Skip to content

Skip to table of contents

 PERGUNTA 9

Haʼu presiza fiar ba evolusaun ka lae?

Haʼu presiza fiar ba evolusaun ka lae?

TANSÁ MAK IMPORTANTE?

Se teoria evolusaun mak loos, ita la iha esperansa ba futuru. Maibé se Maromak mak kria ita, ita bele iha moris neʼebé iha folin no esperansa ba futuru.

SAIDA MAK HAʼU SEI HALO?

Imajina toʼok situasaun neʼe: Alex sente konfuzaun. Nia sempre fiar katak Maromak mak kria buat hotu. Maibé iha eskola, ninia mestre biolojia hanorin katak teoria evolusaun mak loos no matenek-naʼin sira fó sai ona evidénsia barak atu apoia teoria neʼe. Alex lakohi atu ema haree nia nuʼudar ema beik. Nia hanoin: ‘Se sientista sira mak fó prova ona katak teoria evolusaun mak loos, oinsá mak haʼu bele kontra fali ida-neʼe?’

Se ó mak iha Alex nia situasaun, ó sei simu deʼit teoria evolusaun neʼebé ó aprende iha eskola ka lae?

PARA HODI HANOIN LAI!

Ema neʼebé fiar teoria evolusaun ka kriasaun, sira barak koʼalia sai deʼit saida mak sira fiar, maibé ladún hatene tanbasá mak sira fiar ida-neʼe.

  • Ema balu fiar katak Maromak mak kria buat hotu tanba sira aprende ida-neʼe iha igreja.

  • Ema balu fiar ba teoria evolusaun tanba sira aprende ida-neʼe iha eskola.

 PERGUNTA NEEN ATU HANOIN

Bíblia dehan: “Uma ida-idak ema mak harii, maibé ida neʼebé harii buat hotu mak Maromak.” (Ebreu 3:4) Ita bele fiar ba liafuan neʼe ka lae?

Hodi fiar katak moris mosu mesak deʼit, neʼe hanesan ó dehan katak uma neʼe mosu mesak deʼit

EMA DEHAN: Iha tempu uluk liu kedas buat ruma rabenta makaʼas toʼo ikusmai forma universu hanesan ohin loron.

1. Sé ka saida mak hamosu ida-neʼe?

2. Buat hotu iha universu bele mosu mesak derrepente deʼit, ka iha kriadór ida mak halo universu?

EMA DEHAN: Ema mai husi animál.

3. Se ema mak mai husi animál, porezemplu lekirauk, tanbasá mak la iha lekirauk ida neʼebé matenek besik hanesan ho ema?

4. Tanbasá mak animál neʼebé “simples deʼit” hanesan kutun ka mikróbiu sira mós komplikadu tebes?

EMA DEHAN: Teoria evolusaun neʼe bazeia ba evidénsia sira.

5. Ema neʼebé hatete hanesan neʼe, sira rasik buka-hatene ona evidénsia ka lae?

6. Baibain, ema fiar ba teoria evolusaun tan deʼit sira rona katak matenek-naʼin hotu konkorda ho teoria neʼe, loos ka lae?

“Se ó laʼo iha ai-laran no derrepente deʼit haree uma furak ida, ó sei hanoin hanesan neʼe ka lae? ‘Wow, neʼe kapás! Karik ai-hun sira monu mesak deʼit no tula malu hodi sai uma ida.’ Ita nunka hanoin hanesan neʼe! Entaun, tansá mak ita presiza fiar katak buat hotu iha universu neʼe mosu mesak deʼit?”—Julia.

“Imajina toʼok se ema ruma dehan: ‘Foin daudauk iha fatin ida neʼebé halo livru sira, mákina ida rebenta, no tinta husi mákina neʼe fekit sai toʼo kona didin no fatin hotu, ikusmai mosu disionáriu ida neʼebé kompletu no kapás.’ Ó bele fiar istória hanesan neʼe ka lae?”—Gida.

 TANSÁ MAK FIAR BA MAROMAK?

Bíblia anima ita atu uza ita-nia “kbiit atu hanoin”. (Roma 12:1) Neʼe katak ladiʼak atu fiar ba Maromak tan deʼit razaun sira hanesan tuirmai neʼe:

  • TANBA HAʼU SENTE (Haʼu sente deʼit katak iha duni Maromak, ka buat ruma neʼebé iha forsa boot liu)

  • TANBA NEʼE MAK AMI-NIA KULTURA (Haʼu moris iha komunidade neʼebé ema hotu fiar ba Maromak)

  • TANBA EMA HANORIN HAʼU (Haʼu-nia inan-aman hanorin haʼu atu fiar ba Maromak, no haʼu labele kontra ida-neʼe)

Tuir loloos, ó tenkesér iha razaun neʼebé loos kona-ba ó-nia fiar.

“Bainhira haʼu-nia mestre esplika kona-ba ita-nia isin-lolon nia funsaun, neʼe halo haʼu fiar metin katak Maromak iha duni. Parte ida-idak iha ita-nia isin iha ninia funsaun rasik, no buat sira-neʼe laʼo ho loloos maski laʼós ita mak haruka. Ita-nia isin-lolon neʼe mak buat neʼebé komplikadu tebes!”—Teresa.

“Bainhira haʼu haree uma-andár, ró ka karreta, haʼu hanoin: ‘Sé mak halo ida-neʼe?’ Presiza ema neʼebé matenek duni atu bele halo karreta, tanba iha parte kiʼik barak neʼebé presiza serbisu hamutuk hodi karreta bele laʼo ho loloos. Se karreta deʼit la mosu mesak, sá tan ho ita ema.”—Ricardo.

“Kuandu haʼu estuda didiʼak siénsia, neʼe halo haʼu susar liután atu fiar ba teoria evolusaun. . . . Tuir haʼu-nia hanoin, fiar ba Kriadór mak fasil liu duké fiar ba teoria evolusaun.”—Antonio.

HANOIN DIDIʼAK

Maski kleur ona sientista sira halo estudu kona-ba evolusaun, maibé sira seidauk fó sai esplikasaun ida neʼebé mak sira hotu bele konkorda. Se nuneʼe, ó tenke fiar ba teoria evolusaun ka lae?