Faka-Tonga
Naʻe Tomuʻa Tala ʻe he Tohi Tapú ʻa e Anga ʻo e Fakakaukau mo e Tōʻonga ʻa e Kakaí he ʻAho Ní?
https://cms-imgp.jw-cdn.org/img/p/500100118/univ/art/500100118_univ_sqr_xl.jpg
ijwbq kupu 185

Naʻe Tomuʻa Tala ʻe he Tohi Tapú ʻa e Anga ʻo e Fakakaukau mo e Tōʻonga ʻa e Kakaí he ʻAho Ní?

Naʻe Tomuʻa Tala ʻe he Tohi Tapú ʻa e Anga ʻo e Fakakaukau mo e Tōʻonga ʻa e Kakaí he ʻAho Ní?

Tali ʻa e Tohi Tapú

 ʻIo, naʻe tomuʻa tala ʻe he Tohi Tapú ko e kakaí fakalūkufua te nau liliu ʻo toe kovi ange ʻi he lolotonga hotau taimí. Naʻe fakahaaʻi ai ko e liliu ko ení ʻe iku atu ia ki ha tōlalo fakamāmani lahi fakaeʻulungaanga mo fakasōsialé. a (2 Tīmote 3:1-5) Ka naʻe tomuʻa tala foki ʻe he Tohi Tapú ʻe ʻi ai ha kakai ʻe niʻihi heʻikai te nau ohi ʻa e ngaahi tōʻonga mo e fakakaukau ko iá. ʻI hono kehé, ʻi he tokoni ʻa e ʻOtuá te nau feinga ke ikuʻi ʻa e ngaahi tākiekina ʻikai lelei ko iá pea ako ke fakakaukau mo fakahāhā ʻa e ngaahi tōʻonga ʻoku fehoanaki mo hono finangaló.​—ʻAisea 2:2, 3.

ʻI he kupu ko ení

 Ko e hā naʻe tomuʻa tala ʻe he Tohi Tapú fekauʻaki mo e anga ʻo e fakakaukau mo e tōʻonga ʻa e kakaí he ʻaho ní?

 ʻOku fakamatalaʻi ʻe he Tohi Tapú ʻa e ngaahi tōʻonga kovi kehekehe ʻa ia ʻe mātuʻaki failahia, ko e tupu kotoa mei he siokitá. Ko e kakaí ʻe “ʻikai [te nau ]maʻu ʻa e mapuleʻi-kitá,” “te nau hoko ko e kau ʻofa kiate kinautolu pē,” mo e “kau ʻofa ki he mālié kae ʻikai ʻofa ki he ʻOtuá.”​—2 Tīmote 3:2-4.

 ʻI he moʻoni ʻa e kikite ko iá, ʻi he ʻahó ni ko e kakaí ʻoku nau fakakaukau pē kiate kinautolu, tokangataha pē ki heʻenau ngaahi fiemaʻú mo ʻenau ngaahi lavameʻá pea fakahōhōʻiaʻi-kita pē kinautolu. Hangē pē ko ia naʻe tomuʻa tala ʻe he kikité ko e kakai tokolahi ʻi he ʻahó ni te nau tokanga pē kiate kinautolu pea ʻe fakaʻaʻau ke toe kovi ange. Ko e kakai tokolahi ʻoku nau mahuʻingaʻia pē ʻiate kinautolú te nau fakahaaʻi ʻa e “ʻikai ʻofa ki he leleí,” ʻa ia ko e ʻikai pē ha ʻofa ʻi he ngaahi ʻulungaanga ʻoku leleí. Ko e tokolahi ʻoku nau “taʻehoungaʻia,” ʻoku ʻikai ke nau fakahāhā ʻa e houngaʻia ki he meʻa ʻoku nau maʻú pea mo e meʻa ʻoku fai ange ʻe he niʻihi kehé maʻa kinautolú.​—2 Tīmote 3:2, 3.

 Ko e siokitá ʻa e tupuʻanga ʻo e ngaahi ʻulungaanga kehe naʻe tomuʻa tala ʻe he Tohi Tapú ʻe hā ʻi hotau taimí:

  •   Mānumanu. Ko e kakai tokolahi te nau hoko “ko e kau ʻofa ki he paʻangá.” ʻOku nau tui ko ʻenau paʻangá mo ʻenau koloá ko e ola ia ʻenau lavameʻa ʻi he moʻuí.​—2 Tīmote 3:2.

  •   Pōlepole. Ko e kakai tokolahi ʻoku nau “loto-mahikihiki, hīkisia,” pea “fakafuofuolahi ʻi he hīkisia.” (2 Tīmote 3:2, 4) Ko e faʻahinga pehē ʻoku nau futaʻaki pea ʻafaʻi ʻenau ngaahi malavá, ʻulungāngá pe koloá.

  •   Lauʻikovi loi. ʻOku mafolalahia ʻa e ‘kau lea taʻetokaʻí’ mo e ‘kau laukovi loí.’ (2 Tīmote 3:2, 3) Ko e ngaahi kupuʻi lea ko ení ʻoku ʻuhinga ia ki he faʻahinga ʻoku nau leakovi ki he niʻihi kehé pe ki he ʻOtuá pe fai ha ngaahi loi fekauʻaki mo kinautolu.

  •   Loto-fefeka. Ko e kakai tokolahi te nau “taʻemateaki,” “lotolotokehe,” “kau lavaki,” pea “taʻefieauna.” (2 Tīmote 3:2-4) ʻOku nau fakahāhā ʻa e ngaahi ʻulungaanga ko ení ʻaki ʻenau fakafisi ke felotoi, ʻikai fakaleleiʻi ʻa e ngaahi palopalemá pe tauhi ʻenau ngaahi aleapaú.

  •   Fakamālohi. Ko e tokolahi ʻi he ʻahó ni ʻoku nau “anga-kakaha,” ʻita vave, ʻa ia ʻoku faʻa iku atu ki he anga-fakamamahi pe anga-fakamālohi.​—2 Tīmote 3:3.

  •   Maumau-lao. Naʻe tomuʻa tala ʻe Sīsū ʻe “fakautuutu ʻa e maumau-laó” ʻi he lolotonga hotau taimí. (Mātiu 24:12) Naʻá ne tomuʻa tala foki ko e “ngaahi māveuveú” ʻe mafolalahia ʻi he māmaní​—Luke 21:9.

  •   Mole ʻa e ʻofa ʻi he fāmilí. Koeʻuhí ko e lahi ʻa e “talangataʻa ki he mātuʻá” pea “ʻikai maʻu ʻa e ʻofa fakanatulá [ʻi he fāmilí]” kuo fakatupunga ai ʻa e niʻihi ʻo e ngaahi mēmipa ʻo e fāmilí ke ngaohikovia, liʻekina pea fehangahangai mo e fakamālohí.​—2 Tīmote 3:2, 3.

  •   Mālualoi ʻi hono fai ʻa e lotú. ʻOku fakaʻaʻau ke toe tokolahi ange ʻa e kakai ʻoku nau “fakangalingali . . . ʻoku nau maʻu ʻa e anga-fakaʻotuá.” (2 Tīmote 3:5) ʻI he ʻikai ke talangofua ki he finangalo ʻa e ʻOtuá, ʻoku nau muimui ki he kau taki lotú ʻa ia ʻoku nau leaʻaki ʻa e ngaahi meʻa ʻoku nau fie fanongo ki aí.​—2 Tīmote 4:3, 4.

 ʻOku anga-fēfē hono uesia ʻe he kakai siokitá ʻa e niʻihi kehé?

 ʻI he fakautuutu ʻa e siokitá kuo mafolalahia ai ʻa e palopalema fakaʻatamaí mo fakaeongó. (Tangata Malanga 7:7) Ko e fakatātaá, ko e faʻahinga ʻoku nau ʻofa ki he paʻangá ʻoku nau kākaaʻi ʻa e niʻihi kehé. Ko e kakai ʻoku ʻikai ke nau maʻu ʻa e ʻofa fakanatulá te nau ngaohikovia nai ʻa e ngaahi mēmipa ʻo e fāmilí pea ʻai ai heni ke nau loto-mafasia pea aʻu ʻo fakakaukau taonakita. Pea ko e faʻahinga ʻoku nau kākaaʻi ʻa e niʻihi kehé ʻoku nau fakatupunga ʻa e mamahi fakaeongo lahi ki he faʻahinga kuo nau kākāʻí pea ko e mamahi ko iá ʻoku faingataʻa hono faitoʻó.

 Ko e hā ʻe liliu ai ʻa e kakaí ʻo toe kovi angé?

 ʻOku fakamatalaʻi ʻe he Tohi Tapú ʻa e ngaahi ʻuhinga moʻoni ki he liliu ʻa e kakaí:

  •   Ko e ʻofa moʻoni ki he ʻOtuá mo e kaungāʻapí kuo hōloa. (Mātiu 24:12) Pea ʻi heʻene pehē kuo fakautuutu ʻa e siokitá.

  •   Ko Sētane ko e Tēvoló kuo lī hifo ia mei hēvani pea ʻikai toe lava ʻo mavahe mei he māmaní. (Fakahā 12:9, 12) Talu mei ai, kuó ne tākiekina ʻa e faʻahinga ʻo e tangatá ke nau hoko ʻo toe siokita ange.​—1 Sione 5:19.

 ʻOku totonu ke fēfē ʻetau fakafeangai ki he ngaahi liliu ʻikai lelei ʻi he kakaí?

 ʻOku pehē ʻe he folofola ʻa e ʻOtuá: “Ko e faʻahingá ni ke ke tafoki meiate kinautolu.” (2 Tīmote 3:5) ʻOku ʻikai ʻuhinga iá ʻoku totonu ke tau fakamavaheʻi kitautolu mei he kakaí. ʻI hono kehé, ʻoku totonu ke tau fakaʻehiʻehi mei he kaumeʻa vāofi mo e faʻahinga ʻoku siokitá mo e faʻahinga ʻoku ʻikai te nau moʻuiʻaki ʻa e ngaahi tuʻunga ʻa e ʻOtuá.​—Sēmisi 4:4.

 ʻE fakaʻaʻau ke toe kovi ange ʻa e tokotaha kotoa?

 ʻIkai. Naʻe tomuʻa tala ʻe he Tohi Tapú ʻe ʻi ai ʻa e faʻahinga te nau “māpuhoi mo toʻe koeʻuhi ko e ngaahi meʻa fakalielia kotoa ʻoku fai ʻi he koló.” (ʻIsikeli 9:4) Te nau fakafisi ke hoko ʻo siokita pea fakaʻatā ʻenau moʻui ke tataki ʻe he ngaahi tuʻunga ʻa e ʻOtuá. Ko ʻenau leá mo e tōʻongá ʻe hoko ʻo hā mahino ʻene kehe mei he toenga ʻo e kakaí. (Malakai 3:16, 18) Ko e fakatātaá, te nau feinga ke tauhi maʻu ʻa e melinó mo e kakai kotoa pē pea te nau fakafisi ke kau ʻi he taú pea mo e fakamālohí.​—Maika 4:3.

 ʻE faai atu pē ʻo hōloa ʻa e sōsaieti ʻo e faʻahinga ʻo e tangatá ʻo iku ki ha māveuveu lahi?

 ʻIkai. Ko e sōsaieti ʻo e faʻahinga ʻo e tangatá ʻe ʻikai ke movete fakaʻaufuli. Kae kehe, ʻoku vavé ni ke toʻo ʻosi atu ʻe he ʻOtuá ʻa e kakai ʻoku nau hokohoko atu ʻi he talangataʻa ki he ngaahi tuʻunga ʻa e ʻOtuá. (Saame 37:38) Te ne fokotuʻu ha “māmani foʻou”​—ko ha sōsaieti foʻou ʻo e faʻahinga ʻo e tangatá ʻi he māmaní​—ʻa ia ko e kakai anga-vaivaí te nau nofo melino ai ʻo taʻengata. (2 Pita 3:13; Saame 37:11, 29) Ko e ʻamanaki ko ení ʻoku ʻikai ko ha misi pē. Naʻa mo e taimí ni, ʻoku tokoniʻi ʻe he Tohi Tapú ʻa e kakaí ke liliu ʻenau moʻuí ke fehoanaki mo e ngaahi founga māʻoniʻoni ʻa e ʻOtuá.​—ʻEfesō 4:23, 24.

a ʻOku fakahaaʻi ʻi he kikite ʻa e Tohi Tapú mo e ngaahi tuʻunga ʻo e māmaní ʻoku tau moʻui ʻi he “ngaahi ʻaho fakaʻosí,” ʻa ia ʻe fakaʻilongaʻi ia ʻaki ʻa e “ngaahi taimi fakalilifu.” (2 Tīmote 3:1) Ki ha fakamatala lahi ange, sio “Ko e Hā ʻa e Fakaʻilonga ʻo e ‘Ngaahi ʻAho Fakaʻosí’ pe ‘Taimi Fakamui’?