Julani

Lutani pa vo ve mukati

Mutumbikengi “Cho Chiuta Wamanga Pamoza”

Mutumbikengi “Cho Chiuta Wamanga Pamoza”

“Cho Chiuta wamanga pamoza, munthu wangapatuwanga cha.”—MARIKO 10:9.

SUMU: 131, 132

1, 2. Kumbi lemba la Aheberi 13:4 lititichiskanji?

TOSI tikhumba kutumbika Yehova. Iyu ngwakwenere kuti timutumbikengi ndipu asani tichita viyo, nayu watitumbikengi. (1 Samu. 2:30; Nthanthi 3:9; Chivu. 4:11) Yehova wakhumba so kuti titumbikengi ŵanthu, nge ŵaraŵara a boma. (Aro. 12:10; 13:7) Kweni pe so chinthu chinyaki cho tikhumbika kuchitumbika. Chinthu ichi ndi nthengwa.

2 Wakutumika Paulo wangulemba kuti: “Nthengwa yiŵi yakutumbikika ku ŵanthu wosi, ndipuso pakugona ŵanthu akutorana paŵi pambula kufipiskika.” (Ahe. 13:4) Paulo wakambanga nthengwa zosi cha. Kweni wakambanga nthengwa za Akhristu. Iyu waŵachiskanga kuti awonengi kuti nthengwa njakuzirwa. Kumbi namwi muwona kuti nthengwa njakuzirwa, ukongwa asani mukuto pamwenga kuyirwa?

3. Kumbi Yesu wangupereka ulongozgi wuli pa nkhani ya nthengwa? (Wonani chithuzi cho che pachanya.)

3 Asani mutumbika nthengwa ndikuti muyezga Yesu. Iyu watumbikanga nthengwa. Afarisi ŵati amufumba nkhani yakukwaskana ndi kupatana, Yesu wanguŵamuka vo Chiuta wangukamba wati wakwatisa nthengwa yakwamba. Iyu wanguti: “Pa chifukwa chenichi, munthulumi wazamuleka awisi ndi anyina ndipu wosi ŵaŵi azamuja liŵavu limoza.”  Yesu wangukamba so kuti: “Cho Chiuta wamanga pamoza, munthu wangapatuwanga cha.”—Ŵerengani Mariko 10:2-12; Chiya. 2:24.

4. Kumbi Yehova wakhumbanganji pa nkhani ya nthengwa?

4 Yesu wanguzomereza kuti Chiuta ndiyu wakwambisa nthengwa ndipuso kuti yingamalanga cha. Chiuta wanguŵakambiyapu cha Adamu ndi Heva kuti angamaliska nthengwa yawu. M’malu mwaki, iyu wakhumbanga kuti “wosi ŵaŵi” alutirizgi kuja limoza mpaka muyaya.

VINTHU VO VIKUSINTHA NTHENGWA KWA NYENGU YIMANAVI

5. Kumbi nyifwa yikwaska wuli nthengwa?

5 Tiziŵa kuti ubudi waku Adamu ukuchitiska kuti vinthu vinandi visinthi. Ubudi uwu ukuchitiska kuti ŵanthu afwengi ndipu ivi vikwaska so nthengwa. Wakutumika Paulo wangukambiya Akhristu kuti nthengwa yingamala asani yumoza wafwa. Venivi vingachitiska kuti munthu yo wangutolana nayu waje wakufwatuka kuyirwa pamwenga kuto so.—Aro. 7:1-3.

6. Kumbi dangu laku Mozesi lilongo wuli mo Yehova wawone nthengwa?

6 Dangu lo Chiuta wangupereka kwa Ayisirayeli lakonkhoskanga mo akhumbikiyanga kuwone nthengwa. Dangu ili lazomerezanga kuto muta. Chiuta wechendapereki dangu ili ndipu ŵanthu ayamba kali kuto muta. Kweni dangu ili lavikiliyanga anthukazi ndi ŵana kuti aleki kuŵachitiya nkhaza. Mwakuyeruzgiyapu, asani munthu wato kapolu, ndipu pavuli paki wato so munthukazi wachiŵi, iyu wakhumbikanga kuphwere muwolu waki wakwamba nge mo wachitiyanga kali. Iyu wakhumbikanga kumupaska chakurya, malaya kweniso kuja nayu malu ngamoza. Chiuta wakhumbanga kuti munthulumi wavikiliyengi ndi kuphwere muwolu waki wakwamba. (Chitu. 21:9, 10) Sonu titende Dangu laku Mozesi cha. Kweni dangu ili lititisambiza kuti Yehova wawona kuti nthengwa njakuzirwa. Venivi vititiwovya kuti titumbikengi nthengwa.

7, 8. (a) Mwakukoliyana ndi Marangu 24:1, kumbi dangu laku Mozesi lazomerezanga munthu kupata muwolu waki pa chifukwa wuli? (b) Kumbi Yehova watiyiwona wuli nkhani yakupatana?

7 Kumbi dangu laku Mozesi lakambanganji pa nkhani yakupatana? Chinanga kuti pakwamba Chiuta wakhumbanga cha kuti ŵanthu apatanengi, kweni dangu lazomerezanga munthulumi kupata muwolu waki. (Ŵerengani Marangu 24:1.) Munthu wapatanga muwolu waki asani “wasaniya kaheni mwaku iyu.” Dangu likamba cha kuti “kaheni” yaka kenga kanthu wuli. Panyaki chenga chifukwa chikulu pamwenga chinthu chakuchitiska soni. Tivifukwa timanatimana cha. (Mara. 23:14) Kweni chakupaska chitima ntchakuti mu nyengu yaku Yesu, Ayuda amaliskanga nthengwa “pa chifukwa chechosi.” (Mate. 19:3) Isi tikhumbika cha kuchita viyo.

8 Mu nyengu ya mchimi Malaki, anthulumi anandi apatanga awolu ŵawu mwachinyengu. Panyaki yiwu achitanga viyo kuti ato amwali wo asopanga angoza. Kweni Chiuta wangulongo mo wawoniyanga kumaliska nthengwa. Wangukamba kuti: “Nditinkha kupatana.” (Mala. 2:14-16) Ivi vikoliyana ndi vo Chiuta wangukamba wati wakwatiska nthengwa yakwamba. Iyu wanguti: “[Munthulumi] wazakujibatika ku muwolu waki. Yiwu azamuja liŵavu limoza.” (Chiya. 2:24) Yesu wangukoliyana ndi vo awisi angukamba. Iyu wanguti: “Cho Chiuta wamanga pamoza, munthu wangapatuwanga cha.”—Mate. 19:6.

CHIFUKWA CHIMOZA PE CHO NTHENGWA YINGAMALIYA

9. Kumbi mazu ngo Yesu wangukamba pa Mariko 10:11, 12 ngang’anamuwanji?

9 Anyaki angajifumba kuti, ‘kumbi pe chifukwa chechosi cho Mkhristu wangamaliskiya nthengwa ndi kuyirwa pamwenga kuto so? Yesu wangukamba mo wawone kumaliska nthengwa. Iyu wanguti: “Weyosi yo wapata muwolu waki ndi kuto munthukazi munyaki, wamuchitiya chigololu, kweniso asani munthukazi wapata mulumu waki ndipu watorana ndi munthulumi munyaki, ndikuti wachita  chigololu.” (Mariko 10:11, 12; Luka 16:18) Yapa viwoneke limu kuti Yesu watumbikanga nthengwa ndipu wakhumbanga kuti ŵanthu achitengi so viyo. Munthu yo wapata muwolu pamwenga mulumu waki kwambula kuti munyaki wachita chigololu ndi kuto pamwenga kuyirwa so, ndikuti wachita chigololu. Ve viyo chifukwa chakuti nthengwa yimala chifukwa cha kuchito ŵaka chikalata kukhoti cha. Chiuta watiŵawona kuti ŵeche “liŵavu limoza.” Kweniso Yesu wangukamba kuti asani munthulumi wapata muwoli waki vingachitiska kuti munthukazi wachiti chigololu. Kumbi ivi vingachitika wuli? Mu nyengu yakali, munthukazi yo mulumu waki wamuleka, watenere kuti wakhumbanga kuyirwa so chifukwa chakukhumba chovyu. Nthengwa yaviyo yayanananga ŵaka ndi kuchita chigololu.

10. Kumbi Mkhristu wangamaliska nthengwa ndi kuto pamwenga kuyirwa so pa chifukwa nichi?

10 Yesu wangukamba chifukwa cho nthengwa yingamaliya. Iyu wanguti: Nditikukambiyani kuti munthu weyosi yo wapata muwolu waki kwambula kuti wachita malusu ngaheni ngakugonana [mu Chigiriki por·neiʹa] ndipu wato munthukazi munyaki, wachita chigololu.” (Mate. 19:9) Iyu wangukamba so fundu iyi pa Upharazgi wa Paphiri. (Mate. 5:31, 32) Posi paŵi, Yesu wangukamba va “malusu ngaheni ngakugonana.” Ivi visazgapu kuchita chigololu, uhuli, kugonana kwa ŵanthu wo ŵechendatorani, kugonana kwa anthulumi pamwenga anthukazi ŵijaŵija ndi kugona nyama. Mwakuyeruzgiyapu, asani munthulumi wachita chigololu, muwolu waki wangasankha kumupata pamwenga cha. Asani munthukazi wasankha kumupata pa chifukwa chenichi, Chiuta nayu wawona kuti nthengwa yo yamala.

11. Ntchifukwa wuli Mkhristu wangasankha kuleka kumaliska nthengwa chinanga kuti pangaŵa chifukwa cha mu Malemba cha kuchitiya viyo?

11 Yesu wangukambapu cha kuti asani munthulumi pamwenga munthukazi wachita malusu ngaheni ngakugonana (por·neiʹa) mbwenu mwemosi mo vingaŵiya nthengwa yitenere kumala. Mwakuyeruzgiyapu, munthukazi wangasankha kuleka kumupata mulumu waki. Iyu wangasankha kumugowoke, kulutirizga kumuyanja ndi kuchita vinthu vo vingawovya kuti banja lawu liyendengi umampha. Kweni asani iyu wasankha kumupata ndi kuja ŵaka viyo kwambula kuyirwa so, wangakumana ndi masuzgu nganyaki. Mwakuyeruzgiyapu, kumbi wamaliskengi  wuli khumbiru laki la kugonana kweniso kusaniya vinthu vakukhumbika pa umoyu? Kumbi wachitengi phukwa cha? Kumbi ŵana akwaskikengi wuli? Kumbi alutirizgengi kwanja Yehova? (1 Akori. 7:14) Kukamba uneneska, munthu yo wangasankha kumaliska nthengwa wangakumana ndi masuzgu ngakulu ukongwa.

12, 13. (a) Kumbi ntchinthu wuli cho chinguchitika mu nthengwa yaku Hoseya? (b) Ntchifukwa wuli Hoseya wanguweriyana ndi Gomeri, nanga tisambiranjipu?

12 Vo vinguchitikiya Hoseya vititiwovya kuziŵa mo Yehova wawone nthengwa. Chiuta wangukambiya Hoseya kuti wakato Gomeri yo wangwamba kuchita ‘uhuli ndi [kuja] ndi ŵana a uhuli.’ Gomeri “wangume nthumbu ndi kumubaliya [Hoseya] mwana munthulumi.” (Hose. 1:2, 3) Pavuli paki wangubala so mwana munthukazi ndi munthulumi ndipu ŵana yaŵa atenere kuti ŵenga aku Hoseya cha. Chinanga kuti Gomeri wachitanga chigololu mwakuwerezgawerezga, kweni Hoseya wangumuleka cha. Pakumaliya, Gomeri wangumuleka Hoseya ndi kuja kapolu. Kweni Hoseya wangumugula kuti waje so muwolu waki. (Hose. 3:1, 2) Yehova wangugwiriskiya ntchitu Hoseya kuti walongo mo wagowokiyanga Ayisirayeli mwakuwerezgawerezga. Iyu waŵagowokiyanga chinanga kuti anguleka kuja akugomezgeka kwaku Iyu ndi kwamba kusopa achiuta aboza. Kumbi tisambiranji pa nkhani iyi?

13 Asani yumoza mu banja wachita chigololu, yo waleka kunanga wakhumbika kusankha vo wangachita pa nkhani iyi. Munthulumi pamwenga munthukazi yo waleka kunanga, wangasankha kumaliska nthengwa ndi kuyirwa pamwenga kuto so. Pamwenga wangasankha kumugowoke. Asani wangachita viyo ndikuti wananga cha. Hoseya wanguweriyana ndi Gomeri. Yapa, Gomeri wakhumbikanga so cha kugonana ndi munthulumi munyaki. Hoseya wanguleka dankha kuja malu ngamoza ndi Gomeri. (Hose. 3:3) Kweni pati pajumpha nyengu Hoseya watenere kuti wangwamba so kuja nayu malu ngamoza. Vo iyu wanguchita vayanananga ndi vo Chiuta wanguchita chifukwa wangugowoke ŵanthu ŵaki ndi kwamba so kuchita nawu vinthu nge mo wachitiyanga nawu pakwamba. (Hose. 1:11; 3:3-5) Kumbi venivi vingawovya wuli mabanja mazuŵa nganu? Asani munthu wayamba so kugonana ndi mulumu waki pamwenga muwolu waki yo wachita chigololu, ndikuti wamugowoke. (1 Akori. 7:3, 5) Asani wachita viyo, mbwenu palivi chifukwa cha mu Malemba chakumaliskiya nthengwa yawu. Mwaviyo, yiwu akhumbika kuyesesa kuwona nthengwa nge mo Chiuta watiyiwone.

MUTUMBIKENGI NTHENGWA YINU CHINANGA MUNGAKUMANA NDI MASUZGU NGAKULU

14. Mwakukoliyana ndi 1 Akorinto 7:10, 11, kumbi ndi vinthu wuli vo vingachitika mu nthengwa?

14 Akhristu wosi akhumbika kuwona kuti nthengwa njakuzirwa nge mo Yehova ndi Yesu atiyiwone. Kweni anyaki angatondeka kutumbika nthengwa chifukwa chakuti te akubuda. (Aro. 7:18-23) Mwaviyo, tizizwa cha kuti Akhristu anyaki mu nyengu ya akutumika akumananga ndi masuzgu mu nthengwa yawu. Paulo wangulemba kuti “munthukazi waleki kupatukaku ku mulumu waki.” Kweni nyengu zinyaki ivi vachitikanga.—Ŵerengani 1 Akorinto 7:10, 11.

Kumbi ŵanthu akutorana angachita wuli kuti nthengwa yawu yileki kumala? (Wonani ndimi 15)

15, 16. (a) Kumbi akutorana akhumbika kuchitanji asani akumana ndi masuzgu mu nthengwa yawu, ndipu ntchifukwa wuli? (b) Kumbi fundu iyi yigwira wuli ntchitu asani munthulumi pamwenga munthukazi ndi Kaboni cha?

15 Paulo wangukamba cha vo vachitiskanga kuti ŵanthu akutorana apatukanengi. Kweni tiziŵa kuti venga vifukwa vakukwaskana ndi chigololu cha. Asani venga viyo, munthukazi watingi wasankhengi kumupata mulumu waki ndi kuyirwa so. Paulo wangulemba kuti asani munthukazi wapatukaku ku mulumu waki, wakhumbikanga ‘kulutirizga kuja wambula kuyirwa, pamwenga kuweriyana so ndi mulumu waki.’ Mwaviyo, Chiuta wawonanga kuti nthengwa yawu yechendamali. Paulo wangukamba kuti asani ŵanthu akutorana apatukana chifukwa cha chigololu cha, yiwu atenere ŵaka kukambiskana kuti amaliski suzgu lo akumana nalu ndi kulutirizga kuja limoza. Wosi ŵaŵi mu banja akhumbika kupempha ŵara kuti aŵawovyi ndi ulongozgi wa mu Malemba. Pa nkhani zange izi ŵara  akhumbika ŵaka kupereka ulongozgi wa mu Malemba mumalu mwakusereriyapu.

16 Kweni wuli asani Mkhristu wakutorana ndi munthu yo ndi Kaboni cha? Kumbi akhumbika kupatukana asani akumana ndi masuzgu mu nthengwa yawu? Nge mo takambiyapu kali, Malemba ngakamba kuti nthengwa yingamala pijapija asani yumoza wachita chigololu. Paulo wangukamba kuti: “Munthukazi asani we ndi mulumu waki wambula kugomezga, ndipu munthulumi yo wazomera kuti wajengi nayu, munthukazi yo wangamulekanga cha mulumu waki.” (1 Akori. 7:12, 13) Fundu iyi yigwira so ntchitu mazuŵa nganu.

17, 18. Ntchifukwa wuli Akhristu anyaki asankha kulutirizga kuja ndi munthu yo akutorana nayu chinanga kuti akumana ndi masuzgu?

17 Kweni nyengu zinyaki munthulumi yo ndi Kaboni cha wangalongo kuti watimukhumba cha muwolu waki. Mwakuyeruzgiyapu, iyu wangayamba kumuchitiya nkhaza ndipu muwolu waki wangawona kuti umoyu waki we pangozi. Iyu wangakana kuwovya muwolu waki ndi ŵana pamwenga kumukaniza kuteŵete Yehova. Asani ndimu viliri, Mkhristu wangasankha kupatukana ndi mulumu waki chinanga kuti wangamunyengere. Ve viyo chifukwa chakuti wangawona kuti mulumu waki watimukhumba cha. Kweni Akhristu anyaki wo akumana ndi masuzgu nga nge yanga, asankha kuleka kupatukana. Yiwu akunthiyapu ndi kuyesesa kumalisa masuzgu ngo akumana nangu. Ntchifukwa wuli achita viyo?

18 Asani apatukana pa chifukwa ichi, yiwu atenere kukumbuka kuti nthengwa yawu yechendamali. Kweni asani achita viyo, weyosi wakumanengi ndi masuzgu ngo tangazumbuwapu kali mu nkhani iyi. Wakutumika Paulo wangukamba so chifukwa chinyaki cho akutorana aleke kupatukana. Iyu wangulemba kuti: “Munthulumi wambula kugomezga watoweseka chifukwa cha muwolu waki, ndipu munthukazi wambula kugomezga watoweseka chifukwa cha mubali. Asani venga viyo cha, ŵana ŵinu atingi ajengi akufipiskika, kweni sonu mbakutowa.” (1 Akori. 7:14) Akhristu anandi akugomezgeka alutirizga kuja pa nthengwa ndi munthu yo ndi Kaboni cha chinanga kuti akumana ndi masuzgu ngakulu. Asani munthu yo akutorana nayu waja Kaboni waku Yehova, yiwu akondwa chifukwa angukunthiyapu masuzgu ngo akumananga nangu.—Ŵerengani 1 Akorinto 7:16; 1 Petu. 3:1, 2.

19. Ntchifukwa wuli mu mpingu wa Chikhristu mwe mabanja nganandi ngo ngakondwa?

19 Yesu wangupereka ulongozgi pa nkhani yakupatana ndipu wakutumika Paulo wangupereka ulongozgi pa nkhani kupatukana. Yiwu akhumbanga kuti ateŵeti aku Chiuta awonengi kuti nthengwa njakuzirwa. Mazuŵa nganu, Akhristu auneneska akondwa ukongwa mu nthengwa. Tikayika cha kuti mu mpingu winu mwe mabanja nganandi ngo ngakondwa. Mwe anthulumi akugomezgeka wo atanja awolu ŵawu, ndi anthukazi achanju wo atumbika alumu ŵawu. Wosi alongo kuti nthengwa njakuzirwa. Tikondwa kuwona kuti abali ndi azichi anandi wo ŵe pa banja alongo kuti mazu ngo Chiuta wakukamba ngauneneska. Iyu wakukamba kuti: “Pa chifukwa chenichi munthulumi wazamuleka awisi ndi anyina ndipu wazakujibatika ku muwolu waki, ndipu wosi ŵaŵi azamuja liŵavu limoza.”—Aefe. 5:31, 33.