Skip to content

Skip to table of contents

Apéndise

Apéndise

1 JEOVÁ

Maromak nia naran mak Jeová, no neʼe signifika “Nia mak halo sai”. Jeová mak Maromak neʼebé kbiit boot liu hotu, no nia kria buat hotu. Nia iha forsa boot atu halo buat naran deʼit neʼebé nia deside atu halo.

Iha lian Ebraiku, Maromak nia naran hakerek ho letra haat. Iha lian Inglés letra sira-neʼe hakerek nuʼudar YHWH ka JHVH. Bainhira ema hakerek Eskritura Lian Ebraiku (“Testamentu Tuan”), naran neʼe mosu besik dala 7.000. Ema iha mundu tomak temi naran Jeová tuir sira ida-idak nia língua.

Kap. 1, par. 15

2 BÍBLIA “MAI HUSI MAROMAK”

Autór ba Bíblia mak Maromak, maibé nia uza ema atu hakerek ida-neʼe. Neʼe hanesan ho patraun ida neʼebé haruka ninia sekretáriu atu hakerek ninia liafuan iha karta ida. Maromak uza ninia espíritu santu atu dirije ema hodi sira bele hakerek Maromak nia hanoin. Maromak nia espíritu dirije sira liuhusi dalan oioin, hanesan vizaun ka mehi.

Kap. 2, par. 5

3 PRINSÍPIU

Prinsípiu mak lia-loos báziku husi Bíblia neʼebé ajuda ita atu halo desizaun oioin. Porezemplu, prinsípiu ida neʼebé dehan “ransu hamutuk ho ema aat sei estraga toman diʼak” hanorin ita katak kolega sira neʼebé ita ransu bele book ita atu sai ema diʼak ka ema aat. (1 Korinto 15:33) No prinsípiu neʼebé dehan “buat naran deʼit neʼebé ema kari, nia mós sei koʼa ida-neʼe” hanorin ita katak sempre iha rezultadu ba ita-nia hahalok no ita labele halai sees husi ida-neʼe.​—Galásia 6:7.

Kap. 2, par. 12

  4 PROFESIA

Liafuan “profesia” iha Bíblia refere ba mensajen husi Maromak, inklui esplikasaun kona-ba Maromak nia hakarak, hanorin kona-ba morál, mandamentu, ka tesi-lia. Neʼe mós inklui mensajen kona-ba buat neʼebé sei akontese iha futuru. Bíblia iha profesia barak neʼebé sai loos ona.

Kap. 2, par. 13

5 PROFESIA KONA-BA MESIAS

Jesus mak ida neʼebé kumpre ona Bíblia nia profesia barak kona-ba Mesias. Haree kaixa “ Profesia kona-ba Mesias”.

Kap. 2, par. 17, nota-rodapé

 

6 JEOVÁ NIA HAKARAK BA MUNDU

Jeová kria mundu atu sai paraízu, ka hela-fatin neʼebé furak ba ema neʼebé hadomi nia. Ninia hakarak neʼe nunka troka. Lakleur tan, Maromak sei halakon buat aat hotu no fó moris rohan-laek ba ema.

Kap. 3, par. 1

7 DIABU SATANÁS

Satanás mak anju ida neʼebé kontra Maromak. Naran Satanás signifika “kontradór”, tanba nia kontra hasoru Jeová. Bíblia mós hanaran nia Diabu, neʼebé signifika “bosok-teen”. Neʼe tanba nia fó sai lia-bosok kona-ba Maromak no lohi ema.

Kap. 3, par. 4

  8 ANJU SIRA

Jeová kria uluk anju sira antes nia kria mundu. Nia kria anju sira atu hela iha lalehan. Iha anju hamutuk 100.000.000 liu. (Daniel 7:10) Anju ida-idak iha naran no hahalok la hanesan. Sira haraik an no lakohi ema atu adora sira. Anju sira mós iha pozisaun no knaar oioin. Sira-nia knaar balu mak serbí besik Jeová nia kadunan, hatoʼo Maromak nia mensajen ba ema, proteje no ajuda ninia atan sira iha mundu, halaʼo ninia tesi-lia, no apoia serbisu haklaken. (Salmo 34:7; Apokalipse 14:6; 22:8, 9) Iha futuru, anju sira hamutuk ho Jesus sei halo funu Armagedon.​—Apokalipse 16:14, 16; 19:14, 15.

Kap. 3, par. 5; Kap. 10, par. 1

9 SALA

Sentimentu, hanoin, ka hahalok neʼebé kontra Jeová no ninia hakarak. Sala bele estraga ita-nia relasaun ho Maromak, tan neʼe Maromak fó ita ukun-fuan no matadalan sira atu ita bele hadook an husi sala. Jeová kria buat hotu ho perfeitu, maibé bainhira Adão no Eva hili atu la halo tuir Nia, sira sai sala-naʼin no la perfeitu. Sira sai ferik-katuas no mate, no tanba Adão no Eva hatutan sira-nia sala ba ita, ita mós sai ferik-katuas no mate.

Kap. 3, par. 7; Kap. 5, par. 3

10 ARMAGEDON

Neʼe mak Maromak nia funu atu halakon Satanás nia mundu no buat aat hotu.

Kap. 3, par. 13; Kap. 8, par. 18

 11 MAROMAK NIA UKUN

Maromak nia Ukun mak governu ida neʼebé Maromak Jeová harii ona iha lalehan. Jesus Kristu mak ukun nuʼudar Liurai. Iha futuru, Jeová sei uza ninia Ukun atu halakon buat aat hotu, no ninia governu sei ukun mundu tomak.

Kap. 3, par. 14

12 JESUS KRISTU

Maromak Jeová kria Jesus antes nia kria buat seluk hotu. Jeová haruka Jesus mai mundu hodi mate atu salva ema hotu. Depois ema oho tiha Jesus, Jeová halo nia moris filafali. Agora, Jesus ukun daudauk iha lalehan nuʼudar Liurai ba Maromak nia Ukun.

Kap. 4, par. 2

13 PROFESIA KONA-BA SEMANA 70

Bíblia nia profesia fó-hatene nanis kona-ba bainhira mak Mesias sei mosu. Bíblia koʼalia kona-ba “semana 69”, neʼebé hahú iha tinan 455 AEC no remata tinan 29 EC. * Iha semana 69 neʼe nia rohan, Mesias sei mosu.

Oinsá mak Ita bele hatene katak neʼe remata iha tinan 29 EC? Semana 69 neʼe hahú iha tinan 455 AEC bainhira Neemias bá Jeruzalein no komesa harii fali sidade neʼe. (Daniel 9:25; Neemias 2:1, 5-8) Kuandu ita rona liafuan “semana”, ita hanoin kedas kona-ba loron hitu. Maibé liafuan “semana” iha profesia neʼe laʼós semana ho loron hitu maibé semana neʼebé reprezenta tinan hitu, hodi tuir Bíblia nia liafuan “loron ida ba tinan ida”. (Números 14:34; Ezequiel 4:6) Neʼe katak semana ida mak tinan hitu, tan neʼe semana 69 mak tinan 483 (69 x 7). Se ita sura tinan 483 hahú husi tinan 455 AEC, ita  hetan tinan 29 EC. Iha tinan neʼe mak Jesus hetan batizmu no sai Mesias!​—Lucas 3:1, 2, 21, 22.

Profesia neʼe mós fó-hatene nanis katak depois semana 69, iha tan semana ida, neʼe katak tinan hitu tan. Durante tempu neʼe, ema oho Mesias iha tinan 33 EC. No hahú husi tinan 36 EC, ema komesa haklaken liafuan diʼak kona-ba Maromak nia Ukun ba ema husi nasaun hotu, laʼós ba ema Judeu deʼit.​—Daniel 9:24-27.

Kap. 4, par. 7

 14 DOUTRINA TRINDADE LA MAI HUSI BÍBLIA

Bíblia hanorin katak Maromak Jeová mak Kriadór no nia kria uluk Jesus antes nia kria buat seluk hotu. (Koloso 1:15, 16) Jesus laʼós Maromak. Jesus rasik mós nunka hatete katak nia mak Maromak, ka nia iha pozisaun hanesan ho Maromak. Jesus hatete: “Aman mak boot liu haʼu.” (João 14:28; 1 Korinto 15:28) Maibé relijiaun balu hanorin doutrina Trindade, katak iha Maromak tolu, Aman, Oan no espíritu santu, no sira mak ida deʼit. Liafuan “Trindade” nunka mosu iha Bíblia. Doutrina Trindade mak hanorin falsu.

Espíritu santu mak Maromak nia forsa neʼebé ema nia matan labele haree. Maromak uza espíritu santu atu kumpre ninia hakarak. Espíritu santu la hanesan ho anju. Porezemplu, ema Kristaun iha apóstolu nia tempu “sai nakonu ho espíritu santu”, no Jeová dehan: “Haʼu sei fakar haʼu-nia espíritu ba ema oioin”.​—Apóstolu 2:1-4, 17.

Kap. 4, par. 12; Kap. 15, par. 17

15 KRÚS

Ema Kristaun neʼebé loos la uza krús atu adora Maromak. Tanbasá?

  1.  Ba tempu kleur ona, relijiaun falsu sira uza krús. Antes Jesus moris iha mundu, ema uza ona krús atu adora natureza no halo serimónia ba lulik sira hodi bele iha oan barak. Maibé durante tinan 300 depois Jesus mate, ema Kristaun sira la uza krús. Ikusmai, bainhira imperadór Constantino mak ukun rai-Roma, nia halo krús sai nuʼudar símbolu ba relijiaun Kristaun. Nia uza símbolu neʼe hodi bele dada ema jentiu sira atu simu relijiaun Kristaun. Maibé tuir loloos, krús la iha ligasaun ho Jesus. Livru ida (New Catholic Encyclopedia) esplika katak ema uza krús antes Jesus moris iha mundu, no ema jentiu sira mak iha toman atu uza krús.

  2.     Jesus la mate iha krús. Tradusaun Bíblia balu uza liafuan “krús” atu tradús liafuan Gregu neʼebé loloos signifika “ai-riin ida”, “ai-lolon ida”, ka “ai-hun ida”. The Companion Bible esplika: “Liafuan Gregu neʼe nunka dehan katak ai-lolon rua neʼebé tula hamutuk. . . . Lian Gregu [iha Testamentu Foun] la refere ba ai-lolon rua.” Jesus mate iha ai-riin ida neʼebé hamriik loos.

  3.  Jeová lakohi ita atu uza estátua, imajen ka símbolu ruma iha ita-nia adorasaun.​—Éxodo 20:4, 5; 1 Korinto 10:14.

Kap. 5, par. 12

16 KOMEMORASAUN BA KRISTU NIA MATE

Jesus haruka ninia dixípulu sira atu komemora ninia mate. Ema Kristaun halaʼo komemorasaun ba Jesus nia mate iha loron 14 Nisan, neʼe mak loron neʼebé ema Izraél iha tempu uluk selebra Páskua. Durante komemorasaun neʼe, sira pasa paun no tua-uvas neʼebé reprezenta Jesus nia isin no raan. Ema neʼebé sei ukun hamutuk ho Jesus iha lalehan mak han paun no hemu tua-uvas. Ema neʼebé iha esperansa atu moris ba nafatin iha mundu asiste komemorasaun neʼe ho respeitu maibé la han paun no la hemu tua-uvas.

Kap. 5, par. 21

17 KLAMAR

Ema barak fiar katak kuandu ema ida mate, parte ruma husi ema neʼe sei moris hela no hasoru malu fali ho sira-nia beiʼala sira. Iha mós ema neʼebé fiar katak matebian sira bele ajuda ka halo aat ba ema neʼebé moris.

Maibé Bíblia hanorin hanesan neʼe ka lae? Bainhira Adão la halo tuir Maromak, Maromak hatete ba nia: “Ó mak rai-rahun no ó sei fila fali ba rai-rahun.” (Génesis 3:19) Rai-rahun la iha moris no la hanoin buat ida. Tan neʼe,  depois Adão mate tiha, la iha parte ida husi Adão neʼebé mak sei moris hela. Bíblia hatete: “Ema neʼebé moris hela hatene katak sira sei mate, maibé ema neʼebé mate ona la hatene buat ida. . . . Sira-nia domin, sira-nia odi no sira-nia laran-moras mós lakon mohu ona, no sira la hola parte tan iha buat neʼebé ema halo iha loro-matan okos. . . . La iha serbisu ka planu ka koñesimentu ka matenek iha rate, fatin neʼebé ó sei bá.” (Eclesiastes 9:5, 6, 10) Bíblia mós hatete katak kuandu ema ida mate, “nia fila fali ba rai; iha loron neʼe kedas mak ninia hanoin sira lakon ona”.​—Salmo 146:4.

Bíblia la hanorin katak ema mate iha klamar neʼebé moris hela. Ema neʼebé mate ona labele ajuda ka halo aat ba ema neʼebé moris.

Kap. 6, par. 5; Kap. 15, par. 17

18 ESPÍRITU

Liafuan “espíritu” iha lian Ebraiku no Gregu iha Bíblia bele iha signifika oioin. Maibé neʼe sempre refere ba buat neʼebé ema nia matan labele haree, hanesan anin, ka iis husi ema no animál sira. Neʼe mós bele refere ba kriatura espíritu no ba espíritu santu ka Maromak nia forsa atu halo buat oioin. Bíblia la hanorin katak parte ruma husi ema sei moris hela depois ema neʼe mate.​—Salmo 104:29; Mateus 12:43; Lucas 11:13.

Kap. 6, par. 5; Kap. 15, par. 17

19 GEHENA

Tradusaun Bíblia balu tradús liafuan Gregu gehena nuʼudar “infernu”. Maibé tuir loloos Gehena mak naran ba foho-leet ida besik Jeruzalein, neʼebé ema uza nuʼudar fatin atu soe no sunu foʼer. La iha evidénsia ida neʼebé hatudu katak iha Jesus nia tempu ema haterus ka sunu animál ka ema neʼebé moris hela iha foho-leet neʼe. Tan neʼe, bainhira Jesus temi liafuan Gehena, nia la koʼalia  kona-ba fatin ida neʼebé matebian sira hetan terus iha ahi. Maibé Jesus koʼalia deʼit kona-ba mate ba nafatin.​—Mateus 5:22; 10:28.

Kap. 7, par. 20

20 ORASAUN AMI AMAN

Neʼe mak orasaun neʼebé Jesus hatoʼo bainhira nia hanorin ninia dixípulu sira oinsá atu halo orasaun. Jesus mós hanorin ita atu halo orasaun hanesan tuirmai neʼe:

  • “Halo Ita-nia naran sai santu”

    Ita halo orasaun ba Jeová atu halo ninia naran sai moos, ka halakon lia-bosok hotu neʼebé halo foʼer ninia naran. Hodi halo nuneʼe, kriatura hotu iha lalehan no rai sei hahiʼi no respeitu Maromak nia naran.

  • “Halo Ita-nia Ukun toʼo mai rai”

    Ita husu ba Maromak nia governu atu halakon Satanás nia mundu aat, atu ukun mundu tomak, no atu halo mundu sai fali paraízu.

  • “Halo Ita-nia hakarak sai loos iha rai”

    Ita halo orasaun atu Maromak kumpre ninia hakarak ba mundu, hodi nuneʼe ema perfeitu neʼebé halo tuir nia bele moris ba nafatin iha Paraízu, hanesan Jeová nia hakarak horiuluk kedas bainhira nia kria ema.

Kap. 8, par. 2

21 JESUS NIA SAKRIFÍSIU

Jeová fó Jesus nuʼudar sakrifísiu atu salva ema husi sala no mate. Jesus nia sakrifísiu sosa fali ema nia moris perfeitu, neʼebé ema primeiru Adão halakon ona, no ida-neʼe mós sei hadiʼa fali ema nia relasaun ho Jeová. Maromak haruka Jesus mai mundu atu mate ba ema sala-naʼin hotu. Jesus nia mate loke dalan ba ema hotu atu moris ba nafatin no sai ema perfeitu.

Kap. 8, par. 21; Kap. 9, par. 13

 22 TANBASÁ TINAN 1914 MAK IMPORTANTE?

Profesia iha livru Daniel kapítulu 4 hanorin katak Maromak harii ninia Ukun iha tinan 1914.

Profesia: Jeová halo Liurai Nabukodonozór hetan mehi kona-ba ai-hun boot ida neʼebé tesi tiha. Iha mehi neʼe, ai-hun neʼe nia rohan no abut bobar metin ho besi no riti atu labele sai boot durante “tempu hitu”. Liutiha tempu neʼe, ai-hun neʼe komesa buras fali.​—Daniel 4:1, 10-16.

Profesia neʼe katak sá ba ita? Ai-hun neʼe reprezenta Maromak nia direitu atu ukun. Ba tinan barak, Jeová uza liurai sira iha Jeruzalein atu ukun nasaun Izraél. (1 Krónikas 29:23) Maibé ikusmai liurai sira-neʼe la halo tuir Maromak. Tan neʼe, Maromak deside atu la uza tan liurai sira iha mundu hodi reprezenta ninia ukun, no husik inimigu sira sobu sidade Jeruzalein iha tinan 607 AEC. Ho akontesimentu ida-neʼe mak “tempu hitu” hahú ona. (2 Reis 25:1, 8-10; Ezequiel 21:25-27) Bainhira Jesus iha mundu, “tempu hitu” neʼe seidauk remata. Ita bele hatene ida-neʼe tanba Jesus hatete: “Nasaun sira sei sama Jeruzalein toʼo tempu neʼebé hili tiha ona ba nasaun sira kumpre ona.” Liafuan “tempu neʼebé hili tiha ona” mak kona-ba “tempu hitu”. (Lucas 21:24) Jeová promete ona atu foti Liurai ida iha “tempu hitu” nia rohan. Liurai neʼe mak Jesus, no ninia ukun sei lori bensaun boot ba Maromak nia povu iha mundu tomak ba nafatin.​—Lucas 1:30-33.

“Tempu hitu” mak tinan hira? “Tempu hitu” mak tinan 2.520. Oinsá mak ita bele hatene? Bíblia hatete katak “tempu tolu ho balu” mak “loron 1.260”. (Apokalipse 12:6, 14, nota-rodapé) Tanba “tempu hitu” mak tempu tolu ho balu dala rua, “tempu hitu” mak hanesan ho loron 2.520. No se ita sura tuir Bíblia nia liafuan “loron ida ba tinan ida”, loron 2.520 sai fali tinan 2.520.​—Números 14:34; Ezequiel 4:6.

 Se ita sura tinan 2.520 husi tinan 607 AEC, neʼe lori ita ba tinan 1914 EC. Iha tinan neʼe mak Jeová halo Jesus Kristu sai Liurai ba Maromak nia Ukun iha lalehan.

Kap. 8, par. 23

23 ARKANJU MIGUEL

Liafuan “arkanju” signifika “xefe ba anju sira”. Bíblia temi arkanju ida deʼit neʼebé naran Miguel.​—Daniel 12:1; Judas 9.

Miguel mak Ulun-Naʼin ba anju sira neʼebé serbí ho laran-metin nuʼudar Maromak nia tropa. Apokalipse 12:7 hatete: ‘Miguel no ninia anju sira halo funu hasoru samea boot no ninia anju sira.’ Livru Apokalipse mós hatete katak Jesus mak Ulun-Naʼin ba Maromak nia tropa, neʼe hatudu katak Miguel mak naran seluk ba Jesus.​—Apokalipse 19:14-16.

Kap. 9, par. 4

24 LORON IKUS SIRA

Liafuan neʼe refere ba tempu neʼebé buat importante oioin akontese iha rai antes Maromak nia Ukun halakon Satanás nia mundu. Fraze seluk iha Bíblia nia profesia hanesan “mundu nia rohan mai ona” no “bainhira Oan-Mane husi Ema toʼo ona mai” mós refere ba “loron ikus sira”. (Mateus 24:3, 27, 37) “Loron ikus sira” hahú iha tinan 1914 bainhira Jesus komesa ukun Maromak nia governu iha lalehan, no sei remata iha tempu neʼebé Satanás nia mundu lakon iha funu Armagedon.​—2 Timóteo 3:1; 2 Pedro 3:3.

Kap. 9, par. 5

 25 MORIS-HIʼAS

Maromak halo ema neʼebé mate ona moris hiʼas ka moris filafali. Bíblia konta istória kona-ba ema naʼin-sia neʼebé hetan moris-hiʼas. Elias, Eliseu, Jesus, Pedro no Paulo halo ema mate moris hiʼas fali. Sira halo milagre neʼe ho Maromak nia kbiit. Jeová promete atu fó moris-hiʼas ba “ema neʼebé hatudu hahalok loos no mós ema neʼebé hatudu hahalok la loos” atu sira bele moris iha mundu. (Apóstolu 24:15) Bíblia mós koʼalia kona-ba moris-hiʼas ba lalehan. Maromak fó moris-hiʼas hanesan neʼe ba ema neʼebé nia hili atu ukun nuʼudar liurai hamutuk ho Jesus iha lalehan.​—João 5:28, 29; 11:25; Filipe 3:11; Apokalipse 20:5, 6.

Kap. 9, par. 13

26 ESPIRITIZMU

Espiritizmu mak hahalok atu koko komunika ho espíritu, inklui mós liuhusi ema seluk hanesan matan-dook ka siʼikdór, no neʼe mak hahalok aat. Ema neʼebé halo espiritizmu fiar hanorin falsu katak parte ruma husi ema mate sei moris hela nuʼudar mate-klamar ka buan. Anju aat sira mós koko atu book ema atu la halo tuir Maromak. Espiritizmu inklui astrolojia, siʼik futuru, masonik, matan-dook no buka kbiit husi anju aat sira. Ita mós labele halo tuir ema nia toman sira hanesan buka sorte ka haree sinál atu hasees an husi azár. Oróskopu, livru, filme, poster no múzika sira halo ema hanoin katak espiritizmu mak buat baibain deʼit no la perigu. Kostume oioin kona-ba mate hanesan hatuur hahán ba matebian, lutu, ai-funan moruk no ai-funan midar mós iha ligasaun ho anju aat sira. Iha rai balu, ema uza ai-moruk ka droga bainhira sira buka kbiit husi anju aat.​—Galásia 5:20, 21; Apokalipse 21:8.

Kap. 10, par. 10; Kap. 16, par. 4

 27 JEOVÁ NIA DIREITU ATU UKUN

Jeová mak Maromak neʼebé Kbiit Boot Liu Hotu, no nia mak kria buat hotu iha lalehan no rai. (Apokalipse 15:3) Tan neʼe, Jeová mak buat hotu nia Naʼin no nia iha direitu ka pozisaun, atu ukun ninia kriasaun. (Salmo 24:1; Isaias 40:21-23; Apokalipse 4:11) Jeová halo ona lei sira ba buat hotu neʼebé nia kria ona. Nia mós iha kbiit atu fó knaar ba ninia kriatura sira atu sai ukun-naʼin. Ita apoia Maromak nia direitu atu ukun ninia kriatura hotu hodi hadomi no halo tuir nia.​—1 Krónikas 29:11.

Kap. 11, par. 10

28 HALO ABORTU

Neʼe refere ba abortu neʼebé ema halo ho neon hodi oho bebé iha kabun laran. Neʼe laʼós abortu neʼebé akontese tanba asidente ka problema ho inan nia saúde. Husi tempu neʼebé inan foin sai isin-rua, maski embrio neʼe sei kiʼik hela, neʼe mak moris ida iha Maromak nia haree. Se ita ho neon oho bebé nia moris, neʼe mak sala boot ida.

Kap. 13, par. 5

29 TRANSFUZAUN RAAN

Neʼe mak tratamentu médiku neʼebé doutór sira hatama raan tomak ka parte husi raan nia komponente prinsipál haat ba ema nia isin. Dala ruma raan neʼe husi ema seluk ka pasiente rasik nian neʼebé hasai nanis ona no rai hela. Raan nia komponente prinsipál mak plasma, glóbulu mean, glóbulu mutin no plaketa. Ema Kristaun sei la simu buat hirak-neʼe tanba hatudu respeitu ba moris.

Kap. 13, par. 13

 30 DIXIPLINA

Iha Bíblia, liafuan “dixiplina” la hanesan ho kastigu. Dixiplina mak hanesan hanorin, edukasaun no korrije. Bainhira Jeová fó dixiplina ba ema, nia nunka sai siʼak ka hatún sira. (Provérbios 4:1, 2) Jeová hatudu ezemplu diʼak ba inan-aman sira. Nia fó dixiplina ba ema iha dalan neʼebé bele book sira atu hadomi ninia dixiplina. (Provérbios 12:1) Jeová hadomi ninia povu, no nia fó treinu ba sira. Jeová hanorin sira hodi bele hadiʼa sira-nia hanoin neʼebé sala no aprende atu hatudu hahalok neʼebé halo nia kontente. Ba inan-aman, dixiplina inklui ajuda oan sira atu komprende tanbasá mak sira tenke halo tuir. Inan-aman mós presiza hanorin oan atu hadomi Jeová no ninia Liafuan Bíblia, no atu komprende ninia prinsípiu.

Kap. 14, par. 13

31 ANJU AAT SIRA

Anju aat sira mak kriatura espíritu neʼebé forsa boot no ema nia matan la haree. Foufoun Maromak kria sira nuʼudar anju neʼebé diʼak maibé sira rasik mak halo sira-nia an sai Maromak nia inimigu hodi la halo tuir nia. (Génesis 6:2; Judas 6) Sira hamutuk ho Satanás kontra hasoru Jeová.​—Deuteronómio 32:17; Lucas 8:30; Apóstolu 16:16; Tiago 2:19.

Kap. 16, par. 4

^ par. 40 AEC signifika “Antes Era Comum” no EC signifika “Era Comum”. Ema balu uza “antes Kristu” no “depois Kristu”.