ใน​ปี 1621 นัก​สำรวจ​ชาว​อิตาลี​ได้​พบ​รูป​แบบ​การ​จารึก​ที่​ไม่​รู้​จัก​ใน​ซาก​ปรัก​หัก​พัง​ของ​เมือง​เพอร์เซโพลิส​ของ​เปอร์เซีย​โบราณ. ช่วง​ศตวรรษ​ที่ 19 นัก​โบราณคดี​ได้​ขุด​ค้น​ใน​ประเทศ​อิรัก​และ​พบ​คำ​จารึก​ที่​คล้าย​กัน​นั้น​จำนวน​มาก​บน​แผ่นดิน​เหนียว​และ​กำแพง​ราชวัง. คำ​จารึก​ที่​พบ​นั้น​เป็น​ภาษา​เมโสโปเตเมีย​ที่​กษัตริย์​ซาร์กอน​ที่ 2 กษัตริย์​ฮัมมูราบี และ​กษัตริย์​นะบูคัดเนซัร​ที่ 2 ใช้. คำ​จารึก​เหล่า​นั้น​เป็น​อักษร​รูป​ลิ่ม.

รูป​แบบ​การ​จารึก​นี้​เป็น​กุญแจ​สำคัญ​ซึ่ง​ช่วย​ให้​เข้าใจ​อารยธรรม​ที่​ยิ่ง​ใหญ่​ของ​เมโสโปเตเมีย​โบราณ. ผู้​เชี่ยวชาญ​ที่​พยายาม​ถอด​ความ​หมาย​ของ​คำ​จารึก​เหล่า​นี้​จึง​เห็น​ความ​จำเป็น​ที่​จะ​มี​พจนานุกรม​ที่​ให้​ความ​หมาย​ครบ​ถ้วน​ของ​ภาษา​อัก​คาด ซึ่ง​เป็น​ภาษา​ที่​ใกล้​เคียง​กับ​ภาษา​ถิ่น​ของ​อัสซีเรีย​และ​บาบิโลน.

โครงการ​จัด​ทำ​พจนานุกรม​ที่​ยาก​นี้​เริ่ม​ดำเนิน​การ​ใน​ปี 1921 โดย​สถาบัน​เกี่ยว​กับ​ตะวัน​ออก​แห่ง​มหาวิทยาลัย​ชิคาโก สหรัฐ และ​แล้ว​เสร็จ 90 ปี​ต่อ​มา​ใน​ปี 2011. สิ่ง​ที่​ได้​คือ พจนานุกรม​ภาษา​อัสซีเรีย ชุด​ใหญ่ 26 เล่ม​ที่​มี​มาก​กว่า 9,700 หน้า. พจนานุกรม​นี้​ครอบ​คลุม​ไป​ถึง​ภาษา​ต่าง ๆ และ​ภาษา​ถิ่น​ที่​ใช้​ใน​ซีเรีย  ตุรกี อิรัก และ​อิหร่าน ตั้ง​แต่​สาม​พัน​ปี​ก่อน​สากล​ศักราช​จน​ถึง​ปี​สากล​ศักราช 100.

พจนานุกรม​ภาษา​อัสซีเรีย 26 เล่ม​ที่​มี​มาก​กว่า 9,700 หน้า!

ทำไม​พจนานุกรม​นี้​ครอบ​คลุม​กว้าง​ถึง​ขนาด​นั้น? ทำไม​จึง​ใช้​เวลา​นาน​มาก​ใน​การ​รวบ​รวม? และ​ใคร​จะ​สนใจ​ใช้​พจนานุกรม​นี้?

พจนานุกรม​นี้​ครอบ​คลุม​เรื่อง​อะไร​บ้าง?

กิล สไตน์ ผู้​อำนวย​การ​สถาบัน​เกี่ยว​กับ​ตะวัน​ออก​แห่ง​ชิคาโก​อธิบาย​ว่า “พจนานุกรม​นี้​ไม่​ได้​เป็น​เพียง​การ​แปล​ความ​หมาย​ของ​คำ​ตาม​ลำดับ.” แทน​ที่​จะ​เป็น​อย่าง​นั้น “โดย​การ​ให้​ราย​ละเอียด​เกี่ยว​กับ​ประวัติ​และ​ขอบ​เขต​การ​ใช้​คำ​แต่​ละ​คำ พจนานุกรม​ที่​ไม่​เหมือน​ใคร​นี้​จึง​เป็น​สารานุกรม​ด้าน​วัฒนธรรม​ที่​สำคัญ​ทาง​ประวัติศาสตร์ สังคม วรรณกรรม กฎหมาย และ​ศาสนา ของ​เมโสโปเตเมีย. พจนานุกรม​นี้​เป็น​เครื่อง​มือ​ค้นคว้า​ที่​ขาด​ไม่​ได้​สำหรับ​ผู้​คง​แก่​เรียน​ไม่​ว่า​เขา​จะ​อยู่​ที่​ไหน​ก็​ตาม​ซึ่ง​พยายาม​ตรวจ​สอบ​คำ​จารึก​เกี่ยว​กับ​อารยธรรม​เมโสโปเตเมีย.”

คณะ​ผู้​จัด​ทำ​ตระหนัก​ตั้ง​แต่​แรก​ว่า “เพื่อ​จะ​ให้​ความ​หมาย​ที่​ถูก​ต้อง​ของ​คำ​หนึ่ง จำ​ต้อง​รวบ​รวม​คำ​นั้น​จาก​ทุก​ที่​ที่​มี​ปรากฏ และ​รวม​เอา​ข้อ​ความ​แวด​ล้อม​เท่า​ที่​จำเป็น​เพื่อ​ระบุ​ความ​หมาย​ของ​คำ​นั้น​ที่​อยู่​ใน​บริบท​ใด​บริบท​หนึ่ง​หรือ​ใน​การ​ใช้​แต่​ละ​ที่.” พจนานุกรม​นี้​จึง​กลาย​มา​เป็น​แหล่ง​ข้อมูล​อ้างอิง​และ​เป็น​งาน​แปล​ของ​ข้อ​ความ​อักษร​รูป​ลิ่ม​ดั้งเดิม​ที่​มี​คำ​นั้น​ปรากฏ​อยู่.

มี​การ​ขุด​ค้น​พบ​คำ​จารึก​ที่​เป็น​อักษร​รูป​ลิ่ม​หลาย​ล้าน​ชิ้น​ตลอด​สอง​ศตวรรษ​ที่​ผ่าน​มา และ​คำ​จารึก​ได้​กล่าว​ถึง​หลาย​เรื่อง. ภาษา​อัสซีเรีย-บาบิโลน หรือ​ภาษา​อัก​คาด​เป็น​ภาษา​สากล​ทาง​การ​ทูต​ทั่ว​ทั้ง​ตะวัน​ออก​กลาง​โบราณ. นอก​จาก​นั้น ผู้​คน​ใน​แถบ​นั้น​ได้​เขียน​วรรณกรรม ทำ​การ​ค้า ศึกษา​คณิตศาสตร์ ดาราศาสตร์ และ​เวทมนตร์​คาถา บัญญัติ​กฎหมาย ทำ​งาน​อาชีพ และ​ปฏิบัติ​ศาสนา. ดัง​นั้น งาน​เขียน​ใน​เรื่อง​เหล่า​นี้​และ​เรื่อง​อื่น ๆ ให้​ความ​รู้​มาก​มาย​แก่​เรา.

คำ​จารึก​เหล่า​นี้​ไม่​ได้​ให้​ภาพ​อารยธรรม​ที่​แปลก​ประหลาด. แมททิว สตอล์เพอร์ ศาสตราจารย์​ด้าน​อัสซีเรีย​วิทยา​แห่ง​มหาวิทยาลัย​ชิคาโก ผู้​ซึ่ง​ทำ​งาน​ใน​โครงการ​นี้​เป็น​ระยะ ๆ ตลอด 30 ปี กล่าว​ว่า “หลาย​สิ่ง​ที่​คุณ​เห็น​เป็น​เรื่อง​ที่​เข้าใจ​ได้​อย่าง​แท้​จริง เช่น ผู้​คน​แสดง​ความ​กลัว​และ​ความ​โกรธ แสดง​ความ​รัก ถาม​หา​ความ​รัก.” เขา​กล่าว​เพิ่ม​เติม​ว่า “มี​คำ​จารึก​ของ​กษัตริย์​ที่​บอก​ว่า​ตัว​เขา​ยิ่ง​ใหญ่​แค่​ไหน และ​มี​คำ​จารึก​ของ​คน​อื่น​ที่​บอก​ว่า​กษัตริย์​เหล่า​นั้น​ไม่​ได้​ยิ่ง​ใหญ่​เลย.” และ​คำ​จารึก​ที่​ขุด​ค้น​พบ​ใน​เมือง​นู​ซี ประเทศ​อิรัก​ใน​ปัจจุบัน บันทึก​ราย​ละเอียด​เกี่ยว​กับ​ข้อ​โต้​แย้ง​ทาง​กฎหมาย​ใน​ปัญหา​ต่าง ๆ ย้อน​หลัง​ไป 3,500 ปี เช่น เรื่อง​มรดก​ของ​แม่​ม่าย การ​ระบาย​น้ำ​เข้า​นา และ​การ​ยืม​ลา.

งาน​นี้​เสร็จ​สมบูรณ์​แล้ว​ไหม?

นัก​อัสซีเรีย​วิทยา​จาก​ทั่ว​โลก​ให้​การ​สนับสนุน​โครงการ​นี้. ทีม​งาน​ของ​สถาบัน​ใช้​เวลา​หลาย​ทศวรรษ​เพื่อ​รวบ​รวม​บัตร​คำ​ที่​อธิบาย​การ​ใช้​คำ​เกือบ 2,000,000 ใบ. พจนานุกรม​เล่ม​แรก​ได้​รับ​การ​พิมพ์​ใน​ปี 1956. ตั้ง​แต่​นั้น อีก 25 เล่ม​ก็​ทยอย​ออก​มา. พจนานุกรม​ทั้ง​ชุด​นี้​จำหน่าย​ใน​ราคา​ประมาณ 64,000 บาท แต่​ข้อมูล​ทั้ง​หมด​นี้​มี​ให้​อ่าน​แบบ​ออนไลน์ โดย​ไม่​เสีย​ค่า​ใช้​จ่าย​ใด ๆ.

พจนานุกรม​นี้​ต้อง​ใช้​เวลา 90 ปี​เต็ม​กว่า​จะ​เสร็จ. ถึง​กระนั้น คน​ที่​ทำ​งาน​ใน​โครงการ​ที่​ใหญ่​โต​นี้​ยอม​รับ​ว่า​พจนานุกรม​นี้​ยัง​ไม่​สมบูรณ์. บทความ​หนึ่ง​ซึ่ง​อธิบาย​เรื่อง​นี้​กล่าว​ว่า “พวก​เขา​ยัง​ไม่​รู้​ความ​หมาย​ของ​บาง​คำ และ​เนื่อง​จาก​มี​การ​ค้น​พบ​ใหม่ ๆ ตลอด​เวลา งาน​นี้ . . . ยัง​ทำ​อยู่​ต่อ​ไป.”