Ko Heā te Kehe ai te Auala e Fakamanatu ai e Molimau a Ieova te Fakamanatuga o te Kaiga o te Afiafi a te Aliki Mai na Tahi Lotu?
Ko ki matou e tauhihi tumau ki te Tuhi Paia i te fakatinoga o te Kaiga o te Afiafi a te Aliki, pe taku foki ko te “Talihuaga a te Aliki”, ma te Fakamanatuga o te Maliu o Iehu. (1 Kolinito 11:20) E kehe mai i ietahi lotu, e hē fakavae a latou talitonuga ma na fakatinoga o tenei fakatulagaga ki te Tuhi Paia.
Te māfuaga moni
Ko te māfuaga moni e fakatino ai te Kaiga o te Afiafi a te Aliki, e manatua ai ia Iehu, ma fakaali ai to tatou loto fakafetai mo tana taulaga togiola mo ki tatou. (Mataio 20:28; 1 Kolinito 11:24) Ko te fakatinoga o te Kaiga o te Afiafi a te Aliki e hē ko te auala ia e fakamagalo ai na agahala. a E akoako mai i te Tuhi Paia, e na ko te fakatuatua ki a Iehu, te e mafai ai ke fakamagalo a tatou agahala, kae e hē ala mai i te hakalāmeta pe ko ni tu fakalotu.—Loma 3:25; 1 Ioane 2:1, 2.
E fai fakafia?
Na fakatonu e Iehu ki ana hoko ke fakamanatu te Kaiga o te Afiafi a te Aliki, kae na heki taku patino pe fai fakafia. (Luka 22:19) Ko na tahi tino e ve ake e tatau ke fai taki mahina, fai taki vaiaho, taki aho, fai i ni taimi kehekehe i te aho lava e tahi, pe ko hea lava te taimi e fofou he tino ki ei. b Kae mafaufau ki na vala taūa ienei.
Na fakatulaga e Iehu te Kaiga o te Afiafi a te Aliki i te aho o te Paheka Iutaia, ma ko te aho foki lava tena na maliu ai. (Mataio 26:1, 2) E heki tutupu tauanoa te mea tenei. E fakatuha e te Tuhi Paia te taulaga togiola a Iehu ki te mamoe o te Paheka. (1 Kolinito 5:7, 8) Ko te Paheka nae fakatino e fakafokotahi i te tauhaga. (Ehoto 12:1-6; Levitiko 23:5) Nae fakamanatu fakafokotahi foki i te tauhaga e na uluai Kelihiano te Fakamanatuga o te Maliu o Iehu c ma ko Molimau a Ieova e mulimuli ki te fakatulagaga fakate-Tuhi Paia tenei.
Te aho ma te taimi
Ko te fakatulagaga na fakatatia e Iehu e taku mai ai foki te aho ma te taimi o te Fakamanatuga. E fakahino mai i te kalena mahina o te Tuhi Paia, na kamata te Fakamanatuga i te goto o te la i te Nihani 14, 33 T.A. (Mataio 26:18-20, 26) I te mulimuli ki te fakatakitakiga a na uluai Kelihiano, ko ki matou foki e tauhihi ki te aho tenei o te Fakamanatuga i tauhaga takitahi. d
E ui lava ko te Nihani 14, 33 T.A ko he Aho Falaile, ko te aho fakamanatu e mafai ke pakū ki he tahi aho o te vaiaho i na tauhaga kehekehe. E ki tatou maua te aho e pakū ki ei te Nihani 14 i tauhaga takitahi kafai e fakaaogā te auala na fakaaogā i na aho o Iehu. Kae hē ko te auala te e fakaaogā ai te kalena Iutaia i na aho nei. e
Te falaoa ma te uaina
Na fakaaogā e Iehu te falaoa e hē fakafefete ma te uaina na totoe mai i te kaiga o te Paheka mo te fakamanatuga. (Mataio 26:26-28) I te mulimuli ki tana fakatakitakiga, e ki tatou fakaaogā foki te falaoa e hē fakafefete, pe fakaopoopo ki ei ni tahi mea, ma te uaina e hē fakahuamalie pe fakaopoopo ki ei ni tahi mea. E hē fakaaogā foki ni ietahi vai inu.
E i ei na lotu e ki latou fakaaogā te falaoa kua fakafefete. Kae ko te fefete e mahani ona fakaaogā i te Tuhi Paia e fakauiga atu ki te agahala ma te tulaga tō ki lalo. (Luka 12:1; 1 Kolinito 5:6-8; Kalatia 5:7-9) Ko te māfuaga ia e fakaaogā oioti ai te falaoa e hē fakafefete ke fakatuha ki te tino katoatoa o Keliho. (1 Petelu 2:22) Ko he tahi mahaniga e hē fakavaea ki te Tuhi Paia, ko te fakaaogā o na vai inu nailo te uaina. Kua fakatino e ietahi lotu te tulaga hē fakate-Tuhi Paia tenei, ona kua ki latou hē talia te ava malohi.—1 Timoteo 5:23.
Te falaoa ma te uaina, e hē ko te tino ma te toto moni
Ko te falaoa e hē fakafefete, ma te uaina i te Fakamanatuga, e fakauiga ki te tino ma te toto o Keliho. Ko te tino o Iehu e heki hui fakavavega ke kavea ma vaega o te falaoa pe ko tona toto foki ke kavea ma vaega o te uaina, e ve ona talitonu ki ei ietahi tino. Kikila ki na mau ienei e fakamaonia ai te tulaga tenei.
Anei na fakataga e Iehu ona hoko ke inu tona toto, ko tona uiga kua ia fakataga ki latou ke holi te tulafono a te Atua, te e fakaha ai te toto. (Kenehe 9:4; Galuega 15: 28, 29) Kae e hē ko te tulaga tena, aua ko Iehu, e hē ia fakatonua he tino ke holi te tulafono a te Atua e fakatatau ki te tulaga paia o te toto.—Ioane 8:28, 29.
Kafai na inu moni e na apohetolo te toto o Iehu, anei ake e heki lea ia Iehu, “ka fakamaligi” tona toto, e fakailoa ai ko tana taulaga togiola ko heki tupu.—Mataio 26:28.
Ko “te taimi lava tenei e fokotahi” te na fakatino ai e Iehu tana taulaga togiola. (Epelu 9:25, 26) Ka na ko te tino moni ma te toto moni o Iehu te e inu ma kai i te Fakamanatuga, ko tona uiga la ka fakalahi ia taimi e toe ofo ai te taulaga togiola.
Ko Iehu e heki lea, “fakataulaga au” kae na lea, “Fai te mea tenei ma fakamanatuga ki a te au.”—1 Kolinito 11:24.
Ko na tino e talitonu ko te falaoa ma te uaina e hui fakavavega ki te tino ma te toto moni o Iehu, e fakavae to latou talitonuga tenei ki te fakaliliuga o na kupu o ietahi mau i te Tuhi Paia. Mo he fakatakitakiga, e lahi na fakaliliuga o te Tuhi Paia e taku mai ai ia Iehu e lea fakatatau ki te uaina: “Ko toku toto tenei.” (Mataio 26:28) Kae e mafai foki na kupu a Iehu ke fakaliliu venei: “Ko he fakatuhaga ki toku toto”, “Ko he fakaataga o toku toto” pe “Ko he fakailoga o toku toto.” f E ve ona mahani ai ia Iehu, nae fakaaogā e ia ni talafakatuha i ana akoakoga.—Mataio 13:34, 35.
Ko ai te tatau ke kai ki te falaoa ma inu ki te uaina?
Ko he tamā vaega oioti o Molimau a Ieova te e kakai ki te falaoa ma inu ki te uaina i te fakatinoga o te Kaiga o te Afiafi a te Aliki. Aihea?
Ko te toto o Iehu te na maligi kua fakavae ai “he feagaiga fou”. Ko te feagaiga fou tenei kua kavea ai te feagaiga muamua a Ieova ma te nuku o Ihalaelu ma feagaiga tuai. (Epelu 8:10-13) E na ko ki latou e aofia i te feagaiga fou, e kakai ki te falaoa ma inu ki te uaina. E hē aofia ai la ia Kelihiano uma, kae e na ko “ki latou kua filifilia” fakapitoa e te Atua. (Epelu 9:15; Luka 22:20) E leamai te Tuhi Paia, e na ko he 144,000 te e ki latou maua te fakamanuiaga tenei, ma pule fakatahi ma Iehu i te lagi.—Luka 22:28-30; Fakaaliga 5:9, 10; 14:1, 3.
Ko te tokalahiga o ki matou, e fakamoemoe ke aofia i te vaega te e takua “he kaifenua tokalahi lele” te ka maua te ola e fakavavau i te lalolagi. E kehe mai ai te “lafumamoe tokaititi” te kua filifilia ke pule ma Keliho. (Luka 12:32; Fakaaliga 7:9, 10) E ui lava ko ki matou ie e fakamoemoe ke ola e fakavavau i te lalolagi e hē kakai ki te falaoa pe inu ki te uaina i te Fakamanatuga, ko ki matou e kaufakatahi pea i te fakaali atu o to matou loto fakafetai mo te taulaga togiola a Iehu mo ki tatou.—1 Ioane 2:2.
a E leamai te McClintock and Strong’s Cyclopedia, Tuhi IX, itulau 212: “Ko te kupu hakalāmeta ma te kupu Eleni foki, μυστήριον [my·steʹri·on] e hē maua i loto o te Feagaiga Fou ma e hē fakatatau foki ki te papatihoga pe ko te Kaiga o te Afiafi a te Aliki, pe ko ho he tahi fakamantuga e kehe.
b E i ei na tino e talitonu ko te uiga o te “ho he taimi” mai te 1 Kolinito 11:25, 26 e fakatatau ki te fakafia e fakatino ai te Kaiga o te Afiafi a te Aliki. Kae ko te hakoga o te uiga o te fakakupuga tenei i te gagana na muamua tuhia ai, ko tenei, ‘kafai e fai.’
c Kikila ki te The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, Tuhi IV, na itulau 43-44, ma te McClintock and Strong’s Cyclopedia, Tuhi VIII, itulau 836.
d Kikila ki te The New Cambridge History of the Bible, Tuhi 1, itulau 841
e I te kalena Iutaia fakaonaponei, e pakū te kamataga o te mahina o Nihani ki te taimi e tu ai te mahina i te va o te lalolagi ma te la. Kae e he ko te auala tena nae fakaaogā i te uluai henituli. Aua, nae kamata te mahina fou kafai kua kitea muamua atu te mahina mai Ieluhalema. E tuha pe ko he aho pe ni aho kua teka ai te taimi e tu ai te mahina i te va o te lalolagi ma te la. Ko te mafuaga ia e kehekehe ai na aho e fakamanatu ai e Molimau a Ieova te Fakamanatuga mai te aho e fakatino ai te Paheka a na Iutaia fakaonaponei.
f Kikila ki te A New Translation of the Bible, a James Moffatt; The New Testament—A Translation in the Language of the People, a Charles B. Williams; ma te The Original New Testament, a Hugh J. Schonfield.

