“Ŵana Ntchihara Chakutuliya Kwaku Yehova”

JULANI

KUMBI muŵanaŵaniyanji asani mwavwa mazu ngakuti “chihara”? Panyaki muŵanaŵaniya va ndalama, katundu pamwenga chinthu chinyaki chakuzirwa cho banja linu lachisunga kwa vyaka vinandi cho mubali winu wakukupaskani. Kwali chingaŵa chinthu wuli, chihara ntchakuzirwa ndipuso mutenere kuchiphwere ukongwa.

Bayibolu likamba kuti “ŵana ntchihara chakutuliya kwaku Yehova.” (Salimo 127:3) Apapi Achikhristu awona kuti ŵana ŵawu ndi mphasu yakuzirwa yakutuliya kwa Awusewu akuchanya. Ndipu yiwu achita vosi vo angafiska kuti aŵavikiliyengi ndipuso aŵaphweriyengi mwakuliŵavu kweniso mwauzimu.

Kweni vachitima kuti apapi anyaki mazuŵa nganu, awona kuti ŵana ŵawu ndi mphasu yakutuliya kwaku Chiuta cha. (Yesa. 49:15; 2 Timo. 3:1-3) Anyaki akhumbisiska kuphwere ŵana ŵawu kweni atondeka chifukwa cha masuzgu ngakupambanapambana ngo akumana nangu. Mwakuyeruzgiyapu, anyaki abala ŵana anandi, kuluska wo angafiska kuŵaphwere. Kumbi ntchinthu wuli cho chichitiska apapi anyaki kubala ŵana anandi? Kumbi Yehova wakhumba kuti apapi achitengenji? Kumbi apapi a Chikhristu afiska wuli kulera umampha ŵana ŵawu?

KUMBI NTCHINTHU WULI CHO CHICHITISKA APAPI ANYAKI KUBALA ŴANA ANANDI?

Kuchichizgika ndi ŵanthu a mubanja lawu ndipuso ŵanthu anyaki. Muvigaŵa vinyaki, apapi wo ŵe ndi ŵana anandi apaskika ulemu ukongwa. Mwaviyo, ŵanthu anyaki angachichizgika ndi abali ŵawu pamwenga anyawu kuti abali ŵana anandi chinanga kuti angafiska cha kuŵaphwere.
Kufipiya mtima va mawa. Muvyaru vinyaki mo ŵana atufwa ukongwa chifukwa matenda, kusoŵa chakurya kweniso kusoŵa kwa chovyu chakwenere chakuchipatala, apapi anyaki abala ŵana anandi kuti asani anyaki afwa, anyaki ajeku ndi umoyu. Penipo anyaki abala ŵana anandi kuti aziŵaphweriyengi asani akota. Venivi vichitika ukongwa muvyaru vo boma lileka kuphwere akukota.
Nthowa za kulera. Muvigaŵa vinyaki, ŵanthu aŵavi mwaŵi wakuti achiti kusankhapu nthowa za kulera zo angagwiriskiya ntchitu. Penipo anyaki achita mantha ndi vo vingaŵachitikiya muliŵavu lawu asani angayamba kugwiriskiya ntchitu nthowa za kulera zo zisanirika muchigaŵa chawu. Ndipu anyaki angafiska cha kulipira chifukwa chakuti nthowa za kulera zo zisanirika kwawu zakudula. a

KUMBI YEHOVA WAKHUMBA KUTI APAPI ACHITENGENJI?

Mupatuwengi nyengu yakucheze ndi mwana weyosi pakuyija

Mupaskengi ŵana ŵinu vinthu vo akhumbikiya. Yehova wakupereka kwa apapi udindu wakuti aphweriyengi ŵana ŵawu mwakuliŵavu. Iyu wakhaza kuti apapi achitengi vosi vo angafiska kuti asaniriyengi ŵana ŵawu chakurya, vakuvwala ndi pakugona. Yehova wakhumba so kuti apapi asambizengi ŵana ŵawu vinthu vakupambanapambana. Mwaviyo, apapi Achikhristu atesesa kukhwecha kutumiza ŵana ŵawu ku sukulu za boding’i. Chinanga kuti ve viyo, awonesesa kuti ŵana ŵawu alonde masambiru ngamampha pa nyengu yo aja nawu limoza mpaka po akuwiya. Ndipu atiŵasambiza malusu ngo ngangaziŵawovya paumoyu wawu kweniso asaniya nyengu yakucheze nawu kuti ajivwengi kuti atanjika kweniso mbakuvikilirika. Kweni Yehova ngwakoloŵa. Iyu wakhaza kuti apapi aje akukhupuka cha. Kumbukani kuti Yehova wangusankha banja lo lenga likavu kweni lakulimbikiya ntchitu kuti lileri Mwana waki wakwanjiwa.—Mate. 13:55, 56; Luka 2:24.

Fundu ya mu Bayibolu: “Ndipu kukamba uneneska, asani munthu watiŵaphwere cha wo mbaki, ukongwa a munyumba yaki, wakana chivwanu ndipu ndi muheni ukongwa kuluska munthu wambula chivwanu.”—1 Timo. 5:8.

Yehova waziŵa kuti apapi akhumbika chovyu asani akota. Ndipu nthowa yamampha yo ŵana angalongore kuti atumbika apapi ŵawu, nkhunozgeke limu mo angaziwovye apapi ŵawu asani azikota. (Eki. 20:12; 1 Timo. 5:4) Kweni Yehova wakondwa ukongwa asani apapi aŵanaŵaniya ukongwa mo angaphwere ŵana ŵawu mumalu mwakuŵanaŵaniya ukongwa mo ŵana ŵawu angaziŵaphwere asani azikota.—2 Akori. 12:14.

Muŵasambizengi vakukwaskana ndi Yehova. Apapi Achikhristu ŵe so ndi udindu wakusambiza ŵana ŵawu kuti ayanjengi Yehova kweniso amusopengi. Yehova wawona kuti kusambiza ŵana vinthu vauzimu ntchinthu chakukhumbika ukongwa.—Doto. 6:6, 7.

Fundu ya mu Bayibolu: “Lutirizgani kuŵalera mwakuŵasambiza ndi kuŵalunguchizga nge mo Yehova wakhumbiya.”—Aefe. 6:4.

YEHOVA WAKHUMBA KUTI VINTHU VIKUYENDIYENINGI UMAMPHA

Mukambiskiyanengi limu unandi wa ŵana wo mukhumba kuzija nawu

Munozgekiyengi limu. Asani mukhumba kuzija ndi ŵana, muŵanaŵaniyengi mwakuphwere mo vinthu viliri pa umoyu winu. Mwakuyeruzgiyapu, asani mukhumba kuzibala ŵana anandi, kumbi mwazamufiska kuŵasaniriya chakurya, vakuvwala kweniso kuŵasambiza? Asani muwona kuti mungazifiska cha, mungakambiskana ndi munthu yo mukutorana nayu unandi wa ŵana wo mukhumba kuja nawu. Pa nyengu yo mukambiskana mukumbukengi kuti mwazamukhumbika kuphwere mwana weyosi mwakukoliyana ndi vo Yehova wakhumba. Mbuneneska kuti Yehova wavwisa kuti vinthu vinyaki pa umoyu vichitika mwakukoliyana ndi mo mwakhumbiyanga cha. (Waku. 9:11) Kweni iyu watumbikengi vo mutesesa kuchita kuti muzije mpapi wamampha.

Fundu ya mu Bayibolu: “Vinthu vo munthu waphamphu waŵanaŵana vichitiska kuti vinthu viyendi umampha, kweni wosi wo achita vinthu mwakupupuluma akavukengi.”—Nthanthi 21:5.

“Ndiyani waku yimwi yo asani wakhumba kuzenga nyumba yakuthopoka waleka kuja dankha pasi ndi kuŵerengese kuti wawoni asani we ndi ndalama zakukwana kuti wayimalizi?”—Luka 14:28.

Muŵikengi Yehova pamalu ngakwamba mubanja linu. Muwonengi kuti kusopa Yehova ndichu chinthu chakukhumbika ukongwa mubanja linu. Ndipu asani mwe ndi ŵana kali, musambizengi mwana weyosi kuti wayanjengi Yehova pakuyija. Muŵawovyengi kuti avwisiyengi pa maunganu kweniso asambirengepu fundu zakukhumbika. Sabata yeyosi muyesesengi kuchita Kusopa kwa Pabanja. Muŵasambizengi mo angapharazgiya mu uteŵeti. Mungalekiyanga abali ŵinu cha pamwenga ŵana ŵinu arara kuti ndiwu alerengi ŵana ŵinu. Udindu uwu, ngwinu apapi. Chinanga kuti kusambiza ŵana kuti ayanjengi Yehova kukhumbika nyengu kweniso phamphu, kweni mukondwengi ukongwa kuwona ŵana ŵinu achiteŵete Yehova mwalikondwa.

Fundu ya mu Bayibolu: “Palivi chinthu cho chitindikondwesa ukongwa kuluska kuvwa kuti ŵana ŵangu alutirizga kwenda mu uneneska.”—3 Yoha. 4. b

Muthembengi Yehova. Kwali muŵanaŵana kuti muje ndi ŵana pamwenga mwe nawu kali, musimikizengi kuti kulondo fundu zaku Yehova, ntchinthu chakukhumbika ukongwa kuphara vo ŵanthu anyaki angakamba pamwenga midawuku ya ko muja.

Kusambiza ŵana kuti ayanjengi Yehova kweniso kuti achitengi vo vitimukondwesa kukhumbika nyengu kweniso phamphu

Asani mwasankha kuja ndi ŵana amanavi, mugomezgengi kuti Yehova wazakukuphweriyani asani mwazikota. Mukhwechengi kuchichizgika kuti muje ndi ŵana anandi ndi chilatu chakuti azikuphweriyeningi asani mwazikota. Ndipu mungafipanga mtima cha kuti asani mwazikota mwazamusoŵa munthu wakuti wakuphweriyeningi. Yehova wakulayizga kuti wazakukuphweriyani ndipu nyengu zosi wafiska vo wakulayizga.—Yoswa 23:14.

Fundu ya mu Bayibolu: “Gomezga Yehova ndi mtima waku wosi, ndipu ungathembanga lusu laku lakuvwisa vinthu cha. Umuŵanaŵaniyengi mu nthowa zaku zosi, ndipu iyu wanyoloskengi nthowa zaku.”—Nthanthi 3:5, 6.

“Kali ndenga mwana ndipu sonu ndakuwa, kweni ndechendawonepu munthu weyosi murunji wachijowoleka, pamwenga ŵana ŵaki achipempha chakurya.”—Salimo 37:25.

“Mwaviyo, lutirizgani kupenja dankha Ufumu ndi urunji waki, ndipu vinthu vinyaki vosi venivi visazgikiyengeku kwaku yimwi.”—Mate. 6:33.

Ŵana ndi mphasu yakuzirwa yo Yehova wakupereka kwa apapi. Yehova wakondwa ukongwa kuwona kuti apapi Achikhristu alera ŵana ŵawu mwakukoliyana ndi vo iyu wakhumba! Yiwu atiŵaphwere umampha ŵana ŵawu mwakuliŵavu, mwauzimu kweniso atovya ŵana ŵawu kuti akondwengi. Yiwu asankhiya limu unandi wa ŵana wo akhumba kuzija nawu ndipuso awona kuti vo Yehova wakhumba ndivu vakukhumbika ukongwa kuluska kulondo ŵaka vo ŵanthu a muchigaŵa chawu akuziŵiriya kuchita. Asani achita venivi, apapi alongo kuti awona kuti ŵana ŵawu ndi mphasu yakuzirwa ukongwa kweniso “ntchihara chakutuliya kwaku Yehova.”

Yiwu Adandawulapu Cha ndi Vo Akusankha

Kumbi apapi akumana ndi masuzgu chifukwa chakuti akusankha kubala ŵana amanavi? Fumbu lenili ndilu apapi anandi wo aja muvyaru vo ŵanthu anandi mbakavu atijifumba. Tiyeni tiwoni vo abali anyaki wo ndi mitu ya mabanja wo aja muvyaru vo ŵanthu anandi mbakavu angukamba pankhani yeniyi.

Kumbi ŵanthu anyaki angukuchichizganipu kuti mubali ŵana anandi?

“Hinya, ndipu anyaki mwa ŵanthu wo atichichizganga ŵenga abali ndi azichi mumpingu. Banja linyaki lingutifumba kuti, ‘Ntchifukwa wuli mwe ndi mwana munthulumi yumoza pe? Kunu ku Africa, asani we ndi mwana munthulumi yumoza pe, vija nge kuti ulivi mwana. Ndipu asani we ndi ŵana ŵaŵi anthulumi, vija nge kuti we ndi mwana yumoza.’ Mwakuti tati tabala mwana widu wachiŵi munthukazi, ŵanthu akhazanga kuti tibalengi ŵana anyaki.”—Jeremias

Kumbi mukukumanapu ndi masuzgu chifukwa chakuti mukusankha kuja ndi ŵana amanavi?

“Awa. Chinanga nkhamanavi. Chifukwa chakuti tikusankha kuja ndi ŵana amanavi, ini ndi muwolu wangu tafiskanga kuphwere weyosi mubanja lidu, mwakuliŵavu kweniso mwauzimu. Ndikulereke mubanja la ŵana anandi ndipu ndawonanga mo ada ndi ama asuzgikiyanga kuti atisaniriyi vinthu vakukhumbika paumoyu kweniso kuti tisambiri sukulu.”—Jeremias

Kumbi ŵana ŵinu atuvwa wuli ndi vo mukusankha?

“Ŵana ŵidu akondwa ukongwa chifukwa akukumanapu cha ndi masuzgu ngo ŵana wo apapi ŵawu akubala ŵana anandi akumananga nangu chifukwa apapi ŵawu atondekanga kuŵaphwere umampha.”—Filipe

“Ŵana ŵidu achikuwa, akondwanga ukongwa chifukwa ajivwanga kuti atanjika kweniso mbakuvikilirika. Tayanjanga kucheza ndi abali ndi azichi wo atanja Yehova wo atichiskanga kuti tije ndi vilatu vauzimu. Mazuŵa nganu, tiwona ŵana ŵidu achiyezga chakuwoniyapu chawu chamampha.”—Carlos

Kumbi mwayanduwa wuli chifukwa chakusankha kuja ndi ŵana amanavi?

“Tafiskanga kujiphwere mwakuliŵavu chifukwa cha vo tikusankha. Kali ndagwiranga ntchitu ya ndalama zinandi, kweni ntchitu yeniyi yikundimaliya vyaka pafufupi vitatu vo vajumpha. Vinthu vati vasintha viyo, tingusuzgika ukongwa cha chifukwa chakuti tenga ndi ŵana amanavi. Mwaviyo, takhumbikanga ndalama zinandi cha kuti tisaniyengi vinthu vakukhumbika pa umoyu.”—Jeremias

“Vo tingusankha vinguwovya kuti tiphweriyengi ŵana ŵidu mwakuliŵavu ndipuso mwauzimu. Kweniso tafiskanga kuchiteŵete kuvigaŵa vo kwakhumbikanga apharazgi anandi. Chifukwa chakuti tenga ndi ŵana amanavi, tafiskanga kupatuwa nyengu yakucheze ndi mwana weyosi pakuyija kweniso kumuwovya. Sonu, ŵana ŵidu wosi ateŵete Yehova ndipu afiska vilatu vawu vauzimu.”—Lenadi

Kumbi apapi anyinu mungayanja kuŵakambiya fundu yakuti wuli?

“Ndawona kuti fundu yo ye pa Salimo 34:10b njauneneska nadi. Lemba ili likamba kuti: ‘Ŵanthu wo apenja Yehova asoŵengi kanthu kekosi cha kamampha.’ Yehova watitipaska nadi chechosi cho ini ndi ŵanthu a mubanja langu tikhumbikiya.”—Rafael

a Munthulumi ndi muwolu waki ndiwu ŵe ndi udindu wakusankha pa nkhani yakuja ndi ŵana pamwenga cha kweniso unandi wa ŵana wo akhumba kuja nawu. Yiwu asankha so nyengu yo ayambengi kubala ŵana kweniso nthowa za kulera zo angagwiriskiya ntchitu. Palivi yo wangaŵayeruzga pa vo angasankha. (Aro. 14:4, 10-13) Kusazgiyapu yapa, Akhristu akutorana akhumbika kukumbuka ulongozgi wa pa 1 Akorinto 7:3-5 asani apanga vakusankha pankhani yeniyi.

b Chinanga kuti ŵana wo azumbulika pa vesi ili mbakusambira anyaki wo Yohane wanguŵasambiza uneneska, kweni apapi nawu angavwa nge mo Yohane wanguvwiya asani awona kuti ŵana ŵawu ateŵete Yehova.

CHIGONGWI CHA MLINDA—CHAKUSAMBIRA