Skip to content

Skip to table of contents

Pedro mak Amu-Papa primeiru ka lae?

Pedro mak Amu-Papa primeiru ka lae?

“Igreja hili ona kardeál naran Jorge Mario Bergoglio, S.J. atu sai Amu-Papa, hodi troka Saun Pedro nia fatin ba dala 265 nian.”—TUIR INFORMASAUN NEʼEBÉ VATIKANU FÓ SAI IHA 13 MARSU 2013.

“Bispu Roma nian mak iha direitu atu sai ulun-naʼin ba Igreja Katólika tanba nia troka Saun Pedro nia fatin. Jesus Kristu mak fó direitu neʼe ba Pedro.”—HAKTUIR HUSI LIVRU THE PRIMACY OF THE BISHOP OF ROME DURING THE FIRST THREE CENTURIES, VINCENT ERMONI MAK HAKEREK, IHA TINAN 1903.

“Ema sé deʼit neʼebé la simu katak Amu-Papa Roma nian mak troka Saun Pedro nia fatin nuʼudar ulun-naʼin, ema neʼe kontra Igreja.”—HATOʼO HUSI KONSÍLIU VATIKANU PRIMEIRU, IHA 18 JULLU 1870.

OHIN loron ba ema katólika iha mundu tomak, liafuan neʼebé Konsíliu Vatikanu Primeiru hatoʼo iha tinan 1870 mak sai hanesan Igreja nia doutrina neʼebé labele troka. Maibé diʼak ba ita atu husu: Doutrina neʼe mai husi Bíblia ka lae? Amu-Papa Fransisco troka duni apóstolu Pedro nia fatin ka lae? Pedro mak Amu-Papa Primeiru ka lae?

“IHA FATUK NEʼE NIA LETEN HAʼU SEI HARII HAʼU-NIA KREDA”

Maski liafuan neʼebé Konsíliu Vatikanu Primeiru fó sai iha tinan 1870, foti husi Mateus 16:16-19 no João 21:15-17, maibé loloos eskritura sira-neʼe hanorin saida? Liuhusi eskritura sira-neʼe no mós eskritura seluk, ita bele hatene katak Jesus fó duni knaar boot ba apóstolu Pedro iha tempu neʼebé kongregasaun kristaun foin harii. Bainhira Jesus foin hasoru Pedro, Jesus mós dehan katak Pedro sei sai metin hanesan fatuk. (João 1:42) Maibé Jesus hili duni Pedro atu sai ulun-naʼin boot ka lae?

Iha Mateus 16:17, 18, Jesus dehan ba Pedro: “Ó Pedro [naran neʼe katak “Fatuk”], no iha fatuk neʼe nia leten haʼu sei harii haʼu-nia kreda.” * Neʼe katak Jesus dehan kreda ka kongregasaun sei harii iha Pedro, ema sala-naʼin, nia leten ka lae? Apóstolu sira seluk hanoin oinsá kona-ba Jesus nia liafuan neʼe? Jesus hili Pedro atu sai ulun-naʼin ba fiar-naʼin hotu ka lae? Iha Evanjellu dehan, dala barak apóstolu sira haksesuk malu kona-ba sé mak boot liu iha sira-nia leet. (Mateus 20:20-27; Marcos 9:33-35; Lucas 22:24-26) Nuneʼe se Jesus mak hili ona Pedro atu sai ulun-naʼin ba apóstolu hotu, apóstolu sira la presiza haksesuk malu tan, loos ka lae?

Apóstolu Pedro hanoin oinsá kona-ba Jesus nia liafuan neʼe? Nuʼudar ema Izraél ida, Pedro mós hatene eskritura sira iha Testamentu Tuan kona-ba “fatuk” ka “fatuk-inan”. (Isaías [Yesaya] 8:13, 14; 28:16; Zacarias [Zakharia] 3:9) Tan neʼe iha Pedro nia karta ba ninia maluk kristaun sira, nia dehan “fatuk-inan” neʼe mak Mesias, katak Naʼi Jesus Kristu. Iha ninia karta neʼe, Pedro mós uza liafuan  pe’tra iha lia-gregu ba Jesus Kristu deʼit (Jesus mós uza liafuan pe’tra neʼe iha Mateus 16:18).—1 Pedro 2:4-8.

Laʼós Pedro deʼit, apóstolu Paulo mós Naʼi Jesus nia atan fiar-naʼin ida neʼebé laran-metin. Paulo fiar katak Jesus hili ona Pedro nuʼudar ulun-naʼin boot ba fiar-naʼin hotu ka lae? Lae. Iha Paulo nia karta, nia dehan iha tempu neʼebá ‘ema haree Tiago, Pedro no João nuʼudar naʼi-ulun’. Loos, Pedro iha duni knaar boot, maibé laʼós nia mesak deʼit mak “naʼi-ulun”. (Galásia 2:9) Liután neʼe, se Jesus hili ona Pedro mesak deʼit mak sai ulun-naʼin boot ba fiar-naʼin hotu, tansá mak Paulo dehan tuir maluk kristaun sira-nia haree, Pedro mak hanesan naʼi-ulun deʼit? Neʼe tanba ema kristaun sira iha tempu neʼebá hatene katak Pedro nia pozisaun mak hanesan deʼit ho Tiago no João.

Iha Paulo nia karta, nia hakerek katak bainhira Pedro nia hahalok ladún diʼak, Paulo tenke korrije nia. Ho respeitu, Paulo hakerek dehan: “Haʼu siʼak nia iha ema nia oin, basá nia sala duni.” (Galásia 2:11-14) Paulo hatene katak Jesus Kristu la hili Pedro ka ema sala-naʼin seluk atu sai hun ba ninia kreda ka kongregasaun. Paulo fiar katak Jesus Kristu deʼit mak “aliserse”, ka uma hun ba kongregasaun. Ba Paulo, “fatuk neʼe mak Kristu”.—1 Korinto 3:9-11; 10:4.

“Ó PEDRO . . .”

Se nuneʼe, Jesus nia liafuan dehan: “Ó Pedro, no iha fatuk neʼe nia leten haʼu sei harii haʼu-nia kreda”, neʼe koʼalia kona-ba sé? Atu komprende liafuan neʼe, ita tenke lee istória neʼe tomak. Haree didiʼak fali, iha tempu neʼebá Jesus ho Pedro koʼalia hela kona-ba saida? Antes neʼe, Jesus husu ba ninia eskolante sira: “Imi dehan haʼu sé?” Simão Pedro simu hodi dehan: “Ita-Boot mak Kristu, Maromak moris nia Oan.” Ho ida-neʼe Jesus gaba Pedro, no hatutan tan katak Jesus sei harii ninia kreda ka kongregasaun iha “fatuk” boot neʼe nia leten. Iha Jesus nia liafuan neʼe, nia koʼalia kona-ba ninia an rasik, ida neʼebé Pedro tau fiar.—Mateus 16:15-18.

Jesus nia liafuan dehan: “Ó Pedro, no iha fatuk neʼe nia leten haʼu sei harii haʼu-nia kreda”, neʼe koʼalia kona-ba sé?

Iha tempu uluk, “Pais da Igreja” sira mós hanorin katak fatuk neʼebé temi iha Mateus 16:18 mak  kona-ba Jesus Kristu. Porezemplu, maizumenus tinan 400 liutiha Kristu, Igreja Katólika nia “santu” ida naran Agostinho hakerek katak: “Tanba Pedro mak koʼalia uluk ba Jesus: ‘Ita-Boot mak Kristu, Maromak moris nia Oan.’ Tan neʼe Jesus dehan: ‘Iha fatuk neʼe nia leten haʼu sei harii haʼu-nia kreda.’ Iha Jesus nia liafuan neʼe nia hakarak fó-hatene ba Pedro: Haʼu mak fatuk-boot neʼe, neʼebé ó tau fiar, haʼu mak sei sai hun ba haʼu-nia Kreda.” Agostinho dehan beibeik katak “Fatuk (Petra) neʼe mak Kristu”.

Se tuir Igreja Katólika nia doutrina ohin loron, Agostinho no ema neʼebé apoia nia iha ninia tempu mak hanesan kontradór. Maibé loloos, tuir matenek-naʼin ida kona-ba teolojia naran Ulrich Luz husi rai-Suisa hatete, ohin loron matenek-naʼin barak mak estuda Bíblia, no hanorin neʼebé sira hetan husi Eskritura kontra duni liafuan neʼebé Konsíliu Vatikanu Primeiru hatoʼo iha tinan 1870.

AMU-PAPA TROKA DUNI PEDRO NIA FATIN KA LAE?

Apóstolu Pedro rasik mós la hatene liafuan “amu-papa”. Loloos, toʼo tinan 900 bispu barak mak sei hanaran an “papa”, bispu sira-neʼe laʼós bispu Roma nian. Maski nuneʼe, maizumenus antes toʼo tinan 1075 ema ladún uza títulu “amu-papa” ba ulun-naʼin neʼebé boot liu. Iha apóstolu sira-nia tempu mós, ema kristaun sira la fiar katak Pedro mak ulun-naʼin boot ba ema kristaun hotu, no la iha ema ida mak troka Pedro nia fatin. Tan neʼe, matenek-naʼin ida naran Martin Hengel husi rai-Alemaña dehan: “Tuir ema nia istória no tuir teolojia, la iha razaun neʼebé loos atu halo ita fiar katak amu-papa mak tenke sai ulun-naʼin boot ba igreja tomak.”

Entaun, Pedro mak amu-papa primeiru ka lae? Ema seluk mak troka ninia fatin ka lae? Igreja Katólika nia doutrina kona-ba amu-papa mai husi Bíblia ka lae? Resposta mak lae, tanba Jesus rasik dehan katak nia mak sai hun ba ninia kreda ka kongregasaun neʼebé loos, no kongregasaun neʼe harii tiha ona. (Éfeso 2:20) Tan neʼe, ita tenke husu tan pergunta importante ida ba ita-nia an: ‘Haʼu hetan ona Jesus nia kongregasaun neʼebé loos ka lae?’

^ par. 8 Eskritura hotu husi Bíblia neʼebé hakerek iha informasaun ida-neʼe foti husi Liafuan diak ba imi—segunda edisaun.