Buku Lakwamba la Samuyeli 17:1-58

  • Davidi wabaya Goliyati (1-58)

    • Goliyati wanyoza Ayisirayeli (8-10)

    • Davidi waluta kuchipumana ndi Goliyati (32-37)

    • Davidi wachita nkhondu mu zina laku Yehova (45-47)

17  Afilisiti+ anguwunganisa asilikali ŵawu* kuti akachiti nkhondu. Yiwu anguwungana ku Soku+ wa ku Yuda, ndipu angujintha msasa ku Efesi-damimu+ pakati pa Soku ndi Azeka.+  Sauli ndi anthulumi a ku Isirayeli anguwungana ndipu angujintha msasa mu Dambu la* Ela.+ Yiwu angundanda mumzeri wakunozgeke nkhondu kuti akakumani ndi Afilisiti.  Afilisiti ŵenga paphiri linyaki ndipu Ayisirayeli nawu ŵenga paphiri linyaki, pakati pawu penga dambu.  Sonu mumsasa wa Afilisiti mungutuwa chinkhara. Chinkhara chenichi chadanikanga kuti Goliyati,+ ndipu iyu wenga wa ku Gati.+ Goliyati wenga mtali mamita pafufupi ngatatu.*  Iyu wenga ndi chisoti chamkuŵa kumutu kwaki, ndipuso wanguvwala chakuvwala chamamba ngakuyerekanayerekana ngavisulu. Mkuŵa wa chakuvwala chaki chamamba ngavisulu+ wenga uzitu masekeli 5,000.*  Mumalundi, wanguvwala chakuvwala chamkuŵa cho chavikiliyanga malundi ngaki, kweniso wenga ndi kamkondu kamana+ kumsana.  Nthonga ya mkondu waki yenga yikulu nge chimiti cho ŵanthu akupanga salu agwiriskiya ntchitu,+ ndipu uzitu wa mutu wa mkondu waki wenga masekeli 600.* Munthu yo wamunyamuliyanga chishangu wenga panthazi paki.  Sonu iyu wanguma ndi kudaniriziya asilikali ŵa Ayisirayeli+ kuti: “Ntchifukwa wuli mwaza ndi kundanda mumzeri wakunozgeke nkhondu? Asi ini nde Mfilisiti wakuzirwa, ndipu yimwi mwe ateŵeti aku Sauli? Sankhani munthu kuti wazipumani nani.  Asani wafiskengi kupumana nani kweniso wandibayengi, mbwenu isi tijengi ateŵeti ŵinu. Kweni asani ini ndimupumengi ndi kumubaya, yimwi mujengi ateŵeti ŵidu ndipu mutiteŵetiyengi.” 10  Mfilisiti yo wangukamba so kuti: “Ndinyoza* asilikali ŵa Ayisirayeli+ msanawale. Ndipaskeni munthu kuti tipumani!” 11  Sauli ndi Ayisirayeli wosi ŵati avwa mazu ngenanga nga Mfilisiti yo, anguchita mantha ndipu angopa ukongwa. 12  Davidi wenga mwana waku Jese, munthu wa ku Efurata+ ku Betelehemu+ wa ku Yuda. Jese+ wenga ndi ŵana anthulumi 8+ ndipu mu mazuŵa ngaku Sauli, Jese wenga wakukota. 13  Ŵana arara atatu aku Jese angulondo Sauli ku nkhondu.+ Ŵana ŵaki atatu wo anguluta ku nkhondu ndi yaŵa: Eliyabu+ yo wenga mwana waki wakwamba, Abinadabu+ mwana waki wachiŵi kweniso Shama+ mwana waki wachitatu. 14  Davidi wenga mumana ukongwa+ pa ŵana anthulumi wosi aku Jesse, ndipu ŵana arara atatu angulondo Sauli. 15  Davidi walutanga kwaku Sauli kweniso wawengaku kuti wakaphwere mbereri+ za awisi ku Betelehemu. 16  Mfilisiti yuwa, wazanga ndi kuma panthazi mlenji wewosi kweniso mazulu ngengosi kwa mazuŵa 40. 17  Sonu Jese wangukambiya mwana waki Davidi kuti: “To mbewu zakukazinga izi zakukwana efa yimoza,* kweniso viŵandi 10, ndipu uluti navu kwa aku ŵaku kumsasa. 18  Uto so vigaŵa 10 ivi va mkaka wakukhoma,* ukapaski mulongozgi wa gulu la ŵanthu 1,000; ukawoni so kuti aku ŵaku ŵe wuli ndipu ukazi ndi chisimikizu chakuti ŵe umampha.” 19  Aku ŵaki aku Davidi ŵenga ndi Sauli limoza ndi Ayisirayeli anyaki mu Dambu la* Ela,+ mo achitanga nkhondu ndi Afilisiti.+ 20  Davidi wanguyuka mlenjilenji ndipu mbereri wangusiliya munthu munyaki kuti waziphweriyengi. Iyu wangupanganya vinthu ndipu pavuli paki wanguluta nge mo Jese wangumulamuliya. Wati wafika mumsasa, wangusaniya asilikali achiluta kuchindanda mumzeri wa nkhondu, ndipu adanirizanga chiwawa cha nkhondu. 21  Ayisirayeli angundanda kweniso Afilisiti nawu angundanda, mwakuti yiwu alereskananga. 22  Nyengu yeniyo, Davidi wangupereka katundu yo wangupinga ku munthu yo wasunganga katundu ndipu wangutchimbiriya kumzeri wa nkhondu. Wati wafika, wangwamba kufumba kuti aku ŵaki ŵe wuli.+ 23  Wachilongoro nawu, kunguza chinkhara cho chadanikanga kuti Goliyati. Goliyati+ wenga Mfilisiti wa ku Gati. Iyu wangutuwapu pamzeri wa nkhondu wa Afilisiti ndi kuluta panthazi, ndipu wanguwerezapu so mazu ngo wangukamba pakwamba.+ Davidi wavwanga Mfilisiti yo wachilongoro. 24  Anthulumi wosi a ku Isirayeli ŵati awona munthu uyu, anguthaŵa chifukwa cha mantha.+ 25  Anthulumi a ku Isirayeli akambanga kuti: “Kumbi mwamuwona munthu yo watuza po? Iyu wanyoza* Ayisirayeli.+ Munthu yo wabayengi Mfilisiti mwenuyu, fumu yimupaskengi chuma chinandi kweniso mwana waki munthukazi,+ ndipu banja la awisi nalu liperekengi cha vinthu vo Ayisirayeli akhumbika kupaska fumu.” 26  Davidi wangwamba kukambiya anthulumi wo wenga nawu pafupi kuti: “Kumbi munthu yo wabayengi Mfilisiti uyu ndi kuchitiska kuti Ayisirayeli aleki kunyozeka, wapaskikengi vinthu wuli? Kumbi Mfilisiti wambula kudumulika uyu ndi yani kuti wanyozengi* asilikali aku Chiuta wamoyu?”+ 27  Ŵanthu angumukambiya vinthu vakuyanana ndi vo angumukambiya pakwamba, ndipu angukamba kuti: “Venivi ndivu vichitikiyengi munthu yo wabayengi chinkhara chenichi.” 28  Sonu mku waki mura Eliyabu+ wati wamuvwa wachilongoro ndi ŵanthu, wangumukwiyiya ukongwa Davidi ndipu wangukamba kuti: “Wazamuchitanji kunu? Ndipu mbereri za ada zimanavi ziya wasiliya yani kuchipululu?+ Ini ndiziŵa kujikuzga kwaku kweniso maŵanaŵanu ngaheni ngo nge mumtima waku. Yiwi waziya ŵaka kuziwonere nkhondu.” 29  Davidi wangumuka kuti: “Kumbi ndananganji? Ini ndafumbanga ŵaka!” 30  Sonu iyu wangutuwaku ku mku waki ndipu wanguluta ku munthu munyaki. Davidi wangufumba so vinthu vo wangufumba pakwamba+ ndipu ŵanthu angumumuka vakuyanana ndi vo angumumuka kali.+ 31  Ŵanthu anguvwa vo Davidi wangukamba ndipu anguchikambiya Sauli. Sonu Sauli wangumudanisa. 32  Davidi wangukambiya Sauli kuti: “Ŵanthu angatayanga mtima* cha chifukwa chaku iyu. Ndamteŵeti winu ndikengi kuti nkhapumani ndi Mfilisiti mwenuyu.”+ 33  Kweni Sauli wangukambiya Davidi kuti: “Yiwi ungaluta cha kuchipumana ndi Mfilisiti uyu chifukwa yiwi weche mwana,+ ndipu iyu wakwamba usilikali* kutuliya pa unyamata waki.” 34  Sonu Davidi wangukambiya Sauli kuti: “Ndamteŵeti winu ndaliskanga mbereri za ada, ndipu kunguza nkharamu,+ kweniso kunguza chinyama cha biyere, ndipu chechosi chingukopu mbereri. 35  Ini ndinguvitchimbiza ndipu ndinguvibaya kweniso ndingutaska mbereri kumulomu kwawu. Vati vandiyukiya, ndinguko cheya chaki chakuchilezu* ndipu ndinguvipuma mpaka kuvibaya. 36  Ndamteŵeti winu ndingubaya vosi viŵi, nkharamu ndi chinyama cha biyere. Sonu Mfilisiti wambula kudumulika uyu wajengi nge yimoza mwa nyama zenizi, pakuti iyu wanyoza* asilikali aku Chiuta wamoyu.”+ 37  Davidi wangukamba so kuti: “Yehova, yo wangunditaska ku njoŵi za nkharamu kweniso za chinyama cha biyere, ndiyu wanditaskengi mu manja mwa Mfilisiti uyu.”+ Sauli wati wavwa ivi, wangukambiya Davidi kuti: “Luta, ndipu Yehova waŵi nawi.” 38  Sauli wanguvwalika Davidi vakuvwala vaki. Iyu wangumuvwalika chisoti chamkuŵa kumutu kweniso wangumuvwalika chakuvwala chamamba ngavisulu. 39  Pavuli paki, Davidi wangumangiriya lipanga laki pachanya pa malaya ngaki ndipu wangwamba kwenda kweni wangutondeka chifukwa vakuvwala vo angumuvwalika venga vachilendu. Sonu Davidi wangukambiya Sauli kuti: “Nditondeka kwenda ndi vakuvwala ivi chifukwa ndikuviziŵiliya cha.” Mwaviyo Davidi wanguvizuwa. 40  Sonu iyu wangunyamuwa nthonga yaki, wangusankha mya yakusilirika yinkhondi mumphepeti mwa msinji ndipu wanguyiŵika muchikwama chaki cho wapinganga pakuliska mbereri, kweniso wangunyamuwa chakuponye mya.+ Iyu wangwamba kuluta kufupi ndi Mfilisiti. 41  Mfilisiti yo, wangundere kufupi ukongwa ndi Davidi, ndipu munthu yo wamunyamuliyanga chishangu wenga panthazi paki. 42  Mfilisiti wati wawona Davidi, wangumulereska mwakumudelera chifukwa wenga ŵaka mnyamata muyera kweniso wakutowa.+ 43  Sonu Mfilisiti wangukambiya Davidi kuti: “Kumbi nde galu+ po utuza kwaku ini ndi timalikhwechu?” Wati wakamba ivi, Mfilisiti yo wangutemba Davidi mu zina la achiuta ŵaki. 44  Mfilisiti wangukambiya Davidi kuti: “Uzi kwaku ini, ndipu mnofu waku ndipaskengi viyuni vamude kweniso vinyama vamudondu.” 45  Davidi wangumuka Mfilisiti yo kuti: “Yiwi utuza kwaku ini ndi lipanga, mkondu kweniso kamkondu kamana,+ kweni ini ndituza kwaku yiwi mu zina laku Yehova wa mizinda,+ Chiuta wa asilikali ŵa Ayisirayeli wo yiwi waŵanyoza.*+ 46  Msanawale Yehova wakuperekengi mu manja mwangu+ ndipu ini ndikubayengi ndipuso ndidumuwengi mutu waku. Mathupi nga asilikali ŵa Afilisiti ndingaperekengi ku viyuni vamude kweniso ku vinyama vamudondu va pacharu chapasi msanawale; ndipu ŵanthu wosi pacharu aziŵengi kuti ku Isirayeli kwe Chiuta.+ 47  Kweniso wosi wo awungana panu,* aziŵengi kuti Yehova wataska+ ndi lipanga cha pamwenga ndi mkondu, pakuti nkhondu njaku Yehova,+ ndipu iyu waperekengi mosi yimwi mu manja mwidu.”+ 48  Sonu Mfilisiti yuwa wangwamba kwenda ndipu wangundere kufupi ukongwa ndi Davidi. Davidi wangutchimbiriya kumalu ngakuchitiya nkhondu kuti wakakumani ndi Mfilisiti yo. 49  Davidi wangusereza janja laki muchikwama, wanguto mwa ndipu wanguwuzungunya ndi kuwuponya. Iyu wangupuma nawu Mfilisiti yo pachisku ndipu mwa wo ungusere mpaka wanguwa kavunama.+ 50  Mwaviyo, Davidi wanguthereska Mfilisiti mwakugwiriskiya ntchitu chakuponye kweniso mwa. Chinanga kuti Davidi wengavi lipanga kujanja laki, kweni wangupweteka Mfilisiti yo ndipu wangumubaya.+ 51  Davidi wangulutirizga kutchimbiya ndipu wanguchima pafupi ndi Mfilisiti yo. Iyu wanguko lipanga la Mfilisiti yo,+ wangulisolo muchakuŵikamu chaki ndipu wangumudumuwa mutu kuti wasimikiziyi kuti wafwa nadi. Afilisiti anguthaŵa ŵati awona kuti chinkhara chawu chafwa.+ 52  Anthulumi a ku Isirayeli ndi ku Yuda ŵati awona ivi, angusoka ndi kwamba kudaniriza kweniso angutchimbiza Afilisiti, kutuliya ku dambu+ mpaka pamageti nga ku Ekironi.+ Mathupi nga Afilisiti wo angubayika ngenga jabali mumsewu kwamba ku Sharayimu+ mpaka ku Gati ndi ku Ekironi. 53  Ayisirayeli ŵati aweku ko atchimbizanga Afilisiti, anguyola vinthu mumisasa ya Afilisiti. 54  Davidi wangunyamuwa mutu wa Mfilisiti yo ndipu wanguza nawu ku Yerusalemu, kweni vidya va Mfilisiti wanguviŵika muhema laki.+ 55  Sauli wati wawona Davidi wachiluta kuchikumana ndi Mfilisiti wangufumba Abineri,+ mura wa asilikali kuti: “Abineri, kumbi mnyamata uyu ndi mwana waku yani?”+ Abineri wangumuka kuti: “Nge mo yimwi muliri wamoyu fumu yangu, ndiziŵa cha!” 56  Sonu fumu yingukamba kuti: “Ufufuzi kuti mnyamata mwenuyu ndi mwana waku yani.” 57  Mwaviyo, Davidi wati waweku ŵaka kuchibaya Mfilisiti, Abineri wangumuto ndi kuluta nayu kwaku Sauli. Pa nyengu iyi Davidi wenga ndi mutu wa Mfilisiti+ mumanja mwaki 58  Sonu Sauli wangumufumba kuti: “Kumbi ndiwi mwana waku yani?” Davidi wangumuka kuti: “Nde mwana wa mteŵeti winu Jese+ wa ku Betelehemu.”+

Mazu Ngam'mphata

Mazu ngaki chayingu, “misasa yawu.”
Pamwenga kuti, “Chidika cha.”
Wenga mtali manja 6 ndi sipani yimoza. Wonani Fundu Zakukumaliya B14.
Pafufupi makilogilamu 57. Wonani Fundu Zakukumaliya B14.
Pafufupi makilogilamu 7. Wonani Fundu Zakukumaliya B14.
Pamwenga kuti, “Ndidelera.”
Malita pafufupi 22. Wonani Fundu Zakukumaliya B14.
Mazu ngaki chayingu, “va mkaka.” Pamwenga kuti, “masa.”
Pamwenga kuti, “mu Chidika cha.”
Pamwenga kuti, “wadelera.”
Pamwenga kuti, “wadelerengi.”
Pamwenga kuti, “angachitanga mantha.”
Pamwenga kuti, “kuja munthulumi wankhondu.”
Pamwenga kuti, “kuchibwanyu.” Mazu ngaki chayingu, “mwembi.”
Pamwenga kuti, “wadelera.”
Pamwenga kuti, “waŵadelera.”
Mazu ngaki chayingu, “mpingu wosi uwu.”