ข้ามไปยังเนื้อหา

ข้ามไปยังสารบัญ

 จาก​ปก

จะ​สอน​ลูก​อย่าง​ไร​ดี?

จะ​สอน​ลูก​อย่าง​ไร​ดี?

ใน​ช่วง​ไม่​กี่​สิบ​ปี​มา​นี้ ชีวิต​ครอบครัว​ใน​ประเทศ​แถบ​ตะวัน​ตก​เปลี่ยน​ไป​อย่าง​เห็น​ได้​ชัด เมื่อ​ก่อน​พ่อ​แม่​คือ​ผู้​ที่​มี​อำนาจ​ใน​บ้าน ส่วน​ลูก ๆ ก็​ต้อง​เชื่อ​ฟัง​และ​ทำ​ตาม แต่​ใน​ทุก​วัน​นี้​บาง​ครอบครัว​ดู​เหมือน​จะ​ตรง​กัน​ข้าม​เลย เพื่อ​เป็น​ตัว​อย่าง​ให้​เรา​มา​ดู​สถานการณ์​ต่อ​ไป​นี้​ซึ่ง​ทั้ง​หมด​อาศัย​เหตุ​การณ์​ที่​เกิด​ขึ้น​จริง

  • ขณะ​เดิน​อยู่​ใน​ห้าง ลูก​ชาย​วัย​สี่​ขวบ​ร้อง​อยาก​ได้​ของ​เล่น​แต่​แม่​ก็​เกลี้ยกล่อม​ลูก​โดย​บอก​ว่า “ลูก​มี​ของ​เล่น​เยอะ​อยู่​แล้ว​ไม่​ใช่​เหรอ?” ที่​จริง เธอ​นึก​ได้​ว่า​น่า​จะ​บอก​ลูก​ว่า​ไม่ ให้​ชัด​ไป​เลย​แทน​ที่​จะ​ถาม​ลูก​อย่าง​นั้น ลูก​ชาย​ก็​เลย​ร้อง​งอ​แง​แล้ว​บอก​ว่า “แต่​ผม​จะ​เอา อัน​นี้!” ใน​ที่​สุด แม่​ก็​ยอม​ซื้อ​ของ​เล่น​ให้​เพราะ​กลัว​ลูก​ชาย​จะ​อาละวาด​เหมือน​ทุก​ที

  • ขณะ​ที่​พ่อ​กำลัง​คุย​อยู่​กับ​ผู้​ใหญ่​คน​หนึ่ง ลูก​สาว​วัย​ห้า​ขวบ​ก็​พูด​แทรก​ขึ้น​มา​ว่า “หนู​เบื่อ หนู​อยาก​กลับ​บ้าน!” พ่อ​หยุด​คุย​กลาง​คัน​แล้ว​ก้ม​มา​พูด​กับ​ลูก​ด้วย​น้ำ​เสียง​ที่​อ่อนโยน​ว่า “อีก​แป๊บ​เดียว​นะ​ลูก”

  • เจมส์​อายุ 12 ปี​ถูก​ตักเตือน​อีก​เพราะ​ตะคอก​ใส่​ครู พ่อ​ของ​เจมส์​แทน​ที่​จะ​โมโห​ลูก​ชาย​แต่​เขา​กลับ​โมโห​ครู พ่อ​บอก​เจมส์​ว่า “ครู​คน​นี้​จ้อง​จะ​เล่น​งาน​ลูก​ตลอด​เลย​นะ เดี๋ยว​พ่อ​จะ​ไป​ฟ้อง​ทาง​โรง​เรียน​ให้”

แม้​สถานการณ์​ด้าน​บน​จะ​เป็น​เรื่อง​สมมุติ​แต่​ก็​มี​ให้​เห็น​ทั่ว​ไป เพราะ​นี่​เป็น​เรื่อง​ที่​เกิด​ขึ้น​จริง​ใน​หลาย​ครอบครัว พ่อ​แม่​บาง​คน​ตาม​ใจ​ลูก ปล่อย​ให้​ลูก​แสดง​มารยาท​ที่​ไม่​ดี และ “ปก​ป้อง” ลูก​ทั้ง ๆ ที่​เขา​ทำ​ผิด หนังสือ​โรค​หลง​ตัว​เอง​แพร่​ระบาด (ภาษา​อังกฤษ) บอก​ว่า “ตอน​นี้​เป็น​เรื่อง​ธรรมดา​มาก​ขึ้น​ที่​พ่อ​แม่​ยอม​ให้​เด็ก​เล็ก ๆ มี​อำนาจ​เหนือ​พวก​เขา . . . เมื่อ​ก่อน เด็ก ๆ รู้​ตัว​ว่า​เขา​ไม่​มี​อำนาจ​เหนือ​พ่อ​แม่”

 แน่นอน​ว่า​พ่อ​แม่​หลาย​คน​พยายาม​อย่าง​หนัก​เพื่อ​สอน​ค่า​นิยม​ต่าง ๆ ที่​เหมาะ​สม​ให้​ลูก​ทั้ง​โดย​การ​วาง​ตัว​อย่าง​ที่​ดี​และ​อบรม​สั่ง​สอน​ลูก ๆ ด้วย​ความ​รัก หนังสือ​โรค​หลง​ตัว​เอง​แพร่​ระบาด ได้​เปรียบ​พ่อ​แม่​ที่​ทำ​อย่าง​นั้น​ว่า พวก​เขา “กำลัง​สวน​กระแส​สังคม”

เป็น​แบบ​นี้​ไป​ได้​อย่าง​ไร? ทำไม​การ​สอน​ลูก​ใน​ทุก​วัน​นี้​จึง​เป็น​เรื่อง​ยาก?

อำนาจ​ของ​พ่อ​แม่​ลด​ลง

บาง​คน​บอก​ว่า​อำนาจ​ของ​พ่อ​แม่​ลด​ลง​ตั้ง​แต่​ทศวรรษ 1960 เมื่อ​พวก​ผู้​เชี่ยวชาญ​ออก​มา​แนะ​นำ​พ่อ​แม่​ให้​เข้มงวด​กับ​ลูก​น้อย​ลง พวก​เขา​บอก​ว่า ‘ให้​เป็น​เพื่อน ไม่​ใช่​ผู้​ที่​มี​อำนาจ​เหนือ​เด็ก’ ‘การ​ชม​ดี​กว่า​การ​ลง​โทษ’ ‘อย่า​ตำหนิ​ลูก แต่​ให้​หา​ทาง​ชม​ลูก’ แทน​ที่​จะ​รักษา​ความ​สมดุล​ระหว่าง​การ​ชมเชย​กับ​การ​ว่า​กล่าว​แก้ไข​ลูก ดู​เหมือน​ผู้​เชี่ยวชาญ​กำลัง​จะ​บอก​ว่า​การ​ตำหนิ​ลูก​จะ​ทำลาย​ความ​รู้สึก​อัน​เปราะ​บาง​ของ​พวก​เขา​และ​ทำ​ให้​พวก​เขา​ผูก​ใจ​เจ็บ​พ่อ​แม่​เมื่อ​พวก​เขา​โต​ขึ้น

เมื่อ​เร็ว ๆ นี้​ผู้​เชี่ยวชาญ​ยัง​เน้น​ถึง​ความ​สำคัญ​ของ​การ​สร้าง​ความ​มั่น​ใจ​ให้​กับ​ลูก​ด้วย ราว​กับ​ว่า​เคล็ดลับ​การ​เป็น​พ่อ​แม่​ที่​ดี​นั้น​เพิ่ง​ถูก​ค้น​พบ และ​เคล็ดลับ​นั้น​ก็​คือ ต้อง​ทำ​ให้​ลูก​เชื่อ​มั่น​ใน​ตัว​เอง จริง​อยู่​ที่​การ​ปลูกฝัง​ให้​ลูก​มี​ความ​มั่น​ใจ​ใน​ตัว​เอง​เป็น​เรื่อง​สำคัญ แต่​ความ​เชื่อ​มั่น​ใน​ตัว​เอง​มาก​เกิน​ไป​จะ​ทำ​ให้​เกิด​ผล​เสีย​ร้ายแรง​ได้ พวก​เขา​บอก​พ่อ​แม่​ให้ ‘หลีก​เลี่ยง​คำ​พูด​ใน​แง่​ลบ​เช่น​คำ​ว่า ไม่ หรือ แย่’ ‘ให้​หมั่น​บอก​ลูก​ว่า​ลูก​เก่ง​มาก​และ​ลูก​ทำ​ได้​ทุก​อย่าง’ นั่น​ก็​เท่า​กับ​บอก​พ่อ​แม่​ว่า​ไม่​ต้อง​สนใจ​ว่า​จะ​ถูก​หรือ​ผิด แค่​พูด​ให้​ลูก​รู้สึก ดี​ก็​พอ​แล้ว

ความ​มั่น​ใจ​ใน​ตัว​เอง​ทำ​ให้​เด็ก​คิด​ว่า​ตัว​เอง​มี​อำนาจ​เหนือ​คน​อื่น

ใน​ที่​สุด​บาง​คน​บอก​ว่า​ความ​มั่น​ใจ​ใน​ตัว​เอง​นั้น​ก็​แค่​ทำ​ให้​เด็ก​คิด​ว่า​ตัว​เอง​มี​อำนาจ​เหนือ​คน​อื่น​เหมือน​กับ​ว่า​โลก​ทั้ง​โลก​เป็น​ของ​เขา หนังสือ​คน​พันธุ์​ฉัน (ภาษา​อังกฤษ) บอก​ว่า สิ่ง​นี้​ทำ​ให้​เด็ก​หลาย​คน “ไม่​พร้อม​ที่​จะ​ฟัง​คำ​วิพากษ์วิจารณ์​และ​ไม่​ยอม​รับ​ความ​ล้มเหลว​ที่​เกิด​ขึ้น​ใน​ชีวิต​จริง” อย่าง​ที่​พ่อ​คน​หนึ่ง​เคย​กล่าว​ไว้​ใน​หนังสือ​เล่ม​นี้​ว่า “ใน​ที่​ทำ​งาน​ไม่​มี​ใคร​จะ​มา​สนใจ​หรอก​ว่า​คุณ​มี​ความ​เชื่อ​มั่น​ใน​ตัว​เอง​แค่​ไหน . . . สมมุติ​ว่า​คุณ​ทำ​ รายงาน​ออก​มา​แย่​มาก ๆ คง​ไม่​มี​ทาง​ที่​เจ้านาย​จะ​ชม​คุณ​ว่า ‘ผม​ชอบ​สี​กระดาษ​ที่​คุณ​เลือก​ใช้​ใน​รายงาน​นี้​มาก’ การ​เลี้ยง​ลูก​แบบ​นี้​มี​แต่​จะ​ส่ง​ผล​เสียหาย​ร้ายแรง​ต่อ​ลูก”

เปลี่ยน​ความ​คิด

หลาย​สิบ​ปี​มา​นี้ วิธี​เลี้ยง​ลูก​มัก​จะ​เปลี่ยน​ไป​ตาม​ความ​คิด​ของ​คน​เรา​ที่​เปลี่ยน​ไป​เรื่อย ๆ นัก​วิชาการ​ด้าน​การ​ศึกษา​ที่​ชื่อ​โรนัลด์ จี มอร์ริช​เขียน​ว่า “วิธี​สอน​ลูก​เปลี่ยน​ไป​เรื่อย ๆ . . . ตาม​ความ​คิด​ของ​สังคม​ที่​เปลี่ยน​ไป” * ดัง​นั้น พ่อ​แม่​จึง​มัก​จะ​เป็น​เหมือน​กับ​ที่​คัมภีร์​ไบเบิล​บอก​ไว้​ว่า “ถูก​ซัด​ไป​ซัด​มา​เหมือน​โดน​คลื่น​และ​ถูก​พา​ไป​ทาง​นั้น​บ้าง​ทาง​นี้​บ้าง​โดย​ลม​แห่ง​คำ​สอน​ทุก​อย่าง”—เอเฟโซส์ 4:14

เห็น​ได้​ชัด​ว่า​แนว​คิด​ใน​เรื่อง​การ​สอน​ลูก​แบบ​อะลุ่มอล่วย​นั้น​ส่ง​ผล​เสีย​ต่อ​ลูก ไม่​เพียง​ทำ​ให้​พ่อ​แม่​มี​อำนาจ​น้อย​ลง​เท่า​นั้น​แต่​ยัง​ทำ​ให้​เด็ก​ไม่​ได้​รับ​การ​ชี้​นำ​เพื่อ​ตัดสิน​ใจ​ได้​อย่าง​ถูก​ต้อง​และ​ไม่​ได้​ทำ​ให้​เด็ก​มี​ความ​มั่น​ใจ​ใน​ตัว​เอง​จริง ๆ

มี​วิธี​สอน​แบบ​อื่น​ที่​ดี​กว่า​นี้​ไหม?

^ วรรค 15 จาก​หนังสือ​เคล็ดลับ​สอน​ลูก กุญแจ 12 ดอก​ที่​จะ​เลี้ยง​ลูก​ให้​รู้​จัก​รับผิดชอบ (ภาษา​อังกฤษ)