ናብ ትሕዝቶ ኺድ

ናብ ተወሳኺ ዝርዝር ኪድ

ናብ ትሕዝቶ ኺድ

ናይ የሆዋ መሰኻኽር

ትግርኛ

ንቕሑ!  |  ቍ. 3 2017

ስርዓተ መትኒ መዓናጡ (ብሰማያዊ ሕብሪ ዚርአ ዘሎ) ኣብ ውሽጢ እቲ ምሕቃቕ ምግቢ ዚካየደሉ መተሓላለፊ ይርከብ

ስርዓተ መትኒ መዓናጡ—“ካልኣይ ሓንጐል” ሰብነትካ

ስርዓተ መትኒ መዓናጡ—“ካልኣይ ሓንጐል” ሰብነትካ

ክንደይ ሓንጐል ኣለካ፧ “ሓደ” ኢልካ እንተ መሊስካ፡ ቅኑዕ ኣለኻ። ኰይኑ ግና፡ ኣብ ኣካላትካ ኻልኦት ስርዓተ መትኒ እውን ኣለዉ። ሓደ መርበብ ኒውሮን ኣዝዩ ሰፊሕ ካብ ምዃኑ እተላዕለ፡ ገሊኦም ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት “ካልኣይ ሓንጐል” ኢሎም ጸዊዖምዎ ኣለዉ። እዚ ኸኣ ስርዓተ መትኒ መዓናጡ እዩ። መብዛሕትኡ ኸኣ ኣብ ርእስኻ ዘይኰነስ፡ ኣብ ከብድኻ እዩ ዚርከብ።

ኣካላትና ንምግቢ ናብ ነዳዲ ንምቕያር፡ ብዙሕ ምውህሃድን ጻዕርን እዩ ዜድልዮ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ሓንጐልና ንመብዛሕትኡ ምቍጽጻር ምሕቃቕ ምግቢ ንስርዓተ መትኒ መዓናጡ ብሓላፍነት ሂብዎ ኣሎ።

ስርዓተ መትኒ መዓናጡ ኻብ ሓንጐል ዝቐለለ እኳ እንተ ዀነ፡ ኣዝዩ እተሓላለኸ እዩ። ኣብ ደቂ ሰብ ብኣስታት 200 ኽሳዕ 600 ሚልዮን ኒውሮን ዝቘመ እዩ። እዚ እተሓላለኸ መርበብ ኒውሮን እዚ፡ ኣብ ስርዓተ ምሕቃቕ ምግቢ እተሃንጸ እዩ። ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት፡ ዕዮ ስርዓተ መትኒ መዓናጡ ኣብ ሓንጐል ዚካየድ ነይሩ እንተ ዚኸውን፡ እቶም ነዚ ዚዓይዩ መትንታት ኣዝዮም ረጐድቲ ኪዀኑ ኸም ዜድሊ እዮም ዚኣምኑ። ዘ ሰከንድ ብረይን ዘርእስታ መጽሓፍ ከም ዝገለጸቶ፡ ስርዓተ ምሕቃቕ ምግቢ “ንገዛእ ርእሱ ባዕሉ ኺኣሊ ምሕዳጉ ብዝያዳ ውሑስን ምሹእን እዩ።”

“ከሚካላት ዚቃመመሉ ቤት ዕዮ”

ምግቢ ምእንቲ ኺሓቅቕ፡ ኣብ ግዜኡ እተሰርሐን ናብ ግቡእ ቦታታት እተላእከን ብልክዕ እተቓመመ እተፈላለየ ከሚካላት የድሊ። ፕሮፌሰር ጌሪ ማወ ንስርዓተ ምሕቃቕ ምግቢ፡ “ከሚካላት ዚቃመመሉ ቤት ዕዮ” ብምባል ብልክዕ ገሊጽዎ ኣሎ። እዚ እተራቐቐ ከሚካዊ ኣሰራርሓ እዚ፡ ኣዝዩ ዜደንቕ እዩ። ንኣብነት፡ መንደቕ መዓናጡ ኣብቲ እትበልዖ ምግቢ ንዚርከቡ ከሚካላት ብዜለልዩ ፍሉያት ዋህዮታት ዝመልአ እዩ። ስርዓተ መትኒ መዓናጡ ኸኣ በቲ ኻብዚ ዋህዮታት እተረኽበ ሓበሬታ ገይሩ፡ ነቲ ምግቢ ምስ ሰብነትና ኸም ዚውሃሃድ ዚገብር ኤንዛይም ይእዝዝ። ብዘይካዚ፡ ስርዓተ መትኒ መዓናጡ ንኣሲድነትን ካልእ ከሚካላዊ ጠባያትን እቶም ኣብ ምግቢ ዚርከቡ ንጥረ ነገራት ኣብ ምቍጽጻር፡ ከከም ኣድላይነቱ ድማ ነቶም ንምሕቃቕ ዚጠቕሙ ኤንዛይም ኣብ ምምዕርራይ ኣገዳሲ ተራ ኣለዎ።

ነቲ ምግቢ ዚሓቅቀሉ መተሓላለፊ ኸም ሓደ ብስርዓተ መትኒ መዓናጡ ዚመሓደር ፋብሪካ ጌርካ ኽትርእዮ ትኽእል ኢኻ። እቲ “ኻልኣይ ሓንጐልካ” ኣብ መናድቕ እዚ መተሓላለፊ ንዚርከቡ ጭዋዳታት ኪጭበጡን ኪዝርግሑን መምርሒ ብምሃብ፡ ምግቢ ብስርዓተ ምሕቃቕ ከም ዚሓልፍ ይገብር። እዚ መስርሕ እዚ ብግቡእ ምእንቲ ኺዓዪ፡ ስርዓተ መትኒ መዓናጡ ኸከም ኣድላይነቱ ነቲ ጭዋዳታት ዚጭበጠሉ ሓይልን ብዝሕን ይቐያይሮ እዩ።

ስርዓተ መትኒ መዓናጡ ነቲ ንድሕነት ኣድላዪ ዝዀነ ዕዮታት እውን ይቈጻጸር እዩ። እቲ እትበልዖ ምግቢ ጐዳኢ ባክተርያ ዚርከቦ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኣስታት 70 ኽሳዕ 80 ሚእታዊት ካብቲ ኣገዳሲ ኽፋል ስርዓተ ምክልኻል ሰብነትካ ዚዀኑ ዋህዮታት ሊምፎሳይት፡ ኣብ ከብድኻ ዚርከብ ምዃኑ እምበኣር ዜገርም ኣይኰነን። ኣዝዮም ጐዳእቲ ህይወታውያን ናብ ሰብነትና እንተ ኣትዮም፡ ስርዓተ መትኒ መዓናጡ ንጭዋዳታት ኣበርቲዑ ኸም ዚጭበጥ ይገብር እሞ፡ እቲ መርዛም ነገራት ብተምላስ ወይ ውጽኣት ገይሩ ኸም ዚወጽእ ብምግባር ንሰብነትካ ይከላኸለሉ።

ጽቡቕ ርክብ

ስርዓተ መትኒ መዓናጡ ብዘይ ደገፍ ሓንጐል ዚዓዪ እኳ እንተ መሰለ፡ እዚ ኽልተ ማእከላት መትኒ፡ ቀጻሊ ርክብ የካይድ እዩ። ንኣብነት፡ ስርዓተ  መትኒ መዓናጡ ኣብ ምቍጽጻር እቶም መዓስን ክሳዕ ክንደይን ክትበልዕ ከም ዘሎካ ንሓንጐል ዚሕብር ሆርሞናት ግደ ኣለዎ። ምስ ጸገብካ፡ ዋህዮታት መትኒ ስርዓተ መትኒ መዓናጡ ንሓንጐል ይሕብሮ፣ እምብዛ ኣብዚሕካ እንተ በሊዕካ ድማ ዕግርግር ከም ዚብለካ ኺገብር ይኽእል እዩ።

ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ቕድሚ ምንባብካ እውን ከይተረፈ፡ ኣብ መንጎ ስርዓተ ምሕቃቕ ምግብን ሓንጐልን መራኸቢ መስመር ከም ዘሎ ትጥርጥር ኔርካ ኽትከውን ትኽእል ኢኻ። ንኣብነት፡ እተወሰነ ዓይነት ምግቢ ምብላዕ ንስምዒትካ ዜመሓይሾ ምዃኑ ኣስተብሂልካዶ ትፈልጥ፧ መጽናዕትታት ከም ዚሕብሮ፡ ከምዚ ዜጋጥም ስርዓተ መትኒ መዓናጡ ናብ ሓንጐልካ ‘ናይ ሓጐስ ምልክታት’ ምስ ዚሰድድ እሞ፡ ጽቡቕ ከም ዚስምዓካ ምስ ዚገብር እዩ። ገሊኦም ሰባት ኪጭነቑ ኸለዉ፡ ገሊኡ ዓይነት ምግቢ ናይ ምብላዕ ዝንባለ ዘለዎም ድማ በዚ ምኽንያት እዚ እዩ። ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት፡ ብስርዓተ መትኒ መዓናጡ ገይሮም ጭንቀት ንዘለዎም ሰባት ንምሕካም ይመራመሩ ኣለዉ።

ኣብ መንጎ ሓንጐልን ስርዓተ ምሕቃቕ ምግብን ንዘሎ ርክብ ዜርኢ ኻልእ ኣብነት ድማ ክትጭነቕ ከለኻ ኸብድኻ ሓበጭበጭ ዚብለካ ምዃኑ እዩ። እዚ ስምዒት እዚ፡ ሓንጐልካ ውጥረት ወይ ጭንቀት ኬጋጥሞ ኸሎ፡ ስርዓተ መትኒ መዓናጡ ንደም ካብ ናብ ከብዲ ናብ ካልእ ዚኣልዮ ብምዃኑ ዚስዕብ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ግዜ ውጥረት፡ ሓንጐል ንስርዓተ መትኒ መዓናጡ ነቲ ልሙድ ዝዀነ ምጭባጥ መዓናጡ ኸም ዚቕይሮ ስለ ዚገብሮ፡ ዕግርግር ኪብለካ እውን ይኽእል እዩ።

ስርዓተ መትኒ መዓናጡ “ኻልኣይ ሓንጐል” ዚብሃል እኳ እንተ ዀነ፡ ኪሓስብ ወይ ውሳነታት ኪገብር ግና ኣይክእልን እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ቃል ብቓሉ ሓንጐል ኣይኰነን። መዝሙር ከተዳሉ፡ ሕሳብ ክትገብር፡ ወይ ዕዮ ገዛኻ ኽትሰርሕ ኪሕግዘካ ኣይክእልን እዩ። ኰይኑ ግና፡ እዚ ዜደንቕ ስርዓት እዚ ኣዝዩ እተሓላለኸ ብምዃኑ ንተመራመርቲ ስነ ፍልጠት የደንጽዎም እዩ ዘሎ። ብዛዕባኡ ገና ዘይፈለጥዎ ነገራት እውን ኪህሉ ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ ኣብ ዚቕጽል ግዜ ምግቢ ኽትበልዕ ከለኻ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ስርዓተ ምሕቃቕ ሰብነትካ ዘሎ እተሓላለኸ መስርሕ ደው ኢልካ ሕሰብ።