เขียนโดยลูกา 24:1-53

24  ตอน​เช้า​ตรู่​วัน​แรก​ของ​สัปดาห์ พวก​ผู้​หญิง​เอา​เครื่อง​หอม​ที่​เตรียม​ไว้​ไป​ที่​อุโมงค์​ฝัง​ศพ+  แต่​พบ​ว่า​ก้อน​หิน​ที่​ปิด​ปาก​อุโมงค์​ถูก​กลิ้ง​ออก​ไป​แล้ว+  เมื่อ​พวก​เธอ​เข้า​ไป​ใน​อุโมงค์​และ​ไม่​พบ​ศพ​ของ​พระ​เยซู​ผู้​เป็น​นาย+  พวก​เธอ​ก็​งง​ว่า​เกิด​อะไร​ขึ้น ทันใด​นั้น มี​ผู้​ชาย 2 คน​ใส่​เสื้อ​ผ้า​ที่​สว่าง​สดใส​มา​ยืน​อยู่​ข้าง ๆ  พวก​ผู้​หญิง​ก็​ตกใจ​กลัว​และ​เอา​แต่​ก้ม​หน้า​มอง​พื้น ผู้​ชาย​สอง​คน​นั้น​พูด​กับ​พวก​เธอ​ว่า “ทำไม​พวก​คุณ​มา​หา​ท่าน​ผู้​มี​ชีวิต​ใน​ที่​ของ​คน​ตาย​ล่ะ?+  ท่าน​ไม่​อยู่​ที่​นี่​หรอก​เพราะ​ท่าน​ถูก​ปลุก​ให้​ฟื้น​ขึ้น​มา​แล้ว จำ​ได้​ไหม​ที่​ท่าน​เคย​พูด​กับ​คุณ​ตอน​ที่​ยัง​อยู่​ใน​แคว้น​กาลิลี​ว่า  ‘ลูก​มนุษย์’ จะ​ต้อง​ถูก​มอบ​ไว้​ใน​มือ​คน​ชั่ว​และ​ถูก​ประหาร​บน​เสา แต่​ใน​วัน​ที่​สาม​ท่าน​จะ​ฟื้น​ขึ้น​มา”+  พวก​เธอ​จึง​นึก​ถึง​คำ​พูด​ของ​พระ​เยซู​ขึ้น​มา​ได้+  แล้ว​ออก​ไป​จาก​อุโมงค์​ฝัง​ศพ* และ​กลับ​ไป​เล่า​เรื่อง​ทั้ง​หมด​ให้​อัครสาวก 11 คน​กับ​คน​อื่น ๆ ฟัง+ 10  พวก​ผู้​หญิง​ที่​มา​เล่า​เรื่อง​นั้น​ให้​พวก​อัครสาวก​ฟัง​ก็​มี มารีย์​มักดาลา โยอันนา และ​มารีย์​แม่​ของ​ยากอบ กับ​ผู้​หญิง​คน​อื่น ๆ+ ที่​ไป​ด้วย​กัน 11  แต่​พวก​เขา​ไม่​เชื่อ และ​คิด​ว่า​เรื่อง​ที่​พวก​เธอ​เล่า​นั้น​เป็น​เรื่อง​เหลวไหล 12  แต่​เปโตร​ลุก​ขึ้น​วิ่ง​ไป​ที่​อุโมงค์​ฝัง​ศพ* พอ​เขา​ก้ม​มอง​เข้า​ไป​ก็​เห็น​แต่​ผ้า​ที่​ใช้​พัน​ศพ เขา​จึง​ออก​ไป​ด้วย​ความ​สงสัย​ว่า​เกิด​อะไร​ขึ้น 13  ใน​วัน​นั้น​เอง​สาวก 2 คน​เดิน​ทาง​ไป​ที่​หมู่​บ้าน​ชื่อ​เอมมาอูส ซึ่ง​อยู่​ห่าง​จาก​กรุง​เยรูซาเล็ม​ประมาณ 11 กิโลเมตร 14  ทั้ง​สอง​คุย​กัน​ถึง​เรื่อง​ทั้ง​หมด​ที่​เกิด​ขึ้น 15  ตอน​ที่​สอง​คน​นั้น​กำลัง​คุย​กัน​อยู่ พระ​เยซู​ก็​เข้า​ไป​หา และ​เดิน​ไป​กับ​พวก​เขา 16  แต่​พวก​เขา​จำ​ท่าน​ไม่​ได้+ 17  พระ​เยซู​ถาม​พวก​เขา​ว่า “คุณ​สอง​คน​คุย​เรื่อง​อะไร​กัน​อยู่?” พวก​เขา​จึง​หยุด​เดิน หน้า​ตา​ดู​เศร้า ๆ 18  คน​ที่​ชื่อ​เคลโอปัส​พูด​กับ​ท่าน​ว่า “คุณ​มา​จาก​ที่​ไหน​เนี่ย* ไม่​รู้​เรื่อง​ที่​เกิด​ขึ้น​ใน​กรุง​เยรูซาเล็ม​ช่วง​นี้​เลย​หรือ?” 19  ท่าน​ถาม​เขา​ว่า “เรื่อง​อะไร​หรือ?” พวก​เขา​ตอบ​ว่า “ก็​เรื่อง​เยซู​ชาว​นาซาเร็ธ​น่ะ​สิ+ ท่าน​เป็น​ผู้​พยากรณ์​ที่​ทำ​การ​อัศจรรย์​และ​พูด​อย่าง​มี​อำนาจ เป็น​ผู้​ที่​พระเจ้า​และ​มนุษย์​ยอม​รับ+ 20  แต่​พวก​ปุโรหิต​ใหญ่​กับ​พวก​ผู้​นำ​ชาว​ยิว​ทำ​ให้​ท่าน​ถูก​ตัดสิน​ประหาร+และ​ถูก​ตรึง​บน​เสา+ 21  พวก​เรา​เคย​หวัง​ว่า​ท่าน​จะ​มา​ปลด​ปล่อย​คน​อิสราเอล​ให้​เป็น​อิสระ+ แต่​ตอน​นี้​ก็​เป็น​วัน​ที่​สาม​แล้ว​ตั้ง​แต่​เกิด​เรื่อง​ขึ้น 22  แถม​ผู้​หญิง​บาง​คน​ใน​พวก​เรา​ยัง​ทำ​ให้​พวก​เรา​ประหลาด​ใจ​อีก พวก​เธอ​ไป​ที่​อุโมงค์​ฝัง​ศพ*ตั้ง​แต่​เช้า​ตรู่+ 23  แต่​ก็​ไม่​พบ​ศพ​ของ​ท่าน พวก​เธอ​มา​เล่า​ว่า​ได้​เห็น​ทูตสวรรค์​ซึ่ง​บอก​พวก​เธอ​ว่า​ท่าน​เยซู​มี​ชีวิต​อยู่ 24  แล้ว​พวก​เรา​บาง​คน​ก็​ไป​ที่​อุโมงค์​ฝัง​ศพ*+ และ​ก็​เห็น​อุโมงค์​ว่าง​เปล่า​อย่าง​ที่​พวก​ผู้​หญิง​บอก แต่​ไม่​เห็น​ท่าน” 25  พระ​เยซู​จึง​พูด​กับ​เขา​ทั้ง​สอง​คน​ว่า “ทำไม​พวก​คุณ​ไม่​ยอม​เข้าใจ​และ​ไม่​เชื่อ​สิ่ง​ที่​พวก​ผู้​พยากรณ์​บอก​ไว้​ล่ะ 26  ก่อน​ที่​พระ​คริสต์​จะ​ได้​รับ​อำนาจ​ยิ่ง​ใหญ่+ ท่าน​ต้อง​ทน​ทุกข์​ทั้ง​หมด​นี้​ไม่​ใช่​หรือ?”+ 27  แล้ว​พระ​เยซู​ก็​อธิบาย​ข้อ​คัมภีร์​ทั้ง​หมด​ที่​พูด​ถึง​ท่าน​ให้​พวก​เขา​ฟัง เริ่ม​ตั้ง​แต่​หนังสือ​ของ​โมเสส​และ​ของ​พวก​ผู้​พยากรณ์+ 28  เมื่อ​เกือบ​จะ​ถึง​หมู่​บ้าน​ที่​สอง​คน​นั้น​กำลัง​จะ​ไป พระ​เยซู​ก็​ทำ​ท่า​เหมือน​จะ​เดิน​เลย​ไป 29  แต่​พวก​เขา​คะยั้นคะยอ​ว่า “พัก​กับ​พวก​เรา​ที่​นี่​ก่อน​ดี​กว่า จวน​จะ​ค่ำ​อยู่​แล้ว​และ​ใกล้​จะ​หมด​วัน​แล้ว​ด้วย” พระ​เยซู​จึง​ไป​กับ​พวก​เขา 30  ตอน​ที่​นั่ง​กิน​อาหาร*อยู่​กับ​พวก​เขา พระ​เยซู​ก็​หยิบ​ขนมปัง​มา​อธิษฐาน​ขอบคุณ​พระเจ้า​แล้ว​หัก​ส่ง​ให้​พวก​เขา+ 31  พอ​เห็น​อย่าง​นั้น พวก​เขา​ก็​จำ​ได้​ว่า​เป็น​พระ​เยซู แล้ว​ท่าน​ก็​หาย​วับ​ไป+ 32  ทั้ง​สอง​คน​จึง​พูด​กัน​ว่า “มิ​น่า​ล่ะ เรา​ถึง​รู้สึก​ประทับใจ​จริง ๆ ตอน​ที่​ท่าน​พูด​กับ​พวก​เรา​ระหว่าง​ทาง และ​ตอน​ที่​ท่าน​อธิบาย​ให้​พวก​เรา​เข้าใจ​ข้อ​คัมภีร์​อย่าง​ละเอียด” 33  พวก​เขา​จึง​ลุก​ขึ้น​กลับ​ไป​ที่​กรุง​เยรูซาเล็ม​ทันที และ​ไป​พบ​อัครสาวก 11 คน​กับ​คน​อื่น ๆ ที่​อยู่​ด้วย​กัน 34  คน​ที่​ชุมนุม​กัน​อยู่​ก็​บอก​สอง​คน​นั้น​ว่า “นาย​ของ​เรา​ถูก​ปลุก​ให้​ฟื้น​ขึ้น​มา​แล้ว​จริง ๆ และ​ปรากฏ​ตัว​ให้​ซีโมน​เห็น​แล้ว​ด้วย”+ 35  สอง​คน​นั้น​จึง​เล่า​เรื่อง​ที่​เกิด​ขึ้น​ระหว่าง​ทาง และ​เล่า​ว่า​พวก​เขา​จำ​ท่าน​ได้​ตอน​ที่​ท่าน​หัก​ขนมปัง+ 36  ตอน​ที่​พวก​เขา​กำลัง​พูด​เรื่อง​นั้น​อยู่ จู่ ๆ พระ​เยซู​ก็​มา​ยืน​อยู่​กับ​พวก​เขา และ​พูด​ว่า “สวัสดี​ทุก​คน”*+ 37  แต่​พวก​เขา​ตกใจ​กลัว​คิด​ว่า​เห็น​ทูตสวรรค์+ 38  พระ​เยซู​จึง​พูด​กับ​พวก​เขา​ว่า “พวก​คุณ​กลัว​ทำไม สงสัย​ทำไม? 39  นี่​ผม​เอง จับ​มือ​จับ​เท้า​ของ​ผม​ดู​สิ เพราะ​ทูตสวรรค์​ไม่​มี​เนื้อ​และ​กระดูก​อย่าง​ที่​พวก​คุณ​เห็น​อยู่​นี้” 40  ตอน​ที่​พูด​อยู่ พระ​เยซู​ก็​ยื่น​มือ​และ​เท้า​ให้​พวก​เขา​ดู 41  พวก​เขา​ทั้ง​ตื่นเต้น​ดีใจ​และ​แปลก​ใจ​จน​ไม่​อยาก​เชื่อ​ว่า​เป็น​จริง แล้ว​พระ​เยซู​ก็​ถาม​ขึ้น​มา​ว่า “พวก​คุณ​มี​อะไร​กิน​บ้าง?”+ 42  พวก​เขา​ส่ง​ปลา​ย่าง​ให้​ท่าน​ชิ้น​หนึ่ง 43  ท่าน​ก็​หยิบ​มา​กิน​ต่อ​หน้า​พวก​เขา 44  แล้ว​พระ​เยซู​ก็​พูด​กับ​พวก​เขา​ว่า “ตอน​ที่​ผม​อยู่​กับ​พวก​คุณ​ก่อน​หน้า​นี้+ ผม​เคย​บอก​ว่า ทุก​สิ่ง​ที่​เขียน​ไว้​เกี่ยว​กับ​ผม​ใน​กฎหมาย​ของ​โมเสส ใน​หนังสือ​ของ​พวก​ผู้​พยากรณ์ และ​ใน​หนังสือ​สดุดี​จะ​ต้อง​เกิด​ขึ้น​จริง”+ 45  แล้ว​พระ​เยซู​ก็​ช่วย​ให้​พวก​เขา​เข้าใจ​ความ​หมาย​ของ​พระ​คัมภีร์​อย่าง​ชัดเจน+ 46  และ​บอก​ว่า “พระ​คัมภีร์​บอก​ไว้​ว่า พระ​คริสต์​จะ​ต้อง​ทน​ทุกข์​และ​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย​ใน​วัน​ที่​สาม+ 47  และ​จะ​มี​การ​ประกาศ​ใน​นาม​ของ​ท่าน​ให้​คน​ทุก​ชาติ​ได้​รู้​ว่า+ พวก​เขา​ต้อง​กลับ​ใจ​เพื่อ​จะ​ได้​รับ​การ​อภัย​บาป+ การ​ประกาศ​นี้​จะ​เริ่ม​จาก​กรุง​เยรูซาเล็ม+ 48  พวก​คุณ​จะ​เป็น​พยาน​เพื่อ​ประกาศ​เรื่อง​ทั้ง​หมด​นี้+ 49  และ​ผม​จะ​ให้​พลัง​จาก​สวรรค์​กับ​พวก​คุณ​ตาม​ที่​พ่อ​ของ​ผม​สัญญา​ไว้ ให้​พวก​คุณ​คอย​อยู่​ใน​กรุง​นี้​ก่อน​จน​กว่า​จะ​ได้​รับ​พลัง​นั้น”+ 50  จาก​นั้น พระ​เยซู​ก็​พา​พวก​เขา​ออก​ไป​ที่​หมู่​บ้าน​เบธานี และ​ยก​มือ​ขึ้น​อวยพร​พวก​เขา 51  ตอน​ที่​อวยพร​อยู่​นั้น ท่าน​ก็​ถูก​รับ​ขึ้น​ไป​บน​สวรรค์​และ​จาก​พวก​เขา​ไป+ 52  พวก​เขา​จึง​หมอบ​ลง​แสดง​ความ​เคารพ แล้ว​กลับ​ไป​กรุง​เยรูซาเล็ม​อย่าง​มี​ความ​สุข+ 53  และ​พวก​เขา​สรรเสริญ​พระเจ้า​ที่​วิหาร​เป็น​ประจำ+

เชิงอรรถ

หรือ “อุโมงค์​รำลึก”
หรือ “อุโมงค์​รำลึก”
หรือ​อาจ​แปล​ได้​ว่า “คุณ​มา​จาก​ที่​อื่น และ​อยู่​คน​เดียว​หรือ​เปล่า”
หรือ “อุโมงค์​รำลึก”
หรือ “อุโมงค์​รำลึก”
หรือ “เอน​ตัว​ที่​โต๊ะ​อาหาร”
แปล​ตรง​ตัว​ว่า “ขอ​ให้​พวก​คุณ​มี​ความ​สงบ​สุข” นี่​เป็น​คำ​ทักทาย​ปกติ​ของ​ชาว​ยิว

ข้อมูลสำหรับศึกษา

วัน​แรก​ของ​สัปดาห์: คือ​วัน​ที่ 16 เดือน​นิสาน สำหรับ​ชาว​ยิว​วัน​ถัด​จาก​วัน​สะบาโต​จะ​นับ​เป็น​วัน​แรก​ของ​สัปดาห์

ซื้อ​เครื่อง​หอม . . . เท​บน​ศพ​ของ​พระ​เยซู: ตอน​นั้น​ศพ​ของ​พระ​เยซู​ถูก​เตรียม​ไว้​แล้ว​สำหรับ​ฝัง “ตาม​ธรรมเนียม​การ​ฝัง​ศพ​ของ​ชาว​ยิว” (ยน 19:39, 40) แต่​เนื่อง​จาก​พระ​เยซู​ตาย​ประมาณ 3 ชั่วโมง​ก่อน​ที่​วัน​สะบาโต​จะ​เริ่ม​และ​ชาว​ยิว​ไม่​สามารถ​เตรียม​ศพ​ใน​วัน​สะบาโต​ได้ พวก​เขา​จึง​ต้อง​รีบ​เตรียม​ศพ​พระ​เยซู ดัง​นั้น ทันที​ที่​วัน​สะบาโต​ผ่าน​พ้น​ไป คือ​วัน​ที่ 3 หลัง​จาก​พระ​เยซู​ถูก​ประหาร พวก​ผู้​หญิง​จึง​อาจ​เอา​เครื่อง​หอม​และ​น้ำมัน​มา​เท​เพิ่ม​บน​ศพ​ของ​ท่าน​เพื่อ​รักษา​ศพ​ให้​อยู่​ได้​นาน​ขึ้น (ลก 23:50-24:1) ดู​เหมือน​ว่า​พวก​เธอ​เท​เครื่อง​หอม​และ​น้ำมัน​ลง​บน​ศพ​ของ​พระ​เยซู​ที่​ห่อ​ผ้า​ไว้

อุโมงค์​ฝัง​ศพ: หรือ “อุโมงค์​รำลึก” เป็น​ห้อง​หรือ​ช่อง​ที่​เจาะ​เข้า​ไป​ใน​หินปูน​เนื้อ​อ่อน ไม่​ได้​เป็น​ถ้ำ​ตาม​ธรรมชาติ ใน​อุโมงค์​แบบ​นี้​มัก​จะ​มี​ชั้น​ยาว​หรือ​ซอก​บน​ผนัง​ที่​ใช้​วาง​ศพ—ดู​ส่วน​อธิบาย​ศัพท์​คำ​ว่า “อุโมงค์​รำลึก

วัน​แรก​ของ​สัปดาห์: ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 28:1

เครื่อง​หอม​ที่​เตรียม​ไว้: ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มก 16:1

อุโมงค์​ฝัง​ศพ: ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 27:60

หิน​ก้อน​หนึ่ง: ดู​เหมือน​เป็น​แผ่น​หิน​กลม เพราะ​ใน​ข้อ​นี้​บอก​ว่า​หิน​ก้อน​นี้​ถูก​กลิ้ง​มา​ปิด​ปาก​อุโมงค์ และ​ตอน​ที่​พระ​เยซู​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย มก 16:4 ก็​บอก​ว่า​หิน​นี้ “ถูก​กลิ้ง​ออก​ไป” หิน​นี้​น่า​จะ​หนัก​ประมาณ 1 ตัน​หรือ​มาก​กว่า​นั้น บันทึก​ใน​มัทธิว​ใช้​คำ​ว่า “หิน​ก้อน​ใหญ่”—มธ 27:60

พระ​เยซู​ผู้​เป็น​นาย: สำเนา​พระ​คัมภีร์​บาง​ฉบับ​ไม่​มี​ข้อ​ความ​ส่วน​นี้ แต่​สำเนา​พระ​คัมภีร์​เก่าแก่​หลาย​ฉบับ​ใช้​ข้อ​ความ​ที่​ยาว​กว่า—สำหรับ​ข้อมูล​เพิ่ม​เติม​เกี่ยว​กับ​สำเนา​เก่าแก่​ที่​ช่วย​ยืน​ยัน​ข้อ​ความ​ดั้งเดิม​ใน​ต้น​ฉบับ​ภาษา​กรีก ดูภาค​ผนวก ก​3

ผู้​ชาย 2 คน​ใส่​เสื้อ​ผ้า​ที่​สว่าง​สดใส: นี่​เป็น​การ​พูด​ถึง​ทูตสวรรค์​แบบ​อ้อม ๆ (เทียบ​กับ ลก 24:23) บันทึก​ที่ กจ 1:10 ก็​พูด​ถึง​ทูตสวรรค์​โดย​ใช้​คำ​ว่า “ผู้​ชาย​สอง​คน​สวม​เสื้อ​ขาว”

ท่าน​ไม่​อยู่​ที่​นี่​หรอก​เพราะ​ท่าน​ถูก​ปลุก​ให้​ฟื้น​ขึ้น​มา​แล้ว: สำเนา​พระ​คัมภีร์​บาง​ฉบับ​ไม่​มี​ข้อ​ความ​นี้ แต่​สำเนา​เก่าแก่​ที่​เชื่อถือ​ได้​ส่วน​ใหญ่​มี​ข้อ​ความ​นี้—ดูภาค​ผนวก ก​3

ประหาร​ท่าน​บน​เสา: หรือ “ทำ​ให้​ติด​อยู่​กับ​เสา” นี่​เป็น​ครั้ง​แรก​ใน​มาก​กว่า 40 ครั้ง​ที่​มี​การ​ใช้​คำ​กริยา​กรีก สเทารอโอ ใน​พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก คำ​นาม​ของ​คำ​กริยา​กรีก​นี้​คือ สเทารอส ซึ่ง​แปล​ว่า “เสา​ทรมาน” (ดู​ข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 10:38; 16:24; 27:32 และ​ส่วน​อธิบาย​ศัพท์​คำ​ว่า “เสา”; “เสา​ทรมาน”) มี​การ​ใช้​คำ​กริยา​นี้​ใน​ฉบับ​เซปตัวจินต์ ที่ อสธ 7:9 ข้อ​นั้น​พูด​ถึง​การ​สั่ง​ให้​แขวน​ฮามาน​ไว้​บน​เสา​ที่​สูง​กว่า 20 เมตร และ​ใน​วรรณกรรม​กรีก​โบราณ คำ​กริยา​นี้​หมาย​ถึง “ล้อม​รั้ว​ด้วย​ไม้​แหลม, ทำ​รั้ว​ไม้​ป้องกัน”

ถูก​ประหาร​บน​เสา: หรือ “ถูก​ทำ​ให้​ติด​อยู่​กับ​เสา”—ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 20:19 และ​ส่วน​อธิบาย​ศัพท์​คำ​ว่า “เสา”; “เสา​ทรมาน

ไป​บอก​พวก​สาวก​ว่า ‘พระ​เยซู​ถูก​ปลุก​ให้​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย​แล้ว’: ผู้​หญิง​เหล่า​นี้​ไม่​ได้​เป็น​แค่​สาวก​กลุ่ม​แรก​ที่​ได้​รู้​เรื่อง​การ​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย​ของ​พระ​เยซู แต่​ยัง​ได้​รับ​คำ​สั่ง​ให้​ไป​บอก​สาวก​คน​อื่น​ ๆ ด้วย (มธ 28:2, 5, 7) ตาม​คำ​สอน​สืบ​ปาก​ของ​ชาว​ยิว​ที่​ไม่​ได้​มา​จาก​พระ​คัมภีร์ ผู้​หญิง​จะ​ไม่​ได้​รับ​อนุญาต​ให้​แก้​ต่าง​ใน​ศาล แต่​ทูตสวรรค์​ของ​พระ​ยะโฮวา​ให้​เกียรติ​ผู้​หญิง​เหล่า​นี้​โดย​ให้​พวก​เธอ​ได้​ทำ​งาน​มอบหมาย​ที่​น่า​ยินดี

จาก​อุโมงค์​ฝัง​ศพ: สำเนา​พระ​คัมภีร์​บาง​ฉบับ​ไม่​มี​ข้อ​ความ​นี้ แต่​สำเนา​เก่าแก่​ที่​เชื่อถือ​ได้​ส่วน​ใหญ่​มี​ข้อ​ความ​นี้

เล่า​เรื่อง​ทั้ง​หมด​ให้​อัครสาวก 11 คน: ทูตสวรรค์ 2 องค์​ที่ ลก 24:4 พูด​ถึง​จะ​ไป​บอก​สาวก​ผู้​ชาย​ของ​พระ​เยซู​ให้​รู้​เรื่อง​การ​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย​ของ​ท่าน​เป็น​กลุ่ม​แรก​ก็​ได้ แต่​ทูตสวรรค์​กลับ​บอก​พวก​ผู้​หญิง​ก่อน (ลก 24:6-9; ยน 20:11-18) และ​พวก​ผู้​หญิง​ก็​ได้​รับ​เกียรติ​ให้​ไป​บอก​เรื่อง​การ​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย​ของ​พระ​เยซู​ให้ “อัครสาวก 11 คน​กับ​คน​อื่น ๆ” ได้​รู้​ด้วย และ​มารีย์​มักดาลา​ก็​เป็น​สาวก​คน​แรก ๆ ​ที่​ได้​เห็น​พระ​เยซู​หลัง​จาก​ท่าน​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย—ยน 20:16; ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 28:7

มารีย์​ที่​เรียก​กัน​ว่า​มักดาลา: มี​การ​พูด​ถึง​มารีย์​มักดาลา​ครั้ง​แรก​ใน​ข้อ​นี้​ซึ่ง​เป็น​เหตุ​การณ์​ช่วง​ปี​ที่ 2 ที่​พระ​เยซู​ทำ​งาน​ประกาศ ชื่อ​มักดาลา (แปล​ตรง​ตัว​ว่า “จาก​มักดาลา หรือ​เป็น​ของ​มักดาลา”) น่า​จะ​มา​จาก​ชื่อ​เมือง​มักดาลา​ซึ่ง​ตั้ง​อยู่​บน​ชายฝั่ง​ตะวัน​ตก​ของ​ทะเลสาบ​กาลิลี ประมาณ​ครึ่ง​ทาง​ระหว่าง​เมือง​คาเปอร์นาอุม​กับ​เมือง​ทิเบเรียส เชื่อ​กัน​ว่า​มักดาลา​เป็น​บ้าน​เกิด​ของ​มารีย์​หรือ​เป็น​ที่​ที่​เธอ​อาศัย​อยู่ มารีย์​มักดาลา​ถูก​พูด​ถึง​มาก​ที่​สุด​ใน​ช่วง​ที่​พระ​เยซู​ตาย​และ​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย—มธ 27:55, 56, 61; มก 15:40; ลก 24:10; ยน 19:25

มารีย์​มักดาลา: ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ ลก 8:2

โยอันนา: เป็น​ชื่อ​แบบ​สั้น​สำหรับ​ผู้​หญิง​ซึ่ง​มา​จาก​ชื่อ​ฮีบรู​เยโฮฮานัน​ที่​หมาย​ความ​ว่า “พระ​ยะโฮวา​แสดง​ความ​โปรดปราน, พระ​ยะโฮวา​กรุณา” โยอันนา​เป็น​ภรรยา​ของ​คูซา​ข้าราชการ​คน​หนึ่ง​ของ​เฮโรด​อันทีพาส พระ​เยซู​เคย​รักษา​โรค​ให้​เธอ มี​การ​พูด​ถึง​เธอ​แค่ 2 ครั้ง​ใน​พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก และ​ทั้ง 2 ครั้ง​อยู่​ใน​หนังสือ​ข่าว​ดี​ของ​ลูกา—ลก 8:2, 3

. . . เกิด​อะไร​ขึ้น: สำเนา​พระ​คัมภีร์​บาง​ฉบับ​ไม่​มี​ข้อ​นี้ แต่​สำเนา​เก่าแก่​ที่​เชื่อถือ​ได้​ส่วน​ใหญ่​มี​ข้อ​นี้—ดูภาค​ผนวก ก​3

ประมาณ 11 กิโลเมตร: แปล​ตรง​ตัว​ว่า “60 สทาดิอ็อน” ซึ่ง 1 สทาดิอ็อน​เท่า​กับ 185 เมตร—ดู​ส่วน​อธิบาย​ศัพท์​คำ​ว่า “ไมล์” และภาค​ผนวก ข​14

อธิบาย: คำ​กรีก ดิเออร์เมนือโอ อาจ​ใช้​เพื่อ​หมาย​ถึง “การ​แปล​จาก​ภาษา​หนึ่ง​เป็น​อีก​ภาษา​หนึ่ง” ก็​ได้ (1คร 12:30) แต่​คำ​นี้​ยัง​มี​ความ​หมาย​ว่า “การ​ช่วย​ให้​เข้าใจ​ความ​หมาย​ชัดเจน, การ​อธิบาย​อย่าง​เต็ม​ที่” ใน​ข้อ​นี้​คำ​กรีก​นี้​หมาย​ถึง​การ​อธิบาย​ความ​หมาย​ของ​คำ​พยากรณ์

ประทับใจ: คำ​กรีก​ที่​ใช้​ใน​ข้อ​นี้​สื่อ​ถึง​อารมณ์​ความ​รู้สึก​ที่​แรง​กล้า เช่น รู้สึก​ดีใจ​หรือ​มี​ความ​สุข รวม​ถึง​ความ​สนใจ​อย่าง​มาก​และ​ความ​กระตือรือร้น ใน​ข้อ​นี้​ใช้​คำ​นี้​เมื่อ​พูด​ถึง​ความ​รู้สึก​ของ​สาวก 2 คน​ตอน​ที่​พระ​เยซู​อธิบาย​ให้​พวก​เขา​เข้าใจ​ข้อ​คัมภีร์​อย่าง​ละเอียด

อธิบาย​ให้​พวก​เรา​เข้าใจ​ข้อ​คัมภีร์​อย่าง​ละเอียด: คำ​กริยา​กรีก เดียนอยโก ที่​ใน​ข้อ​นี้​แปล​ว่า “อธิบาย . . . อย่าง​ละเอียด” มี​อยู่ 3 ครั้ง​ใน​บท​นี้ ครั้ง​แรก​คือ​ใน ลก 24:31 ซึ่ง​พูด​ถึง​สาวก 2 คน​ที่ “เห็น” การ​อัศจรรย์​ของ​พระ​เยซู​และ​รู้​ว่า​คน​ที่​เขา​คุย​ด้วย​คือ​ท่าน ครั้ง​ที่​สอง​คือ​ใน​ข้อ​นี้​ที่ ลก 24:32 ซึ่ง​ใช้​คำ​นี้​เพื่อ​หมาย​ถึง “อธิบาย​อย่าง​ละเอียด” และ​ครั้ง​ที่​สาม​คือ​ใน ลก 24:45 ซึ่ง​มี​การ​ใช้​คำ​กรีก​นี้​เมื่อ​บอก​ว่า​พระ​เยซู​ช่วย​ให้​พวก​สาวก​เข้าใจ​ความ​หมาย​ของ​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​อย่าง​ชัดเจน—ดู กจ 7:56 คำ​ว่า “เปิด​ออก”; 16:14 คำ​ว่า “เปิด​ใจ” และ 17:3 คำ​ว่า “อธิบาย [แปล​ตรง​ตัว​ว่า “เปิด​ออก​อย่าง​เต็ม​ที่”]” ซึ่ง​ใช้​คำ​กรีก​เดียว​กัน​นี้

และ​พูด​ว่า “สวัสดี​ทุก​คน”: สำเนา​พระ​คัมภีร์​บาง​ฉบับ​ไม่​มี​ข้อ​ความ​นี้ แต่​สำเนา​เก่าแก่​ที่​เชื่อถือ​ได้​ส่วน​ใหญ่​มี​ข้อ​ความ​นี้

ทูตสวรรค์: ถึง​แม้​คำ​กรีก พะนือมา อาจ​หมาย​ถึง​ทูตสวรรค์ แต่​ใน​ข้อ​นี้​พวก​สาวก​อาจ​ใช้​คำ​นี้​เพื่อ​หมาย​ถึง​ภาพ​ลวง​ตา​หรือ​นิมิต พระ​เยซู​ให้​สาวก​ดู​มือ​และ​เท้า​ของ​ท่าน​และ​บอก​ว่า “จับ​มือ​จับ​เท้า​ของ​ผม​ดู​สิ เพราะ​ทูตสวรรค์​ไม่​มี​เนื้อ​และ​กระดูก​อย่าง​ที่​พวก​คุณ​เห็น​อยู่​นี้” (ลก 24:39) คำ​พูด​ของ​พระ​เยซู​ทำ​ให้​รู้​ว่า​ตอน​นั้น​ท่าน​ใช้​ร่าง​กาย​แบบ​มนุษย์​เพื่อ​ให้​พวก​สาวก​เห็น​ได้ เหมือน​ที่​พวก​ทูตสวรรค์​ใน​อดีต​เคย​ทำ—ปฐก 18:1-8; 19:1-3

มือ . . . เท้า​ของ​ผม: เป็น​ธรรมเนียม​ของ​พวก​โรมัน​ที่​จะ​ตอก​มือ (และ​อาจ​รวม​ถึง​เท้า) ของ​คน​ที่​ถูก​ประหาร​ให้​ติด​กับ​เสา​เหมือน​ที่​พวก​เขา​ทำ​กับ​พระ​เยซู (สด 22:16; ยน 20:25, 27; คส 2:14) ผู้​เชี่ยวชาญ​บาง​คน​เชื่อ​ว่า​มี​การ​ตอก​ตะปู 1 ตัว​หรือ​มาก​กว่า​นั้น​ที่​เท้า​ของ​พระ​เยซู​เพื่อ​ให้​เท้า​ของ​ท่าน​ติด​อยู่​กับ​เสา​หรือ​แผ่น​ไม้​เล็ก ๆ ที่​ยึด​กับ​เสา

. . . ให้​พวก​เขา​ดู: สำเนา​พระ​คัมภีร์​บาง​ฉบับ​ไม่​มี​ข้อ​นี้ แต่​สำเนา​เก่าแก่​ที่​เชื่อถือ​ได้​ส่วน​ใหญ่​มี​ข้อ​นี้—ดูภาค​ผนวก ก​3

ปลา: สำเนา​พระ​คัมภีร์​ยุค​หลัง​บาง​ฉบับ​เพิ่ม​ข้อ​ความ​ว่า “กับ​รวง​ผึ้ง​ชิ้น​หนึ่ง” แต่​สำเนา​เก่าแก่​ที่​เชื่อถือ​ได้​ส่วน​ใหญ่​ไม่​มี​ข้อ​ความ​นี้

ใน​กฎหมาย​ของ​โมเสส ใน​หนังสือ​ของ​พวก​ผู้​พยากรณ์ และ​ใน​หนังสือ​สดุดี: ดู​เหมือน​ใน​ข้อ​นี้​พระ​เยซู​จัด​กลุ่ม​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​ที่​ได้​รับ​การ​ดล​ใจ​ใน​แบบ​ที่​ชาว​ยิว​ใช้​และ​คุ้น​เคย คำ​ว่า “กฎหมาย​ของ​โมเสส” (ภาษา​ฮีบรู โทห์ราห์) หมาย​ถึง​หนังสือ​ปฐมกาล​ถึง​เฉลย​ธรรมบัญญัติ ส่วน​คำ​ว่า “หนังสือ​ของ​พวก​ผู้​พยากรณ์” (ภาษา​ฮีบรู เนวิม) หมาย​ถึง​หนังสือ​ต่าง ๆ ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​ที่​บันทึก​คำ​พยากรณ์​ซึ่ง​รวม​ถึง​หนังสือ​ของ​พวก​ผู้​พยากรณ์​ยุค​แรก (ตั้ง​แต่​โยชูวา​ถึง​พงศ์กษัตริย์) และ​คำ​ว่า “หนังสือ​สดุดี” หมาย​ถึง​ส่วน​ที่ 3 ซึ่ง​รวม​เอา​หนังสือ​ที่​เหลือ​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​ทั้ง​หมด ส่วน​นี้​บาง​ครั้ง​เรียก​ว่า “งาน​เขียน” หรือ​ใน​ภาษา​ฮีบรู​คือ เคทูวิม เหตุ​ผล​ที่​เรียก​ส่วน​นี้​ว่า “หนังสือ​สดุดี” เพราะ​หนังสือ​นี้​เป็น​เล่ม​แรก​ของ​ส่วน​ที่ 3 ชาว​ยิว​เรียก​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​ว่า “ทานักห์” ซึ่ง​มา​จาก​การ​เอา​ตัว​อักษร​แรก​ของ 3 ส่วน​นี้​มา​รวม​กัน การ​ที่​พระ​เยซู​จัด​กลุ่ม​แบบ​นี้​แสดง​ให้​เห็น​ว่า​ตอน​ที่​ท่าน​อยู่​บน​โลก​มี​การ​กำหนดสารบบของ​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​แล้ว และ​ท่าน​ก็​เห็น​ด้วย​กับ​การ​จัด​สารบบ​แบบ​นี้

พยาน​ของ​ผม: เนื่อง​จาก​สาวก​รุ่น​แรก​ของ​พระ​เยซู​เป็น​ชาว​ยิว​ที่​ซื่อ​สัตย์ พวก​เขา​จึง​เป็น​พยาน​ของ​พระ​ยะโฮวา​อยู่​แล้ว และ​พวก​เขา​ยืน​ยัน​ว่า​พระ​ยะโฮวา​เป็น​พระเจ้า​เที่ยง​แท้​องค์​เดียว (อสย 43:10-12; 44:8) แต่​ตอน​นี้​พวก​เขา​ต้อง​เป็น​ทั้ง​พยาน​ของ​พระ​ยะโฮวา​และ ​ของ​พระ​เยซู พวก​เขา​ต้อง​ทำ​ให้​ผู้​คน​รู้​ว่า​พระ​เยซู​มี​บทบาท​สำคัญ​มาก​ใน​การ​ทำ​ให้​ชื่อ​ของ​พระ​ยะโฮวา​เป็น​ที่​เคารพ​นับถือ​โดย​ทาง​รัฐบาล​เมสสิยาห์ ซึ่ง​เป็น​สิ่ง​ใหม่​ที่​เกี่ยว​ข้อง​กับ​ความ​ประสงค์​ของ​พระเจ้า มี​การ​พบ​คำ​กรีก​ที่​แปล​ว่า “พยาน” (มา​ร์​ทู​ส) “เป็น​พยาน​ยืน​ยัน” (มาร์ทูเระโอ) และ “ประกาศ . . . ให้​ทั่ว​ถึง” (เดียมาร์ทูรอไม) และ​คำ​อื่น ๆ ที่​เกี่ยว​ข้อง​กับ​การ​เป็น​พยาน​ใน​หนังสือ​กิจการ​มาก​เป็น​อันดับ​สอง​รอง​จาก​หนังสือ​ยอห์น (ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ ยน 1:7) การ​เป็น​พยาน​และ​การ​ประกาศ​อย่าง​ทั่ว​ถึง​เกี่ยว​กับ​ความ​ประสงค์​ของ​พระเจ้า ซึ่ง​รวม​ถึง​เรื่อง​รัฐบาล​ของ​พระองค์​และ​บทบาท​ของ​พระ​เยซู​เป็น​เรื่อง​หลัก​ที่​อยู่​ใน​หนังสือ​กิจการ​ตลอด​ทั้ง​เล่ม (กจ 2:32, 40; 3:15; 4:33; 5:32; 8:25; 10:39; 13:31; 18:5; 20:21, 24; 22:20; 23:11; 26:16; 28:23) คริสเตียน​บาง​คน​ใน​ศตวรรษ​แรก​เป็น​พยาน​รู้​เห็น​เกี่ยว​กับ​ชีวิต ความ​ตาย และ​การ​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย​ของ​พระ​เยซู และ​พวก​เขา​ได้​ยืน​ยัน​ว่า​เรื่อง​ทั้ง​หมด​นี้​เป็น​ความ​จริง (กจ 1:21, 22; 10:40, 41) ส่วน​คน​ที่​เข้า​มา​เชื่อ​พระ​เยซู​ที​หลัง​ก็​เป็น​พยาน​ของ​พระ​เยซู​ใน​แง่​ที่​ว่า​พวก​ประกาศ​ให้​คน​อื่น​รู้​ว่า​ชีวิต ความ​ตาย และ​การ​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย​ของ​พระ​เยซู​สำคัญ​อย่าง​ไร—กจ 22:15; ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ ยน 18:37

พวก​คุณ​จะ​เป็น​พยาน: นี่​เป็น​ครั้ง​แรก ๆ ที่​พระ​เยซู​บอก​ให้​สาวก “เป็น​พยาน” เกี่ยว​กับ​ชีวิต​และ​งาน​รับใช้​ของ​ท่าน ซึ่ง​รวม​ถึง​การ​ตาย​และ​การ​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย​ของ​ท่าน (เทียบ​กับ ยน 15:27) สาวก​ที่​ซื่อ​สัตย์​ของ​พระ​เยซู​เป็น​พยาน​ให้​พระ​ยะโฮวา​และ​ยืน​ยัน​ว่า​พระองค์​เป็น​พระเจ้า​เที่ยง​แท้​อยู่​แล้ว​เพราะ​พวก​เขา​เกิด​ใน​ชาติ​ยิว (อสย 43:10-12; 44:8) ประมาณ 40 วัน​หลัง​จาก​เหตุ​การณ์​ที่​บันทึก​ใน​ข้อ​นี้ พระ​เยซู​ก็​พูด​เรื่อง​นี้​อีก​และ​เน้น​กับ​พวก​เขา​เรื่อง​งาน​มอบหมาย​ใหม่​ที่​ให้​เป็น​พยาน​เกี่ยว​กับ​ตัว​ท่าน—ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 1:8

ตาม​ที่​พ่อ​ของ​ผม​สัญญา​ไว้: หมาย​ถึง​การ​ให้​พลัง​บริสุทธิ์​ตาม​ที่​พระเจ้า​สัญญา​ไว้​ใน ยอล 2:28, 29 และ ยน 14:16, 17, 26 พลัง​นี้​จะ​ช่วย​ให้​สาวก​ของ​พระ​เยซู​มี​กำลัง​ที่​จะ​เป็น​พยาน​ไป​ทั่ว​โลก—กจ 1:4, 5, 8; 2:33

กรุง​นี้: คือ​กรุง​เยรูซาเล็ม

เบธานี: หมู่​บ้าน​บน​ไหล่​เขา​ด้าน​ตะวัน​ออก​เฉียง​ใต้​ของ​ภูเขา​มะกอก​ห่าง​จาก​กรุง​เยรูซาเล็ม​ประมาณ 3 กม. (ยน 11:18) บ้าน​ของ​มาร์ธา มารีย์ และ​ลาซารัส​อยู่​ใน​หมู่​บ้าน​นี้ ดู​เหมือน​ว่า​พระ​เยซู​มัก​จะ​พัก​อยู่​กับ​พวก​เขา​ช่วง​ที่​ท่าน​ทำ​งาน​รับใช้​ใน​แคว้น​ยูเดีย (ยน 11:1) ปัจจุบัน ที่​นั่น​มี​หมู่​บ้าน​เล็ก​ ๆ ที่​มี​ชื่อ​ภาษา​อาหรับ​ซึ่ง​มี​ความ​หมาย​ว่า “ที่​อยู่​ของ​ลาซารัส”

จาก​นั้น: กจ 1:3-9 แสดง​ให้​เห็น​ว่า​พระ​เยซู​กลับ​ไป​สวรรค์​หลัง​จาก​ที่​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย​แล้ว 40 วัน ดัง​นั้น บันทึก​เหตุ​การณ์​ใน​ข้อ​นี้​จน​จบ​บท​ซึ่ง​เกิด​ขึ้น​ใน​วัน​ที่​พระ​เยซู​กลับ​ไป​สวรรค์ (วัน​ที่ 25 เดือน​อียาร์) จึง​ไม่​ได้​ต่อ​เนื่อง​ทันที​กับ​เหตุ​การณ์​ใน ลก 24:1-49 ซึ่ง​เกิด​ขึ้น​ใน​วัน​ที่​พระ​เยซู​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย (วัน​ที่ 16 เดือน​นิสาน)—ดูภาค​ผนวก ก​7

เบธานี: ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 21:17

ถูก​รับ​ขึ้น​ไป​บน​สวรรค์: สำเนา​พระ​คัมภีร์​บาง​ฉบับ​ไม่​มี​ข้อ​ความ​นี้ แต่​สำเนา​เก่าแก่​ที่​เชื่อถือ​ได้​ส่วน​ใหญ่​มี​ข้อ​ความ​นี้ นอก​จาก​นั้น ลูกา​ยัง​บอก​ที่ กจ 1:1, 2 ว่า​ใน “หนังสือ​เล่ม​แรก” ของ​เขา​ซึ่ง​ก็​คือ​ใน​หนังสือ​ข่าว​ดี เขา​ได้​บันทึก​เรื่อง​ราว​ชีวิต​และ​งาน​รับใช้​ของ​พระ​เยซู “จน​ถึง​วัน​ที่​ท่าน​ถูก​รับ​ไป​สวรรค์” จึง​เหมาะ​ที่​หนังสือ​ข่าว​ดี​ของ​ลูกา​ซึ่ง​ได้​รับ​การ​ดล​ใจ​จะ​มี​ข้อ​ความ​นี้​ที่​บอก​ว่า​พระ​เยซู​ถูก​รับ​ขึ้น​ไป​บน​สวรรค์

เคารพ: หรือ “คำนับ” เมื่อ​ใช้​คำ​กริยา​กรีก พะรอสคูเนะโอ กับ​พระ​หรือ​เทพเจ้า ก็​จะ​แปล​คำ​นี้​ว่า “นมัสการ” แต่​ใน​ท้อง​เรื่อง​นี้ พวก​โหร​กำลัง​ถาม​หา “เด็ก​ที่​เกิด​มา​ที่​จะ​เป็น​กษัตริย์ ของ​ชาว​ยิว” จึง​เห็น​ได้​ชัด​ว่า​พวก​เขา​มา​เคารพ​กษัตริย์​ที่​เป็น​มนุษย์ ไม่​ใช่​พระ มี​การ​ใช้​คำ​กรีก​นี้​ใน​ความ​หมาย​เดียว​กัน​นี้​ที่ มก 15:18, 19 ด้วย ใน​ข้อ​นั้น พวก​ทหาร​ล้อเลียน​พระ​เยซู​โดย “คำนับ” ท่าน​และ​เรียก​ท่าน​ว่า “กษัตริย์​ของ​ชาว​ยิว”—ดู​ข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 18:26

แสดง​ความ​เคารพ: หรือ “คำนับ, ให้​เกียรติ” พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​พูด​ถึง​บาง​คน​ที่​คำนับ​หรือ​ทำ​ความ​เคารพ​เมื่อ​พวก​เขา​เจอ​ผู้​พยากรณ์ กษัตริย์ หรือ​คน​อื่น​ ๆ ที่​เป็น​ตัว​แทน​ของ​พระเจ้า (1ซม 25:23, 24; 2ซม 14:4-7; 1พก 1:16; 2พก 4:36, 37) ดู​เหมือน​ว่า​ผู้​ชาย​โรค​เรื้อน​คน​นี้​รู้​ว่า​เขา​กำลัง​พูด​กับ​ตัว​แทน​ของ​พระเจ้า​ซึ่ง​มี​อำนาจ​รักษา​โรค​ให้​กับ​ผู้​คน จึง​เป็น​เรื่อง​เหมาะ​สม​ที่​เขา​จะ​คำนับ​พระ​เยซู​เพื่อ​แสดง​ว่า​เขา​เคารพ​ผู้​ที่​พระ​ยะโฮวา​แต่ง​ตั้ง​ให้​เป็น​กษัตริย์—มธ 9:18; สำหรับ​ข้อมูล​เพิ่ม​เติม​เกี่ยว​กับ​คำ​กรีก​นี้ ดู​ข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 2:2

หมอบ​ลง​แสดง​ความ​เคารพ: หรือ “คำนับ, ทำ​ความ​เคารพ” คน​เหล่า​นี้​ยอม​รับ​ว่า​พระ​เยซู​เป็น​ตัว​แทน​ของ​พระเจ้า พวก​เขา​แสดง​ความ​เคารพ​ท่าน​ไม่​ใช่​ใน​ฐานะ​พระ​หรือ​เทพเจ้า แต่​ใน​ฐานะ “ลูก​ของ​พระเจ้า”—ดู​ข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 2:2; 8:2; 18:26

คำนับ: หรือ “ทำ​ความ​เคารพ” ดู​เหมือน​การ​ที่​ผู้​หญิง​ที่​ไม่​ใช่​ชาว​ยิว​คน​นี้​เรียก​พระ​เยซู​ว่า “ลูก​หลาน​ดาวิด” (มธ 15:22) แสดง​ว่า​เธอ​ยอม​รับ​ว่า​ท่าน​เป็น​เมสสิยาห์​ที่​สัญญา​ไว้ เธอ​คำนับ​ท่าน​ไม่​ใช่​ใน​ฐานะ​พระ​หรือ​เทพเจ้า แต่​ใน​ฐานะ​ตัว​แทน​ของ​พระเจ้า—ดู​ข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 2:2; 8:2; 14:33; 18:26

หมอบ​ลง​แสดง​ความ​เคารพ: หรือ “คำนับ, ทำ​ความ​เคารพ” เมื่อ​ใช้​คำ​กริยา​กรีก พะรอสคูเนะโอ กับ​พระ​หรือ​เทพเจ้า ก็​จะ​แปล​คำ​นี้​ว่า “นมัสการ” (มธ 4:10; ลก 4:8) แต่​ใน​ท้อง​เรื่อง​นี้ พวก​สาวก​ยอม​รับ​ว่า​พระ​เยซู​ซึ่ง​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย​แล้ว​เป็น​ตัว​แทน​ของ​พระเจ้า พวก​เขา​จึง​หมอบ​ลง​แสดง​ความ​เคารพ​ท่าน​ไม่​ใช่​ใน​ฐานะ​พระเจ้า แต่​ใน​ฐานะ “ลูก​ของ​พระเจ้า” ซึ่ง​ก็​คือ “ลูก​มนุษย์” หรือ​เมสสิยาห์​ที่​ได้​รับ​อำนาจ​จาก​พระเจ้า (ลก 1:35; มธ 16:13-16; ยน 9:35-38) ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​ก็​พูด​ถึง​บาง​คน​ที่​คำนับ​หรือ​ทำ​ความ​เคารพ​เมื่อ​พวก​เขา​เจอ​ผู้​พยากรณ์ กษัตริย์ หรือ​คน​อื่น ๆ ที่​เป็น​ตัว​แทน​ของ​พระเจ้า (1ซม 25:23, 24; 2ซม 14:4; 1พก 1:16; 2พก 4:36, 37) หลาย​ครั้ง​ผู้​คน​หมอบ​ลง​แสดง​ความ​เคารพ​พระ​เยซู​เพื่อ​ขอบคุณ​ที่​พวก​เขา​ได้​เห็น​การ​เปิด​เผย​จาก​พระเจ้า​หรือ​ได้​เห็น​ว่า​พระเจ้า​เมตตา​พวก​เขา—มธ 14:32, 33; 28:5-10, 16-18; ยน 9:35, 38; ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 2:2; 8:2; 14:33; 15:25 ด้วย

หมอบ​ลง​แสดง​ความ​เคารพ​แล้ว: สำเนา​พระ​คัมภีร์​บาง​ฉบับ​ไม่​มี​ข้อ​ความ​นี้ แต่​สำเนา​เก่าแก่​ที่​เชื่อถือ​ได้​ส่วน​ใหญ่​มี​ข้อ​ความ​นี้—ดูภาค​ผนวก ก​3

หนังสือ​เล่ม​แรก: ลูกา​กำลัง​พูด​ถึง​หนังสือ​ข่าว​ดี​ของ​เขา​ซึ่ง​เป็น​เรื่อง​เกี่ยว​กับ​ชีวิต​ของ​พระ​เยซู ใน​หนังสือ​นั้น​ลูกา​เน้น “สิ่ง​ที่​พระ​เยซู​สอน​และ​ทำ​ทั้ง​หมด​ตั้ง​แต่​ต้น” หนังสือ​กิจการ​เป็น​เรื่อง​ราว​ต่อ​จาก​หนังสือ​ลูกา​และ​ให้​ข้อมูล​เกี่ยว​กับ​สิ่ง​ที่​สาวก​ของ​พระ​เยซู​พูด​และ​ทำ หนังสือ​ทั้ง 2 เล่ม​ของ​ลูกา​ใช้​คำ​และ​สไตล์​การ​เขียน​ที่​คล้าย​กัน​และ​ทั้ง 2 เล่ม​เขียน​ถึง​เธโอฟีลัส แต่​ลูกา​ไม่​ได้​บอก​ชัด​ว่า​เธโอฟีลัส​เป็น​สาวก​ของ​พระ​เยซู​คริสต์​หรือ​ไม่ (ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ ลก 1:1) ลูกา​เริ่ม​ต้น​หนังสือ​กิจการ​ด้วย​การ​สรุป​เหตุ​การณ์​ต่าง ๆ ที่​เขา​บันทึก​ไว้​ใน​ตอน​ท้าย​ของ​หนังสือ​ข่าว​ดี ทำ​ให้​เห็น​ว่า​หนังสือ​กิจการ​เป็น​เรื่อง​ราว​ต่อ​เนื่อง​จาก​หนังสือ​เล่ม​แรก​ที่​เขา​เขียน แต่​ตอน​ต้น​ของ​หนังสือ​กิจการ ลูกา​ใช้​คำ​ที่​ต่าง​จาก​ที่​ใช้​ใน​หนังสือ​ข่าว​ดี​ของ​เขา​เล็ก​น้อย และ​เขา​ยัง​ให้​ราย​ละเอียด​เพิ่ม​เติม​บาง​อย่าง​ด้วย—เทียบ​กับ ลก 24:49 และ กจ 1:1-12

พวก​เขา​สรรเสริญ​พระเจ้า​ที่​วิหาร​เป็น​ประจำ: หลัง​จาก​พระ​เยซู​ถูก​ประหาร พวก​สาวก​ก็​กลัว​ศัตรู​มาก​จน​ต้อง​ไป​พบ​กัน​ใน​บ้าน​ที่​ใส่​กลอน​ประตู​ไว้​แน่น​หนา (ยน 20:19, 26) แต่​พวก​เขา​มี​กำลังใจ​ขึ้น​เมื่อ​ได้​รับ​ความ​เข้าใจ​ที่​ชัดเจน​หลาย​อย่าง​จาก​พระ​เยซู (กจ 1:3) และ​ได้​เห็น​ท่าน​กลับ​ขึ้น​ไป​สวรรค์​หลัง​จาก​ท่าน​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย​ได้ 40 วัน พวก​เขา​สรรเสริญ​พระเจ้า​ใน​ที่​สาธารณะ​อย่าง​กล้า​หาญ หลัง​จาก​เขียน​หนังสือ​ข่าว​ดี​แล้ว​ลูกา​ก็​เขียน​บันทึก​อีก​เล่ม​หนึ่ง​ที่​ชื่อ​ว่า​หนังสือ​กิจการ​ของ​อัครสาวก​ซึ่ง​พูด​ถึง​การ​ประกาศ​อย่าง​กระตือรือร้น​ของ​พวก​สาวก—ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 1:1

วีดีโอและรูปภาพ

ตะปู​ใน​กระดูก​ส้น​เท้า
ตะปู​ใน​กระดูก​ส้น​เท้า

นี่​เป็น​ภาพ​จำลอง​กระดูก​ส้น​เท้า​ของ​มนุษย์​ที่​ถูก​ตอก​ด้วย​ตะปู​เหล็ก​ยาว 11.5 ซม. มี​การ​ขุด​พบ​ชิ้น​ส่วน​จริง​จาก​ยุค​โรมัน​ใน​ปี ค.ศ. 1968 ทาง​ตอน​เหนือ​ของ​กรุง​เยรูซาเล็ม หลักฐาน​ทาง​โบราณคดี​ชิ้น​นี้​ทำ​ให้​รู้​ว่า​อาจ​มี​การ​ใช้​ตะปู​ใน​การ​ประหาร​ชีวิต​คน​ที่​ถูก​ตรึง​บน​เสา​ไม้ ตะปู​นี้​อาจ​คล้าย​กับ​ตะปู​ที่​ทหาร​โรมัน​ใช้​ตรึง​พระ​เยซู​คริสต์​บน​เสา ชิ้น​ส่วน​นี้​ถูก​พบ​ใน​หีบ​หิน​ซึ่ง​เป็น​กล่อง​เก็บ​กระดูก​ที่​แห้ง​แล้ว​ของ​คน​ตาย​หลัง​จาก​เนื้อหนัง​ย่อย​สลาย​ไป​หมด​แล้ว นี่​แสดง​ให้​เห็น​ว่า​คน​ที่​ถูก​ประหาร​ชีวิต​บน​เสา​อาจ​ได้​รับ​การ​ฝัง​ศพ​ด้วย