ናብ ትሕዝቶ ኺድ

ናብ ተወሳኺ ዝርዝር ኪድ

ናብ ትሕዝቶ ኺድ

ናይ የሆዋ መሰኻኽር

ትግርኛ

መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይምህረና፧

 ምዕራፍ ክልተ

መጽሓፍ ቅዱስ—ኣምላኽ ዝሃበና መጽሓፍ

መጽሓፍ ቅዱስ—ኣምላኽ ዝሃበና መጽሓፍ

1, 2. መጽሓፍ ቅዱስ ካብ ኣምላኽ እተዋህበና ዜደንቕ ህያብ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧

ሓደ ዓርክኻ ህያብ እንተ ዚህበካ፡ እንታይ ምተሰምዓካ፧ ነቲ ህያብ ክትከፍቶ ምተሃወኽካ። እቲ ዓርክኻ ሓሲቡ ህያብ ስለ ዝሃበካ ድማ፡ ኣዚኻ ተሓጒስካ ብዙሕ መመስገንካዮ።

2 መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ዝሃበና ህያብ እዩ። ኣብ ካልእ ክንረኽቦ ዘይንኽእል ሓበሬታ ድማ ይህበና እዩ። ንኣብነት፡ ኣምላኽ ንሰማይን ንምድርን ነቶም ቀዳሞት ሰብኣይን ሰበይትን ከም ዝፈጠሮም ይነግረና። ጸገማት ኬጋጥመና ኸሎ ዚሕግዘና ስርዓታት እውን ይህበና። ኣምላኽ ኣብ ምድሪ ብኸመይ ዝሓሸ ዅነታት ከም ዜምጽእ ከኣ ይገልጸልና። መጽሓፍ ቅዱስሲ ኣየ ኸመይ ዝበለ ዜደንቕ ህያብ ኰን እዩ!

3. መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ከለኻ፡ ብዛዕባ እንታይ ክትምሃር ኢኻ፧

3 መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ከለኻ፡ ኣምላኽ ፈታዊኡ ኽትከውን ከም ዚደልየካ ኽትምሃር ኢኻ። ብዛዕባኡ ብዝያዳ ብእተመሃርካ መጠን፡ ምስ ኣምላኽ ብዝያዳ ኽትቀራረብ ኢኻ።

4. ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ዚምስጠካ ነገራት እንታይ እዩ፧

4 መጽሓፍ ቅዱስ ብኣስታት 2,800 ቋንቋ ተተርጒሙ ኣሎ። ብቢልዮናት ቅድሓት ድማ ተሓቲሙ ኣሎ። ልዕሊ 90 ሚእታዊት ህዝቢ ዓለም ንመጽሓፍ ቅዱስ ብቛንቋኦም ኬንብብዎ ይኽእሉ እዮም። ኣብ ሰሰሙን ድማ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ሰባት መጽሓፍ ቅዱስ ይረኽቡ እዮም። ብርግጽ፡ ከም መጽሓፍ ቅዱስ ዝበለ መጽሓፍ የልቦን።

5. መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ብድራኸ መንፈስ ኣምላኽ እተጻሕፈ” ኸም ዝዀነ ኽንዛረብ እንኽእል ስለምንታይ ኢና፧

5 መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ብድራኸ መንፈስ ኣምላኽ እተጻሕፈ” እዩ።  (2 ጢሞቴዎስ 3:16 ኣንብብ።) ገሊኦም ግና፡ ‘መጽሓፍ ቅዱስ ብሰባት እንድዩ ተጻሒፉ፡ ከመይ ጌርና ደኣ ኢና እሞ ህያብ ኣምላኽ እዩ ንብል፧’ ኢሎም ይሓትቱ ይዀኑ። መጽሓፍ ቅዱስ ድማ ነዛ ሕቶ እዚኣ፡ “ሰባት ብመንፈስ ቅዱስ ተደሪኾም [ወይ፡ ተመሪሖም] ካብ ኣምላኽ እተዛረብዎ እዩ” ኢሉ ይምልሰልና። (2 ጴጥሮስ 1:21) ነዚ ንምብራህ፡ ሓደ ኣካያዲ ስራሕ ንጸሓፊቱ ደብዳበ ኽትጽሕፈሉ ይእዝዛ ንበል። እታ ዝጸሓፈታ ደብዳበ፡ ሓሳባትን መምርሒታትን እቲ ኣካያዲ ስራሕ ዝሓዘት እያ። ስለዚ፡ ናይታ ጸሓፊቱ ዘይኰነትስ፡ ብሓቂ ናይቲ ኣካያዲ ስራሕ ደብዳበ እያ። ብተመሳሳሊ፡ ደራሲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣምላኽ ደኣ እምበር እቶም ዝጸሓፍዎ ሰባት ኣይኰኑን። ኣምላኽ ሓሳባቱ ኺጽሕፉ መሪሕዎም እዩ። ብርግጽ፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ቃል ኣምላኽ” እዩ።—1 ተሰሎንቄ 2:13ተወሳኺ ሓበሬታ 2 ርአ።

መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለምብሓያሎ ቛንቋታት ይርከብ

 መጽሓፍ ቅዱስ ልክዕ እዩ

6, 7. መጽሓፍ ቅዱስ ንሓድሕዱ ኸም ዚሰማማዕ ክንገልጽ እንኽእል ስለምንታይ ኢና፧

6 መጽሓፍ ቅዱስ ተጻሒፉ ኺውዳእ ልዕሊ 1,600 ዓመት እዩ ወሲዱ። ጸሓፍቱ ኣብ እተፈላለየ እዋናት ዝነበሩ እዮም። ገሊኦም እተማህሩ፡ ገሊኦም ከኣ ዘይተማህሩ እዮም ነይሮም። ንኣብነት፡ ሓደ ኻብቶም ጸሓፍቲ ሓኪም እዩ ነይሩ። ገሊኦም ከኣ ሓረስቶትን ገፈፍቲ ዓሳን ጓሶትን ነብያትን ፈረድትን ነገስታትን እዮም ነይሮም። እተፈላለየ ኽፋላት መጽሓፍ ቅዱስ ብእተፈላለዩ ጸሓፍቲ እኳ እንተ ተጻሕፈ፡ ኵሉ ግና ንሓድሕዱ ይሰማማዕ እዩ። ኣብ ሓደ ምዕራፍ መጽሓፍ ቅዱስ ዚብሎ ነገር ኣብ ካልእ ምዕራፍ ምስ ዘሎ ሓሳባት ኣይጋጮን እዩ። *

7 እተን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከባ ቐዳሞት ምዕራፋት፡ ኣብ ዓለም ዘሎ ጸገማት ብኸመይ ከም ዝጀመረ ይነግራና። እተን ናይ መወዳእታ ምዕራፋት ድማ፡ ኣምላኽ ንምድሪ ናብ ገነት ብምልዋጥ ነቲ ጸገማት ብኸመይ ከም ዚፈትሖ ይነግራና። መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣሽሓት ዓመታት ብዛዕባ ዝወሰደ ታሪኽ ደቂ ሰብ ይትርኽ፡ ዕላማ ኣምላኽ ወትሩ ኸም ዚፍጸም ድማ የርኢ።

8. መጽሓፍ ቅዱስ ብስነ ፍልጠት ልክዕ ከም ዝዀነ ዜርኢ ኣብነታት ሃብ።

8 መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ስነ ፍልጠት ዚገልጽ መምሃሪ መጽሓፍ እኳ እንተ ዘይኰነ፡ ብዛዕባ ስነ ፍልጠታዊ ጕዳያት ኪገልጽ ከሎ ግና ኵሉ ሳዕ ልክዕ እዩ። እቲ ኣምላኽ ዝሃበና መጽሓፍ፡ ልክዕ ኪኸውን ደይኰንናን እንጽበ፧ ንኣብነት፡ መጽሓፍ ዘሌዋውያን፡ እስራኤላውያን ሕማም ናብ ካልእ ከይመሓላለፍ ብኸመይ ኪከላኸሉ ኸም ዚኽእሉ ዚገልጽ መምርሒ ኣምላኽ ሒዛ ኣላ። እዚ ድማ፡ ባክተርያን ቫይረስን ብኸመይ ሕማም ከም ዜመሓላልፉ ሰባት ቅድሚ ምፍላጦም ነዊሕ  ይገብር እተጻሕፈ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ ምድሪ ኣብ ገለ ዘይብሉ ተንጠልጢላ ኸም ዘላ ብልክዕ ይገልጽ እዩ። (እዮብ 26:7) ኣብቲ መብዛሕትኦም ሰባት ምድሪ ጸፋሕ ከም ዝዀነት ዚኣምኑሉ ዝነበሩ ግዜ ኸኣ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ንምድሪ ኸባብ ኢሉ ገሊጽዋ ኣሎ።—ኢሳይያስ 40:22

9. ቅንዕና ጸሓፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ክንርዳእ እዩ ዚሕግዘና፧

9 መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ታሪኽ ኪገልጽ ከሎ፡ ኵሉ ሳዕ ልክዕ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ጸሓፍቲ ታሪኽ ዓለም ሓቀኛታት ስለ ዘይኰኑ፡ መብዛሕትኡ መጻሕፍቲ ታሪኽ ልክዕ ኣይኰነን። ንኣብነት፡ ጸሓፍቲ ታሪኽ ብዛዕባ ስዕረት ህዝቦም ኵሉ ሳዕ ኣይኰኑን ዚጽሕፉ። ጸሓፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ ግና፡ እስራኤላውያን ኪስዓሩ ኸለዉ እውን ብቕንዕና ጽሒፎም እዮም። ንኣብነት፡ ኣብ መጽሓፍ ዘሁልቍ፡ ሙሴ ኸቢድ ጌጋ ኸም ዝፈጸመን ኣምላኽ ከም ዝቐጽዖን ገሊጹ ኣሎ። (ዘሁልቍ 20:2-12) ቅንዕና ጸሓፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ኣምላኽ ዝሃበና መጽሓፍ ምዃኑ የረጋግጸልና። ስለዚ፡ ንመጽሓፍ ቅዱስ ክንኣምኖ ንኽእል ኢና።

ጽቡቕ ምኽሪ ዝመልኦ መጽሓፍ

10. ምኽሪ መጽሓፍ ቅዱስ ሎሚ እውን ዚጠቕመና ስለምንታይ እዩ፧

10 መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ብድራኸ መንፈስ ኣምላኽ እተጻሕፈ፡ ንምምሃርን ንምግናሕን ንምቕናዕን . . . ከኣ ዚጠቅም እዩ።” (2 ጢሞቴዎስ 3:16) እወ፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ምኽሪ ሎሚ እውን ይጠቕመና እዩ። የሆዋ ኣፈጣጥራና ስለ ዚፈልጥ፡ ኣተሓሳስባናን ስምዒትናን ይርድኦ እዩ። ብዛዕባና ኻብቲ ንሕና እንፈልጦ ንላዕሊ ይፈልጥ እዩ፣ ሕጉሳት ክንከውን እውን ይደልየና እዩ። ዚጠቕመናን ዚጐድኣናን ዘበለ እውን ይፈልጥ እዩ።

11, 12. (ሀ) የሱስ ኣብ ማቴዎስ ምዕራፍ 5 ኽሳዕ 7 እንታይ ጽቡቕ ምኽሪ እዩ ሂቡ፧ (ለ) ካብ መጽሓፍ ቅዱስ እንምሃሮ እንታይ ካልእ ነገራት ኣሎ፧

11 ኣብ ማቴዎስ ምዕራፍ 5 ኽሳዕ 7፡ የሱስ ዝሃቦ ጽቡቕ ምኽሪ ንረክብ ኢና። ኣብኡ፡ ብኸመይ ሕጉሳት ክንከውን ከም እንኽእል፡  ምስ ሰባት ብኸመይ ተሰማሚዕና ኽንነብር ከም እንኽእል፡ ብኸመይ ከም እንጽሊ፡ ብዛዕባ ገንዘብ እንታይ ዓይነት ኣረኣእያ ኺህልወና ኸም ዘለዎ ነንብብ ኢና። የሱስ ነዚ ምኽሪ እዚ ዝሃቦ ቕድሚ 2,000 ዓመት እኳ እንተ ዀነ፡ እቲ ምኽሪ ሕጂ እውን ግብራውን ጠቓምን እዩ።

12 መጽሓፍ ቅዱስ፡ ዝሓሸ ናብራ ስድራ ቤት ኪህልወና፡ ትጉሃት ሰራሕተኛታት ክንከውን፡ ምስ ሰባት ድማ ብሰላም ክንነብር ዚሕግዘና ስርዓታት የሆዋ እውን ሒዙ ኣሎ። መንነትናን ናብራናን ጸገማትናን ብዘየገድስ፡ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ወትሩ ኺጠቕመና ይኽእል እዩ።ኢሳይያስ 48:17 ኣንብብ፣ ተወሳኺ ሓበሬታ 3 ርአ።

ንመጽሓፍ ቅዱስ ክትኣምኖ ትኽእል ኢኻ

ሓደ ኻብቶም ጸሓፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝነበረ ኢሳይያስ፡ ባቢሎን ከም እትስዓር ተነበየ

13. ነብዪ ኢሳይያስ፡ ከተማ ባቢሎን እንታይ ከም እትኸውን እዩ ተነብዩ ነይሩ፧

13 ብዙሕ ትንቢታት መጽሓፍ ቅዱስ ድሮ ተፈጺሙ እዩ። ንኣብነት፡ ኢሳይያስ፡ ባቢሎን ከም እትዓኑ ተነብዩ ነይሩ። (ኢሳይያስ 13:19) እታ ኸተማ ብኸመይ ከም እትሰዓር ብልክዕ ገሊጹ ነይሩ። ነታ ኸተማ ዜዕቍባ ገዚፍ መካበብያን ፈለግን ነይሩ እዩ። ኰይኑ ግና፡ እቲ ፈለግ ከም ዚነቅጽ፡ መዓጹኣ ድማ ከም ዘይዕጾ ኢሳይያስ ተነብዩ ነይሩ። እቶም ወረርቲ ኸኣ ነታ ኸተማ ብዘይ ውግእ ከም ዚሕዝዋ ገሊጹ ነይሩ። አረ እቲ ንባቢሎን ዚስዕራ ሰብኣይሲ ስሙ ቂሮስ ከም ዝዀነ እውን ተነብዩ ነይሩ እዩ።ኢሳይያስ 44:27–45:2 ኣንብብ፣ ተወሳኺ ሓበሬታ 4 ርአ።

14, 15. ትንቢት ኢሳይያስ ብኸመይ እዩ ተፈጺሙ፧

14 እቲ ትንቢት ካብ ዚጸሓፍ 200 ዓመት ጸኒሑ፡ ሓደ ሰራዊት ንባቢሎን ኬጥቅዕ ተዳለወ። ሓለቓ እቲ ሰራዊትከ መን እዩ ነይሩ፧ ከምቲ ብትንቢት እተነግረ፡ ቂሮስ ንጉስ ፋርስ እዩ ነይሩ። እሞኸ፡ ከምቲ ኢሳይያስ እተነበዮ ሰራዊት ቂሮስ ንባቢሎን ወሪሮምዋዶ፧

15 ኣብታ መጥቃዕቲ እተፈነወላ ምሸት፡ ባቢሎናውያን ድግስ  ደጊሶም ነበሩ። እቲ ገዚፍ መካበብያን እቲ ፈለግን ከም ዜዕቍቦም ተኣማሚኖም ነበሩ። ይኹን እምበር፡ ብወጻኢ እቲ መካበብያ፡ ቂሮስን ሰራዊቱን መትረብ ኵዒቶም መጠን ማይ እቲ ፈለግ ከም ዚጐድል ገበሩ። እቲ ማይ ምስ ጐደለ ድማ፡ ወተሃደራት ፋርስ ብቐሊሉ ሰጊሮም ናብታ ኸተማ ቐረቡ። ኰይኑ ግና፡ እቶም ወተሃደራት ንመካበብያ ባቢሎን ብኸመይ እዮም ኪሰግርዎ፧ ልክዕ ከምቲ ብትንቢት እተነግረ፡  መዓጹ እታ ኸተማ ኣይተዓጽወን ነይሩ፣ እቶም ወተሃደራት ከኣ ብዘይ ውግእ ነታ ኸተማ ሓዝዋ።

16. (ሀ) ኢሳይያስ ንባቢሎን ኣብ መጻኢ ብዛዕባ ዜጋጥማ ነገር እንታይ እዩ ተነብዩ ነይሩ፧ (ለ) ትንቢት ኢሳይያስ ከም እተፈጸመ ብኸመይ ንፈልጥ፧

16 ድሕሪ ግዜ ኣብ ባቢሎን ሰብ ከም ዘይነብር እውን ኢሳይያስ ተነብዩ ነይሩ እዩ። “ሰብ ኣብኣ ከቶ ኣይኪነብርን፡ ንውሉድ ወለዶ ኸኣ መንበሪት ኣይክትከውንን እያ” ኢሉ ጽሒፉ ነይሩ። (ኢሳይያስ 13:20) እዚኸ ተፈጺሙዶ፧ ኣብቲ ኻብታ ኣብ ዒራቕ እትርከብ ከተማ ባቕዳድ ብሸነኽ ደቡብ ኣስታት 80 ኪሎ ሜተር ርሒቑ ዚርከብ ጥንታዊት ባቢሎን ዝነበረትሉ ቦታ፡ ዑናታት ጥራይ እዩ ዚርከብ። ሎሚ እውን እንተ ዀነ፡ ዋላ ሓደ ሰብ ኣይነብረሉን እዩ። የሆዋ ንባቢሎን፡ ‘ብመዀስተር ጥፍኣት ኰስቲርዋ እዩ።’—ኢሳይያስ 14:22, 23 *

ዑናታት ባቢሎን

17. ንዅሉ ተስፋታት ኣምላኽ ክንኣምኖ እንኽእል ስለምንታይ ኢና፧

17 ክሳዕ ሕጂ ሓያሎ ትንቢታት መጽሓፍ ቅዱስ ምፍጻሙ፡ ነቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ መጻኢ ዚንበዮ ትንቢታት እውን ክንኣምኖ  የኽእለና እዩ። የሆዋ ነቲ ምድሪ ገነት ከም እትኸውን ዘተስፈዎ ተስፋ ኸም ዚፍጽሞ ርግጸኛታት ክንከውን ንኽእል ኢና። (ዘሁልቍ 23:19 ኣንብብ።) እወ፡ እቲ “ኺሕሱ ዘይክእል ኣምላኽ፡ ጥንቲ ዘተስፈወና ተስፋ ናይ ዘለኣለም ህይወት” ኣሎና።—ቲቶስ 1:2 *

መጽሓፍ ቅዱስ ንህይወትካ ኪቕይሮ ይኽእል እዩ

18. ጳውሎስ ብዛዕባ “ቓል ኣምላኽ” እንታይ እዩ ኢሉ፧

18 ከም መጽሓፍ ቅዱስ ዝበለ ኻልእ መጽሓፍ ከም ዘየለ ተማሂርና ኢና። ንሓድሕዱ ይሰማማዕ እዩ፣ ብዛዕባ ስነ ፍልጠታውን ታሪኻውን ነገራት ኪዛረብ ከሎ ድማ ኵሉ ሳዕ ልክዕ እዩ። ብዘይካዚ፡ ጽቡቕ ምኽሪ ይህበና እዩ። ሓያሎ ኻብ ትንቢታቱ ድማ ድሮ ተፈጺሙ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝያዳ ጥቕሚ እውን ንረክብ ኢና። ሃዋርያ ጳውሎስ፡ “ቃል ኣምላኽ ህያውን ዚዓይን እዩ” ኢሉ ጽሒፉ ኣሎ። እዚ እንታይ ማለት እዩ፧እብራውያን 4:12 ኣንብብ።

19, 20. (ሀ) መጽሓፍ ቅዱስ መንነትካ ኽትፈልጥ ዚሕግዘካ ብኸመይ እዩ፧ (ለ) ኣምላኽ መጽሓፍ ቅዱስ ስለ ዝሃበና ኣመስጋኒ ኸም ዝዀንካ ኸተርኢ እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧

19 መጽሓፍ ቅዱስ ንህይወትካ ኪቕይሮ ይኽእል እዩ። ናይ ሓቂ መንነትካ ኽትፈልጥ ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ። ውሽጣዊ ሓሳባትካን ስምዒታትካን ክትርዳእ እውን ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ። ንኣብነት፡ ንኣምላኽ ከም እነፍቅሮ ንሓስብ ንኸውን። ከም እነፍቅሮ ንምርኣይ ግና፡ ነቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚምህሮ ትምህርቲ ኽንትግብሮ ኣሎና።

20 መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ ኣምላኽ ዝሃበካ መጽሓፍ እዩ። ኣምላኽ ከተንብቦን ከተጽንዖን ከተፍቅሮን ይደልየካ እዩ። ነዚ ህያብ እዚ ብምጽናዕ፡ ኣመስጋኒ ምዃንካ ኣርኢ። ከምኡ ምስ እትገብር፡ ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ዘለዎ ዕላማ ኽትርዳእ ኢኻ። ኣብታ እትቕጽል ምዕራፍ፡ ብዛዕባ እዚ ዕላማ እዚ ኽንምሃር ኢና።

^ ሕ.ጽ. 6 ገሊኦም ሰባት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ንሓድሕዱ ኸም ዘይሰማማዕ ዚገልጹ እኳ እንተ ዀኑ፡ እዚ ግና ሓቂ ኣይኰነን። ኣብታ ብናይ የሆዋ መሰኻኽር እተዳለወት መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ መልእኽቲ ሒዙ ኣሎ፧ ዘርእስታ ብሮሹር ኣብ ገጽ 3ን 31ን ርአ።

^ ሕ.ጽ. 16 ብዛዕባ ትንቢት መጽሓፍ ቅዱስ ዝያዳ ሓበሬታ እንተ ደኣ ደሊኻ፡ ኣብታ ብናይ የሆዋ መሰኻኽር እተሓትመት ንዅሎም ሰባት ዝኸውን መጽሓፍ ዘርእስታ ብሮሹር፡ ኣብ ገጽ 27-29 ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።

^ ሕ.ጽ. 17 ጥፍኣት ባቢሎን ካብቲ ፍጻመኡ ዝረኸበ ትንቢታት መጽሓፍ ቅዱስ ሓደ ጥራይ እዩ። ብዛዕባ የሱስ ክርስቶስ እተነግረ ትንቢታት ዚገልጽ ዝያዳ ሓበሬታ፡ ኣብ ተወሳኺ ሓበሬታ 5 ኽትርኢ ትኽእል ኢኻ።