ዚርከበሉ ኣገባብ ኣዐሪ

ቋንቋ ምረጽ

ናብ ተወሳኺ ዝርዝር ኪድ

ናብ ትሕዝቶ ኺድ

ናብ ትሕዝቶ ኺድ

ናይ የሆዋ መሰኻኽር

ትግርኛ

ንቕሑ! ግንቦት 2013

 ቃለ መጠይቕ | ራኬል ሃል

ሓንቲ ኣይሁዳዊት ሰበይቲ ንእምነታ እንደገና ዝመርመረትሉ ምኽንያት ገለጸት

ሓንቲ ኣይሁዳዊት ሰበይቲ ንእምነታ እንደገና ዝመርመረትሉ ምኽንያት ገለጸት

ራኬል ሃል ካብ ሓንቲ እስራኤላዊት ዝዀነት ኣይሁዳዊት ኣደን ካብቲ ሃይማኖቱ ናብ ኣይሁድነት ዝቐየረ ኦስትርያዊ ኣቦን እያ ተወሊዳ። ኣቦሓጎታታን እኖሓጎታታን ኣብታ እስራኤል ናጻ ሃገር ዝዀነትላ ዓመት፡ ማለት ብ1948 ናብ እስራኤል እተሰድዱ ሰዓብቲ ጽዮንነት እዮም ነይሮም። ንቕሑ! ንራኬል፡ ነቲ ኣይሁዳዊ እምነታ ብዝያዳ ንኽትምርምሮ ዝደረኻ እንታይ ምዃኑ ሓቲታታ ኣላ።

ብዛዕባ ኣተዓባብያኺ እስከ ንገርና።

ብ1979 ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ እየ ተወሊደ። ጓል ሰለስተ ዓመት ከለኹ፡ ወለደይ ተፋቲሖም። ኣደይ ብመሰረት ኣይሁዳዊ ልምድታት እያ እተዕብየኒ ነይራ፣ ኣብቲ የሺቫስ ዚብሃል ቤት ትምህርቲ ኣይሁድ ድማ እየ ተማሂረ። ጓል ሸውዓተ ዓመት ምስ ኰንኩ፡ ኣብ እስራኤል ንሓደ ዓመት ተቐመጥና፣ ኣብቲ ኪቡትዝ ዚብሃል ቦታ ኣብ ዝነበረ ቤት ትምህርቲ ኸኣ እመሃር ነበርኩ። ድሕሪኡ፡ ኣነን ኣደይን ናብ መክሲኮ ግዒዝና።

ኣብቲ ዝነበርናሉ ኸባቢ፡ ምኵራብ እኳ እንተ ዘይነበረ፡ ነቲ ኣይሁዳዊ ልምድታተይ ግና ኣይሓደግክዎን። ኣብ ሰንበት ሽምዓታት እውልዕን ቶራህ ዚብሃል ቅዱስ ጽሑፍ ኣይሁድ አንብብን ነቲ ስዱር ዚብሃል መጽሓፍ ጸሎት ተጠቒመ እጽልን ነበርኩ። ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ነቶም መማህርተይ፡ ሃይማኖተይ ናይ መጀመርታ ሃይማኖት ከም ዝዀነ እነግሮም ነበርኩ። ነቲ ኣብ ኣገልግሎትን ትምህርትታትን የሱስ ክርስቶስ ዜተኵር ብልምዲ ሓድሽ ኪዳን ተባሂሉ ዚጽዋዕ ክፍሊ መጽሓፍ ቅዱስ ኣንቢበዮ ኣይፈልጥን እየ ነይረ። ኣደይ እውን እንተ ዀነት፡ በቲ ትምህርትታት ምእንቲ ኸይብከል፡ ንኸየንብቦ ተጠንቅቐኒ ነበረት።

ንሓድሽ ኪዳን ከተንብብዮ ዝደረኸኪ ደኣ እሞ እንታይ እዩ፧

ጓል 17 ዓመት ምስ ኰንኩ፡ ትምህርተይ ምእንቲ ኽውድእ፡ ናብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ተመለስኩ። ኣብኡ ኸኣ፡ ሓደ ክርስትያን ዝዀነ ዝፈልጦ ሰብ፡ ህይወተይ ብዘይ የሱስ ጐደሎ ኸም ዝዀነት ነገረኒ።

“ብየሱስ ዚኣምኑ ሰባት ተታሊሎም እዮም” በልክዎ።

ንሱ ኸኣ፡ “ንሓድሽ ኪዳን ኣንቢብክዮዶ ትፈልጢ፧” ኢሉ ሓተተኒ።

ኣነ ድማ፡ “ኣይፈልጥን እየ” ኢለ መለስኩሉ።

“እዚሞ ዕሽነት እዩ፣ ብዛዕባ ዘይትፈልጥዮ  ነገራት ከመይ ጌርኪ ኽትዛረቢ ትኽእሊ፧” ኢሉ መለሰለይ።

ብዛዕባ ዘይትፈልጦ ነገራት ርእይቶ ምሃብ ከም ዕሽነት ገይረ እርእዮ ስለ ዝነበርኩ፡ እቲ ዘረባኡ ኣዝዩ ተንከፈኒ። ብሕፍረት ድማ ነቲ ናቱ መጽሓፍ ቅዱስ ናብ ቤተይ ወሲደ ንሓድሽ ኪዳን ከንብቦ ጀመርኩ።

እቲ ዘንበብክዮ ብኸመይ ጸልዩኪ፧

ጸሓፍቲ ሓድሽ ኪዳን ኣይሁድ ምንባሮም ምስ ፈለጥኩ፡ ኣዝየ ተገረምኩ። ብዝያዳ ብዘንበብኩ መጠን ድማ፡ የሱስ ንሰባት ኪሕግዝ ዚደሊ ሕያዋይን ትሑትን ሰብ ደኣ እምበር፡ ተበላጺ ኸም ዘይነበረ ተገንዘብኩ። ናብ ቤተ መጻሕፍቲ ኸይደ እውን፡ ብዛዕባኡ ዚገልጽ መጻሕፍቲ ተለቃሕኩ። ኰይኑ ግና፡ መሲሕ ምዃኑ ዘእመነኒ መጽሓፍ ኣይነበረን። ገሊኡ እሞ ኸኣ፡ ንየሱስ ከም ኵሉ ዚኽእል ኣምላኽ ገይሩ እዩ ዚገልጾ፣ እዚ ኸኣ ኪወሓጠለይ ኣይከኣለን። ከመይሲ፡ ከምኡ እንተ ዀይኑ፡ የሱስ ናብ መን እዩ ዚጽሊ ነይሩ፧ ናብ ገዛእ ርእሱ፧ ኣብ ርእሲኡ ድማ፡ የሱስ ሞይቱ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ግና ብዛዕባ ኣምላኽ፡ “ንስኻ ኣይትመውትን ኢኻ” * እዩ ዚብል።

እሞኸ ንሕቶታትኪ ብኸመይ መልሲ ረኺብክሉ፧

ሓቂ ንሓድሕዱ ስለ ዘይጋጮ፡ ነቲ ሓቂ ኽፈልጥ ቈረጽኩ። ንፈለማ እዋን ድማ፡ ብዘይ ሓገዝ እቲ ስዱር ዚብሃል መጽሓፍ ጸሎት፡ ናብ ኣምላኽ ካብ ልበይ እናነባዕኩ ጸለኹ። ጸሎተይ ክዛዝምን ቤተይ ኪዅሕኳሕን ድማ ሓደ ዀነ። ክልተ ናይ የሆዋ መሰኻኽር እየን ነይረን። ካብቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንምጽናዕ ዚሕግዝ ጽሑፋተን ድማ ሓንቲ ሃባኒ። እታ ጽሕፍትን እቲ ምስተን ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዝገበርክዎ ምይይጥን፡ እምነተን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እተመስረተ ምዃኑ ኣእመነኒ። ንኣብነት፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ንየሱስ ከም ሓደ ኽፋል ስላሴ ዘይኰነስ፡ ከም “ወዲ ኣምላኽ”ን * ከም “መጀመርታ ፍጥረት”ን * ገይሮም እዮም ዚርእይዎ።

ድሕርዚ ነዊሕ ከይጸናሕኩ፡ ናብ መክሲኮ ተመለስኩ፣ ኣብኡ ኸኣ ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብዛዕባ መሲሓዊ ትንቢታት ከጽንዕ ጀመርኩ። እቲ ብዙሕ ትንቢታት ኣዝዩ ኣገረመኒ። ገና ግና እጠራጠር ነበርኩ። ‘እቲ ትንቢታት ንየሱስ ጥራይ ድዩ ዜመልክት፧ ልክዕ ከም ክኢላ ተዋሳኣይ፡ የምስል እንተ ነይሩ ብኸመይ ንፈልጥ፧’ ኢለ እሓትት ነበርኩ።

ብሓቂ ኼእምነኪ ዝኸኣለ እንታይ እዩ፧

እቶም ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ዝዀነ ይኹን መታለሊ ሰብ ኪገብሮ ዘይክእል ትንቢታት ኣርኣዩኒ። ንኣብነት፡ ቅድሚ 700 ዓመት፡ ነብዪ ሚክያስ፡ እቲ መሲሕ ኣብ ቤት-ልሄም፡ ይሁዳ * ኸም ዚውለድ ተነብዩ ነበረ። ዚውለደሉ ቦታ ኺቈጻጸር ዚኽእል እሞ መን ኣሎ፧ ኢሳይያስ እውን፡ እቲ መሲሕ ልክዕ ከም እተናዕቀ ገበነኛ ኸም ዚቕተል ግናኸ ምስ ሃብታማት * ከም ዚቕበር ጽሒፉ ነበረ። እዚ ዅሉ ትንቢታት ኣብ የሱስ ተፈጺሙ እዩ።

እቲ ኣብ መወዳእታ ዘእመነኒ መርትዖ፡ መስመር ወለዶ የሱስ እዩ ነይሩ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ እቲ መሲሕ ካብ መስመር ወለዶ ንጉስ ዳዊት * ከም ዚመጽእ ገሊጹ ነይሩ እዩ። ጥንታውያን ኣይሁድ፡ ህዝባውን ውልቃውን መዝገብ መስመር ወለዶ ስለ ዝነበሮም፡ የሱስ ካብ መስመር ወለዶ ዳዊት እንተ ዘይከውን ነይሩ፡ ጸላእቱ መቃልዕዎ ነይሮም። የሱስ ካብ መስመር ወለዶ ዳዊት ከም ዝመጸ ዘየማትእ ስለ ዝነበረ ግና፡ ከምኡ ኣይገበሩን። ሕሉፍ ሓሊፎም፡ ብዙሓት ሰባት ንየሱስ፡ “ወዲ ዳዊት” * ኢሎም ጸዊዖምዎ እዮም።

ብ70 ድ.ክ.—የሱስ ካብ ዚመውት ድሕሪ 37 ዓመት ማለት እዩ—ሰራዊት ሮሜ ንየሩሳሌም ስለ ዘዕነውዋ፡ እቲ ኣብኡ ዝነበረ መዝገብ መስመር ወለዶ ጠፊኡ ወይ ነዲዱ እዩ። ስለዚ፡ እቲ መሲሕ፡ ስሙ ኣብ መዝገብ መስመር ወለዶ ምእንቲ ኺርከብ፡ ቅድሚ 70 ድ.ክ. ኪመጽእ ነይርዎ ማለት እዩ።

እዚ ዝጸለወኪ ብኸመይ እዩ፧

ኣምላኽ ኣብ እስራኤል ከም ሙሴ ዝበለ ነብዪ ኸም ዜተንስእ፡ ዘዳግም 18:18, 19 ትንበ እያ። ኣምላኽ ድማ፡ “ነቲ ብስመይ ዚዛረቦ ዘረባይ ዘይሰምዕ ሰብ፡ ኣነ ኻብኡ ኽደልዮ እየ” ኢሉ ነይሩ እዩ። እቲ ብዛዕባ ምሉእ መጽሓፍ ቅዱስ ዝገበርክዎ ዓሚቝ መጽናዕቲ፡ የሱስ ብዓል ናዝሬት፡ እቲ ነብዪ ምዃኑ ኣእሚኑኒ እዩ።