Skip to content

Skip to table of contents

 INFORMASAUN IHA OIN | HABURAS DAME IHA UMA-LARAN

Oinsá mak bele hadiʼa problema iha uma-laran?

Oinsá mak bele hadiʼa problema iha uma-laran?

OINSÁ se Ita-Boot nia uma-laran mak sempre iha problema hela deʼit? Karik Ita-Boot nia família iha uma-laran haksesuk malu beibeik. Neʼe halo Ita-Boot ulun-moras tanba la hatene tansá mak situasaun hanesan neʼe mosu maski ema hotu iha uma-laran mak hadomi malu tebes no lakohi hakanek malu.

Maski dala barak ema iha Ita-Boot nia uma-laran nia hanoin la kona malu, neʼe la dehan katak Ita-Boot nia moris família nian besik naksobu ona. Atubele haburas dame no hakmatek iha uma-laran, neʼe depende ba oinsá Ita-Boot hadiʼa problema neʼebé mosu. Mai ita haree buat saida deʼit mak ita bele halo atu hadiʼa problema.

1. KETA SELU AAT HO AAT.

Atu labele hamosu istori malu, ema ida-idak tenke rona malu didiʼak. Maibé se ema ida-idak mak la haraik-an no hakarak manán deʼit, neʼe la bele hadiʼa problema. Tan neʼe, se ema ruma halo ita hirus, tenke kontrola an atu la selu fali. Ema neʼebé hatene kontrola an, ema neʼe hatene respeitu nia an. Keta haluha katak dame iha uma-laran mak folin boot. Se ita haksesuk malu, neʼe soe tempu deʼit.

“Ahi sei mate bainhira la iha ai, nuneʼe mós haksesuk malu sei la iha tan bainhira la iha ema neʼebé konta aat ema seluk.”Provérbios (Amsal) 26:20.

2. RONA MALU NO KOMPRENDE MALU.

Bainhira mosu haksesuk malu iha uma-laran, tenke rona malu didiʼak no keta korta ema ida nia liafuan se ema neʼe seidauk koʼalia hotu, hodi halo nuneʼe ita bele haburas dame. Labele hanoin katak ema neʼebé hirus ita mak laran-aat. Koko atu komprende ema neʼe nia sentimentu, no hatene katak nia mós ema sala-naʼin. Se nia koʼalia ona liafuan neʼebé la kona ita-nia laran, karik neʼe tanba nia laran-susar hela ba buat ruma ka koʼalia la ho neon.

“Tau hahalok domin ho laran-sadiʼa nuʼudar imi-nia hatais hamutuk ho laran-diʼak, haraik-an, laran-maus, no pasiénsia.”Koloso 3:12.

3. PRESIZA TEMPU ATU SAI KALMA FALI.

Se ita sente laran-nakali, diʼak liu sees tiha husi situasaun neʼebé provoka ita-nia hirus. Karik ita bele tama bá ita-nia kuartu ka laʼo halimar bá fatin ruma atu halo ita bele sente kalma fali. Neʼe la dehan katak ita lakohi koʼalia ona ho ema neʼebé hirus malu ho ita. Maibé neʼe tanba ita presiza tempu atu hanoin didiʼak, halo orasaun husu Maromak haraik pasiénsia, matenek no halo ita komprende situasaun neʼebé ita hasoru daudauk.

“Diʼak liu husik tiha fatin neʼe antes mosu haksesuk malu.”Provérbios (Amsal) 17:14.

 4. TETU DIDIʼAK ITA-NIA LIAFUAN NO KOʼALIA HO DIDIʼAK.

Se ita hanoin atu koʼalia liafuan ruma neʼebé hatún ema neʼebé hirus malu ho ita ka sura ema neʼe nia sala, neʼe sei la ajuda ita atu hadame malu fali ho ema neʼe. Diʼak liu mak koʼalia deʼit liafuan neʼebé halo ema neʼe sente diʼak. Labele koʼalia hanesan ita mak ema loos liu ka saida mak ema neʼe tenke halo, maibé diʼak liu ho haraik-an husu ema neʼe atu fó sai ninia hanoin, no fó obrigadu ba nia tanba nia ajuda ita komprende didiʼak problema neʼe.

“Liafuan neʼebé koʼalia sai hodi la hanoin uluk mak hanesan sona ho surik, maibé ema matenek nia nanál mak bele kura.”Provérbios (Amsal) 12:18.

5. KOʼALIA HO LIAN NEINEIK NO PASIÉNSIA.

Iha uma-laran, se ema ida la iha pasiénsia, neʼe bele halo ema seluk hirus. Tan neʼe iha tempu naran deʼit hakaʼas an atu labele koʼalia liafuan kroʼat ba malu, hatún malu ka hakilar malu liuliu bainhira ita sente laran-nakali tebes. Keta fó sala ba malu dehan: “Ó la hanoin haʼu” ka “Haʼu koʼalia ba ó, ó nunka rona.” Diʼak liu koʼalia ho lian neineik. Porezemplu, se ita hakarak fó-hatene ba ita-nia kaben kona-ba ninia hahalok neʼebé la kona ita-nia laran, ita bele dehan: “Se ó halo hanesan neʼe, neʼe halo haʼu sente la diʼak.” Liután neʼe, Maromak bandu hahalok violénsia hanesan baku malu. Nuneʼe mós ho liafuan neʼebé hatún malu, tolok malu ka ameasa malu.

“Hadook tiha husi imi-nia leet laran-moras oioin, hirus, laran-nakali, hakilar malu, koʼalia aat, no mós buat hotu neʼebé hakanek malu.”Éfeso 4:31.

6. HUSU DESKULPA KEDAS NO FÓ SAI KATAK ITA HAKARAK HADIʼA PROBLEMA NEʼE.

Maski ita sente laran-nakali tebes ba problema neʼebé mosu, maibé keta haluha katak dame mak folin boot. Se ita hirus malu nafatin ho ema ida iha uma-laran, neʼe sei la manán buat ida. Tan neʼe, buka dame bá, tanba hadame malu mak sei halo ita no ema neʼe sente kontente. Maski ita sente katak ita la sala, maibé ita bele husu deskulpa hodi dehan: “Keta haʼu halo ona sala ruma neʼebé la kona ó-nia laran karik.” Se ita mak lakohi lakon ka foti-an, neʼe sei la hadiʼa problema, no ita sei halakon dame iha ita-nia uma-laran. Maibé se karik ema mak husu deskulpa uluk ba ita, diʼak se ita prontu atu fó perdua ho laran.

“Laʼo bá, haraik an ba ó-nia maluk no kontinua husu nia ho laran.”Provérbios (Amsal) 6:3.

Bainhira ita hadiʼa ona problema iha uma-laran, saida tan mak ita bele halo atu haburas dame? Mai ita haree.