Aver yem sha atineakaa

Aver yem sha mver u atineakaa

Mbashiada mba Yehova

Tsua Zwa Tiv

Mbampin mba Mbaôron Takerada Ne Ve Pin La

Mbampin mba Mbaôron Takerada Ne Ve Pin La

Mbakristu mba ve er ivaa la vea fatyô u nengen gbenda u yangen mar u i yer ken zwa Buter ér intrauterine device (IUD) la ér ka kwagh u Ruamabera a lumun a mi yôô?

Mbakristu mba ve er ivaa la vea fatyô u timen sha akaa a mimi a injaa a a gbe a zough sha ikyaa ne la, kua sha akaawan a Bibilo kpaa. Maa vea tsua kwagh u vea er ve vea za hemen u lun a imoshima i dedoo hen Aôndo yô.

Shighe u lu iorov uhar lu shin tar la, man shighe u i va tim tar sha Mngerem ma Deemee, mase shin iorov anigheni la, Yehova kaa a ve ér: “Mar nen kpishi, seer nen ngeen.” (Gen. 1:28; 9:⁠1) Kpa Bibilo kaa ér gba u Mbakristu vea kura tindi la ga. Sha nahan yô, ka noov man kasev i gbe u vea tsua u eren ma kwagh u yangen mar, sha u vea lu a zege tsombor ga ye, shin va maren mbayev sha shighe u ve soo la ye. Ka atôakyaa a nyi nahan i gbe u vea time sha mini?

Hanma gbenda u Mbakristu ve soo u yangen mar la cii, gba u vea dondo akaawan a Bibilo la. Sha nahan yô, Mbakristu ka ve palegh ieren i vihin iyav sha apera, sha u yangen mar la. Kwagh u vihin iyav sha apera la, lumun a kwagh u Bibilo i kaa ér se lu a icivir sha uma la ga. Mbakristu vea soo u wuan uma u shighe una karen yô, una hingir orumace la ga. (Eks. 20:13; 21:​22, 23; Ps. 139:16; Yer. 1:⁠5) Kpa hide kwagh u eren tom a IUD sha u yangen mar la di ye?

Yange i vande tan iwanger sha kwagh ne ken Iyoukura i ken zwa Buter i Mai 15, 1979, peeji 30-31 la. Mbaanar mba IUD mba ngise i eren tom a mi wuee la, lu roba i tôô i wa kwase ken sagh sha u yangen mar ye. Ngeren la kaa ér, yange i fa gbenda u mbaanar mba IUD mban eren tom la tsembelee ga. Mbafankwagh u tweregh tsema tsema kaa ér mbaanar mba IUD la yange ve er kwagh ugen ken sagh u kwase, u a na mnyandem ma nomsoor ma kera fatyô u zan nyôron ape aji a kwase a lu la ga yô, nahan yangen kwase la u jiren iyol. Aluer kwase jire iyol ga yô, uma u he kpa hii ga.

Nahan kpa, ikyav tese ér, ashighe agen kwase u i er nan kwagh ne la, nan jire iyol. Alaghga iji i mnyandem ma nomsoor ma za zough sha mi ve  kwase nan jire iyol la, ia vese ken ma gbaa sagh shin alaghga ia kar a yem ken sagh. Shighe a karen yô, anar u IUD u a lu ken sagh la a vihi iji i i zough sha mnyandem ma nomsoor ve kwase a jire iyol la, nahan ijenawambe la i kera hingir wan ga. Aluer i wua uma u a lu vesen ne yô, a lu inja er i vihi iyav mbura sha apera nahan. Ngeren la mase kuren ér: “Gba u Orkristu u nan civir Aôndo sha mimi, u nan soo u eren tom a anar u IUD la, nana time sha gbenda u yangen mar ne la zulee, sha gbenda u tesen ér nan ngu a icivir sha uma, u a lu icighankwagh la, er Bibilo i tese la nahan.”​—⁠Ps. 36:⁠9.

Hii shighe u i due a ngeren ne ken inyom i 1979 la je, akaa nga kpishi a mbasainsi shin mbatwerev ve seer fan sha ikyaa i IUD ne yô.

I due a mbaanar mba IUD uhar mba yangen mar a mi. Anar u IUD u môm u a lu a togula ker la, yange i er tom a na wuee ken tar u Amerika ken inyom i 1988 la. Heela tseegh ga, yange i due a anar u IUD ugen, u a lu a kyemika ker i ka i due i haa ken sagh u kwase la, ken inyom i 2001 la. Nahan i kav ér mbaanar mba IUD mba uhar mban ka ve er tom nena?

Togula: Er se vande ôron nahan, mbaanar mba IUD ka ve na i lu mnyandem ma nomsoor ican kpishi u karen ken sagh za nyôron ape iji i kwase i lu la. Heela tseegh ga, mbaanar mba IUD, mba a togula u megh nagh ka ku vihi mnyandem ma nomsoor, inja na yô, togula la ka a hingir er ka icigh ki wuan mnyandem nahan. * Kwagh ugen yô, i kaa ér, mbaanar mba IUD mba ve lu a togula ker la, ka ve gema mlu u sagh u kwase la.

Kyemika: Mbaanar mba IUD mban ka ve lu a kyemika ker, i lu er kyemika i ashighe kpishi ka i lu ken mcimbim ma yangen mar la nahan. Mbaanar mba IUD mban ka ve haa kyemika ken sagh u kwase. Ka inja er mbaanar mba IUD mban ka ve yange aji a kasev mbagenev u zuan sha mnyandem ma nomsoor nahan. Jighilii yô, aluer iji i kwase zua sha mnyandem ma nomsoor ga yô, nana fatyô u jiren iyol ga. Dugh kwagh ne kera yô, shi i kaa ér kyemika i i lu ken mbaanar mba IUD la, ka i hoghol a sagh u kwase. * Shi kyemika la ka i na kwagh u tiange tiange u a lu sha zwa sagh la a taver, nahan mnyandem ma nomsoor ma kera fatyô u karen ken ilyeegh ki kwase ki yaven a or la, za nyôron ken sagh ga. Mbaanar mba IUD mban ka ve er akaa ne kua akaa a mbaanar mba IUD mba tsev mbara eren la kpaa cii.

Er se vande ôron nahan, ka inja er mbaanar mba IUD mba uhar mban cii, ka ve gema mlu u sagh u kwase nahan. Kpa aluer iji i kwase zua sha mnyandem ma nomsoor, nahan nan hingir u jiren iyol di ye? Alaghga ia kar a za nyôr ken sagh, kpa ia fatyô u vesen ker ga sha ci u sagh la kera ngu sha gbenda u wan a fatyô u vesen ker ga. Kwagh ne una na iyav mbura mbua vihi sha mhii u mbu la je. Nahan kpa, mbasainsi nenge ér, ashighe kpishi ka i kar a kar ve iji la i nyôr ken sagh kpa, i fatyô u “vesen ga” ye, vough er ashighe kpishi ka a lu mcimbim ma menan ma yangen mar la kpa ka i lu nahan.

Sha nahan yô, or môm kpa nana fatyô u ôron vangertiôr ér mbaanar mba IUD mba ve lu a togula shin kyemika ker la, vea fatyô u yangen kwase u jiren iyol ga. Nahan cii kpa, kwagh u mbasainsi ve tev sha mi ve ve zough a mi la tese ér, er mbaanar mba IUD mban ve eren tom sha igbenda i i ter sha heen ne la yô, ka i kar a kar ve kwase u nan er tom a mi la nan wa iyav ye.

Aluer Mbakristu mba ve er ivaa la soo u yangen mar a ma anar u IUD yô, vea fatyô u lamen vea ortwer u nan fe kwagh u mbaanar mba IUD mba ve lu hen ijiir ve la tsema tsema, kua mbamtsera mba kwase nana zua a mi man mbamzeyol mba nana tagher a mi la kpaa. Mba ve er ivaa la, ve de veren ishima shin deen ér orgen môm nana tsua kwagh u vea er la sha ci ve ga, ortwer je kpaa ga. (Rom. 14:12; Gal. 6:​4, 5) Ka kwagh u i lu ve tseegh i gbe u vea tsua yô. Gba u vea tsua kwagh u ve soo la sha gbenda u tesen ér sar ve u eren ishima i Aôndo shi zan hemen u lun a imoshima i wang hen a na.​—⁠Nenge 1 Timoteu 1:​18, 19; 2 Timoteu 1:⁠3.

^ par. 4 Afishi a nengen sha kwagh u mkpeyol ken tar u Ingila, a i yer ér National Health Service la due a ngeren ugen kaa ér: “Mbaanar mba IUD mba ve lu a togula ker kpishi la, doo je gande ôron. Kwagh ne tese ér, ken inyom jimin cii, aluer kasev 100 er tom a anar u IUD ne yô, alaghga a lu môm ken a ve tseegh nana wa iyav ye. Kpa mbaanar mba IUD mba ve lu a togula ker kpishi ga yô, ve doo kuma ga.

^ par. 5 Er mbaanar mba IUD mba lun a kyemika ker ne ka ve na sagh u kwase a hoghol yô, ashighe agen mbatwerev ka ve na kasev mba ve er nom shin ve er ga, mba ka vea due won ve, awambe a haa kpishi la IUD mban, sha u sôron zayol ne.