กิจการของอัครสาวก 7:1-60

7  มหา​ปุโรหิต​ถาม​ว่า “เรื่อง​เป็น​อย่าง​นั้น​จริง​ไหม?”  สเทเฟน​ก็​พูด​ว่า “พี่​น้อง​และ​ผู้​อาวุโส ฟัง​ผม​ก่อน พระเจ้า​ผู้​ยิ่ง​ใหญ่​ได้​ปรากฏ​ต่อ​อับราฮัม​บรรพบุรุษ​ของ​เรา​ตอน​ที่​เขา​อยู่​ใน​เมโสโปเตเมีย​ก่อน​ที่​จะ​ย้าย​ไป​อยู่​ใน​เมือง​ฮาราน+  พระองค์​บอก​อับราฮัม​ว่า ‘ให้​เจ้า​ออก​จาก​แผ่นดิน​ที่​เจ้า​อยู่ ไป​จาก​ญาติ​พี่​น้อง​ของ​เจ้า แล้ว​ไป​แผ่นดิน​ที่​เรา​จะ​บอก​ให้​ไป’+  อับราฮัม​จึง​ออก​จาก​แผ่นดิน​ชาว​เคลเดีย​แล้ว​ไป​อยู่​ที่​เมือง​ฮาราน หลัง​จาก​พ่อ​ของ​เขา​ตาย+ พระเจ้า​ก็​ให้​อับราฮัม​ออก​จาก​ที่​นั่น​มา​อยู่​ใน​แผ่นดิน​ที่​พวก​คุณ​อาศัย​อยู่​ตอน​นี้+  ตอน​นั้น​พระองค์​ยัง​ไม่​ได้​ให้​อับราฮัม​มี​ที่​ดิน​ใน​แผ่นดิน​นี้​เป็น​มรดก​แม้​แต่​ฝ่า​เท้า​เดียว แต่​พระองค์​สัญญา​ว่า​จะ​ให้​แผ่นดิน​นี้​กับ​เขา​และ​ลูก​หลาน​ของ​เขา+ทั้ง ๆ ที่​เขา​ยัง​ไม่​มี​ลูก+  แล้ว​พระเจ้า​บอก​อีก​ว่า​ลูก​หลาน​ของ​อับราฮัม​จะ​ไป​เป็น​คน​ต่าง​ชาติ​และ​อาศัย​อยู่​ใน​แผ่นดิน​ของ​คน​อื่น พวก​เขา​จะ​ต้อง​เป็น​ทาส​ของ​คน​ที่​อยู่​ใน​แผ่นดิน​นั้น และ​ถูก​กดขี่​เป็น​เวลา 400 ปี+  พระเจ้า​บอก​อีก​ว่า ‘เรา​จะ​ตัดสิน​ลง​โทษ​ชน​ชาติ​ที่​บังคับ​พวก​เขา​เป็น​ทาส+ หลัง​จาก​นั้น​พวก​เขา​จะ​ออก​มา​และ​จะ​ทำ​งาน​รับใช้​ที่​ศักดิ์สิทธิ์​ให้​เรา​ที่​นี่’+  “พระองค์​ทำ​สัญญา​กับ​อับราฮัม​เรื่อง​การ​เข้า​สุหนัต​ด้วย+ และ​เขา​มี​ลูก​ชาย​ชื่อ​อิสอัค+ซึ่ง​เขา​ให้​เข้า​สุหนัต​ใน​วัน​ที่​แปด+ อิสอัค​มี​ลูก​ชาย​ชื่อ​ยาโคบ* และ​ยาโคบ​มี​ลูก​ชาย 12 คน​ซึ่ง​เป็น​ต้น​ตระกูล​ของ 12 ตระกูล  พวก​พี่​น้อง​ของ​โยเซฟ​อิจฉา​เขา+และ​ขาย​เขา​ไป​เป็น​ทาส​ใน​อียิปต์+ แต่​พระเจ้า​อยู่​กับ​โยเซฟ+ 10  และ​ช่วย​เขา​ให้​พ้น​จาก​ความ​ยาก​ลำบาก​ทั้ง​หมด+ พระองค์​ทำ​ให้​เขา​ได้​แสดง​สติ​ปัญญา​ต่อ​หน้า​ฟาโรห์​กษัตริย์​อียิปต์ ฟาโรห์​ก็​พอ​ใจ​และ​แต่ง​ตั้ง​โยเซฟ​ให้​ปกครอง​ประเทศ​อียิปต์​และ​ดู​แล​ราชสำนัก+ 11  ต่อ​มา​เกิด​การ​ขาด​แคลน​อาหาร​ทั่ว​อียิปต์​และ​คานาอัน เป็น​ความ​ทุกข์​ยาก​ลำบาก​ครั้ง​ใหญ่ และ​ทำ​ให้​บรรพบุรุษ​ของ​พวก​เรา​ไม่​มี​อาหาร​กิน+ 12  ยาโคบ​ได้​ยิน​ว่า​ใน​อียิปต์​มี​อาหาร*จึง​ส่ง​บรรพบุรุษ​ของ​พวก​เรา​ไป​เป็น​ครั้ง​แรก+ 13  เมื่อ​พวก​เขา​ไป​ครั้ง​ที่​สอง โยเซฟ​ก็​เปิด​เผย​ตัว​ต่อ​พี่​น้อง​ของ​เขา และ​ฟาโรห์​ก็​ได้​รู้​จัก​ครอบครัว​ของ​โยเซฟ+ 14  แล้ว​โยเซฟ​ก็​ใช้​คน​ไป​เชิญ​ยาโคบ​พ่อ​ของ​เขา​กับ​ญาติ​พี่​น้อง​มา​จาก​คานาอัน+ รวม​ทั้ง​หมด 75 คน+ 15  ยาโคบ​จึง​ไป​อยู่​ที่​อียิปต์+และ​ตาย​ที่​นั่น+ บรรพบุรุษ​คน​อื่น ๆ ของ​พวก​เรา​ก็​ตาย​ที่​นั่น​ด้วย+ 16  ศพ​ของ​พวก​เขา​ถูก​เอา​กลับ​ไป​เมือง​เชเคม แล้ว​เอา​ไป​ไว้​ใน​อุโมงค์​ฝัง​ศพ​ที่​อับราฮัม​ใช้​เงิน​ก้อน​หนึ่ง​ซื้อ​มา​จาก​พวก​ลูก​ชาย​ของ​ฮาโมร์​ใน​เมือง​เชเคม+ 17  “เมื่อ​ใกล้​จะ​ถึง​เวลา​ที่​คำ​สัญญา​ของ​พระเจ้า​ที่​ให้​กับ​อับราฮัม​จะ​เป็น​จริง คน​อิสราเอล​ก็​เพิ่ม​จำนวน​ขึ้น​มาก​มาย​ใน​อียิปต์ 18  แล้ว​กษัตริย์​อีก​องค์​หนึ่ง​ซึ่ง​ไม่​รู้​จัก​โยเซฟ​ได้​ขึ้น​ปกครอง​อียิปต์+ 19  เขา​วาง​แผน​ทำ​ร้าย​ชน​ชาติ*ของ​พวก​เรา​และ​บีบ​บังคับ​บรรพบุรุษ​ของ​พวก​เรา​ให้​ทิ้ง​ลูก​เล็ก ๆ ของ​ตัว​เอง​ให้​ตาย+ 20  โมเสส​เกิด​มา​ใน​ช่วง​นั้น​แหละ เขา​เป็น​เด็ก​น่า​รัก​มาก​ใน​สายตา​พระเจ้า เขา​ได้​รับ​การ​เลี้ยง​ดู​ใน​บ้าน​พ่อ​ของ​เขา 3 เดือน+ 21  เมื่อ​เขา​ถูก​เอา​ไป​ทิ้ง+ ลูก​สาว​ของ​ฟาโรห์​ได้​เก็บ​เขา​ไป​เลี้ยง​เป็น​ลูก+ 22  โมเสส​จึง​ได้​รับ​การ​สอน​วิชา​ความ​รู้​ทุก​อย่าง​ของ​ชาว​อียิปต์ เขา​เก่ง​มาก​ทั้ง​ใน​การ​พูด​และ​ใน​การ​ทำ​งาน​ต่าง ๆ + 23  “เมื่อ​โมเสส​อายุ​ได้ 40 ปี เขา​ก็​อยาก​ไป​ดู​ความ​เป็น​ไป​ของ​พี่​น้อง​ชาว​อิสราเอล+ 24  พอ​โมเสส​เห็น​คน​หนึ่ง​ถูก​ข่มเหง ก็​เข้า​ไป​ช่วย​และ​ฆ่า​คน​อียิปต์​ที่​ทำ​ร้าย​คน​นั้น​เพื่อ​แก้แค้น​ให้+ 25  โมเสส​คิด​ว่า​พวก​พี่​น้อง​คง​เข้าใจ​ว่า​พระเจ้า​ใช้​โมเสส​ให้​มา​ช่วย​ปลด​ปล่อย​พวก​เขา แต่​พวก​เขา​ไม่​ได้​คิด​อย่าง​นั้น 26  วัน​ถัด​มา โมเสส​ไป​หา​คน​อิสราเอล​และ​เห็น 2 คน​กำลัง​ทะเลาะ​กัน เขา​จึง​พยายาม​ช่วย​ให้​คืน​ดี​กัน​โดย​บอก​ว่า ‘พวก​คุณ​เป็น​พี่​น้อง​กัน​นะ ทำไม​ถึง​ทำ​ร้าย​กัน​อย่าง​นี้​ล่ะ?’+ 27  แต่​คน​ที่​กำลัง​ทำ​ร้าย​เพื่อน​อยู่​นั้น​ผลัก​โมเสส​ออก​ไป และ​พูด​ว่า ‘ใคร​ตั้ง​คุณ​ให้​เป็น​ผู้​นำ​และ​ผู้​พิพากษา​ตัดสิน​พวก​เรา? 28  คุณ​จะ​มา​ฆ่า​ผม​เหมือน​ที่​คุณ​ฆ่า​ชาว​อียิปต์​คน​นั้น​เมื่อ​วาน​นี้​หรือ?’+ 29  เมื่อ​โมเสส​ได้​ยิน​อย่าง​นั้น​ก็​หนี​ไป​อยู่​ใน​แผ่นดิน​มีเดียน​แบบ​คน​ต่าง​ชาติ​และ​มี​ลูก​ชาย 2 คน​ที่​นั่น+ 30  “สี่​สิบ​ปี​ผ่าน​ไป ทูตสวรรค์​ได้​มา​หา​โมเสส​โดย​ปรากฏ​เป็น​เปลว​ไฟ​ที่​พุ่ม​หนาม​ใน​ที่​กันดาร​แถบ​ภูเขา​ซีนาย+ 31  พอ​โมเสส​เห็น​ก็​แปลก​ใจ และ​เมื่อ​เข้า​ไป​ดู​ก็​ได้​ยิน​เสียง​ของ​พระ​ยะโฮวา​พูด​ว่า 32  ‘เรา​เป็น​พระเจ้า​ของ​บรรพบุรุษ​ของ​เจ้า คือ​พระเจ้า​ของ​อับราฮัม อิสอัค และ​ยาโคบ’+ แล้ว​โมเสส​ก็​กลัว​จน​ตัว​สั่น​ไม่​กล้า​ดู​อีก 33  พระ​ยะโฮวา​บอก​เขา​ว่า ‘ถอด​รอง​เท้า​ด้วย เพราะ​ที่​ที่​เจ้า​ยืน​อยู่​เป็น​ที่​บริสุทธิ์+ 34  เรา​เห็น​แล้ว​ว่า​ประชาชน​ของ​เรา​ซึ่ง​อยู่​ใน​อียิปต์​กำลัง​ถูก​กดขี่ เรา​ได้​ยิน​เสียง​คร่ำครวญ​ของ​พวก​เขา+ เรา​ลง​มา​ช่วย​พวก​เขา​ให้​รอด ตอน​นี้ เรา​จะ​ใช้​เจ้า​ไป​ที่​อียิปต์’+ 35  พวก​เขา​ปฏิเสธ​โมเสส​คน​นี้​และ​พูด​ว่า ‘ใคร​ตั้ง​คุณ​ให้​เป็น​ผู้​นำ​และ​ผู้​พิพากษา?’+ แต่​พระเจ้า​ใช้​ทูตสวรรค์​ไป​หา​โมเสส+ที่​พุ่ม​หนาม​นั้น​และ​ส่ง​เขา​ให้​มา​เป็น​ผู้​นำ​และ​ผู้​ช่วย​ให้​รอด 36  โมเสส​คน​นี้​เอง​ที่​นำ​บรรพบุรุษ​ของ​เรา​ออก​มา​จาก​อียิปต์+ เขา​ทำ​การ​อัศจรรย์​และ​แสดง​ปาฏิหาริย์​ต่าง ๆ ใน​อียิปต์+ ที่​ทะเล​แดง+ และ​ใน​ที่​กันดาร​เป็น​เวลา 40 ปี+ 37  “โมเสส​คน​นี้​แหละ​ที่​บอก​ชาว​อิสราเอล​ว่า ‘พระเจ้า​จะ​แต่ง​ตั้ง​คน​หนึ่ง​เพื่อ​พวก​คุณ​จาก​พี่​น้อง​ของ​พวก​คุณ​เอง ให้​เป็น​ผู้​พยากรณ์​เหมือน​ผม’+ 38  โมเสส​คน​นี้​อยู่​กับ​พวก​อิสราเอล​ใน​ที่​กันดาร เขา​อยู่​ที่​นั่น​กับ​บรรพบุรุษ​ของ​พวก​เรา​และ​กับ​ทูตสวรรค์+ที่​พูด​กับ​เขา+บน​ภูเขา​ซีนาย เขา​เป็น​คน​ที่​รับ​ถ้อย​คำ​ศักดิ์สิทธิ์​ที่​คง​อยู่​ตลอด​ไป​มา​ให้​พวก​เรา+ 39  แต่​บรรพบุรุษ​ของ​พวก​เรา​ไม่​ยอม​เชื่อ​ฟัง​โมเสส​และ​ไม่​ยอม​รับ​เขา+ พวก​เขา​คิด​แต่​จะ​กลับ​ไป​อียิปต์+ 40  พวก​เขา​จึง​บอก​อาโรน​ว่า ‘สร้าง​พระ​ให้​นำ​ทาง​พวก​เรา​หน่อย​สิ เพราะ​พวก​เรา​ไม่​รู้​ว่า​เกิด​อะไร​ขึ้น​กับ​โมเสส​ที่​พา​พวก​เรา​ออก​มา​จาก​อียิปต์’+ 41  แล้ว​พวก​เขา​ก็​หล่อ​รูป​ลูก​วัว​ขึ้น เอา​ของ​มา​บูชา​รูป​นั้น และ​พา​กัน​เลี้ยง​ฉลอง​สิ่ง​ที่​พวก​เขา​ทำ​ขึ้น​เอง+ 42  พระเจ้า​หัน​หน้า​หนี​จาก​พวก​เขา​และ​ปล่อย​ให้​พวก​เขา​กราบ​ไหว้​หมู่​ดาว​ใน​ท้องฟ้า+ อย่าง​ที่​มี​เขียน​ไว้​ใน​หนังสือ​ของ​พวก​ผู้​พยากรณ์​ว่า ‘พวก​อิสราเอล ตลอด 40 ปี​ใน​ที่​กันดาร พวก​เจ้า​ไม่​ได้​เอา​เครื่อง​บูชา​และ​ของ​ถวาย​มา​ให้​เรา​หรอก 43  แต่​พวก​เจ้า​ขน​เต็นท์​ของ​พระ​โมล็อค*+และ​รูป​ดาว​ของ​พระ​เรฟาน แล้ว​กราบ​ไหว้​ของ​พวก​นี้​ที่​พวก​เจ้า​ทำ​ขึ้น​เอง​ต่าง​หาก​ล่ะ เพราะ​อย่าง​นี้ เรา​จะ​เนรเทศ​พวก​เจ้า​ไป​ให้​ไกล​เลย​บาบิโลน​ไป​อีก’+ 44  “บรรพบุรุษ​ของ​พวก​เรา​มี​เต็นท์​ศักดิ์สิทธิ์​ใน​ที่​กันดาร​ที่​แสดง​ว่า​พระเจ้า​อยู่​กับ​เขา พระองค์​สั่ง​โมเสส​ให้​สร้าง​เต็นท์​นั้น​ตาม​แบบ​ที่​พระเจ้า​ให้​เขา​เห็น+ 45  แล้ว​บรรพบุรุษ​ของ​พวก​เรา​ที่​ได้​รับ​เต็นท์​นั้น​ก็​ได้​ขน​เต็นท์​ไป​โดย​การ​นำ​ของ​โยชูวา เข้า​ไป​ไว้​ใน​แผ่นดิน​ของ​คน​ต่าง​ชาติ+ที่​พระเจ้า​ขับ​ไล่​ออก​ไป+ แล้ว​เต็นท์​ก็​อยู่​ใน​แผ่นดิน​นั้น​จน​ถึง​สมัย​ของ​ดาวิด 46  พระเจ้า​พอ​ใจ​ดาวิด​มาก และ​เขา​ขอ​เป็น​คน​สร้าง​วิหาร​ให้​พระเจ้า​ของ​ยาโคบ+ 47  แต่​คน​ที่​ได้​สร้าง​วิหาร​สำหรับ​พระองค์​คือ​โซโลมอน+ 48  ถึง​อย่าง​ไร พระเจ้า​องค์​สูง​สุด​ก็​ไม่​ได้​อยู่​ใน​วิหาร​ที่​มนุษย์​เป็น​คน​สร้าง+ เหมือน​ที่​ผู้​พยากรณ์​บอก​ไว้​ว่า 49  ‘พระ​ยะโฮวา​พูด​ว่า “สวรรค์​เป็น​บัลลังก์​ของ​เรา+ ส่วน​โลก​ก็​เป็น​ที่​วาง​เท้า​ของ​เรา+ แล้ว​วิหาร​แบบ​ไหน​ล่ะ​ที่​เจ้า​คิด​จะ​สร้าง​ให้​เรา​อยู่? หรือ​จะ​ให้​เรา​อยู่​ที่​ไหน​ดี​ล่ะ? 50  เรา​เอง​เป็น​ผู้​สร้าง​สิ่ง​เหล่า​นี้​ทั้ง​หมด​ไม่​ใช่​หรือ?”’+ 51  “พวก​คน​ดื้อดึง ใจ​แข็ง​และ​หู​ตึง+ พวก​คุณ​เอา​แต่​ต่อ​ต้าน​พลัง​บริสุทธิ์​ของ​พระเจ้า​เหมือน​กับ​บรรพบุรุษ​ของ​คุณ+ 52  มี​ผู้​พยากรณ์​คน​ไหน​บ้าง​ที่​บรรพบุรุษ​ของ​คุณ​ไม่​ได้​ข่มเหง?+ พวก​เขา​ฆ่า​คน​ที่​บอก​ล่วง​หน้า​เรื่อง​การ​มา​ของ​ท่าน​ผู้​นั้น​ที่​เชื่อ​ฟัง​พระเจ้า*+ และ​ตอน​นี้​พวก​คุณ​เอง​ทรยศ​และ​ฆ่า​ท่าน+ 53  พวก​คุณ​เป็น​คน​ที่​ได้​รับ​กฎหมาย​ของ​โมเสส​ที่​ทูตสวรรค์​ถ่ายทอด​มา+แต่​กลับ​ไม่​ทำ​ตาม” 54  เมื่อ​พวก​เขา​ได้​ยิน​อย่าง​นั้น​ก็​โกรธ​เป็น​ฟืน​เป็น​ไฟ​และ​อยาก​จะ​ทำ​ร้าย​สเทเฟน+ 55  แต่​สเทเฟน​ซึ่ง​เต็ม​ไป​ด้วย​พลัง​บริสุทธิ์​มอง​ขึ้น​ไป​บน​ท้องฟ้า​และ​ได้​เห็น​สง่า​ราศี​ของ​พระเจ้า​และ​เห็น​พระ​เยซู​ยืน​อยู่​ข้าง​ขวา​ของ​พระองค์+ 56  แล้ว​เขา​ก็​พูด​ว่า “ดู​นั่น​สิ ผม​เห็น​ท้องฟ้า​เปิด​ออก​และ ‘ลูก​มนุษย์’+ ยืน​อยู่​ข้าง​ขวา​ของ​พระเจ้า”+ 57  เมื่อ​พวก​นั้น​ได้​ยิน​ก็​ร้อง​ตะโกน​สุด​เสียง​พร้อม​กับ​เอา​มือ​ปิด​หู และ​วิ่ง​กรู​กัน​เข้า​ใส่​สเทเฟน 58  พวก​เขา​ลาก​สเทเฟน​ออก​ไป​นอก​เมือง​แล้ว​เริ่ม​เอา​หิน​ขว้าง​เขา+ พวก​คน​ที่​เป็น​พยาน+ปรักปรำ​สเทเฟน​ก็​เอา​เสื้อ​ชั้น​นอก​ฝาก​ไว้​ที่​ชาย​หนุ่ม​คน​หนึ่ง​ชื่อ​เซาโล+ 59  ระหว่าง​ที่​พวก​เขา​ขว้าง​หิน​ใส่ สเทเฟน​อ้อน​วอน​ว่า “พระ​เยซู​ผู้​เป็น​นาย ผม​ขอ​ฝาก​ชีวิต​ไว้​กับ​ท่าน​ด้วย” 60  แล้ว​สเทเฟน​ก็​คุกเข่า​ลง ร้อง​เสียง​ดัง​ว่า “พระ​ยะโฮวา ขอ​อย่า​ถือ​โทษ​พวก​เขา​ที่​ทำ​บาป​ครั้ง​นี้”+ เมื่อ​พูด​อย่าง​นั้น​แล้ว​เขา​ก็​สิ้น​ใจ​ตาย

เชิงอรรถ

หรือ​อาจ​แปล​ได้​ว่า “อิสอัค​ทำ​อย่าง​นั้น​ด้วย​กับ​ยาโคบ”
หรือ “ข้าว”
หรือ “ประชาชน”
อาจ​เป็น​พระ​โมเลค​ของ​ชาว​อัมโมน ดู 1พก 11:7
หรือ “ที่​มี​ความ​ถูก​ต้อง​ชอบธรรม”

ข้อมูลสำหรับศึกษา

เคยาฟาส: เป็น​มหา​ปุโรหิต​ที่​โรม​แต่ง​ตั้ง เคยาฟาส​มี​ความ​สามารถ​ด้าน​การ​ทูต เขา​อยู่​ใน​ตำแหน่ง​มหา​ปุโรหิต​นาน​กว่า​คน​อื่น ๆ ก่อน​หน้า​เขา เคยาฟาส​ได้​รับ​การ​แต่ง​ตั้ง​ประมาณ​ปี ค.ศ. 18 และ​ดำรง​ตำแหน่ง​จน​ถึง​ประมาณ​ปี ค.ศ. 36 เคยาฟาส​เป็น​คน​ที่​สอบสวน​พระ​เยซู​และ​ส่ง​ท่าน​ไป​หา​ปีลาต (มธ 26:3, 57; ยน 11:49; 18:13, 14, 24, 28) มี​เฉพาะ​ใน​ข้อ​นี้​ของ​หนังสือ​กิจการ​ที่​พูด​ถึง​ชื่อ​ของ​เคยาฟาส ส่วน​ใน​ข้อ​อื่น ๆ เรียก​เขา​ว่า “มหา​ปุโรหิต”—กจ 5:17, 21, 27; 7:1; 9:1

มหา​ปุโรหิต: คือ เคยาฟาส—ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 4:6

ออก​จาก​แผ่นดิน​ที่​เจ้า​อยู่: ตอน​ที่​ให้​การ​ต่อ​หน้า​ศาล​แซนเฮดริน สเทเฟน​บอก​ว่า​อับราฮัม​ได้​รับ​คำ​สั่ง​นี้​ตอน​ที่ “พระเจ้า​ผู้​ยิ่ง​ใหญ่​ได้​ปรากฏ​ต่อ​อับราฮัม​บรรพบุรุษ​ของ​เรา​ตอน​ที่​เขา​อยู่​ใน​เมโสโปเตเมีย​ก่อน​ที่​จะ​ย้าย​ไป​อยู่​ใน​เมือง​ฮาราน” (กจ 7:2) อับราฮัม (ชื่อ​เดิม​อับราม) อาศัย​อยู่​ใน​เมือง​เออร์​ของ​ชาว​เคลเดีย และ​ตาม​คำ​พูด​ของ​สเทเฟน ดู​เหมือน​อับราฮัม​ได้​รับ​คำ​สั่ง​จาก​พระเจ้า​เป็น​ครั้ง​แรก​ตอน​ที่​เขา​อยู่​ใน​เมือง​นี้ (ปฐก 11:28, 29, 31; 15:7; 17:5; นหม 9:7) จาก​บันทึก​ที่ ปฐก 11:31-12:3 ทำ​ให้​เข้าใจ​ได้​ว่า​อับราฮัม​ได้​รับ​คำ​สั่ง​จาก​พระเจ้า​เป็น​ครั้ง​แรก​หลัง​จาก​ที่​เทราห์​พ่อ​ของ​เขา​เสีย​ชีวิต​ซึ่ง​ตอน​นั้น​อับราฮัม​อยู่​ที่​เมือง​ฮาราน แต่​เมื่อ​ดู​จาก​บันทึก​ที่​ปฐมกาล​และ​คำ​พูด​ของ​สเทเฟน​ที่​อยู่​ใน​ข้อ​นี้​ก็​มี​เหตุ​ผล​ที่​จะ​สรุป​ได้​ว่า​พระ​ยะโฮวา​ให้​คำ​สั่ง​กับ​อับราฮัม​ตอน​ที่​เขา​ยัง​อยู่​ใน​เมือง​เออร์ แล้ว​หลัง​จาก​นั้น​พระองค์​ก็​ให้​คำ​สั่ง​เขา​อีก​ครั้ง​ตอน​ที่​เขา​อยู่​ใน​เมือง​ฮาราน

ลูก​หลาน: หรือ “ผู้​สืบ​เชื้อ​สาย”—ดูภาค​ผนวก ก​2

ลูก​หลาน: หรือ “ผู้​สืบ​เชื้อ​สาย”—ดูภาค​ผนวก ก​2

ถูก​กดขี่​เป็น​เวลา 400 ปี: ข้อ​ความ​นี้​ยก​มา​จาก ปฐก 15:13 ซึ่ง​ที่​นั่น​พระเจ้า​บอก​อับราม (อับราฮัม) ว่า​ลูก​หลาน​ของ​เขา​จะ​ต้อง​ตก​เป็น​ทาส​และ​ถูก​กดขี่​เป็น​เวลา 400 ปี ช่วง​เวลา​ดัง​กล่าว​จบ​ลง​ตอน​ที่​พระ​ยะโฮวา​ปล่อย​ชาติ​อิสราเอล​ออก​จาก​การ​เป็น​ทาส​อียิปต์​ใน​วัน​ที่ 14 เดือน​นิสาน ปี 1513 ก่อน ค.ศ. ดัง​นั้น ช่วง​เวลา​ของ​การ​ถูก​กดขี่​จึง​ต้อง​เริ่ม​ต้น​ใน​ปี 1913 ก่อน ค.ศ. ตาม​ลำดับ​เวลา​ใน​คัมภีร์​ไบเบิล​ทำ​ให้​รู้​ว่า​ตอน​นั้น​อิสอัค​ลูก​ของ​อับราฮัม​มี​อายุ​ประมาณ 5 ขวบ และ​เข้า​เริ่ม​ถูก​เยาะเย้ย​และ​กดขี่​จาก​อิชมาเอล​ซึ่ง​เป็น​พี่​ชาย​ต่าง​แม่​ของ​เขา ตอน​นั้น อิชมาเอล​ซึ่ง​เป็น​ลูก​ชาย​ของ​ฮาการ์​สาว​ใช้​ชาว​อียิปต์​ของ​ซาราย (ซาราห์) มี​อายุ​ได้ 19 ปี​แล้ว อิชมาเอล​อาจ​เยาะเย้ย​อิสอัค​เพราะ​อิสอัค​จะ​เป็น​คน​ที่​ได้​รับ​มรดก​ใน​ฐานะ​ลูก​คน​โต​ทั้ง ๆ ที่​อิชมาเอล​เกิด​ก่อน (ปฐก 16:1-4; 21:8-10) ต่อ​มา​เปาโล​ก็​พูด​ถึง​สิ่ง​ที่​อิชมาเอล​ทำ​ว่า​เป็น​การ​ข่มเหง สิ่ง​ที่​อิชมาเอล​ทำ​น่า​จะ​รุนแรง​มาก​จน​พระ​ยะโฮวา​อนุญาต​ให้​อับราฮัม​ไล่​อิชมาเอล​และ​แม่​ของ​เขา​ออก​จาก​บ้าน​ตาม​คำ​ขอ​ของ​ซาราห์ (ปฐก 21:11-13) ดัง​นั้น อิสอัค​จึง​เป็น​ลูก​หลาน​คน​แรก​ของ​อับราฮัม​ที่​ถูก​กดขี่​ตาม​คำ​พยากรณ์ เหตุ​การณ์​ที่​พระเจ้า​ให้​บันทึก​ไว้​อย่าง​ละเอียด​นี้​น่า​จะ​เป็น​จุด​เริ่ม​ต้น​ของ​ช่วง​เวลา​ที่​ถูก​กดขี่ 400 ปี ซึ่ง​จบ​ลง​ตอน​ที่​ชาว​อิสราเอล​อพยพ​ออก​จาก​อียิปต์

ทำ​งาน​รับใช้​ที่​ศักดิ์สิทธิ์​ให้​เรา: หรือ “นมัสการ​เรา” คำ​กริยา​กรีก ลาตรือโอ โดย​ทั่ว​ไป​แล้ว​หมาย​ถึง​การ​รับใช้ แต่​ใน​บาง​ท้อง​เรื่อง​คำ​นี้​อาจ​แปล​ได้​ว่า “นมัสการ” ส่วน​หลัง​ของ​ข้อ​คัมภีร์​นี้​ทำ​ให้​คิด​ถึง​ข้อ​ความ​ใน อพย 3:12 ซึ่ง​ที่​นั่น​ใช้​คำ​กริยา​ฮีบรู​ที่​มี​ความ​หมาย​เดียว​กัน​ที่​แปล​ว่า “นมัสการ” (อพย 3:12) เมื่อ​ใช้​ใน​คัมภีร์​ไบเบิล โดย​ทั่ว​ไป​แล้ว​คำ​กรีก ลาตรือโอ หมาย​ถึง​การ​รับใช้​พระเจ้า​หรือ​การ​นมัสการ​พระองค์ (มธ 4:10; ลก 1:74; 2:37; 4:8; รม 1:9; ฟป 3:3; 2ทธ 1:3; ฮบ 9:14; 12:28; วว 7:15; 22:3) หรือ​ทำ​งาน​รับใช้​ที่​วิหาร​หรือ​ที่​ศักดิ์สิทธิ์ (ฮบ 8:5; 9:9; 10:2; 13:10) บาง​ครั้ง​มี​การ​ใช้​คำ​นี้​กับ​การ​นมัสการ​เท็จ คือ​การ​กราบ​ไหว้​หรือ​นมัสการ​สิ่ง​ที่​ถูก​สร้าง—กจ 7:42; รม 1:25

ต้น​ตระกูล: หรือ “บรรพบุรุษ, หัวหน้า​วงศ์​ตระกูล” คำ​กรีก พาตริอาร์เฆส มี​อยู่ 4 ครั้ง​ใน​พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก ใน​ข้อ​นี้​คำ​นี้​ถูก​ใช้​เพื่อ​หมาย​ถึง​ลูก​ชาย 12 คน​ของ​ยาโคบ (ปฐก 35:23-26) และ​ยัง​มี​การ​ใช้​คำ​นี้​กับ​ดาวิด (กจ 2:29) และ​อับราฮัม​ด้วย (ฮบ 7:4)

รวม​ทั้ง​หมด 75 คน: สเทเฟน​อาจ​ไม่​ได้​ยก​ข้อ​คัมภีร์​ข้อ​ไหน​มา​โดย​เฉพาะ​จาก​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​ตอน​ที่​เขา​บอก​ว่า​ครอบครัว​ของ​ยาโคบ​ที่​ย้าย​มา​อียิปต์​รวม​ทั้ง​หมด 75 คน และ​ตัว​เลข​นี้​ก็​ไม่​ได้​มี​อยู่​ที่​ไหน​ใน​สำเนา​พระ​คัมภีร์​ภาษา​ฮีบรู​ของ​พวก​มาโซเรต ที่ ปฐก 46:26 ก็​บอก​ว่า “ลูก​หลาน​ทั้ง​หมด​ของ​ยาโคบ​ที่​มา​อียิปต์​พร้อม​กับ​เขา​รวม​แล้ว​มี 66 คน ไม่​นับ​พวก​ลูก​สะใภ้” ข้อ 27 ยัง​บอก​ต่อ​ไป​ว่า “คน​ใน​ครอบครัว​ยาโคบ​ซึ่ง​มา​อียิปต์​มี​ทั้ง​หมด 70 คน” สอง​ข้อ​นี้​มี​การ​นับ​จำนวน​คน​ที่​ต่าง​กัน จำนวน 66 อาจ​รวม​เฉพาะ​คน​ที่​เป็น​ลูก​หลาน​ทาง​สาย​เลือด​ของ​ยาโคบ​จริง ๆ ส่วน​จำนวน 70 เป็น​จำนวน​คน​ทั้ง​หมด​ที่​มา​อียิปต์ ยัง​มี​การ​พูด​ถึง​จำนวน​ลูก​หลาน​ของ​ยาโคบ​ที่ อพย 1:5 และ ฉธบ 10:22 ด้วย ซึ่ง​ทั้ง 2 ที่​บอก​ว่า​มี​ทั้ง​หมด “70 คน” ดัง​นั้น จำนวน​ที่​สเทเฟน​พูด​ถึง​ก็​ไม่​ตรง​กับ 2 จำนวน​ที่​ว่า ซึ่ง​อาจ​เป็น​เพราะ​เขา​รวม​ครอบครัว​ขยาย​ของ​ยาโคบ​ด้วย บาง​คน​คิด​ว่า​จำนวน​นี้​รวม​ลูก​ชาย​และ​หลาน​ชาย​ของ​มนัสเสห์​กับ​เอฟราอิม​เข้า​ไป​ด้วย ใน​ฉบับ​เซปตัวจินต์ ที่ ปฐก 46:20 มี​การ​พูด​ถึง​ลูก​ชาย 2 คน​นี้​ของ​โยเซฟ​ด้วย ส่วน​บาง​คน​ก็​คิด​ว่า​จำนวน​นี้​รวม​พวก​ลูก​สะใภ้​ของ​ยาโคบ​เข้า​มา​ด้วย​ซึ่ง​ไม่​มี​การ​รวม​พวก​เธอ​อยู่​ใน​ตัว​เลข​ที่​มี​การ​พูด​ถึง​ใน ปฐก 46:26 ดัง​นั้น เลข “75” อาจ​เป็น​จำนวน​รวม​ทั้ง​หมด​ของ​ครอบครัว​ยาโคบ ตัว​เลข​นี้​อาจ​เอา​มา​จาก​สำเนา​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​หลาย​ฉบับ​ที่​ใช้​กัน​ใน​ศตวรรษ​แรก เป็น​เวลา​นาน​หลาย​ปี​ที่​พวก​ผู้​เชี่ยวชาญ​ได้​รู้​ว่า​จำนวน “75” เป็น​ตัว​เลข​ที่​อยู่​ใน​ข้อ​คัมภีร์​ที่ ปฐก 46:27 และ อพย 1:5 ของ​ฉบับ​กรีก​เซปตัวจินต์ นอก​จาก​นั้น ใน​ศตวรรษ​ที่ 20 ยัง​มี​การ​พบ​ม้วน​หนังสือ​ทะเล​ตาย 2 ชิ้น​ซึ่ง​มี​ข้อ​ความ​ภาษา​ฮีบรู​จาก อพย 1:5 ใน​ข้อ​ความ​นั้น​ก็​มี​ตัว​เลข “75” ดัง​นั้น ตัว​เลข​ที่​สเทเฟน​พูด​ถึง​อาจ​มา​จาก​สำเนา​เก่าแก่​เหล่า​นี้ ไม่​ว่า​จะ​อย่าง​ไร​ตัว​เลข​ที่​ไม่​ตรง​กัน​ก็​อาจ​เป็น​เพราะ​มี​การ​นับ​จำนวน​ลูก​หลาน​ของ​ยาโคบ​ทั้ง​หมด​ใน​วิธี​ที่​แตกต่าง​กัน

น่า​รัก​มาก​ใน​สายตา​พระเจ้า: ใน​ภาษา​กรีก​แปล​ตรง​ตัว​ว่า “สวย​งาม​สำหรับ​พระเจ้า” วลี​นี้​มา​จาก​สำนวน​ภาษา​เซมิติก​ที่​ใช้​เพื่อ​หมาย​ถึง​บาง​สิ่ง​ที่​ดี​เลิศ ใน​ท้อง​เรื่อง​นี้ วลี​นี้​ถ่ายทอด​ความ​หมาย 2 อย่าง​คือ “น่า​รัก​มาก” และ “น่า​รัก​ใน​สายตา​ของ​พระเจ้า” (เทียบ​กับ อพย 2:2) ผู้​เชี่ยวชาญ​บาง​คน​บอก​ว่า​วลี​นี้​ไม่​ได้​เกี่ยว​ข้อง​กับ​รูป​ร่าง​หน้า​ตา​ที่​อยู่​ภาย​นอก​เท่า​นั้น แต่​ยัง​เกี่ยว​กับ​คุณลักษณะ​ภาย​ใน​ที่​พระเจ้า​เห็น​ใน​ตัว​คน​นั้น

อายุ​ได้ 40 ปี: คำ​ให้​การ​ของ​สเทเฟน​ต่อ​หน้า​ศาล​แซนเฮดริน​ให้​ข้อมูล​หลาย​เรื่อง​เกี่ยว​กับ​ประวัติศาสตร์​ชาว​ยิว​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ตัว​อย่าง​เช่น มี​แต่​สเทเฟน​เท่า​นั้น​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​อายุ 40 ปี​ตอน​ที่​เขา​หนี​ออก​จาก​อียิปต์ สำหรับ​เรื่อง​อื่น ๆ ที่​สเทเฟน​พูด​ถึง​ซึ่ง​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 7:22, 30, 53

สี่​สิบ​ปี: พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​ไม่​ได้​บอก​ว่า​โมเสส​อยู่​ใน​มีเดียน​กี่​ปี แต่​ใน​ข้อ​นี้​สเทเฟน​กำลัง​พูด​ถึง​ประวัติศาสตร์​ยิว​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์ เขา​บอก​ว่า​โมเสส​มี​อายุ 40 ปี​ตอน​ที่​หนี​ไป​มีเดียน (อพย 2:11; กจ 7:23) และ​ก็​อยู่​ที่​นั่น​อีก 40 ปี หรือ​เกือบ 40 ปี ดัง​นั้น 40 ปี​ที่​พูด​ถึง​ใน​ข้อ​นี้​น่า​จะ​หมาย​ถึง​ช่วง​เวลา​ตั้ง​แต่​ปี 1553 ถึง 1513 ก่อน ค.ศ. คำ​พูด​ของ​สเทเฟน​จึง​สอดคล้อง​กับ​ข้อ​คัมภีร์​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​มี​อายุ​ได้ 80 ปี​ตอน​ที่​เขา​เข้า​ไป​พบ​ฟาโรห์ (อพย 7:7) และ​พา​ชาติ​อิสราเอล​ออก​จาก​อียิปต์ และ​ยัง​สอดคล้อง​กับ​ข้อ​คัมภีร์​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​ตาย​ตอน​อายุ 120 ปี​หลัง​จาก​อยู่​ใน​ที่​กันดาร 40 ปี—ฉธบ 34:7; กจ 7:36.

ทูตสวรรค์​ถ่ายทอด​มา: คำ​ให้​การ​ของ​สเทเฟน​ต่อ​หน้า​ศาล​แซนเฮดริน​ให้​ข้อมูล​หลาย​เรื่อง​เกี่ยว​กับ​ประวัติศาสตร์​ชาว​ยิว​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ตัว​อย่าง​หนึ่ง​ก็​คือ สเทเฟน​บอก​ว่า​พวก​ทูตสวรรค์​เป็น​ผู้​ถ่ายทอด​กฎหมาย​ของ​โมเสส (กท 3:19; ฮบ 2:1, 2) สำหรับ​เรื่อง​อื่น ๆ ที่​สเทเฟน​พูด​ถึง​ซึ่ง​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 7:22, 23, 30

ได้​รับ​การ​สอน​วิชา​ความ​รู้​ทุก​อย่าง​ของ​ชาว​อียิปต์: คำ​ให้​การ​ของ​สเทเฟน​ต่อ​หน้า​ศาล​แซนเฮดริน​ให้​ข้อมูล​หลาย​เรื่อง​เกี่ยว​กับ​ประวัติศาสตร์​ชาว​ยิว​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ตัว​อย่าง​เช่น มี​แต่​สเทเฟน​เท่า​นั้น​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​ได้​รับ​การ​สอน​ความ​รู้​ทุก​อย่าง​ของ​ชาว​อียิปต์ สำหรับ​เรื่อง​อื่น ๆ ที่​สเทเฟน​พูด​ถึง​ซึ่ง​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 7:23, 30, 53

ได้​รับ​การ​สอน​วิชา​ความ​รู้​ทุก​อย่าง​ของ​ชาว​อียิปต์: คำ​ให้​การ​ของ​สเทเฟน​ต่อ​หน้า​ศาล​แซนเฮดริน​ให้​ข้อมูล​หลาย​เรื่อง​เกี่ยว​กับ​ประวัติศาสตร์​ชาว​ยิว​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ตัว​อย่าง​เช่น มี​แต่​สเทเฟน​เท่า​นั้น​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​ได้​รับ​การ​สอน​ความ​รู้​ทุก​อย่าง​ของ​ชาว​อียิปต์ สำหรับ​เรื่อง​อื่น ๆ ที่​สเทเฟน​พูด​ถึง​ซึ่ง​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 7:23, 30, 53

สี่​สิบ​ปี: พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​ไม่​ได้​บอก​ว่า​โมเสส​อยู่​ใน​มีเดียน​กี่​ปี แต่​ใน​ข้อ​นี้​สเทเฟน​กำลัง​พูด​ถึง​ประวัติศาสตร์​ยิว​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์ เขา​บอก​ว่า​โมเสส​มี​อายุ 40 ปี​ตอน​ที่​หนี​ไป​มีเดียน (อพย 2:11; กจ 7:23) และ​ก็​อยู่​ที่​นั่น​อีก 40 ปี หรือ​เกือบ 40 ปี ดัง​นั้น 40 ปี​ที่​พูด​ถึง​ใน​ข้อ​นี้​น่า​จะ​หมาย​ถึง​ช่วง​เวลา​ตั้ง​แต่​ปี 1553 ถึง 1513 ก่อน ค.ศ. คำ​พูด​ของ​สเทเฟน​จึง​สอดคล้อง​กับ​ข้อ​คัมภีร์​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​มี​อายุ​ได้ 80 ปี​ตอน​ที่​เขา​เข้า​ไป​พบ​ฟาโรห์ (อพย 7:7) และ​พา​ชาติ​อิสราเอล​ออก​จาก​อียิปต์ และ​ยัง​สอดคล้อง​กับ​ข้อ​คัมภีร์​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​ตาย​ตอน​อายุ 120 ปี​หลัง​จาก​อยู่​ใน​ที่​กันดาร 40 ปี—ฉธบ 34:7; กจ 7:36.

ทูตสวรรค์​ถ่ายทอด​มา: คำ​ให้​การ​ของ​สเทเฟน​ต่อ​หน้า​ศาล​แซนเฮดริน​ให้​ข้อมูล​หลาย​เรื่อง​เกี่ยว​กับ​ประวัติศาสตร์​ชาว​ยิว​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ตัว​อย่าง​หนึ่ง​ก็​คือ สเทเฟน​บอก​ว่า​พวก​ทูตสวรรค์​เป็น​ผู้​ถ่ายทอด​กฎหมาย​ของ​โมเสส (กท 3:19; ฮบ 2:1, 2) สำหรับ​เรื่อง​อื่น ๆ ที่​สเทเฟน​พูด​ถึง​ซึ่ง​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 7:22, 23, 30

อายุ​ได้ 40 ปี: คำ​ให้​การ​ของ​สเทเฟน​ต่อ​หน้า​ศาล​แซนเฮดริน​ให้​ข้อมูล​หลาย​เรื่อง​เกี่ยว​กับ​ประวัติศาสตร์​ชาว​ยิว​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ตัว​อย่าง​เช่น มี​แต่​สเทเฟน​เท่า​นั้น​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​อายุ 40 ปี​ตอน​ที่​เขา​หนี​ออก​จาก​อียิปต์ สำหรับ​เรื่อง​อื่น ๆ ที่​สเทเฟน​พูด​ถึง​ซึ่ง​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 7:22, 30, 53

เขา​ก็​อยาก: หรือ “เขา​ก็​เริ่ม​คิด, เขา​ตัดสิน​ใจ” วลี​กรีก​นี้​มา​จาก​สำนวน​ฮีบรู—เทียบ​กับ อสย 65:17; ยรม 3:16

ชาว​อิสราเอล: หรือ “ลูก​หลาน​อิสราเอล”—ดู​ส่วน​อธิบาย​ศัพท์​คำ​ว่า “อิสราเอล

สี่​สิบ​ปี: พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​ไม่​ได้​บอก​ว่า​โมเสส​อยู่​ใน​มีเดียน​กี่​ปี แต่​ใน​ข้อ​นี้​สเทเฟน​กำลัง​พูด​ถึง​ประวัติศาสตร์​ยิว​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์ เขา​บอก​ว่า​โมเสส​มี​อายุ 40 ปี​ตอน​ที่​หนี​ไป​มีเดียน (อพย 2:11; กจ 7:23) และ​ก็​อยู่​ที่​นั่น​อีก 40 ปี หรือ​เกือบ 40 ปี ดัง​นั้น 40 ปี​ที่​พูด​ถึง​ใน​ข้อ​นี้​น่า​จะ​หมาย​ถึง​ช่วง​เวลา​ตั้ง​แต่​ปี 1553 ถึง 1513 ก่อน ค.ศ. คำ​พูด​ของ​สเทเฟน​จึง​สอดคล้อง​กับ​ข้อ​คัมภีร์​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​มี​อายุ​ได้ 80 ปี​ตอน​ที่​เขา​เข้า​ไป​พบ​ฟาโรห์ (อพย 7:7) และ​พา​ชาติ​อิสราเอล​ออก​จาก​อียิปต์ และ​ยัง​สอดคล้อง​กับ​ข้อ​คัมภีร์​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​ตาย​ตอน​อายุ 120 ปี​หลัง​จาก​อยู่​ใน​ที่​กันดาร 40 ปี—ฉธบ 34:7; กจ 7:36.

ทูตสวรรค์: ใน​ข้อ​นี้​สเทเฟน​กำลัง​พูด​ถึง​เหตุ​การณ์​ใน อพย 3:2 ซึ่ง​ใน​ต้น​ฉบับ​ภาษา​ฮีบรู​อ่าน​ว่า “ทูตสวรรค์​ของ​พระ​ยะโฮวา” แต่​ใน​ข้อ​นี้​สำเนา​พระ​คัมภีร์​ภาษา​กรีก​ส่วน​ใหญ่​ใช้​คำ​ว่า “ทูตสวรรค์” แต่​สำเนา​บาง​ฉบับ​และ​ฉบับ​แปล​เก่าแก่​บาง​ฉบับ​ใช้​คำ​ว่า “ทูตสวรรค์​ของ​องค์​พระ​ผู้​เป็น​เจ้า [หรือ “ของ​พระ​ยะโฮวา”]” ส่วน​ฉบับ​แปล​หลาย​ฉบับ​ที่​แปล​พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก​เป็น​ภาษา​ฮีบรู​ก็​ใช้​เททรากรัมมาทอน​ใน​ข้อ​นี้​และ​อ่าน​ว่า “ทูตสวรรค์​ของ​พระ​ยะโฮวา”

เสียง​ของ​พระ​ยะโฮวา: ใน​ข้อ​นี้​สเทเฟน (กจ 7:30-33) กำลัง​พูด​ถึง​เรื่อง​ราว​ที่​อยู่​ใน อพย 3:2-10 ในข้อ 4 “พระ​ยะโฮวา” เรียก​โมเสส​ผ่าน​ทาง​ทูตสวรรค์ และ​ในข้อ 6 “พระ​ยะโฮวา” พูด​กับ​โมเสส​เหมือน​ข้อ​ความ​ที่​ยก​มา​ใน กจ 7:32 คำ​ว่า “เสียง​ของ​พระ​ยะโฮวา” มี​อยู่​หลาย​ครั้ง​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ซึ่ง​คำ​นี้​ประกอบ​ด้วย​คำ​ว่า “เสียง” และ​เททรากรัมมาทอน (ตัว​อย่าง​ของ​การ​ใช้​คำ​นี้​อยู่​ที่ ปฐก 3:8; อพย 15:26; ฉธบ 5:25; 8:20; 15:5; 18:16; 26:14; 27:10; 28:1, 62; ยชว 5:6; 1ซม 12:15; 1พก 20:36; สด 106:25; อสย 30:31; ยรม 3:25; ดนล 9:10; ศคย 6:15) น่า​สนใจ​ว่า​ใน​สำเนา​เก่าแก่​ของ​ฉบับ​เซปตัวจินต์ ใน​ศตวรรษ​แรก (อยู่​ใน​พาไพรัส​ฟูอัด​หมาย​เลข 266) คำ​ว่า “เสียง​ของ​พระ​ยะโฮวา” ที่ ฉธบ 26:14; 27:10; 28:1, 62 มี​ชื่อ​พระเจ้า​เขียน​ด้วย​อักษร​ฮีบรู​แบบ​เหลี่ยม​อยู่​ใน​ข้อ​ความ​ภาษา​กรีก จึง​มี​เหตุ​ผล​หลาย​อย่าง​ที่​ฉบับ​แปล​โลก​ใหม่ ​ใช้​ชื่อ​ของ​พระ​ยะโฮวา​ใน​ข้อ​คัมภีร์​นี้

พระ​ยะโฮวา​บอก​เขา​ว่า: สเทเฟน​พูด​ถึง​เหตุ​การณ์​ที่​บันทึก​อยู่​ใน อพย 3:2-10 และ​จาก​ท้อง​เรื่อง​ใน​ข้อ​นั้น​เรา​เห็น​ได้​ชัด​ว่า​พระ​ยะโฮวา​เป็น​ผู้​พูด​ผ่าน​ทาง​ทูตสวรรค์ ถึง​แม้​เรื่อง​ที่​สเทเฟน​พูด​ส่วน​ใหญ่​แล้ว​จะ​ยก​มา​จาก อพย 3:5 แต่​ข้อ​ความ​ขึ้น​ต้น​ของ​ข้อ​นี้​คล้าย​กัน​กับ​ข้อ​ความ​ขึ้น​ต้น​ของ อพย 3:7 ซึ่ง​ที่​นั่น​ใช้​คำ​ว่า “พระ​ยะโฮวา​พูด​อีก​ว่า”

ค่า​ไถ่: นัก​เขียน​หนังสือ​ทั่ว​ไป​ชาว​กรีก​ใช้​คำ​กรีก ลูตรอน (มา​จาก​คำ​กริยา ลูโอ ที่​แปล​ว่า “ปล่อย, ปลด​ปล่อย”) เมื่อ​พูด​ถึง​สิ่ง​ที่​จ่าย​เพื่อ​ปล่อย​ตัว​คน​ที่​ถูก​มัด​หรือ​เป็น​ทาส หรือ​จ่าย​เพื่อ​ไถ่​ตัว​เชลย​สงคราม พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก​ใช้​คำ​นี้ 2 ครั้ง​คือ​ใน​ข้อ​นี้​และ​ที่ มก 10:45 คำ​กรีก​ที่​เกี่ยว​ข้อง​กัน​คือ อานทิลูทรอน มี​อยู่​ที่ 1​ทธ 2:6 และ​มี​การ​แปล​ว่า “ค่า​ไถ่​ที่​มี​ค่า​เท่า​เทียม​กัน” และ​อีก 2 คำ​ที่​เกี่ยว​ข้อง​กับ​คำ​นี้​คือ ลูตรอโอไม แปล​ว่า “ช่วย . . . ให้​เลิก, ปลด​ปล่อย​ให้​เป็น​อิสระ” (ทต 2:14; 1ปต 1:18) และ อาพอลลูโทรซิส ซึ่ง​มี​การ​แปล​ว่า ‘จ่าย​ค่า​ไถ่​เพื่อ​ปลด​ปล่อย, ปลด​ปล่อย​ด้วย​ค่า​ไถ่, ไถ่​ให้​พ้น, ปล่อย​ตัว, ค่า​ไถ่​ที่​จ่าย​ให้, ใช้​ค่า​ไถ่​เพื่อ​ปลด​ปล่อย’ (อฟ 1:7; คส 1:14; ฮบ 9:15; 11:35; รม 3:24; 8:23)—ดู​ส่วน​อธิบาย​ศัพท์

ผู้​ช่วย​ให้​รอด: หรือ “ผู้​ไถ่, ผู้​ปลด​ปล่อย” คำ​นาม​กรีก ลูตโรเทส มา​จาก​คำ​กริยา ลูตรอโอไม มี​ความ​หมาย​ว่า “ช่วย​ให้​เป็น​อิสระ, ปลด​ปล่อย” คำ​นี้​ยัง​เกี่ยว​ข้อง​กับ​คำ​นาม​อีก​คำ​หนึ่ง​คือ ลูตรอน ที่​มี​ความ​หมาย​ว่า “ค่า​ไถ่” (ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 20:28) มี​การ​ใช้​คำ​กริยา​ที่​มี​ความ​หมาย​เดียว​กัน​นี้​กับ​การ​ช่วย​ให้​รอด​ผ่าน​ทาง​พระ​เยซู​คริสต์ (ลก 24:21; ทต 2:14; 1ปต 1:18) พระ​คัมภีร์​บอก​ล่วง​หน้า​ว่า​พระ​เยซู​จะ​เป็น​ผู้​พยากรณ์​เหมือน​อย่าง​โมเสส (ฉธบ 18:15; กจ 7:37) เหมือน​ที่​โมเสส​เป็น​ผู้​ช่วย​ชาว​อิสราเอล​ให้​รอด​จาก​อียิปต์ พระ​เยซู​คริสต์​ก็​เป็น​ผู้​ช่วย​มนุษย์​ทุก​คน​ให้​รอด​โดย​ทาง​ค่า​ไถ่

สิ่ง​มหัศจรรย์: หรือ “หมาย​สำคัญ” มา​จาก​คำ​กรีก เทะราส ใน​พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก​มัก​ใช้​คำ​นี้​คู่​กับ​คำ เซเม่ออน ที่​หมาย​ถึง “ปาฏิหาริย์” ใน​หลาย​ท้อง​เรื่อง (มธ 24:24; ยน 4:48; กจ 7:36; 14:3; 15:12; 2คร 12:12) หลัก ๆ แล้ว​คำ​ว่า เทะราส หมาย​ถึง​สิ่ง​ที่​ทำ​ให้​คน​เรา​รู้สึก​ทึ่ง​หรือ​อัศจรรย์​ใจ เมื่อ​มี​การ​ใช้​คำ​นี้​ใน​ท้อง​เรื่อง​ที่​เกี่ยว​ข้อง​กับ​การ​บอก​อนาคต​ก็​จะ​มี​การ​ใส่​คำ​ว่า “หมาย​สำคัญ” ไว้​ใน​ข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ด้วย

การ​อัศจรรย์: หรือ “หมาย​สำคัญ”—ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 2:19

เป็น​เวลา 40 ปี: เวลา 40 ปี​นี้​เริ่ม​ต้น​ใน​ปี 1513 ก่อน ค.ศ. ซึ่ง​เป็น​ตอน​ที่​ชาว​อิสราเอล​อพยพ​ออก​จาก​อียิปต์​จน​ถึง​ปี 1473 ก่อน ค.ศ. ซึ่ง​เป็น​ตอน​ที่​พวก​เขา​เข้า​ไป​ใน​แผ่นดิน​ที่​พระเจ้า​สัญญา ทั้ง​ก่อน​และ​ใน​ช่วง 40 ปี​นี้ โมเสส​ทำ​การ​อัศจรรย์​และ​แสดง​ปาฏิหาริย์​ต่าง ๆ ตัว​อย่าง​เช่น ตอน​ที่​โมเสส​กลับ​ไป​อียิปต์ เขา​ทำ​การ​อัศจรรย์​แรก​ต่อ​หน้า​พวก​ผู้​นำ​ชาว​อิสราเอล​ทั้ง​หมด (อพย 4:30, 31) จาก​นั้น ใน​ช่วง​ก่อน​ที่​จะ​อพยพ​ออก​จาก​อียิปต์ พระเจ้า​ก็​ใช้​โมเสส​ให้​ทำ​การ​อัศจรรย์​และ​แสดง​ปาฏิหาริย์​ที่​ยิ่ง​ใหญ่​หลาย​อย่าง​ต่อ​หน้า​ฟาโรห์​และ​ชาว​อียิปต์​ทุก​คน ต่อ​มา พระเจ้า​ก็​ให้​โมเสส​ทำ​การ​อัศจรรย์​อีก​เพื่อ​ทำลาย​ฟาโรห์​และ​กองทัพ​ใน​ทะเล​แดง (อพย 14:21-31; 15:4; ฉธบ 11:2-4) การ​อัศจรรย์​อีก​อย่าง​หนึ่ง​ที่​โดด​เด่น​ที่​สุด​ก็​คือ​การ​ให้​มี​มานา​ทุก​วัน​ใน​ช่วง​ที่​ชาว​อิสราเอล​อยู่​ใน​ที่​กันดาร การ​อัศจรรย์​นี้​เกิด​ขึ้น​ทั้ง​หมด 40 ปี​จน​ถึง​ตอน​ที่​ผู้​คน​เริ่ม​กิน​พืช​ผล​ที่​ได้​จาก​แผ่นดิน​คานาอัน​ซึ่ง​เป็น​ตอน​ต้น​ปี 1473 ก่อน ค.ศ.—อพย 16:35; ยชว 5:10-12

พระ​ยะโฮวา: ข้อ​ความ​นี้​ยก​มา​จาก ฉธบ 18:15 ซึ่ง​ใน​ต้น​ฉบับ​ภาษา​ฮีบรู​มี​ชื่อ​ของ​พระเจ้า​เขียน​ด้วย​อักษร​ฮีบรู 4 ตัว (ตรง​กับ​เสียง​อักษร​ไทย ยฮวฮ) น่า​สนใจ​ที่​ข้อ​ความ​นี้​ใน​สำเนา​เก่าแก่​ของ​ฉบับ​เซปตัวจินต์ (อยู่​ใน​พาไพรัส​ฟูอัด​หมาย​เลข 266) มี​ชื่อ​ของ​พระเจ้า​เขียน​ด้วย​อักษร​ฮีบรู​แบบ​เหลี่ยม () ใน​ข้อ​ความ​ภาษา​กรีก สำเนา​นี้​ทำ​ขึ้น​ตั้ง​แต่​ศตวรรษ​ที่ 1 ก่อน ค.ศ. (ดูภาค​ผนวก ก​5) นอก​จาก​นั้น พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก​ที่​แปล​เป็น​ภาษา​ฮีบรู​หลาย​ฉบับ​ก็​มี​เททรากรัมมาทอน​อยู่​ใน​ข้อ​นี้​ด้วย ดัง​นั้น ถึง​แม้​สำเนา​พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก​ที่​มี​อยู่​ใน​ตอน​นี้​จะ​ใช้​คำ​ว่า คูริออส (องค์​พระ​ผู้​เป็น​เจ้า) ใน​ข้อ​นี้ แต่​ก็​มี​เหตุ​ผล​ที่​ดี​หลาย​อย่าง​ที่​ฉบับ​แปล​โลก​ใหม่ ​มี​ชื่อ​ของ​พระเจ้า​อยู่​ใน​ข้อ​นี้

ชาว​อิสราเอล: หรือ “ลูก​หลาน​อิสราเอล”—ดู​ส่วน​อธิบาย​ศัพท์​คำ​ว่า “อิสราเอล

พระเจ้า: ข้อ​ความ​นี้​ยก​มา​จาก ฉธบ 18:15 ซึ่ง​ใน​ต้น​ฉบับ​ภาษา​ฮีบรู​มี​ชื่อ​ของ​พระเจ้า​เขียน​ด้วย​อักษร​ฮีบรู 4 ตัว (ตรง​กับ​เสียง​อักษร​ไทย ยฮวฮ) ซึ่ง​อ่าน​ว่า “พระ​ยะโฮวา​พระเจ้า​ของ​พวก​คุณ” สเทเฟน​อาจ​พูด​แบบ​ย่อ ๆ เขา​เลย​ใช้​แค่​คำ​ว่า “พระเจ้า” ที่ กจ 3:22 เปโตร​ก็​ยก​ข้อ​ความ​จาก ฉธบ 18:15 ด้วย แต่​เขา​ใช้​คำ​ว่า “พระ​ยะโฮวา​พระเจ้า” (ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 3:22) ฉบับ​แปล​บาง​ฉบับ​ที่​แปล​พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก​เป็น​ภาษา​ฮีบรู​ใช้​ชื่อ​ของ​พระเจ้า​ใน​ข้อ​นี้​และ​อ่าน​ได้​ว่า “พระ​ยะโฮวา​พระเจ้า​ของ​พวก​คุณ” (J​7, 8, 10-17) หรือ “พระ​ยะโฮวา​พระเจ้า” (J​28) สำเนา​พระ​คัมภีร์​ภาษา​กรีก​บาง​ฉบับ​ก็​ใช้​คำ​ว่า “องค์​พระ​ผู้​เป็น​เจ้า​พระเจ้า” หรือ “พระ​ยะโฮวา​พระเจ้า” แต่​สำเนา​พระ​คัมภีร์​ภาษา​กรีก​และ​ฉบับ​แปล​เก่าแก่​ส่วน​ใหญ่​ใช้​คำ​ว่า “พระเจ้า”

เต็นท์​ศักดิ์สิทธิ์: หรือ “เต็นท์​แห่ง​พยาน​หลักฐาน” คำ​พูด​ของ​ลูกา​ใน​ข้อ​นี้​อาจ​ได้​รับ​อิทธิพล​มา​จาก​ฉบับ​เซปตัวจินต์ ซึ่ง​ใน​ฉบับ​นั้น​มี​การ​แปล​คำ​ฮีบรู​นี้​ว่า “เต็นท์​เข้า​เฝ้า” (อพย 27:21; 28:43; กดว 1:1) ตอน​ที่​ชาว​อิสราเอล​เดิน​ทาง​ใน​ที่​กันดาร เต็นท์​ศักดิ์สิทธิ์​เป็น​ที่​เก็บ​หีบ​สัญญา​และ​ใน​หีบ​นั้น​มี​ของ​สำคัญ​ซึ่ง​ก็​คือ “แผ่น​หิน​ที่​เป็น​พยาน​หลักฐาน 2 แผ่น” ใน​ท้อง​เรื่อง​ของ​ข้อ​คัมภีร์​เหล่า​นี้ คำ​ว่า “พยาน​หลักฐาน” มัก​จะ​หมาย​ถึง​บัญญัติ 10 ประการ​ที่​เขียน​อยู่​บน​แผ่น​หิน (อพย 25:16, 21, 22; 31:18; 32:15) คำ​ว่า “พยาน​หลักฐาน” ใน​ภาษา​ฮีบรู​อาจ​แปล​ได้​ด้วย​ว่า “ข้อ​เตือน​ใจ” หีบ​สัญญา​จึง​เป็น​ที่​เก็บ​รักษา​สิ่ง​ของ​ที่​เป็น​เหมือน​ข้อ​เตือน​ใจ​หรือ​พยาน​หลักฐาน​ที่​ศักดิ์สิทธิ์—ดู​ส่วน​อธิบาย​ศัพท์​คำ​ว่า “หีบ​สัญญา” และ “ห้อง​บริสุทธิ์​ที่​สุด

แบบ: หรือ “การ​ออก​แบบ, รูป​แบบ” คำ​กรีก ทูพอส ที่​ใช้​ใน​ข้อ​นี้​มี​ความ​หมาย​เดียว​กับ​คำ​ที่​ใช้​ใน ฮบ 8:5 และ​คำ​ที่​ฉบับ​เซปตัวจินต์ ใช้​ใน อพย 25:40

โยชูวา: คือ​ผู้​นำ​ชาว​อิสราเอล​ที่​พา​ชาติ​อิสราเอล​เข้า​ไป​ใน​แผ่นดิน​ที่​พระเจ้า​สัญญา (ฉธบ 3:28; 31:7; ยชว 1:1, 2) ชื่อ​โยชูวา​เป็น​ชื่อ​สั้น​ของ​ชื่อ​ฮีบรู เยโฮชูวา ที่​แปล​ว่า “พระ​ยะโฮวา​เป็น​ความ​รอด” ใน​ข้อ​นี้ ลูกา​ใช้​ชื่อ​กรีก อิเอซู่ส (I·e·sousʹ) ที่​มี​ความ​หมาย​เดียว​กัน และ​ชื่อ​นี้​ใน​ภาษา​ละติน​คือ​เยซู (Iesus) (ดูภาค​ผนวก ก​4) ชื่อ​นี้​เป็น​ชื่อ​ที่​ได้​รับ​ความ​นิยม​ใน​หมู่​ชาว​ยิว​ใน​สมัย​คัมภีร์​ไบเบิล ใน​พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก มี​การ​พูด​ถึง​คน​ที่​มี​ชื่อ​นี้​อยู่ 4 คน​คือ โยชูวา​ลูก​ของ​นูน​ที่​เป็น​ผู้​สืบ​ทอด​ตำแหน่ง​ต่อ​จาก​โมเสส (กจ 7:45; ฮบ 4:8) บรรพบุรุษ​คน​หนึ่ง​ของ​พระ​เยซู​คริสต์ (ลก 3:29) ตัว​พระ​เยซู​คริสต์​เอง (มธ 1:21) และ​คริสเตียน​คน​หนึ่ง​ซึ่ง​น่า​จะ​เป็น​ชาว​ยิว​ที่​เป็น​เพื่อน​ร่วม​งาน​ของ​เปาโล (คส 4:11) โยเซฟุส​ได้​พูด​ถึง​อีก​หลาย​คน​ที่​ใช้​ชื่อ​นี้​แต่​ไม่​ได้​มี​บันทึก​อยู่​ใน​คัมภีร์​ไบเบิล

วิหาร​ที่​มนุษย์​เป็น​คน​สร้าง: หรือ “สถาน​ที่ (สิ่ง) ที่​มนุษย์​เป็น​คน​สร้าง” มา​จาก​คำ​กรีก เฆ่รอพอยเอท็อส มี​การ​ใช้​คำ​นี้​ที่ กจ 17:24 (“ที่​มนุษย์​สร้าง​ขึ้น”) และ ฮบ 9:11, 24 (“ซึ่ง​มนุษย์​สร้าง”)

พระ​ยะโฮวา: ข้อ​ความ​นี้​ยก​มา​จาก อสย 66:1 ซึ่ง​ใน​ต้น​ฉบับ​ภาษา​ฮีบรู​มี​ชื่อ​ของ​พระเจ้า​เขียน​ด้วย​อักษร​ฮีบรู 4 ตัว (ตรง​กับ​เสียง​อักษร​ไทย ยฮวฮ) ข้อ​ความ​ที่​บอก​ว่า​พระ​ยะโฮวา​พูด​ว่า​ตรง​กับ​ตอน​เริ่ม​ต้น​ของ​ข้อ​คัมภีร์​ที่ อสย 66:1 (“พระ​ยะโฮวา​พูด​ว่า”) และ​ตรง​กับ​ข้อ​ความ​ตอน​กลาง​ของ​ข้อ​ถัด​ไป​ใน​หนังสือ​อิสยาห์​ด้วย (“พระ​ยะโฮวา​พูด​ต่อ​ไป​ว่า”)—อสย 66:2

ดื้อดึง: แปล​ตรง​ตัว​ว่า “คอ​แข็ง” คำ​กรีก​ที่​ใช้​ใน​ข้อ​นี้​มี​อยู่​แค่​ครั้ง​เดียว​ใน​พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก แต่​ใน​ฉบับ​เซปตัวจินต์ มี​การ​ใช้​คำ​นี้​อยู่​หลาย​ครั้ง​เพื่อ​แปล​คำ​ฮีบรู​ที่​มี​ความ​หมาย​คล้าย​กัน—อพย 33:3, 5; 34:9; ฉธบ 9:6; สภษ 29:1

ใจ​แข็ง​และ​หู​ตึง: แปล​ตรง​ตัว​ว่า “ไม่​ได้​เข้า​สุหนัต​ที่​หัวใจ​และ​ที่​หู” เป็น​สำนวน​ที่​มา​จาก​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​ที่​มี​ความ​หมาย​ว่า​ดื้อดึง​และ​ไม่​ตอบรับ​คำ​แนะ​นำ (ลนต 26:41; ยรม 9:25, 26; อสค 44:7, 9) ใน ยรม 6:10 (เชิงอรรถ) สำนวน “หู​ของ​พวก​เขา​ปิด​อยู่” แปล​ตรง​ตัว​ว่า “หู​ของ​พวก​เขา​ไม่​ได้​เข้า​สุหนัต” ดัง​นั้น ถ้า​ใคร​ไม่​ไว​ที่​จะ​ตอบรับ​คำ​แนะ​นำ​จาก​พระเจ้า​ก็​เหมือน​กับ​ว่า​คน​นั้น​มี​หู​และ​ใจ​ที่​ไม่​ได้​เข้า​สุหนัต​หรือ​เขา​เป็น​คน​ใจ​แข็ง​และ​หู​ตึง

ได้​รับ​การ​สอน​วิชา​ความ​รู้​ทุก​อย่าง​ของ​ชาว​อียิปต์: คำ​ให้​การ​ของ​สเทเฟน​ต่อ​หน้า​ศาล​แซนเฮดริน​ให้​ข้อมูล​หลาย​เรื่อง​เกี่ยว​กับ​ประวัติศาสตร์​ชาว​ยิว​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ตัว​อย่าง​เช่น มี​แต่​สเทเฟน​เท่า​นั้น​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​ได้​รับ​การ​สอน​ความ​รู้​ทุก​อย่าง​ของ​ชาว​อียิปต์ สำหรับ​เรื่อง​อื่น ๆ ที่​สเทเฟน​พูด​ถึง​ซึ่ง​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 7:23, 30, 53

อายุ​ได้ 40 ปี: คำ​ให้​การ​ของ​สเทเฟน​ต่อ​หน้า​ศาล​แซนเฮดริน​ให้​ข้อมูล​หลาย​เรื่อง​เกี่ยว​กับ​ประวัติศาสตร์​ชาว​ยิว​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ตัว​อย่าง​เช่น มี​แต่​สเทเฟน​เท่า​นั้น​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​อายุ 40 ปี​ตอน​ที่​เขา​หนี​ออก​จาก​อียิปต์ สำหรับ​เรื่อง​อื่น ๆ ที่​สเทเฟน​พูด​ถึง​ซึ่ง​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 7:22, 30, 53

สี่​สิบ​ปี: พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​ไม่​ได้​บอก​ว่า​โมเสส​อยู่​ใน​มีเดียน​กี่​ปี แต่​ใน​ข้อ​นี้​สเทเฟน​กำลัง​พูด​ถึง​ประวัติศาสตร์​ยิว​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์ เขา​บอก​ว่า​โมเสส​มี​อายุ 40 ปี​ตอน​ที่​หนี​ไป​มีเดียน (อพย 2:11; กจ 7:23) และ​ก็​อยู่​ที่​นั่น​อีก 40 ปี หรือ​เกือบ 40 ปี ดัง​นั้น 40 ปี​ที่​พูด​ถึง​ใน​ข้อ​นี้​น่า​จะ​หมาย​ถึง​ช่วง​เวลา​ตั้ง​แต่​ปี 1553 ถึง 1513 ก่อน ค.ศ. คำ​พูด​ของ​สเทเฟน​จึง​สอดคล้อง​กับ​ข้อ​คัมภีร์​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​มี​อายุ​ได้ 80 ปี​ตอน​ที่​เขา​เข้า​ไป​พบ​ฟาโรห์ (อพย 7:7) และ​พา​ชาติ​อิสราเอล​ออก​จาก​อียิปต์ และ​ยัง​สอดคล้อง​กับ​ข้อ​คัมภีร์​ที่​บอก​ว่า​โมเสส​ตาย​ตอน​อายุ 120 ปี​หลัง​จาก​อยู่​ใน​ที่​กันดาร 40 ปี—ฉธบ 34:7; กจ 7:36.

ทูตสวรรค์​ถ่ายทอด​มา: คำ​ให้​การ​ของ​สเทเฟน​ต่อ​หน้า​ศาล​แซนเฮดริน​ให้​ข้อมูล​หลาย​เรื่อง​เกี่ยว​กับ​ประวัติศาสตร์​ชาว​ยิว​ที่​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ตัว​อย่าง​หนึ่ง​ก็​คือ สเทเฟน​บอก​ว่า​พวก​ทูตสวรรค์​เป็น​ผู้​ถ่ายทอด​กฎหมาย​ของ​โมเสส (กท 3:19; ฮบ 2:1, 2) สำหรับ​เรื่อง​อื่น ๆ ที่​สเทเฟน​พูด​ถึง​ซึ่ง​ไม่​ได้​อยู่​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 7:22, 23, 30

ด้วย​ความ​ทุกข์​ใจ: หรือ “ขบ​เขี้ยว​เคี้ยว​ฟัน” สำนวน​นี้​อาจ​เกี่ยว​ข้อง​กับ​ความ​รู้สึก​เจ็บ​ปวด สิ้น​หวัง และ​โกรธ​แค้น ซึ่ง​อาจ​แสดง​ออก​ด้วย​คำ​พูด​และ​การ​กระทำ​ที่​รุนแรง

โกรธ: หรือ “รู้สึก​เจ็บใจ” สำนวน​กรีก​นี้​มี​อยู่​แค่​ใน​ข้อ​นี้ และ​ที่ กจ 5:33 สำนวน​นี้​มี​ความ​หมาย​ตรง​ตัว​ว่า “ถูก​เลื่อย​ทะลุ” แต่​ใน​ข้อ​คัมภีร์​ทั้ง 2 ข้อ​มี​การ​ใช้​สำนวน​นี้​ใน​ความ​หมาย​เป็น​นัย​เพื่อ​พูด​ถึง​อารมณ์​ความ​รู้สึก​ที่​รุนแรง​มาก

เป็น​ฟืน​เป็น​ไฟ: หรือ “ขบ​เขี้ยว​เคี้ยว​ฟัน” สำนวน​นี้​อาจ​เกี่ยว​ข้อง​กับ​ความ​รู้สึก​เจ็บ​ปวด สิ้น​หวัง และ​โกรธ​แค้น ซึ่ง​อาจ​แสดง​ออก​ด้วย​คำ​พูด​และ​การ​กระทำ​ที่​รุนแรง ใน​ท้อง​เรื่อง​นี้ มี​การ​ใช้​คำ​นี้​เพื่อ​หมาย​ถึง​ความ​โกรธ​แค้น​อย่าง​รุนแรง—โยบ 16:9; ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 8:12.

ข้าง​ขวา . . . ข้าง​ซ้าย: ใน​บาง​ท้อง​เรื่อง ทั้ง​ข้าง​ขวา​และ​ซ้าย​หมาย​ถึง​ตำแหน่ง​ที่​มี​เกียรติ​และ​อำนาจ (มธ 20:21, 23) แต่​ที่​ที่​มี​เกียรติ​ที่​สุด​จะ​อยู่​ข้าง​ขวา​เสมอ (สด 110:1; กจ 7:55, 56; รม 8:34) อย่าง​ไร​ก็​ตาม ข้อ​นี้​และ มธ 25:34, 41 ทำ​ให้​เห็น​ชัด​ว่า​ข้าง​ขวา​เป็น​ตำแหน่ง​ของ​คน​ที่​กษัตริย์​โปรดปราน แต่​ข้าง​ซ้าย​เป็น​ตำแหน่ง​ของ​คน​ที่​ไม่​โปรดปราน—เทียบ​กับ ปญจ 10:2, เชิงอรรถ

นั่ง​ข้าง​ขวา​ของ​ท่าน​คน​หนึ่ง ข้าง​ซ้าย​คน​หนึ่ง: ใน​ข้อ​นี้​ทั้ง​ข้าง​ขวา​และ​ซ้าย​หมาย​ถึง​ตำแหน่ง​ที่​มี​เกียรติ​และ​อำนาจ แต่​ที่​ที่​มี​เกียรติ​ที่​สุด​จะ​อยู่​ข้าง​ขวา​เสมอ—สด 110:1; กจ 7:55, 56; รม 8:34; ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 25:33

ข้าง​ขวา​ของ​พระเจ้า​ผู้​มี​ฤทธิ์​อำนาจ: การ​อยู่​ข้าง​ขวา​ของ​ผู้​ปกครอง​ที่​มี​อำนาจ​หมาย​ถึง​การ​มี​ความ​สำคัญ​เป็น​อันดับ 2 รอง​จาก​เขา (สด 110:1; กจ 7:55, 56) สำนวน​กรีก “ข้าง​ขวา​ของ . . . ผู้​มี​ฤทธิ์​อำนาจ” มี​อยู่​ใน​บันทึก​เหตุ​การณ์​เดียว​กัน​ที่ มธ 26:64 และ มก 14:62 ด้วย ดัง​นั้น การ​ที่​ลูก​มนุษย์​นั่ง​อยู่ “ข้าง​ขวา​ของ​พระเจ้า​ผู้​มี​ฤทธิ์​อำนาจ” ทำ​ให้​รู้​ว่า​พระ​เยซู​จะ​ได้​รับ​อำนาจ​มาก​จาก​พระเจ้า—มก 14:62; ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 26:64

พระ​เยซู​ยืน​อยู่​ข้าง​ขวา​ของ​พระองค์: สเทเฟน​เป็น​คน​แรก​ที่​เป็น​พยาน​ยืน​ยัน​ว่า​เห็น​พระ​เยซู​ยืน​อยู่​ข้าง​ขวา​ของ​พระ​ยะโฮวา​บน​สวรรค์​เหมือน​ที่​บอก​ไว้​ใน สด 110:1 คน​ที่​อยู่​ข้าง​ขวา​เป็น​คน​ที่​มี​ตำแหน่ง​สำคัญ​มาก ดัง​นั้น การ​อยู่​ข้าง​ขวา​ของ​ผู้​ปกครอง​ที่​มี​อำนาจ​จึง​หมาย​ถึง​การ​มี​ความ​สำคัญ​เป็น​อันดับ 2 รอง​จาก​เขา (รม 8:34; 1ปต 3:22) หรือ​เป็น​คน​โปรด​ของ​เขา—ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มธ 25:33; มก 10:37; ลก 22:69

เซาโล: แปล​ว่า “ขอ [พระเจ้า]; ถาม [พระเจ้า]” เซาโล​ยัง​เป็น​ที่​รู้​จัก​กัน​ใน​ชื่อ​โรมัน​คือ​เปาโล เขา “อยู่​ใน​ตระกูล​เบนยามิน เป็น​ฮีบรู​แท้​ที่​เกิด​จาก​พ่อ​แม่​ชาว​ฮีบรู” (ฟป 3:5) เนื่อง​จาก​เซาโล​เป็น​พลเมือง​โรมัน​ตั้ง​แต่​เกิด (กจ 22:28) จึง​มี​เหตุ​ผล​ที่​พ่อ​แม่​ที่​เป็น​ชาว​ยิว​ของ​เขา​จะ​ตั้ง​ชื่อ​โรมัน​ให้​เขา​ด้วย ชื่อ​โรมัน​ของ​เขา​คือ​เปาลุส​หรือ​เปาโล​ที่​มี​ความ​หมาย​ว่า “เล็ก” เขา​น่า​จะ​มี 2 ชื่อ​นี้​ตั้ง​แต่​เด็ก อาจ​มี​เหตุ​ผล​หลาย​อย่าง​ที่​พ่อ​แม่​ตั้ง​ชื่อ​เขา​ว่า​เซาโล เซาโล​เป็น​ชื่อ​ที่​มี​ความ​สำคัญ​ใน​หมู่​คน​ตระกูล​เบนยามิน​เพราะ​กษัตริย์​องค์​แรก​ที่​ปกครอง​ที่​ปกครอง​อิสราเอล​มี​ชื่อ​ว่า​ซาอูล (เซาโล) และ​อยู่​ใน​ตระกูล​เบนยามิน (1ซม 9:2; 10:1; กจ 13:21) หรือ​พ่อ​แม่​อาจ​ตั้ง​ชื่อ​ให้​เขา​เพราะ​ชื่อ​นี้​มี​ความ​หมาย​ดี หรือ​เป็น​ไป​ได้​ว่า​พ่อ​ของ​เขา​ก็​มี​ชื่อ​ว่า​เซาโล​ซึ่ง​ปกติ​แล้ว​เป็น​ธรรมเนียม​ที่​จะ​ตั้ง​ชื่อ​ลูก​เหมือน​ชื่อ​พ่อ (เทียบ​กับ ลก 1:59) ไม่​ว่า​จะ​อย่าง​ไร ตอน​ที่​เขา​อยู่​กับ​ชาว​ยิว​โดย​เฉพาะ​ช่วง​ที่​กำลัง​เรียน​ที่​จะ​เป็น​ฟาริสี หรือ​ตอน​ที่​เป็น​ฟาริสี​แล้ว​เขา​ก็​น่า​จะ​ใช้​ชื่อ​ฮีบรู​ซึ่ง​ก็​คือ​เซาโล (กจ 22:3) และ​เป็น​เวลา​มาก​กว่า 10 ปี​หลัง​จาก​ที่​เข้า​มา​เป็น​คริสเตียน​แล้ว ดู​เหมือน​ว่า​คน​ส่วน​ใหญ่​ก็​ยัง​รู้​จัก​เขา​ใน​ชื่อ​ฮีบรู​นี้—กจ 11:25, 30; 12:25; 13:1, 2, 9.

พระ​ยะโฮวา: สำเนา​พระ​คัมภีร์​ภาษา​กรีก​ที่​มี​อยู่​ใน​ตอน​นี้​ใช้​คำ​ว่า “องค์​พระ​ผู้​เป็น​เจ้า” (คูริออส) ใน​ข้อ​นี้ ใน​พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก ตำแหน่ง​นี้​มัก​ใช้​กับ​พระ​ยะโฮวา​หรือ​พระ​เยซู​โดย​ขึ้น​อยู่​กับ​ท้อง​เรื่อง แต่​ใน​ท้อง​เรื่อง​นี้​ดู​เหมือน​มี​การ​ใช้​คำ​นี้​เพื่อ​หมาย​ถึง​พระ​ยะโฮวา​ด้วย​เหตุ​ผล​ดัง​ต่อ​ไป​นี้ คำ​พูด​ของ​สเทเฟน​คล้าย​กับ​คำ​พูด​ของ​พระ​เยซู​ตอน​ที่​ท่าน​อธิษฐาน​ถึง​พระ​ยะโฮวา​พ่อ​ของ​ท่าน​ใน ลก 23:34 ที่​บอก​ว่า “พ่อ​ครับ ยก​โทษ​ให้​พวก​เขา​ด้วย เพราะ​พวก​เขา​ไม่​รู้​ว่า​กำลัง​ทำ​อะไร​อยู่” และ​ใน​บันทึก​ของ​ลูกา​ที่​อยู่​ใน กจ 7:2-53 มี​การ​พูด​ถึง​คำ​พูด​ของ​สเทเฟน​โดย​ใช้​คำ​ว่า คูริออส 3 ครั้ง​ซึ่ง​ทั้ง 3 ครั้ง​มา​จาก​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​ที่​เห็น​ได้​ชัดเจน​ว่า​พูด​ถึง​พระเจ้า (ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 7:31, 33, 49) ผู้​เชี่ยวชาญ​และ​ผู้​แปล​หลาย​คน​ก็​เห็น​ด้วย​ว่า​คำ​ว่า คูริออส ใน​ท้อง​เรื่อง​เหล่า​นั้น​หมาย​ถึง​พระ​ยะโฮวา ถึง​แม้​คำ คูริออส ที่​สเทเฟน​ใช้​ใน กจ 7:59 จะ​หมาย​ถึง “พระ​เยซู​ผู้​เป็น​นาย” แต่​ก็​ไม่​ได้​หมาย​ความ​ว่า​คำ​ว่า คูริออส ใน กจ 7:60 จะ​หมาย​ถึง​พระ​เยซู​ด้วย เพราะ​เห็น​ได้​ชัดเจน​ว่า​คำ​พูด​ของ​สเทเฟน​ในข้อ 59 และ​ในข้อ 60 ไม่​ได้​ต่อ​เนื่อง​กัน ตอน​แรก​สเทเฟน​ยืน​แล้ว​หลัง​จาก​นั้น​เขา​ก็​คุกเข่า​ลง​ต่อ​หน้า​ศัตรู​ซึ่ง​ดู​เหมือน​ตอน​นั้น​เขา​กำลัง​จะ​เริ่ม​อธิษฐาน​ถึง​พระ​ยะโฮวา (เทียบ​กับ ลก 22:41; กจ 9:40; 20:36; 21:5 ที่​แสดง​ให้​เห็น​ว่า​การ​คุกเข่า​เป็น​ท่า​ทาง​ของ​การ​อธิษฐาน​ถึง​พระเจ้า) จึง​ดู​เหมือน​ว่า​คำ​พูด​สุด​ท้าย​ของ​สเทเฟน​ก็​คือ​การ​อธิษฐาน​ถึง​พระ​ยะโฮวา​พระเจ้า​ผู้​มี​พลัง​อำนาจ​สูง​สุด นอก​จาก​นั้น ใน กจ 7:56 ก็​บอก​ว่า​สเทเฟน​เห็น “ท้องฟ้า​เปิด​ออก​และ ‘ลูก​มนุษย์’ ยืน​อยู่​ข้าง​ขวา​ของ​พระเจ้า” จึง​ทำ​ให้​เข้าใจ​ได้​ว่า​สเทเฟน​น่า​จะ​พูด​กับ​พระ​เยซู​ในข้อ 59 และ​จาก​นั้น​เขา​ก็​อธิษฐาน​ถึง​พระ​ยะโฮวา​ในข้อ 60 พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก​ที่​แปล​เป็น​ภาษา​ฮีบรู​หลาย​ฉบับ​ใช้​เททรากรัมมาทอน​ในข้อ 60 แต่​ไม่​ได้​ใช้​ในข้อ 59 ตอน​ที่​แปล​คำ​ว่า “พระ​เยซู​ผู้​เป็น​นาย”

สเทเฟน​อ้อน​วอน​ว่า “พระ​เยซู​ผู้​เป็น​นาย”: เหมือน​ที่​บอก​ไว้​ในข้อ 55 และ 56 สเทเฟน​ได้​เห็น​นิมิต​ที่ “ท้องฟ้า​เปิด​ออก​และ ‘ลูก​มนุษย์’ ยืน​อยู่​ข้าง​ขวา​ของ​พระเจ้า” คำ​พูด​นี้​ของ​สเทเฟน​จึง​ทำ​ให้​เห็น​ว่า​พระ​ยะโฮวา​กับ​พระ​เยซู​ไม่​ใช่​บุคคล​เดียว​กัน สเทเฟน​รู้​ว่า​พระ​ยะโฮวา​ให้​อำนาจ​พระ​เยซู​ปลุก​คน​ตาย จึง​ไม่​แปลก​ที่​เขา​จะ​พูด​กับ​พระ​เยซู​โดย​ตรง​ตอน​ที่​เห็น​ท่าน​ใน​นิมิต​และ​ฝาก​ชีวิต​ไว้​กับ​ท่าน (ยน 5:27-29) สเทเฟน​เรียก​พระ​เยซู​ว่า “พระ​เยซู​ผู้​เป็น​นาย [คำ​กรีก คูริอิเอซู]” ใน​พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก คำ​กรีก คูริออส สามารถ​หมาย​ถึง​พระ​ยะโฮวา​พระเจ้า​หรือ​พระ​เยซู​คริสต์​ก็​ได้ แต่​ใน​ท้อง​เรื่อง​ของ​ข้อ​นี้​ทำ​ให้​รู้​ว่า​คำ​ว่า คูริออส หมาย​ถึง​พระ​เยซู ใน​พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก คำ​กรีก​ที่​แปล​ว่า “อ้อน​วอน” ใน​ข้อ​นี้​ปกติ​แล้ว​ไม่​ได้​ใช้​เพื่อ​หมาย​ถึง “การ​อธิษฐาน” แต่​คัมภีร์​ไบเบิล​หลาย​ฉบับ​แปล​คำ​นี้​ว่า “อธิษฐาน” ซึ่ง​ทำ​ให้​เข้าใจ​ว่า​สเทเฟน​อธิษฐาน​ถึง​พระ​เยซู​โดย​ตรง แต่​แหล่ง​อ้างอิง​ที่​น่า​เชื่อถือ​จำนวน​มาก​บอก​ว่า​คำ​กรีก​ที่​ใช้​ใน​ข้อ​นี้ (เอะพิคาเละโอ) มี​ความ​หมาย​ว่า “พูด​ถึง, อ้อน​วอน, เรียก​หา, ร้อง​เรียน​ต่อ​เจ้าหน้าที่” และ​ปกติ​แล้ว​ก็​มัก​จะ​แปล​คำ​นี้​ใน​ลักษณะ​นี้ (กจ 2:21; 9:14; รม 10:13; 2ทธ 2:22) มี​การ​ใช้​คำ​นี้​ใน​การ​แปล​คำ​พูด​ของ​เปาโล​ที่​บอก​ว่า “ผม​ขอร้อง​เรียน ​ต่อ​ซีซาร์” (กจ 25:11) จึง​ไม่​มี​เหตุ​ผล​ที่​จะ​สรุป​ว่า​สเทเฟน​กำลัง​อธิษฐาน​ถึง​พระ​เยซู​โดย​ตรง แทน​ที่​จะ​เป็น​อย่าง​นั้น เนื่อง​จาก​เห็น​พระ​เยซู​ใน​นิมิต เขา​จึง​อ้อน​วอน​ท่าน—ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 7:60

เสียง​ของ​พระ​ยะโฮวา: ใน​ข้อ​นี้​สเทเฟน (กจ 7:30-33) กำลัง​พูด​ถึง​เรื่อง​ราว​ที่​อยู่​ใน อพย 3:2-10 ในข้อ 4 “พระ​ยะโฮวา” เรียก​โมเสส​ผ่าน​ทาง​ทูตสวรรค์ และ​ในข้อ 6 “พระ​ยะโฮวา” พูด​กับ​โมเสส​เหมือน​ข้อ​ความ​ที่​ยก​มา​ใน กจ 7:32 คำ​ว่า “เสียง​ของ​พระ​ยะโฮวา” มี​อยู่​หลาย​ครั้ง​ใน​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู ซึ่ง​คำ​นี้​ประกอบ​ด้วย​คำ​ว่า “เสียง” และ​เททรากรัมมาทอน (ตัว​อย่าง​ของ​การ​ใช้​คำ​นี้​อยู่​ที่ ปฐก 3:8; อพย 15:26; ฉธบ 5:25; 8:20; 15:5; 18:16; 26:14; 27:10; 28:1, 62; ยชว 5:6; 1ซม 12:15; 1พก 20:36; สด 106:25; อสย 30:31; ยรม 3:25; ดนล 9:10; ศคย 6:15) น่า​สนใจ​ว่า​ใน​สำเนา​เก่าแก่​ของ​ฉบับ​เซปตัวจินต์ ใน​ศตวรรษ​แรก (อยู่​ใน​พาไพรัส​ฟูอัด​หมาย​เลข 266) คำ​ว่า “เสียง​ของ​พระ​ยะโฮวา” ที่ ฉธบ 26:14; 27:10; 28:1, 62 มี​ชื่อ​พระเจ้า​เขียน​ด้วย​อักษร​ฮีบรู​แบบ​เหลี่ยม​อยู่​ใน​ข้อ​ความ​ภาษา​กรีก จึง​มี​เหตุ​ผล​หลาย​อย่าง​ที่​ฉบับ​แปล​โลก​ใหม่ ​ใช้​ชื่อ​ของ​พระ​ยะโฮวา​ใน​ข้อ​คัมภีร์​นี้

พระ​ยะโฮวา​บอก​เขา​ว่า: สเทเฟน​พูด​ถึง​เหตุ​การณ์​ที่​บันทึก​อยู่​ใน อพย 3:2-10 และ​จาก​ท้อง​เรื่อง​ใน​ข้อ​นั้น​เรา​เห็น​ได้​ชัด​ว่า​พระ​ยะโฮวา​เป็น​ผู้​พูด​ผ่าน​ทาง​ทูตสวรรค์ ถึง​แม้​เรื่อง​ที่​สเทเฟน​พูด​ส่วน​ใหญ่​แล้ว​จะ​ยก​มา​จาก อพย 3:5 แต่​ข้อ​ความ​ขึ้น​ต้น​ของ​ข้อ​นี้​คล้าย​กัน​กับ​ข้อ​ความ​ขึ้น​ต้น​ของ อพย 3:7 ซึ่ง​ที่​นั่น​ใช้​คำ​ว่า “พระ​ยะโฮวา​พูด​อีก​ว่า”

พระ​ยะโฮวา: ข้อ​ความ​นี้​ยก​มา​จาก อสย 66:1 ซึ่ง​ใน​ต้น​ฉบับ​ภาษา​ฮีบรู​มี​ชื่อ​ของ​พระเจ้า​เขียน​ด้วย​อักษร​ฮีบรู 4 ตัว (ตรง​กับ​เสียง​อักษร​ไทย ยฮวฮ) ข้อ​ความ​ที่​บอก​ว่า​พระ​ยะโฮวา​พูด​ว่า​ตรง​กับ​ตอน​เริ่ม​ต้น​ของ​ข้อ​คัมภีร์​ที่ อสย 66:1 (“พระ​ยะโฮวา​พูด​ว่า”) และ​ตรง​กับ​ข้อ​ความ​ตอน​กลาง​ของ​ข้อ​ถัด​ไป​ใน​หนังสือ​อิสยาห์​ด้วย (“พระ​ยะโฮวา​พูด​ต่อ​ไป​ว่า”)—อสย 66:2

ไม่​ได้​ตาย แต่​นอน​หลับ​อยู่: คัมภีร์​ไบเบิล​มัก​พูด​ถึง​ความ​ตาย​ว่า​เป็น​เหมือน​การ​นอน​หลับ (สด 13:3; ยน 11:11-14; กจ 7:60; 1คร 7:39; 15:51; 1ธส 4:13) พระ​เยซู​กำลัง​จะ​ปลุก​เด็ก​ผู้​หญิง​คน​นี้​ให้​ฟื้น​ขึ้น​ตาย ดัง​นั้น ท่าน​อาจ​พูด​แบบ​นี้​เพื่อ​แสดง​ให้​เห็น​ว่า​คน​ตาย​แล้ว​จะ​ถูก​ปลุก​ให้​ฟื้น​ขึ้น​มา​ได้​เหมือน​การ​ปลุก​คน​ที่​นอน​หลับ​สนิท​ให้​ตื่น​ขึ้น​มา พระ​เยซู​สามารถ​ปลุก​เด็ก​ผู้​หญิง​คน​นี้​ให้​ฟื้น​จาก​ตาย​เพราะ​ท่าน​ได้​รับ​อำนาจ​จาก​พ่อ​ของ​ท่าน​ซึ่ง​เป็น​พระเจ้า​ที่ ‘ทำ​ให้​คน​ตาย​มี​ชีวิต​อีก​ได้ และ​พูด​ถึง​สิ่ง​ที่​ยัง​ไม่​มี​เหมือน​กับ​ว่า​มี​อยู่​แล้ว’—รม 4:17

หลับ​อยู่: คัมภีร์​ไบเบิล​มัก​พูด​ถึง​ความ​ตาย​ว่า​เป็น​เหมือน​การ​นอน​หลับ (สด 13:3; มก 5:39; กจ 7:60; 1คร 7:39; 15:51; 1ธส 4:13) พระ​เยซู​กำลัง​จะ​ปลุก​ลาซารัส​ให้​ฟื้น​ขึ้น​จาก​ตาย ดัง​นั้น ท่าน​คง​จะ​พูด​แบบ​นี้​เพื่อ​แสดง​ให้​เห็น​ว่า​คน​ตาย​จะ​ฟื้น​ขึ้น​มา​เหมือน​กับ​การ​ปลุก​คน​ที่​หลับ​สนิท​ให้​ตื่น​ขึ้น​มา และ​พระ​เยซู​ได้​อำนาจ​ที่​จะ​ปลุก​ลาซารัส​มา​จาก​พ่อ​ของ​ท่าน​ผู้ “ทำ​ให้​คน​ตาย​มี​ชีวิต​อีก​ได้”—รม 4:17; ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มก 5:39; กจ 7:60

พระ​ยะโฮวา: สำเนา​พระ​คัมภีร์​ภาษา​กรีก​ที่​มี​อยู่​ใน​ตอน​นี้​ใช้​คำ​ว่า “องค์​พระ​ผู้​เป็น​เจ้า” (คูริออส) ใน​ข้อ​นี้ ใน​พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก ตำแหน่ง​นี้​มัก​ใช้​กับ​พระ​ยะโฮวา​หรือ​พระ​เยซู​โดย​ขึ้น​อยู่​กับ​ท้อง​เรื่อง แต่​ใน​ท้อง​เรื่อง​นี้​ดู​เหมือน​มี​การ​ใช้​คำ​นี้​เพื่อ​หมาย​ถึง​พระ​ยะโฮวา​ด้วย​เหตุ​ผล​ดัง​ต่อ​ไป​นี้ คำ​พูด​ของ​สเทเฟน​คล้าย​กับ​คำ​พูด​ของ​พระ​เยซู​ตอน​ที่​ท่าน​อธิษฐาน​ถึง​พระ​ยะโฮวา​พ่อ​ของ​ท่าน​ใน ลก 23:34 ที่​บอก​ว่า “พ่อ​ครับ ยก​โทษ​ให้​พวก​เขา​ด้วย เพราะ​พวก​เขา​ไม่​รู้​ว่า​กำลัง​ทำ​อะไร​อยู่” และ​ใน​บันทึก​ของ​ลูกา​ที่​อยู่​ใน กจ 7:2-53 มี​การ​พูด​ถึง​คำ​พูด​ของ​สเทเฟน​โดย​ใช้​คำ​ว่า คูริออส 3 ครั้ง​ซึ่ง​ทั้ง 3 ครั้ง​มา​จาก​พระ​คัมภีร์​ภาค​ภาษา​ฮีบรู​ที่​เห็น​ได้​ชัดเจน​ว่า​พูด​ถึง​พระเจ้า (ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ กจ 7:31, 33, 49) ผู้​เชี่ยวชาญ​และ​ผู้​แปล​หลาย​คน​ก็​เห็น​ด้วย​ว่า​คำ​ว่า คูริออส ใน​ท้อง​เรื่อง​เหล่า​นั้น​หมาย​ถึง​พระ​ยะโฮวา ถึง​แม้​คำ คูริออส ที่​สเทเฟน​ใช้​ใน กจ 7:59 จะ​หมาย​ถึง “พระ​เยซู​ผู้​เป็น​นาย” แต่​ก็​ไม่​ได้​หมาย​ความ​ว่า​คำ​ว่า คูริออส ใน กจ 7:60 จะ​หมาย​ถึง​พระ​เยซู​ด้วย เพราะ​เห็น​ได้​ชัดเจน​ว่า​คำ​พูด​ของ​สเทเฟน​ในข้อ 59 และ​ในข้อ 60 ไม่​ได้​ต่อ​เนื่อง​กัน ตอน​แรก​สเทเฟน​ยืน​แล้ว​หลัง​จาก​นั้น​เขา​ก็​คุกเข่า​ลง​ต่อ​หน้า​ศัตรู​ซึ่ง​ดู​เหมือน​ตอน​นั้น​เขา​กำลัง​จะ​เริ่ม​อธิษฐาน​ถึง​พระ​ยะโฮวา (เทียบ​กับ ลก 22:41; กจ 9:40; 20:36; 21:5 ที่​แสดง​ให้​เห็น​ว่า​การ​คุกเข่า​เป็น​ท่า​ทาง​ของ​การ​อธิษฐาน​ถึง​พระเจ้า) จึง​ดู​เหมือน​ว่า​คำ​พูด​สุด​ท้าย​ของ​สเทเฟน​ก็​คือ​การ​อธิษฐาน​ถึง​พระ​ยะโฮวา​พระเจ้า​ผู้​มี​พลัง​อำนาจ​สูง​สุด นอก​จาก​นั้น ใน กจ 7:56 ก็​บอก​ว่า​สเทเฟน​เห็น “ท้องฟ้า​เปิด​ออก​และ ‘ลูก​มนุษย์’ ยืน​อยู่​ข้าง​ขวา​ของ​พระเจ้า” จึง​ทำ​ให้​เข้าใจ​ได้​ว่า​สเทเฟน​น่า​จะ​พูด​กับ​พระ​เยซู​ในข้อ 59 และ​จาก​นั้น​เขา​ก็​อธิษฐาน​ถึง​พระ​ยะโฮวา​ในข้อ 60 พระ​คัมภีร์​คริสเตียน​ภาค​ภาษา​กรีก​ที่​แปล​เป็น​ภาษา​ฮีบรู​หลาย​ฉบับ​ใช้​เททรากรัมมาทอน​ในข้อ 60 แต่​ไม่​ได้​ใช้​ในข้อ 59 ตอน​ที่​แปล​คำ​ว่า “พระ​เยซู​ผู้​เป็น​นาย”

สิ้น​ใจ​ตาย: แปล​ตรง​ตัว​ว่า “หลับ​ไป” ใน​พระ​คัมภีร์​มี​การ​ใช้​คำ​ว่า “หลับ” เพื่อ​หมาย​ถึง​ทั้ง​การ​นอน​หลับ​จริง ๆ (มธ 28:13; ลก 22:45; ยน 11:12; กจ 12:6) และ​หมาย​ถึง​การ​หลับ​ไป​ใน​ความ​ตาย (ยน 11:11; กจ 7:60; 13:36; 1คร 7:39; 15:6, 51; 2ปต 3:4) ใน​ท้อง​เรื่อง​ที่​คำ​กรีก​นี้​หมาย​ถึง​ความ​ตาย ผู้​แปล​คัมภีร์​ไบเบิล​มัก​ใช้​คำ​ว่า “หลับ​ไป​ใน​ความ​ตาย” หรือ “ตาย” เพื่อ​ช่วย​ให้​ผู้​อ่าน​ไม่​สับสน ใน​คัมภีร์​ไบเบิล​คำ​ว่า “หลับ​ไป” ใน​ความ​หมาย​เป็น​นัย​มัก​จะ​ใช้​กับ​คน​ที่​ตาย​เพราะ​บาป​ที่​ตก​ทอด​มา​จาก​อาดัม—ดูข้อมูล​สำหรับ​ศึกษา​ที่ มก 5:39; ยน 11:11

วีดีโอและรูปภาพ