“Kardinali Jorge Mario Bergoglio, amechaguliwa kuwa Askofu Mukubwa Zaidi, muriti wa 265 wa mutume Petro.”—SHIRIKA LA HABARI LA VATIKANI, MUJI WA VATIKANI, TAREHE 13 MWEZI WA 3, 2013.

“Askofu wa Roma ana haki ya kuwa na mamlaka juu ya Kanisa la duniani pote, kwa sababu ni muriti wa Mutakatifu Petro, mwenye Yesu alipatia pendeleo hilo.”​—⁠KITABU LA PRIMAUTÉ DE L’ÉVEQUE DE ROME DANS LES TROIS PREMIERS SIÈCLES, 1903, CHA VINCENT ERMONI.

“Kwa hiyo, ikiwa mutu yeyote atasema . . . kwamba Askofu wa Roma haiko muriti wa Mubarikiwa Petro katika mamlaka haya; mutu huyo ni chukizo [ni kusema, atangazwe kuwa muasi-imani].”—BARAZA LA KWANZA LA VATIKANI, TAREHE 18 MWEZI WA 7, 1870.

MAMILIONI ya Wakatoliki katika dunia yote wanaona uamuzi wenye ulikamatwa katika mwaka wa 1870, kwenye Baraza (mukutano) la kwanza la Vatikani kuwa fundisho la musingi la kanisa, lenye haliwezi kubadilishwa na ni lazima kulitii. Lakini, tunaweza kuuliza, fundisho hilo ni la Maandiko? Kwa kuongezea, Papa François ni muriti kabisa wa mutume Petro? Na Petro alikuwa papa wa kwanza?

“JUU YA MWAMBA HUO NITAJENGA EKLEZYA YANGU”

Uamuzi wa Baraza la Vatikani la mwaka wa 1870 ulitegemea zaidi sana namna baraza hilo lilielewa andiko la Mathayo 16:16-19 na Yohana 21:15-17. Mazungumuzo kati ya Yesu na Petro yenye tunasoma katika maandiko hayo, na pia maandiko mengine ya Biblia yanaonyesha kama Petro alikuwa na kazi ya maana katika historia ya Ukristo wa kwanza. Kwa kweli, wakati walikutana kwa mara ya kwanza, Yesu alitabiri kuwa Petro angeonyesha sifa zenye nguvu kama jiwe katika maisha yake. (Yohana 1:42) Lakini Yesu alipatia Petro mamlaka?

Katika andiko la Mathayo (Mateo) 16:17, 18, tunasoma maneno haya yenye Yesu anaambia Petro: “Nami nakuambia: wewe ni Petro, (maana yake mwamba), na juu ya mwamba huo nitajenga Eklezya yangu.” * Yesu alikuwa anamaanisha kama “Eklezya” yake ao kutaniko, ingejengwa juu ya mutu, ni kusema, Petro? Petro angekuwa mukubwa wa wanafunzi wengine wote wa Yesu? Mitume wengine wenye walikuwa wakati wa mazungumuzo hayo walielewa namna gani maneno ya Yesu? Vitabu vya Injili vinaonyesha kama mara nyingi kisha hapo, walibishana juu ya nani alikuwa mukubwa kati yao. (Mathayo 20:20-27; Marko 9:33-35; Luka 22:24-26) Kama Yesu alikuwa amepatia Petro mamlaka ao ukubwa, mitume wangebishana tena juu ya nani alikuwa mukubwa kati yao?

Petro mwenyewe alielewa namna gani maneno ya Yesu? Kwa sababu Petro alikuwa Muisraeli, inawezekana alijua unabii mbalimbali wa maandiko ya Kiebrania wenye ulizungumuzia “jiwe” ao “jiwe la pembe.” (Isaya 8:13, 14; 28:16; Zekaria 3:9) Katika barua moja yenye aliandikia Wakristo wenzake, alitaja unabii moja kati ya unabii huo, alifasiria kama “jiwe la pembe” lenye lilitabiriwa lilikuwa Bwana Yesu Kristo, Masiya. Petro alitumia neno la Kigiriki pe’tra (neno lile lile lenye kupatikana katika maneno ya Yesu kwenye Mathayo 16:18) kwa ajili ya Kristo peke yake.—1 Petro 2:4-8.

Mutume Paulo alikuwa mwanafunzi mwengine muaminifu wa Yesu. Aliamini kama Yesu alikuwa amepatia Petro mamlaka? Paulo alitambua daraka la Petro katika kutaniko la kwanza la Kikristo, aliandika kama Petro alikuwa kati ya wale “wanaoangaliwa kuwa nguzo.” Paulo alijua kama ‘nguzo’ haikukuwa moja tu. (Wagalatia 2:9) Tena, ikiwa Petro alikuwa amewekwa na Yesu kuwa mukubwa wa kutaniko, namna gani aliangaliwa tu, ni kusema, aliwaziwa na waamini wenzake kuwa nguzo?

Wakati Paulo aliandika juu ya namna fulani isiyofaa yenye Petro alitendea watu, alisema hivi kwa heshima lakini waziwazi: “Nilishindana naye waziwazi, kwa sababu alikuwa hana haki.” (Wagalatia 2:11-14) Paulo hakuwaza kama Kristo alikuwa amejenga Eklezya yake, ao kutaniko, juu ya Petro ao mwanadamu mwengine mwenye zambi. Lakini, aliamini kama kutaniko lilijengwa juu ya Yesu Kristo mwenye kuwa musingi. Paulo aliona kama, mwamba huo ulikuwa Kristo. —1 Wakorintho 3:9-11; 10:4.

“WEWE NI PETRO . . .”

Kwa hiyo, namna gani tunapaswa kuelewa maneno: “Wewe ni Petro, (maana yake mwamba), na juu ya mwamba huo nitajenga Eklezya yangu”? Ili kuelewa muzuri andiko fulani, tunapaswa kusoma maandiko yenye kulitangulia na yenye kulifuata. Yesu na Petro walikuwa wanazungumuzia nini? Yesu alikuwa ametoka tu kuuliza wanafunzi wake hivi: “Mwasema mimi ni nani?” Bila kusita, Petro akajibu hivi: “Wewe ni Masiya, Mwana wa Mungu aliye mzima.” Kwa sababu ya jibu hilo, Yesu alimupongeza Petro na akaongezea kama atajenga “Eklezya” yake ao kutaniko, kwenye “mwamba” wenye nguvu zaidi. Petro alikuwa ametoka tu kuonyesha imani katika mwamba huo, ni kusema, Yesu Kristo mwenyewe.—Mathayo 16:15-18.

Namna gani tunapaswa kuelewa maneno ya Yesu: “Wewe ni Petro, (maana yake mwamba), na juu ya mwamba huo nitajenga Eklezya yangu”?

Kupatana na jambo hilo, wengi kati ya “Mababa wa Kanisa” waliandika kama mwamba wenye kuzungumuziwa katika Mathayo 16:18 ni Kristo. Kwa mufano, kati ya mwaka wa 401 na 500, Augustin aliandika hivi: “Bwana akasema: ‘ Juu ya mwamba huu nitajenga Kanisa langu’, kwa sababu Petro alikuwa amemuambia: ‘Wewe ni Kristo, Mwana wa Mungu aliye mzima.’ Kwa hiyo, juu ya mwamba huu, wenye unaamini, nitajenga Kanisa langu. ” Augustin alisema tena na tena kama “mwamba (Petra) ulikuwa Kristo.”

Augustin na wengine wenye walikataa mamlaka ya papa wangeonwa kuwa waasi-imani ikiwa wangehukumiwa kulingana na fundisho la leo la Kanisa Katoliki. Kwa kweli, kulingana na Ulrich Luz, mwanateolojia Muswisi, kupatana kwa mawazo ya watu wenye elimu ya Biblia wa leo juu ya jambo hilo, kungeonwa na Baraza la Vatikani la 1870 kuwa ni uasi-imani.

PAPA NI MURITI WA MUTUME PETRO?

Mutume Petro hakujua jina la cheo “papa.” Kwa kweli, kufikia kati ya mwaka wa 801 na 900, maaskofu wengi wasiokuwa Waroma walijiita kwa jina hilo. Hata hivyo, jina hilo halikutumiwa sana kama jina la cheo lenye kukubaliwa mupaka kwenye mwisho wa miaka kati ya 1001 na 1100. Tena, hakuna Mukristo wa kwanza hata mumoja mwenye alifikiri kuwa mamlaka yenye watu wanazia kuwa Petro alipewa yangeendelea kuritiwa. Kwa hiyo, Martin Hengel, mutu mwenye elimu Mujerumani, alisema kama “hakuna jambo lolote la historia na teolojia lenye kuhakikisha ile ilifikia kuwa ‘mamlaka’ ya Papa.”

Kwa kumalizia: Mutume Petro alikuwa papa wa kwanza? Petro alikuwa na muriti yeyote? Fundisho la Kanisa Katoliki juu ya mamlaka ya papa, linapatana na Maandiko? Jibu moja la kweli kwa maulizo hayo yote, ni hapana kabisa. Hata hivyo, ukweli ni kwamba Yesu alijenga Eklezya yake kabisa, kutaniko lake la kweli, juu yake mwenyewe. (Waefeso 2:20) Kwa hiyo, ulizo la maana lenye kila mumoja wetu anapaswa kujiuliza ni hili: Nimepata kutaniko hilo la kweli?

^ fu. 8 Maandiko yote ya Biblia yenye kutajwa katika habari hii yanatoka katika Biblia ya Katoliki yenye kuitwa Verbum Bible.