikiya Yakobe vititichiska wuli?
20 Yakobe wangutaya mwaŵi wakwenda limoza ndi Yesu pa nyengu yo Yesu wachitanga uteŵeti waki pacharu. Chinanga kuti venga viyo, pati pajumpha nyengu, iyu wanguja wakusambira waki. (Aga. 1:18, 19; 2:9) Ndipu viwoneke limu kuti Yakobe wangusambira vinandi vakukwaskana ndi vo Yesu wangusambiza pa nyengu yo wenga pacharu chapasi. Mwakuyeruzgiyapu, mukalata yo wangulembe Akhristu, wangukambamu fundu zakuyanana ndi zo Yesu wangusambiza pa Upharazgi wa Paphiri. d
21. Ntchifukwa wuli tikhumbika kulutirizga kuŵawovya abali ŵidu wo mbakaboni cha?
21 Chinanga kuti tingayesesa kuŵachitiya vinthu mwachanju kweniso kuŵalongo kuti titiŵaŵanaŵaniya, nyengu zinyaki abali ŵidu angakhumba mbwenu cha kuziŵa vinandi vakukwaskana ndi Yehova. Kweni ntchifukwa wuli tikhumbika mbwenu kulutirizga kuŵachitiya vinthu mwachanju? Chifukwa chakuti asani tichitengi viyo, tilongongi kuti tiyezga Yehova Chiuta yo ngwalisungu kweniso Mwana waki Yesu. (Luka 6:33, 36) Ndipu asani tilutirizga kuŵalongo kuti titiŵayanja, vingaŵawovya kuti asinthi mo atitiwone. Yiwu angakumbuka so fundu za mu Bayibolu zo tikuŵakambiyapu kuvuli. Asani tilutirizga kuŵawovya abali ŵidu kweniso kuŵachitiya vinthu mwachanju, tazamukondwa ukongwa kuŵawona achisankha kuteŵete Yehova!
SUMU 60 Mbumoyu Wawu
a Wonani nkhani yamutu wakuti, “Kumbi Yehova Wazakuŵayeruzga Wuli Ŵanthu Kunthazi? mu Chigongwi cha Mlinda cha May 2024 peji 11, ndimi 11-13.
b Yakobe ndi Yuda, wo ŵenga avurwa aku Yesu, anguja akusambira ŵaki iyu wati wayuskika.
c Wonani bokosi lakuti, “ Kumbi Mwamusanirikapu pa Mwambu wa Zowala Pamwenga wa Maliru?”
e Kuti muziŵi vinandi pa nkhani ya mo mungachitiya venivi, wonani nkhani yakuti, “Mafunso Ochokera kwa Oŵerenga” mumagazini ya Chichewa ya Chigongwi cha Mlinda ya May 15, 2002, kweniso ya November 15, 2007.
