Ayon kay Mateo 14:1-36

14  Nang panahong iyon, nabalitaan ni Herodes na tagapamahala ng distrito ang tungkol kay Jesus,+  at sinabi niya sa mga lingkod niya: “Siya si Juan Bautista na binuhay-muli kaya nakagagawa siya ng mga himala.”*+  Inaresto ni Herodes si Juan at iginapos ito at ipinabilanggo dahil kay Herodias, na asawa ng kapatid niyang si Felipe,+  dahil sinasabi ni Juan kay Herodes: “Hindi tamang gawin mo siyang asawa.”+  Pero kahit gustong patayin ni Herodes si Juan, natatakot siya sa mga tao dahil propeta ang turing nila rito.+  Nang ipinagdiriwang ang kaarawan ni Herodes,+ sumayaw ang anak na babae ni Herodias at tuwang-tuwa si Herodes,+  kaya sumumpa siyang ibibigay rito ang anumang hingin nito.  Ayon sa idinikta ng ina, sinabi ng dalaga: “Ibigay ninyo sa akin ngayon sa isang bandehado ang ulo ni Juan Bautista.”+  Nalungkot ang hari, pero dahil sa sumpang binitiwan niya sa harap ng mga bisita,* iniutos niyang ibigay iyon. 10  Kaya nagsugo siya ng sundalo at pinapugutan ng ulo si Juan sa bilangguan. 11  At ang ulo ni Juan ay inilagay sa isang bandehado at ibinigay sa dalaga, at dinala niya ito sa kaniyang ina. 12  Di-nagtagal, dumating ang mga alagad ni Juan at kinuha ang bangkay niya at inilibing ito; pagkatapos, pumunta sila kay Jesus para sabihin ang nangyari. 13  Nang marinig ito ni Jesus, umalis siya sakay ng bangka papunta sa isang liblib na lugar para mapag-isa. Pero nang malaman ito ng mga tao, naglakad sila mula sa mga lunsod at sumunod sa kaniya.+ 14  Pagdating niya sa dalampasigan, nakita niya ang napakaraming tao; naawa siya sa kanila,+ at pinagaling niya ang mga maysakit.+ 15  Nang gumagabi na, lumapit sa kaniya ang mga alagad at sinabi nila: “Liblib ang lugar na ito at gumagabi na; paalisin mo na ang mga tao para makapunta sila sa mga nayon at makabili ng makakain nila.”+ 16  Pero sinabi ni Jesus sa kanila: “Hindi nila kailangang umalis; bigyan ninyo sila ng makakain.” 17  Sinabi nila sa kaniya: “Limang tinapay lang at dalawang isda ang mayroon tayo.” 18  Sinabi niya: “Dalhin ninyo sa akin ang mga iyon.” 19  Pagkatapos, pinaupo niya ang mga tao sa damuhan. Kinuha niya ang limang tinapay at dalawang isda, at pagtingala sa langit, nanalangin siya.+ Matapos pagpira-pirasuhin ang mga tinapay, ibinigay niya ang mga iyon sa mga alagad, at ibinigay naman iyon ng mga alagad sa mga tao. 20  Kaya kumain silang lahat at nabusog, at nang tipunin nila ang natirang mga piraso, 12 basket ang napuno nila.+ 21  Ang kumain ay mga 5,000 lalaki, bukod pa sa mga babae at mga bata.+ 22  Pagkatapos, pinasakay niya agad sa bangka ang mga alagad niya para mauna ang mga ito sa kabilang ibayo, at pinauwi naman niya ang mga tao.+ 23  Matapos niyang gawin ito, umakyat siya sa bundok nang mag-isa para manalangin.+ Ginabi siyang mag-isa roon. 24  Samantala, napakalayo na ng bangka sa dalampasigan, at sinasalpok ito ng mga alon dahil ang hangin ay pasalungat sa kanila. 25  Pero nang madaling-araw na, naglakad si Jesus sa ibabaw ng tubig papunta sa kanila. 26  Nang makita nila siyang naglalakad sa ibabaw ng tubig, natakot ang mga alagad. Sinabi nila: “Totoo ba ito?”* At napasigaw sila sa takot. 27  Pero agad na sinabi ni Jesus sa kanila: “Lakasan ninyo ang loob ninyo! Ako ito; huwag kayong matakot.”+ 28  Sinabi ni Pedro sa kaniya: “Panginoon, kung ikaw iyan, utusan mo akong pumunta sa iyo sa ibabaw ng tubig.” 29  Sinabi niya: “Halika!” Kaya bumaba si Pedro mula sa bangka at naglakad sa ibabaw ng tubig papunta kay Jesus. 30  Pero nang makita niyang malakas ang hangin, natakot siya. At nang lumulubog na siya, sumigaw siya: “Panginoon, iligtas mo ako!” 31  Agad na iniunat ni Jesus ang kamay niya at hinawakan si Pedro at sinabi: “Ikaw na may kakaunting pananampalataya, bakit ka nag-alinlangan?”+ 32  Pagkasampa nila sa bangka, tumigil ang malakas na hangin. 33  Lumuhod at yumuko sa kaniya ang mga nasa bangka at nagsabi: “Talagang ikaw ang Anak ng Diyos.”+ 34  At nakatawid sila at nakarating sa baybayin ng Genesaret.+ 35  Nang makilala siya ng mga tagaroon, ipinamalita nila sa kalapít na mga lugar na dumating siya, at dinala sa kaniya ng mga tao ang lahat ng maysakit. 36  At nakiusap sila sa kaniya na hayaan silang hipuin man lang ang palawit ng damit niya,+ at ang lahat ng humipo rito ay gumaling.

Talababa

O “ng makapangyarihang mga gawa.”
O “kasama niyang nakahilig sa mesa.”
O “Isang aparisyon!”

Study Notes

Haring Herodes: Si Herodes Antipas, anak ni Herodes na Dakila. (Tingnan sa Glosari, “Herodes.”) Ginamit nina Mateo at Lucas ang opisyal na Romanong titulo ni Antipas na “tetrarka,” o “tagapamahala ng distrito.” (Tingnan ang study note sa Mat 14:1; Luc 3:1.) Namahala siya bilang tetrarka ng Galilea at Perea. Pero kilala siya sa tawag na “hari,” ang titulong minsang ginamit ni Mateo (Mat 14:9) at ang nag-iisang titulo na ginagamit ni Marcos para tukuyin si Herodes.​—Mar 6:22, 25, 26, 27.

Herodes: Si Herodes Antipas, anak ni Herodes na Dakila.—Tingnan sa Glosari.

tagapamahala ng distrito: Lit., “tetrarka” (ang ibig sabihin ay “tagapamahala ng sangkapat” ng isang lalawigan), ang tawag sa isang mababang tagapamahala ng distrito o opisyal na namamahala sa isang teritoryo dahil binigyan siya ng kapangyarihan ng Romanong awtoridad. Namahala si Herodes Antipas bilang tetrarka ng Galilea at Perea.—Ihambing ang study note sa Mar 6:14.

Bautista: O “Tagalubog”; tinatawag na “Tagapagbautismo” sa Mar 1:4; 6:14, 24. Lumilitaw na itinuturing itong apelyido, na nagpapakitang si Juan ay kilala sa pagbabautismo sa pamamagitan ng paglulubog sa tubig. Tinukoy siya ng Judiong istoryador na si Flavius Josephus bilang si “Juan, na may apelyidong Bautista.”

Juan: Katumbas sa Tagalog ng pangalang Hebreo na Jehohanan o Johanan, na ang ibig sabihin ay “Si Jehova ay Nagpakita ng Lingap; Si Jehova ay Nagmagandang-Loob.”

Juan Bautista: Tingnan ang study note sa Mat 3:1.

Inaresto . . . si Juan at . . . ipinabilanggo: Hindi sinasabi ng Bibliya kung saan ito nangyari. Sinasabi ni Josephus na ibinilanggo at pinatay si Juan sa tanggulan ng Machaerus, na nasa silangang panig ng Dagat na Patay. (Jewish Antiquities, Book 18, kab. 5, par. 2 [Loeb 18.119]) Posibleng naibilanggo doon si Juan nang ilang panahon. (Mat 4:12) Pero malamang na noong patayin siya, nakabilanggo na siya sa Tiberias, isang lunsod sa kanlurang baybayin ng Lawa ng Galilea. Ito ang mga basehan ng konklusyong ito: (1) Lumilitaw na nakabilanggo si Juan malapit sa lugar kung saan nangangaral si Jesus sa Galilea, dahil nabalitaan ni Juan ang mga ginagawa ni Jesus at mula sa bilangguan ay nakapagsugo siya ng mga alagad niya para makipag-usap kay Jesus. (Mat 11:1-3) (2) Sinabi ni Marcos na dumalo sa kaarawan ni Herodes “ang pinakaprominenteng mga lalaki sa Galilea,” na nagpapakitang ginanap ito sa bahay ni Herodes sa Tiberias. Maliwanag na nakabilanggo si Juan malapit sa lugar na pinagdausan ng pagdiriwang.—Mar 6:21-29; Mat 14:6-11.

Herodes: Si Herodes Antipas.—Tingnan sa Glosari.

Herodias, na asawa ng kapatid niyang si Felipe: Nahumaling si Herodes Antipas kay Herodias, na asawa ni Herodes Felipe, ang kapatid niya sa ama. Diniborsiyo ni Herodias si Felipe, diniborsiyo naman ni Antipas ang asawa niya, at nagpakasal silang dalawa. Inaresto si Juan Bautista sa pagkondena niya sa imoral na pagsasamang ito dahil labag ito sa kautusang Judio.

kaarawan niya: Malamang na ginanap ito sa bahay ni Herodes Antipas sa Tiberias, isang lunsod sa kanlurang baybayin ng Lawa ng Galilea. Makatuwirang isipin ito dahil binanggit ni Marcos na nagpunta doon ang pinakaprominenteng mga lalaki sa Galilea. (Tingnan ang study note sa Mat 14:3, 6.) Dalawa lang ang pagdiriwang ng kaarawan na binanggit sa Bibliya—ang ulat na ito, kung saan pinugutan ng ulo si Juan; at ang ulat tungkol sa Paraon ng Ehipto, kung saan pinatay ang kaniyang punong panadero. (Gen 40:18-22) Sa pagdiriwang ng dalawang kaarawang ito, parehong may malaking handaan, may mga pabor na ibinigay, at may pinatay.

Inaresto . . . si Juan at . . . ipinabilanggo: Hindi sinasabi ng Bibliya kung saan ito nangyari. Sinasabi ni Josephus na ibinilanggo at pinatay si Juan sa tanggulan ng Machaerus, na nasa silangang panig ng Dagat na Patay. (Jewish Antiquities, Book 18, kab. 5, par. 2 [Loeb 18.119]) Posibleng naibilanggo doon si Juan nang ilang panahon. (Mat 4:12) Pero malamang na noong patayin siya, nakabilanggo na siya sa Tiberias, isang lunsod sa kanlurang baybayin ng Lawa ng Galilea. Ito ang mga basehan ng konklusyong ito: (1) Lumilitaw na nakabilanggo si Juan malapit sa lugar kung saan nangangaral si Jesus sa Galilea, dahil nabalitaan ni Juan ang mga ginagawa ni Jesus at mula sa bilangguan ay nakapagsugo siya ng mga alagad niya para makipag-usap kay Jesus. (Mat 11:1-3) (2) Sinabi ni Marcos na dumalo sa kaarawan ni Herodes “ang pinakaprominenteng mga lalaki sa Galilea,” na nagpapakitang ginanap ito sa bahay ni Herodes sa Tiberias. Maliwanag na nakabilanggo si Juan malapit sa lugar na pinagdausan ng pagdiriwang.—Mar 6:21-29; Mat 14:6-11.

ipinagdiriwang ang kaarawan: Malamang na ginanap ito sa bahay ni Herodes Antipas sa Tiberias. (Tingnan ang study note sa Mat 14:3; Mar 6:21.) Dalawa lang ang pagdiriwang ng kaarawan na binanggit sa Bibliya—ang ulat na ito, kung saan pinugutan ng ulo si Juan; at ang ulat tungkol sa Paraon ng Ehipto, kung saan pinatay ang kaniyang punong panadero. (Gen 40:18-22) Sa pagdiriwang ng dalawang kaarawang ito, parehong may malaking handaan, may mga pabor na ibinigay, at may pinatay.

ang hari: Ang opisyal na Romanong titulo ni Herodes Antipas ay “tetrarka,” gaya ng makikita sa study note sa Mat 14:1. Pero kilala siya sa tawag na “hari.”

sumpang: Lit., “mga sumpang.” Dahil nasa anyong pangmaramihan ito sa orihinal na wika, ipinapahiwatig nitong idiniin o pinagtibay ni Herodes ang ipinangako niya sa pamamagitan ng paulit-ulit na pagsumpa.

tagapamahala ng distrito: Lit., “tetrarka” (ang ibig sabihin ay “tagapamahala ng sangkapat” ng isang lalawigan), ang tawag sa isang mababang tagapamahala ng distrito o opisyal na namamahala sa isang teritoryo dahil binigyan siya ng kapangyarihan ng Romanong awtoridad. Namahala si Herodes Antipas bilang tetrarka ng Galilea at Perea.—Ihambing ang study note sa Mar 6:14.

naawa: O “nahabag.”​—Tingnan ang study note sa Mat 9:36.

naawa: Ang pandiwang Griego na ginamit dito (splag·khniʹzo·mai) ay may kaugnayan sa salita para sa “bituka” (splagʹkhna), na nagpapahiwatig ng isang damdaming nadarama sa kaloob-looban ng isang tao, isang matinding emosyon. Isa ito sa pinakamapuwersang salita sa Griego para sa pagkadama ng awa.

bigyan ninyo sila ng makakain: Ito lang ang himala ni Jesus na pare-parehong iniulat ng apat na Ebanghelyo.—Mat 14:15-21; Mar 6:35-44; Luc 9:10-17; Ju 6:1-13.

isda: Sa Bibliya, karaniwan nang iniihaw o dinadaing ang mga isda at kinakaing kasama ng tinapay. Malamang na daing ang mga isdang ginamit ni Jesus.

nanalangin siya: O “bumigkas siya ng pagpapala.” Malamang na tumutukoy sa panalangin ng papuri at pasasalamat sa Diyos.

Matapos pagpira-pirasuhin ang mga tinapay: Karaniwan nang lapád at matigas ang mga tinapay noon. Kaya naman pinagpipira-piraso ito kapag kinakain.—Mat 15:36; 26:26; Mar 6:41; 8:6; Luc 9:16.

basket: Sa mga ulat tungkol sa dalawang pagkakataon na makahimalang nagpakain si Jesus ng maraming tao (tingnan ang study note sa Mat 14:20; 15:37; 16:10 at kaparehong ulat sa Mar 6:43; 8:8, 19, 20), espesipikong binabanggit ang magkaibang klase ng basket na ginamit sa pangongolekta ng natirang pagkain. Nang pakainin ang mga 5,000 lalaki, ginamit ang salitang Griego na koʹphi·nos (isinaling “basket”); nang pakainin ang 4,000 lalaki, ginamit naman ang salitang Griego na sphy·risʹ (isinaling “malalaking basket”). Ipinapakita nito na nakita mismo ng mga manunulat ang mga pangyayaring ito o nakuha nila ang detalyeng ito sa mapagkakatiwalaang mga saksi.

basket: Malamang na maliit na basket na may hawakang tali para mabitbit ito ng isang manlalakbay. Sinasabing nakapaglalaman ito ng 7.5 L (2 gal).​—Tingnan ang study note sa Mat 16:9, 10.

malalaking basket: Tingnan ang study note sa Mat 15:37; 16:9.

bukod pa sa mga babae at mga bata: Si Mateo lang ang nag-ulat na may mga babae at bata nang mangyari ang himalang ito. Kaya posibleng mahigit 15,000 ang lahat ng makahimalang pinakain.

napakalayo na: Lit., “maraming estadyo na ang layo.” Ang isang estadyo (sa Griego, staʹdi·on) ay 185 m (606.95 ft), o sangkawalo ng milyang Romano.

madaling-araw: Lit., “ikaapat na yugto ng pagbabantay sa gabi,” na mga 3:00 n.u. hanggang pagsikat ng araw nang mga 6:00 n.u. Nakabatay ito sa sistemang Griego at Romano na may apat na yugto ng pagbabantay sa gabi. Hinahati noon ng mga Hebreo ang gabi sa tatlong pagbabantay na may tig-aapat na oras (Exo 14:24; Huk 7:19), pero nang panahong ito, sinusunod na nila ang sistemang Romano.

yumukod sa harap ng hari: O “nagbigay-galang sa hari.” Kapag ang pandiwang Griego na pro·sky·neʹo ay ginagamit para tumukoy sa pagsamba sa diyos o bathala, isinasalin itong “sumamba.” Pero sa kontekstong ito, tumutukoy ito sa paggalang o pagpapasakop ng isang alipin sa taong may awtoridad sa kaniya.—Tingnan ang study note sa Mat 2:2; 8:2.

Lumuhod at yumuko sa kaniya: O “Nagbigay-galang sa kaniya.” Kinilala ng mga taong ito si Jesus bilang kinatawan ng Diyos. Kaya lumuhod at yumuko sila sa harap niya, hindi dahil isa siyang diyos o bathala, kundi dahil siya ang “Anak ng Diyos.”—Tingnan ang study note sa Mat 2:2; 8:2; 18:26.

lumuhod sa harap niya: O “yumukod sa harap niya; nagbigay-galang sa kaniya.” Sa ulat ng Hebreong Kasulatan, ang mga tao noon ay yumuyukod din sa harap ng mga propeta, hari, o iba pang kinatawan ng Diyos. (1Sa 25:23, 24; 2Sa 14:4-7; 1Ha 1:16; 2Ha 4:36, 37) Maliwanag, kinilala ng lalaking ito na ang kausap niya ay kinatawan ng Diyos na may kapangyarihang magpagaling. Angkop lang na lumuhod o yumukod para magpakita ng paggalang sa Hari na pinili ni Jehova.—Mat 9:18; para sa higit pang impormasyon sa salitang Griego na ginamit dito, tingnan ang study note sa Mat 2:2.

magbigay-galang: O “yumukod.” Kapag ang pandiwang Griego na pro·sky·neʹo ay tumutukoy sa pagsamba sa isang diyos o bathala, isinasalin itong “sumamba.” Pero sa kontekstong ito, ang hinahanap ng mga astrologo ay ang “ipinanganak na hari ng mga Judio.” Kaya malinaw na ang termino ay tumutukoy sa pagbibigay-galang sa isang taong hari, hindi sa isang diyos. Ganiyan din ang pagkakagamit sa Mar 15:18, 19, kung saan sinabing ang mga sundalong nangungutya kay Jesus ay “yumuyukod” sa kaniya at tinatawag siyang “Hari ng mga Judio.”—Tingnan ang study note sa Mat 18:26.

Genesaret: Isang maliit na kapatagan na may lawak na 5 por 2.5 km (3 por 1.5 mi) at umaabot sa hilagang-kanlurang baybayin ng Lawa ng Galilea. Sa Luc 5:1, ang Lawa ng Galilea ay tinawag na “lawa ng Genesaret.”

Media

Baryang Ginawa ni Herodes Antipas
Baryang Ginawa ni Herodes Antipas

Makikita sa larawan ang magkabilang panig ng baryang tanso na may halong ibang metal na ginawa noong mga panahong nangangaral si Jesus. Ang baryang ito ay ipinagawa ni Herodes Antipas, na tetrarka noon, o tagapamahala ng distrito, ng Galilea at Perea. Nang sabihin ng mga Pariseo kay Jesus na gusto siyang patayin ni Herodes, malamang na nasa Perea siya na sakop ni Herodes habang papunta sa Jerusalem. Nang sumagot si Jesus, tinawag niya si Herodes na “asong-gubat.” (Tingnan ang study note sa Luc 13:32.) Dahil karamihan ng sakop ni Herodes ay mga Judio, pumili siya ng disenyo ng barya na katanggap-tanggap sa mga Judio, gaya ng sanga ng palma (1) at putong (2).

Hilagang-Silangang Panig ng Lawa ng Galilea
Hilagang-Silangang Panig ng Lawa ng Galilea

Makikita rito ang Lawa ng Galilea at ang kapatagan kung saan sinasabing nagpakain si Jesus ng mga 5,000 lalaki, pati mga babae at bata.

Isda at Tinapay
Isda at Tinapay

Kasama sa mga isdang matatagpuan sa Israel ang bream, karpa, perch, at tilapia. Karaniwan nang iniihaw o dinadaing ang mga isda noon. Ang mga tinapay naman ay araw-araw na ginagawa gamit ang bagong-giling na harinang trigo o sebada. Karaniwan nang hindi nilalagyan ng pampaalsa ang mga tinapay (sa Hebreo, mats·tsahʹ). Paghahaluin lang ang harina at tubig at saka mamasahin.

Basket
Basket

Sa Bibliya, iba’t ibang salita ang ginamit para sa iba’t ibang klase ng basket. Halimbawa, ang salitang Griego para sa 12 lalagyan na ginamit para tipunin ang mga natirang pagkain pagkatapos na makahimalang pakainin ni Jesus ang mga 5,000 lalaki ay nagpapahiwatig na maliliit ang mga basket na ito. Pero ibang salitang Griego ang ginamit para sa pitong basket na pinaglagyan ng natirang pagkain matapos pakainin ni Jesus ang mga 4,000 lalaki. (Mar 8:8, 9) Ang salitang iyon ay tumutukoy sa isang malaking basket o kaíng, at iyon din ang salitang ginamit para sa basket na pinaglagyan kay Pablo nang ibaba siya mula sa isang butas sa pader ng Damasco.—Gaw 9:25.